Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Σοφία Σολομώντος
Σοφία Σολομώντος 15-16 — βασισμένο στον Θωμά Ακουίνα (Summa I-II q.71 κακιών + II-II q.81 αρετής της θρησκείας)
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Τα κεφάλαια 15 και 16 της Σοφίας Σολομώντος παρουσιάζουν μια έντονη αντίθεση μεταξύ της αταξίας λατρείας των κτισμάτων και της ορθής ευλάβειας που οφείλεται στον Δημιουργό ο οποίος κυβερνά όλα τα πράγματα. Το κείμενο αποκαλύπτει την πνευματική τύφλωση της ειδωλολατρίας ενώ αφηγείται τις μετρημένες κρίσεις του Θεού και την προνοιακή φροντίδα για τον Ισραήλ. Ο άγιος Θωμάς Ακουίνας πραγματεύεται τη θρησκεία ως ηθική αρετή προσαρτημένη στη δικαιοσύνη, με την οποία ο άνθρωπος αποδίδει στον Θεό την τιμή που του ανήκει. Στα παρόντα κεφάλαια ο ιερός συγγραφέας δείχνει πώς η απουσία αυτής της αρετής παράγει όχι μόνο διανοητικό σφάλμα αλλά και πρακτική διαφθορά, καθώς έθνη πέφτουν σε παράλογες τελετές που αντιστρέφουν τη φυσική τάξη της δημιουργίας. Ταυτόχρονα η αφήγηση απεικονίζει τη θεία διακυβέρνηση: ο Θεός ούτε εγκαταλείπει τον κόσμο ούτε τιμωρεί χωρίς μέτρο, αλλά κατευθύνει τα γεγονότα σύμφωνα με σοφία και έλεος. Αυτά τα θέματα προσκαλούν τον αναγνώστη να εξετάσει την εσωτερική διάθεση που είτε αναγνωρίζει είτε αρνείται την κυρίαρχη εξουσία του Δημιουργού.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Αναγνώστε τη Σοφία Σολομώντος 15–16 στην έκδοση Ντουάι-Ρέιμς. Παρατηρήστε πώς ο συγγραφέας πρώτα καταδικάζει τη λατρεία ζώων από τους Αιγυπτίους και έπειτα περιγράφει τις διαδοχικές πληγές ως όργανα τόσο τιμωρίας όσο και διδασκαλίας. Σημειώστε την επαναλαμβανόμενη έμφαση στη δύναμη του Θεού να δημιουργεί ή να συγκρατεί τη δημιουργία κατά βούληση, μαζί με την ιδιαίτερη φροντίδα του για τον εκλεκτό λαό ακόμη και εν μέσω διόρθωσης. Προσέξτε τη διάκριση που γίνεται μεταξύ των αλόγων λατρειών των εθνικών και της λογικής υπηρεσίας που προσφέρεται από τον Ισραήλ, ιδίως τον τρόπο με τον οποίο το μάννα και τα ορτύκια λειτουργούν ως σημεία οργανωμένης εξάρτησης από τη θεία πρόνοια και όχι από αυτάρκεια.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Ακουίνας ορίζει την αρετή της θρησκείας στο II-II q.81 ως την έξη που ωθεί τον άνθρωπο να αποδίδει την οφειλόμενη τιμή στον Θεό ως πρώτη αρχή της δημιουργίας και της διακυβέρνησης. Το άρθρο 1 της ίδιας ερώτησης διευκρινίζει ότι η θρησκεία δεν είναι η θεολογική αρετή της πίστεως ή της αγάπης αλλά μια ηθική αρετή που κατοικεί στη θέληση, κατευθύνοντας εξωτερικές και εσωτερικές πράξεις προς την ευλάβεια του Θεού. Η ειδωλολατρία που καταδικάζεται στη Σοφία 15 αποτελεί επομένως αποτυχία της θρησκείας, ένα είδος δεισιδαιμονίας που αποδίδει θεία τιμή σε αυτό που δεν είναι Θεός. Στο I-II q.71 ο Ακουίνας εξηγεί ότι οι κακίες είναι σταθερές διαθέσεις αντίθετες προς την τάξη του λόγου και, τελικά, αντίθετες προς τον θείο κανόνα· οι αιγυπτιακές λατρείες αποτελούν παράδειγμα τέτοιων κακιών επειδή προέρχονται από θέληση στραμμένη μακριά από τον αληθινό σκοπό της ανθρώπινης ζωής. Ωστόσο τα ίδια κεφάλαια εμφανίζουν την πρόνοια του Θεού όπως περιγράφεται στο I q.22 και I q.103: ο Δημιουργός δεν εγκαταλείπει τις δευτερεύουσες αιτίες αλλά τις χρησιμοποιεί, είτε τα στοιχεία είτε ανθρώπινους παράγοντες, για να εκτελέσει ένα δίκαιο και ελεήμον σχέδιο. Η διατήρηση του Ισραήλ μέσω των πληγών και η δωρεά του μάννα απεικονίζουν αυτή την οργανωμένη διακυβέρνηση, στην οποία η θεία σοφία επιτρέπει το κακό ενώ αντλεί το καλό από αυτό και παρέχει στους πιστούς ό,τι είναι αναγκαίο για την επιστροφή τους σε Αυτόν. Έτσι το κείμενο παρέχει ένα συγκεκριμένο παράδειγμα του πώς η έλλειψη θρησκείας παράγει κοινωνική αταξία ενώ η αυθεντική θρησκεία συνεργάζεται με την προνοιακή τάξη που έχει θεσπίσει ο Θεός.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Η αιγυπτιακή προσκόλληση στα ζώα ως θεούς αποκαλύπτει μια βαθύτερη άρνηση να αναγνωριστεί η ιεραρχία του όντος που ο Ακουίνας ανιχνεύει στον θείο νου. Όταν τα κτίσματα αντιμετωπίζονται ως έσχατα, η θέληση χάνει τον ορθό προσανατολισμό της και αρχίζει να υπηρετεί αυτό που θα έπρεπε να την υπηρετεί. Αντιθέτως, η εξάρτηση του Ισραήλ από το μάννα και οι ρυθμισμένες τιμωρίες δείχνουν έναν λαό ακόμη ικανό να λαμβάνει από το χέρι του Θεού. Ο αναγνώστης οδηγείται επομένως να ρωτήσει αν σύγχρονες μορφές προσκόλλησης —είτε στην τεχνολογία, τη φήμη είτε σε πολιτικά αίτια— λειτουργούν με τρόπους ανάλογους προς τα αρχαία είδωλα. Επειδή η θρησκεία τελειοποιεί την τάση της θέλησης προς τη δικαιοσύνη, η παραμέλησή της δεν παραμένει απλώς ιδιωτική· διαμορφώνει νόμους, έθιμα και την κοινή εκτίμηση για ό,τι είναι άξιο τιμής. Τα κεφάλαια επομένως παροτρύνουν σε ανάκτηση της αρετής που αποδίδει στον Θεό ό,τι του ανήκει, αποκαθιστώντας έτσι τόσο την προσωπική ακεραιότητα όσο και την ορθή τάξη της κοινωνίας υπό τη θεία διακυβέρνηση.
Απαντήστε
Απόκριση
Σε ποιες συγκεκριμένες πρακτικές η καθημερινή σας ζωή αποδίδει στον Θεό την ευλάβεια που απαιτεί η θρησκεία; Ποιες προσκολλήσεις απειλούν περισσότερο να εκτοπίσουν αυτή την ευλάβεια, και πώς θα μπορούσαν να εγκαταλειφθούν υπό το φως της πρόνοιας που περιγράφεται σε αυτά τα κεφάλαια;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Κύριε, ὁ διὰ τῆς σοφίας σου τὰ πάντα ποιήσας καὶ μόνος ἄξιος προσκυνήσεως, χάρισον ἡμῖν τὴν ἀρετὴν τῆς εὐσεβείας, ἵνα ἀποδίδωμέν σοι τὴν ὀφειλομένην τιμὴν τῷ ὀνόματί σου καὶ μὴ στραφῶμεν μήτε πρὸς εἴδωλα μήτε πρὸς οἱονδήποτε κτίσμα ἀντὶ σοῦ. Ἐνίσχυσον τὰς καρδίας ἡμῶν κατὰ τῶν δεισιδαιμονιῶν τῶν διαφθειρουσῶν τὴν ἀληθῆ εὐλάβειαν, καὶ συμμόρφωσον τὰς ζωὰς ἡμῶν πρὸς τὴν τάξιν ἣν ἐθεμελίωσας ἀπ’ ἀρχῆς, ἵνα σοι λατρεύωμεν ἐν καθαρᾷ καὶ ἀκλονήτῳ πίστει. Διὰ πρεσβειῶν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καὶ πάντων τῶν Ἁγίων, διατήρησον ἡμᾶς ἀεὶ ἐνθυμουμένους ὅτι σὺ εἶ ἡ πρώτη ἀρχὴ καὶ τὸ ἔσχατον τέλος ἡμῶν. Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →