← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Δανιήλ

Δανιήλ 9 — με τον Ιωάννη Καλβίνο

Δανιήλ 9Υπομνήματα του John Calvin20 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Η προσεκτική ερμηνεία του Ιωάννη Καλβίνου για το κεφάλαιο 9 του Δανιήλ μας εισάγει στην επείγουσα μεσιτεία του προφήτη στο τέλος των εβδομήντα ετών της εξορίας. Ο Καλβίνος δείχνει πώς η ίδια η Γραφή παρακίνησε τον Δανιήλ σε θερμή προσευχή και ειλικρινή εξομολόγηση, υπενθυμίζοντάς μας ότι οι υποσχέσεις του Θεού προορίζονται να αφυπνίσουν την πίστη και όχι να μας οδηγήσουν σε εφησυχασμό. Μέσα από τα μάτια του Καλβίνου βλέπουμε ότι η αληθινή προσευχή ξεκινά με μια σαφή άποψη της μεγαλειότητας του Θεού και της δικής μας αναξιότητας. Το σχόλιό του μας καλεί να προσεγγίσουμε τον ίδιο Θεό που τηρεί τη διαθήκη με εκείνους που τον αγαπούν. Σήμερα ακούμε ξανά την ερμηνεία του Καλβίνου για αυτό το κρίσιμο κεφάλαιο ώστε οι δικές μας προσευχές να διαμορφωθούν από την ίδια ευλάβεια και μετάνοια.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Στρέψου τώρα στο κεφάλαιο 9 του Δανιήλ και διάβασε ολόκληρο το κεφάλαιο αργά. Παρατήρησε πώς ο Δανιήλ πρώτα μελετά τον προφητικό λόγο, έπειτα στρέφεται σε ειλικρινή προσευχή και εξομολόγηση. Παρατήρησε την προσεκτική ισορροπία ανάμεσα στην αναγνώριση της δικαιοσύνης του Θεού και στην αποκάλυψη της ανταρσίας του λαού. Άφησε το κείμενο να προετοιμάσει την καρδιά σου για τις γνώσεις του Καλβίνου σχετικά με τη φύση της γνήσιας μετάνοιας και της ελπίδας της διαθήκης.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Καλβίνος ξεκινά περιγράφοντας τις δύο κύριες διαιρέσεις του κεφαλαίου. Σε αυτό το κεφάλαιο ο Δανιήλ θα μας εξηγήσει δύο πράγματα. Πρώτον, πόσο θερμά συνήθιζε να προσεύχεται όταν πλησίαζε ο χρόνος της απολυτρώσεως που καθόρισε ο Ιερεμίας· και έπειτα θα αφηγηθεί την απάντηση που έλαβε από τον Θεό στις θερμές ικεσίες του. Αυτές είναι οι δύο διαιρέσεις του κεφαλαίου. Πρώτον, ο Δανιήλ μας πληροφορεί πώς προσευχήθηκε όταν κατάλαβε από τα βιβλία τον αριθμό των ετών. Από αυτό συμπεραίνουμε ότι ο Θεός δεν υπόσχεται εδώ στα τέκνα του επίγεια αγαθά, αλλά αιώνια ζωή, και ενώ αυτά νωχελούν και παραμερίζουν κάθε φροντίδα και πνευματική μέριμνα, τους παροτρύνει ακόμη πιο θερμά στην προσευχή. Διότι ποιο όφελος προσφέρουν οι υποσχέσεις του Θεού σε εμάς, αν δεν τις αγκαλιάσουμε με πίστη; Η προσευχή όμως είναι η κυριότερη άσκηση της πίστεως. Αυτή η παρατήρηση του Δανιήλ είναι άξια προσοχής. Προτράπηκε στην προσευχή επειδή γνώριζε από τα βιβλία τον αριθμό των ετών. Αλλά θα αναβάλω τα υπόλοιπα για αύριο. Ο Καλβίνος στρέφεται έπειτα στην ουσία της ίδιας της προσευχής του Δανιήλ. Εδώ ο Δανιήλ αφηγείται την ουσία της προσευχής του. Λέει ότι προσευχήθηκε και ομολόγησε ενώπιον του Θεού. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της προσευχής είναι ικεσία να συγχωρήσει ο Θεός τον λαό του. Όποτε ζητούμε συγχώρηση, η μαρτυρία της μετανοίας πρέπει να προηγείται του αιτήματός μας. Διότι ο Θεός αναγγέλλει ότι θα είναι ευμενής και εύκολος στην ικεσία όταν οι άνθρωποι μετανοούν σοβαρά και ειλικρινά. (Ησαΐας 58:9.) Έτσι η ομολογία της ενοχής είναι ένας τρόπος για να λάβουμε συγχώρηση· και γι’ αυτόν τον λόγο ο Δανιήλ γεμίζει το μεγαλύτερο μέρος της προσευχής του με την ομολογία της αμαρτωλότητάς του. Μας υπενθυμίζει αυτό, όχι για να καυχηθεί, αλλά για να μας διδάξει με το δικό του παράδειγμα να προσευχόμαστε όπως πρέπει. Λέει λοιπόν ότι προσευχήθηκε και έκανε ομολογία. Η προσθήκη του «Θεέ μου» στη λέξη Ιεχωβά δεν είναι καθόλου περιττή. Προσευχήθηκα, λέει, στον Θεό μου. Δείχνει εδώ ότι δεν πρόφερε προσευχές με τρόμο, όπως κάνουν συχνά οι άνθρωποι, διότι οι άπιστοι συχνά καταφεύγουν στον Θεό, αλλά χωρίς καμία εμπιστοσύνη. Συζητούν με τον εαυτό τους αν οι προσευχές τους θα αποφέρουν καρπό· ο Δανιήλ λοιπόν μας δείχνει δύο πράγματα ανοιχτά και καθαρά, αφού προσευχήθηκε με πίστη και μετάνοια. Με τη λέξη ομολογία υπονοεί τη μετάνοιά του, και λέγοντας ότι προσευχήθηκε στον Θεό εκφράζει την πίστη και την απουσία κάθε προπετείας στο να πετάξει τις προσευχές του, όπως κάνουν οι άπιστοι όταν προσεύχονται στον Θεό συγκεχυμένα και είναι όλη την ώρα αποσπασμένοι από ποικίλες παρεισφρέουσες σκέψεις. Προσευχήθηκα, λέει, στον Θεό μου. Κανείς δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτή τη φράση χωρίς σταθερή εμπιστοσύνη στις υποσχέσεις του Θεού και υποθέτοντας ότι θα αποδειχθεί πρόθυμος να εισακουστεί. Προσθέτει τώρα, Σε ικετεύω, Κύριε. Το μόριο ’ν, άνα, μεταφράζεται ποικιλοτρόπως· αλλά είναι κυρίως, στη γλώσσα των γραμματικών, το μόριο της ικεσίας. Κύριε Θεέ, λέει, μέγας και φοβερός. Ο Δανιήλ φαίνεται να θέτει εμπόδιο στον δρόμο του χρησιμοποιώντας αυτή τη φράση· διότι η αγιότητα του Θεού είναι τέτοια που μας απομακρύνει μόλις τη συλλάβουμε στο νου· γι’ αυτό αυτός ο τρόμος φαίνεται να απομακρύνεται όταν αναζητούμε οικεία προσέγγιση στον Παντοδύναμο. Κάποιος μπορεί να υποθέσει ότι αυτή η μέθοδος προσευχής δεν είναι καθόλου κατάλληλη, καθώς ο Δανιήλ θέτει τον Θεό μπροστά στα μάτια του ως μέγα και φοβερό. Φαίνεται κάτι σαν να τρομάζει τον εαυτό του· όμως ο Προφήτης δείχνει τη δέουσα μετριοπάθεια, ενώ από τη μία αναγνωρίζει τον Θεό ως μέγα και φοβερό, και από την άλλη του επιτρέπει να τηρεί τη διαθήκη του προς εκείνους που τον αγαπούν και υπακούουν στα διατάγματά του. Θα δούμε αργότερα να προστίθεται ένα τρίτο σημείο — ο Θεός θα δεχθεί τους αχάριστους και όλους όσοι απομακρύνθηκαν από τη διαθήκη του. Ο Προφήτης ενώνει αυτά τα δύο μαζί. Ο Καλβίνος συνεχίζει επεκτείνοντας την ομολογία της ενοχής του λαού. Ο Δανιήλ εδώ συνεχίζει την ομολογία της αμαρτίας. Όπως έχουμε ήδη δηλώσει, οφείλει να αρχίσει εδώ, διότι πρέπει να παρατηρήσουμε γενικά την αδυναμία μας να ευαρεστούμε τον Θεό με τις προσευχές μας, εκτός αν τον πλησιάζουμε ως ενόχους και στηρίζουμε όλες μας τις ελπίδες στο έλεός του. Υπήρχε όμως ειδικός λόγος για τον εξαιρετικό χαρακτήρα των προσευχών του Προφήτη και τη χρήση νηστείας, σάκκου και στάχτης. Αυτή ήταν η συνήθης μέθοδος ομολογίας με την οποία ο Δανιήλ ενώθηκε με τον υπόλοιπο λαό, για τον σκοπό να μαρτυρήσει σε όλες τις εποχές τη δικαιοσύνη της κρίσεως που άσκησε ο Θεός εκδιώκοντας τους Ισραηλίτες από τη γη της επαγγελίας και αποκληρώνοντάς τους εντελώς. Ο Δανιήλ λοιπόν επιμένει σε αυτό το σημείο. Εδώ μπορούμε να παρατηρήσουμε, πρώτον, ότι οι προσευχές δεν συλλαμβάνονται ορθά, εκτός αν θεμελιώνονται στην πίστη και τη μετάνοια, και έτσι μη όντας σύμφωνες με τον νόμο, δεν μπορούν να βρουν ούτε χάρη ούτε εύνοια ενώπιον του Θεού. Μεγάλη όμως σημασία πρέπει να δοθεί στις φράσεις όπου ο Δανιήλ χρησιμοποιεί περισσότερες από μία λέξεις λέγοντας ότι ο λαός ενήργησε ασεβώς. Θέτει πρώτα το χτανύ, χετάνου, αμαρτήσαμε, καθώς η λέξη δεν υπονοεί κανένα είδος σφάλματος, αλλά μάλλον σοβαρό έγκλημα ή παράπτωμα. Αμαρτήσαμε λοιπόν· έπειτα αδικήσαμε· κατόπιν ασεβήσαμε· διότι το ρες, ρεσέγκν, είναι ισχυρότερο από το χτ’, χέτα. Αδικήσαμε, επαναστατήσαμε, λέει, παραβαίνοντας τα διατάγματα και τις εντολές σου. Από πού αυτή η αφθονία εκφράσεως, εκτός αν ο Δανιήλ ήθελε να διεγείρει τον εαυτό του και όλο τον λαό στη μετάνοια; Διότι μολονότι εύκολα ωθούμαστε να ομολογήσουμε τους εαυτούς μας ενόχους ενώπιον του Θεού, μόλις ένας στους εκατό επηρεάζεται από σοβαρή μετάνοια· και εκείνοι που υπερέχουν άλλων και φοβούνται τον Θεό καθαρά και ευλαβικά, είναι ακόμη πολύ νωθροί και ψυχροί στο να απαριθμούν τις αμαρτίες τους. Πρώτον απ’ όλα, αναγνωρίζουν μόλις ένα στα εκατό· έπειτα, από εκείνες που έρχονται στο νου τους, δεν εκτιμούν πλήρως την τρομερή ενοχή τους, αλλά μάλλον ελαττώνουν το μέγεθός τους· και, μολονότι αντιλαμβάνονται ότι είναι άξιοι εκατό θανάτων, δεν αγγίζονται από την πικρία τους και φοβούνται να ταπεινωθούν όπως πρέπει, μάλλον, μόλις δυσαρεστούνται με τον εαυτό τους και δεν απεχθάνονται τις ανομίες τους. Ο Δανιήλ λοιπόν δεν συσσωρεύει τόσες λέξεις μάταια, όταν θέλει να ομολογήσει τις δικές του αμαρτίες και εκείνες του λαού. Ας μάθουμε λοιπόν πόσο μακριά είμαστε από τη μετάνοια, ενώ μόνο λεκτικά αναγνωρίζουμε την ενοχή μας· έπειτα ας αντιληφθούμε την ανάγκη που έχουμε από πολλά ερεθίσματα για να μας ξεσηκώσουν από τη νωθρότητα· διότι μολονότι κάποιος μπορεί να αισθανθεί μεγάλους τρόμους και να τρέμει ενώπιον των κρίσεων του Θεού, όλα αυτά τα αισθήματα φόβου εξαφανίζονται πολύ σύντομα. Γίνεται λοιπόν αναγκαίο να στερεώσουμε τον φόβο του Θεού στις καρδιές μας με κάποια βία. Ο Δανιήλ μας δείχνει αυτό όταν χρησιμοποιεί τη φράση, Ο λαός αμάρτησε· αδίκησε· συμπεριφέρθηκε πονηρά και έγινε επαναστατικός, και απομακρύνθηκε από τα διατάγματα και τις εντολές του Θεού. Αυτή η διδασκαλία λοιπόν πρέπει να προσέξουμε επιμελώς, διότι, όπως είπα, όλοι οι άνθρωποι νομίζουν ότι έχουν εκπληρώσει το καθήκον τους προς τον Θεό, αν ομολογήσουν ήπια την ενοχή τους ενώπιόν του και αναγνωρίσουν το σφάλμα τους με μία μόνο λέξη. Αλλά καθώς η πραγματική μετάνοια είναι ιερό πράγμα, είναι ζήτημα πολύ μεγαλύτερης σημασίας από μια τέτοια πλάνη. Μολονότι το πλήθος δεν αντιλαμβάνεται πώς εξαπατά μόνο τον εαυτό του όταν ομολογεί ένα σφάλμα, εν τω μεταξύ παίζει μόνο με τον Θεό σαν παιδιά, ενώ κάποιοι λένε ότι είναι μόνο άνθρωποι, και άλλοι καταφεύγουν στο πλήθος των παραβατών. «Τι μπορούσα να κάνω; Είμαι μόνο άνθρωπος· ακολούθησα μόνο το παράδειγμα των πολλών.» Τέλος, αν εξετάσουμε προσεκτικά τις ομολογίες των ανθρώπων γενικά, θα βρούμε πάντα κάποια λανθάνουσα υποκρισία, και ότι είναι πολύ λίγοι εκείνοι που προσκυνούν ενώπιον του Θεού όπως πρέπει. Πρέπει λοιπόν να κατανοήσουμε αυτή την ομολογία του Δανιήλ ως διέγερση του εαυτού του και άλλων στον φόβο του Θεού, και ως δίνοντας μεγάλη έμφαση στις αμαρτίες του λαού, ώστε ο καθένας να αισθανθεί για τον εαυτό του πραγματικούς και σοβαρούς τρόμους.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Ο Καλβίνος κλείνει το τμήμα αντιπαραβάλλοντας τη δικαιοσύνη του Θεού με την ανθρώπινη ντροπή. Στη συνέχεια προσθέτει, Σε σένα, Κύριε, ανήκει η δικαιοσύνη, και σε εμάς σύγχυση προσώπου, όπως είναι σήμερα. Το νόημα είναι, η οργή του Θεού, την οποία εκδηλώνει προς τον λαό του, είναι δίκαιη, και τίποτε άλλο δεν απομένει παρά ολόκληρος ο λαός να πέσει κάτω σε σύγχυση και να ομολογήσει ειλικρινά ότι καταδικάζεται δικαίως. Αλλά αυτή η αντίθεση που ενώνει αντίθετες προτάσεις πρέπει επίσης να παρατηρηθεί, επειδή συμπεραίνουμε από τα λόγια του Προφήτη ότι ο Θεός δεν μπορεί ούτε να εκτιμηθεί δίκαιος ούτε η δικαιοσύνη του να είναι επαρκώς ένδοξη, αν δεν κλείσουν τα στόματα των ανθρώπων, και όλοι καλυφθούν και ταφούν σε ατιμία, και ομολογήσουν ότι υπόκεινται σε δίκαιη κατηγορία, όπως λέει και ο Παύλος, Ας είναι ο Θεός δίκαιος, και ας κλείσουν τα στόματα όλων των ανθρώπων, (Προς Ρωμαίους 3:4, 26)· δηλαδή ας παύσουν οι άνθρωποι να φιλονικούν και να αναζητούν οποιαδήποτε ανακούφιση της ενοχής τους με τις υπεκφυγές τους. Ενώ λοιπόν οι άνθρωποι είναι έτσι καταβεβλημένοι και πεσμένοι, η αληθινή δόξα του Θεού απεικονίζεται. Ο Προφήτης τώρα εκφράζει την ίδια διδασκαλία ενώνοντας αυτές τις δύο προτάσεις, αντίθετου νοήματος. Δικαιοσύνη είναι σε σένα, αλλά ντροπή σε εμάς. Έτσι δεν μπορούμε να δοξάσουμε τον Θεό, και ιδιαίτερα ενώ μας παιδεύει και μας τιμωρεί για τις αμαρτίες μας, αν δεν ντραπούμε για τις αμαρτίες μας και δεν αισθανθούμε τον εαυτό μας στερημένο από κάθε δικαιοσύνη. Τέλος, όταν αισθανόμαστε και ομολογούμε την ισότητα της καταδίκης μας, και όταν αυτή η ντροπή καταλαμβάνει το νου μας, τότε αρχίζουμε να ομολογούμε τη δικαιοσύνη του Θεού· γιατί όποιος δεν μπορεί να αντέξει αυτή την αυτοκατάκριση δείχνει την προθυμία του να αντιπαρατεθεί με τον Θεό. Αν και οι υποκριτές φαινομενικά μαρτυρούν τη δικαιοσύνη του Θεού, όμως όποτε διεκδικούν οτιδήποτε ως οφειλόμενο στη δική τους αξία, ταυτόχρονα αφαιρούν από τον κριτή τους, επειδή είναι σαφές ότι η δικαιοσύνη του Θεού δεν μπορεί να λάμψει αν δεν θάψουμε τον εαυτό μας σε ντροπή και σύγχυση. Σύμφωνα με ό,τι είναι σήμερα, λέει ο Δανιήλ. Προσθέτει αυτό για να επιβεβαιώσει τη διδασκαλία του· σαν να είχε πει, η ασεβεια του λαού είναι επαρκώς εμφανής από την τιμωρία του. Εν τω μεταξύ, κρατά την αρχή ότι ο λαός τιμωρήθηκε δικαίως· γιατί οι υποκριτές, όταν αναγκάζονται να αναγνωρίσουν τη δύναμη του Θεού, ακόμη φωνάζουν ενάντια στην ισότητά του. Ο Δανιήλ ενώνει και τα δύο σημεία: έτσι, ο Θεός έχει θλίψει τον λαό του, και αυτό το ίδιο το γεγονός αποδεικνύει ότι είναι πονηροί και άπιστοι, ασεβείς και επαναστατικοί. Όπως είναι σήμερα, εννοώντας, δεν θα παραπονεθώ για καμία υπερβολική αυστηρότητα, δεν θα πω ότι μεταχειρίστηκες τον λαό μου σκληρά· γιατί ακόμα κι αν οι τιμωρίες που επέβαλες σε εμάς είναι σοβαρές, όμως η δικαιοσύνη σου λάμπει σε αυτές: ομολογώ λοιπόν πόσο πλήρως τις αξίζουμε όλες. Σε άνθρωπο του Ιούδα, λέει. Εδώ ο Δανιήλ φαίνεται να θέλει σκόπιμα να βγάλει τη μάσκα από τους Ισραηλίτες, κάτω από την οποία νόμιζαν ότι θα κρύβονταν. Διότι ήταν τιμητικός τίτλος να αποκαλείται κανείς Ιουδαίος, κάτοικος της Ιερουσαλήμ, Ισραηλίτης. Ήταν ιερή φυλή, και η Ιερουσαλήμ ήταν ένα είδος αγιαστηρίου και βασιλείας του Θεού. Αλλά τώρα, λέει, αν και μέχρι τώρα υψωθήκαμε τόσο ώστε να υπερβούμε όλο τον κόσμο, και αν και ο Θεός καταδέχθηκε να μας χαρίσει τόσες πολλές χάρες και ευεργεσίες, όμως σύγχυση προσώπου είναι επάνω μας: ας είναι ο Θεός μας δίκαιος. Εν τω μεταξύ, ας παύσουν όλες αυτές οι κενές καυχήσεις, όπως το ότι αντλούμε την καταγωγή μας από αγίους πατέρες και κατοικούμε σε ιερή γη· ας μην προσκολλώμαστε πλέον σε αυτά τα πράγματα, λέει, επειδή δεν θα μας ωφελήσουν τίποτε ενώπιον του Θεού. Αλλά βλέπω ότι είμαι ήδη πολύ πλατύς.
Απαντήστε

Απόκριση

Πού στις δικές σου προσευχές η Γραφή σε κινεί συχνότερα στην εξομολόγηση; Πώς η ανάμνηση της πιστότητας του Θεού στη διαθήκη επηρεάζει τον τρόπο που τον πλησιάζεις με τις αποτυχίες σου; Σε ποια περιοχή της ζωής η έμφαση του Καλβίνου στην ταπεινή σιωπή ενώπιον της δικαιοσύνης του Θεού χρειάζεται περισσότερο αυτή τη στιγμή;
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ὦ Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ φυλάσσων διαθήκην καὶ ἔλεος εἰς τοὺς ἀγαπῶντάς σε, ἐρχόμεθα ἐνώπιον τοῦ θρόνου σου ὡς ὁ Δανιὴλ, ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν καὶ τὰς ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ σου, καὶ δεόμενοι οὐ τῆς δικαιοσύνης ἡμῶν ἀλλὰ τῶν μεγάλων σου οἰκτιρμῶν. Κυρίαρχε πάντων, πλήρωσον τὰς ἀρχαίας σου ὑποσχέσεις ἐν τῷ ὡρισμένῳ καιρῷ, ἀποστέλλων τὸν Κεχρισμένον ἵνα τελειώσῃ τὴν παράβασιν καὶ εἰσαγάγῃ δικαιοσύνην αἰώνιον. Διὰ τοῦ Πνεύματός σου, δώρησαι ἡμῖν καρδίας αἳ τρέμουσι πρὸ τῆς μεγαλειότητός σου ἀλλὰ ἀναπαύονται ὁλοκληρωτικῶς ἐν τῇ χάριτι τῇ ἀνηκούσῃ εἰς σὲ μόνον. Ἀμήν.

Υπομνήματα του John Calvin · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →