← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Β' Κορινθίους

Βʹ Κορ 1 — με τον Ματθαίο Χένρι

Β' Κορινθίους 1Υπόμνημα του Matthew Henry επί της Αγίας Γραφής20 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Το κλασικό υπόμνημα του Ματθαίου Χένρι στην Αγία Γραφή συνεχίζει να τρέφει τους πιστούς με τη σαφή, ποιμαντική του σοφία. Στην πραγματεία του για το Βʹ Κορινθίους κεφάλαιο 1, ο Χένρι παρακολουθεί προσεκτικά την πορεία του Παύλου από τον χαιρετισμό στην ευχαριστία, από την προσωπική δοκιμασία στην αποστολική ακεραιότητα. Οι στοχασμοί του μας υπενθυμίζουν ότι κάθε θλίψη και κάθε απελευθέρωση προορίζεται να μεγαλύνει την παρηγοριά του Θεού και να ενισχύσει την Εκκλησία. Καθώς ακούμε σήμερα τη φωνή του Χένρι, ζητούμε από το Πνεύμα να μεταφράσει αυτές τις αρχαίες γνώσεις σε ζωντανή ελπίδα για τις δικές μας εποχές πίεσης και χάριτος. Ας μας φέρει αυτή η μελέτη πιο κοντά στον Θεό πάσης παρηγορίας που στηρίζει τον λαό του.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αφιερώστε λίγες ήσυχες στιγμές για να διαβάσετε το Βʹ Κορινθίους 1 στην προτιμώμενη μετάφρασή σας. Παρατηρήστε πώς ο Παύλος μεταβαίνει από τον χαιρετισμό στην ευχαριστία για τη θεία παρηγοριά εν μέσω παθημάτων, και στη συνέχεια υπερασπίζεται τη δική του ειλικρίνεια ενώπιον των Κορινθίων. Αφήστε τα λόγια να καθίσουν· παρατηρήστε την αλληλεπίδραση μεταξύ δοκιμασίας, παρηγοριάς και αξιόπιστων υποσχέσεων. Ζητήστε από τον Κύριο να προετοιμάσει την καρδιά σας για τις γνώσεις που θα ξεδιπλώσει ο Ματθαίος Χένρι.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Χένρι ξεκινά εξετάζοντας την επιγραφή και τους παραλήπτες της επιστολής. Ι. Η επιγραφή· και εντός αυτής, 1. Το πρόσωπο από το οποίο εστάλη, δηλαδή ο Παῦλος, ο οποίος αυτοαποκαλείται απόστολος του Ἰησοῦ Χριστοῦ κατά το θέλημα του Θεοῦ. Η ίδια η αποστολική διακονία διατάχθηκε από τον Ἰησοῦ Χριστό, σύμφωνα με το θέλημα του Θεού· και ο Παῦλος κλήθηκε σε αυτήν από τον Ἰησοῦ Χριστό, σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Συμπεριλαμβάνει τον Τιμόθεο μαζί του στη συγγραφή αυτής της επιστολής· όχι επειδή χρειαζόταν τη βοήθειά του, αλλά ώστε από το στόμα δύο μαρτύρων να βεβαιωθεί ο λόγος· και αυτή η τιμή προς τον Τιμόθεο με τον τίτλο του αδελφού (είτε στην κοινή πίστη, είτε στο έργο της διακονίας) δείχνει την ταπεινοφροσύνη αυτού του μεγάλου αποστόλου, και την επιθυμία του να συστήσει τον Τιμόθεο (αν και ήταν τότε νέος άνδρας) στην εκτίμηση των Κορινθίων, και να του δώσει φήμη μεταξύ των εκκλησιών. 2. Τα πρόσωπα προς τα οποία εστάλη αυτή η επιστολή, δηλαδή την εκκλησία του Θεού στην Κόρινθο· και όχι μόνο σε αυτούς, αλλά και σε όλους τους αγίους σε όλη την Αχαΐα, δηλαδή σε όλους τους χριστιανούς που ζούσαν στην περιοχή γύρω. Σημείωσε, εν Χριστῷ Ἰησοῦ δεν γίνεται διάκριση μεταξύ κατοίκων πόλεως και υπαίθρου· όλη η Αχαΐα στέκεται ισότιμη ενώπιόν του. Ο Χένρι προχωρά στον προσδιορισμό του αντικειμένου της ευχαριστίας του αποστόλου. Ι. Το αντικείμενο της ευχαριστίας του αποστόλου, προς τον οποίο προσφέρει ευλογία και αίνο, δηλαδή τον ευλογημένο Θεό, ο οποίος μόνο πρέπει να δοξάζεται, τον οποίο περιγράφει με αρκετούς ένδοξους και αγαπητούς τίτλους. 1. Ο Θεός και Πατήρ του Κυρίου ημών Ἰησοῦ Χριστοῦ· ὁ Θεὸς καὶ πατὴρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ο Θεός είναι Πατήρ της θείας φύσεως του Χριστού κατά την αιώνια γέννηση, της ανθρωπίνης φύσεως κατά τη θαυματουργική σύλληψη στην κοιλία της παρθένου, και του Χριστού ως Θεανθρώπου, και Λυτρωτή μας, κατά τη σχέση της διαθήκης, και εν αυτώ ως Μεσίτη ο Θεός και Πατήρ ημών, Ἰωάν. κʹ. 17. Στην Παλαιά Διαθήκη συναντούμε συχνά αυτόν τον τίτλο, Ο Θεός του Ἀβραάμ, και του Ἰσαάκ, και του Ἰακώβ, για να δηλώσει τη σχέση διαθήκης του Θεού προς αυτούς και το σπέρμα τους· και στην Καινή Διαθήκη ο Θεός ονομάζεται ο Θεός και Πατήρ του Κυρίου ημών Ἰησοῦ Χριστοῦ, για να δηλώσει τη σχέση διαθήκης του προς τον Μεσίτη και το πνευματικό του σπέρμα. Γαλ. γʹ. 16. 2. Ο Πατήρ των οικτιρμών. Υπάρχει πλήθος τρυφερών οικτιρμών στον Θεό ουσιωδώς, και όλοι οι οικτιρμοί προέρχονται από τον Θεό αρχικά· ο οικτιρμός είναι το γνήσιο τέκνο του και η ευαρέσκειά του. Ευαρεστείται στον οικτιρμό, Μιχ. ζʹ. 18. 3. Ο Θεός πάσης παρηγορίας· από αυτόν προέρχεται ο Παράκλητος, Ἰωάν. ιεʹ. 26. Δίδει τον αρραβώνα του Πνεύματος στις καρδιές μας, εδ. 22. Όλες οι παρηγορίες μας προέρχονται από τον Θεό, και οι γλυκύτερες παρηγορίες μας είναι εν αυτώ. Ο Χένρι στη συνέχεια επεκτείνεται στην ενθάρρυνση και την οικοδομή που προσφέρεται στους Κορινθίους. Σε αυτούς τους στίχους ο απόστολος ομιλεί για την ενθάρρυνση και την οικοδομή των Κορινθίων· και τους λέγει (εδ. 7) για την πεποίθησή του ή τη σταθερή ελπίδα ότι θα λάβουν ωφέλεια από τις θλίψεις που αυτός και οι σύντροφοί του στον κόπο και την πορεία συνάντησαν, ώστε η πίστη τους να μην αποδυναμωθεί, αλλά οι παρηγορίες τους να αυξηθούν. Για αυτό τους λέγει, 1. Ποιες ήταν οι θλίψεις τους (εδ. 8)· Δεν θέλομεν να αγνοείτε την θλίψιν ημών. Ήταν κατάλληλο για τις εκκλησίες να γνωρίζουν ποιες ήταν οι θλίψεις των διακόνων τους. Δεν είναι βέβαιο ποια συγκεκριμένη θλίψη στην Ασία αναφέρεται εδώ· είτε η ταραχή που προκάλεσε ο Δημήτριος στην Ἔφεσο, που αναφέρεται στις Πράξεις ιθʹ, είτε η μάχη με θηρία στην Ἔφεσο, που αναφέρεται στην προηγούμενη επιστολή (κεφ. ιεʹ), είτε κάποια άλλη θλίψη· διότι ο απόστολος ήταν εν θανάτοις πολλάκις. Αυτό όμως είναι φανερό, ότι ήταν μεγάλες θλίψεις. Επλήγησαν υπερβαλλόντως, σε πολύ εξαιρετικό βαθμό, πέρα από τη συνήθη δύναμη ανθρώπων, ή συνήθων χριστιανών, να υπομείνουν, ώστε απελπίσθηκαν και αυτής της ζωής (εδ. 8), και νόμισαν ότι θα θανατωθούν, ή θα λιποθυμήσουν και θα εκπνεύσουν. 2. Τι έκαναν στη θλίψη τους· Επίστευσαν στον Θεό. Και οδηγήθηκαν σε αυτή την ακρότητα ώστε να μην πιστεύουν στον εαυτό τους αλλά στον Θεό, εδ. 9. Σημείωσε, ο Θεός συχνά φέρνει τον λαό του σε μεγάλες στενοχώριες, ώστε να αντιληφθούν την ανεπάρκειά τους να βοηθήσουν τον εαυτό τους, και να παρακινηθούν να θέσουν την εμπιστοσύνη και την ελπίδα τους στην παντοδυναμία του. Η ακρότητά μας είναι η ευκαιρία του Θεού. Εν τω όρει θα φανερωθεί ο Κύριος· και μπορούμε με ασφάλεια να εμπιστευθούμε στον Θεό, ο οποίος εγείρει τους νεκρούς, εδ. 9. Η έγερση των νεκρών από τον Θεό είναι απόδειξη της παντοδύναμης εξουσίας του. Αυτός που μπορεί να κάνει αυτό μπορεί να κάνει οτιδήποτε, μπορεί να κάνει τα πάντα, και είναι άξιος εμπιστοσύνης πάντοτε. Η πίστη του Ἀβραάμ προσκολλήθηκε σε αυτό το παράδειγμα της θείας δυνάμεως· Επίστευσε στον Θεό ο οποίος ζωοποιεί τους νεκρούς, Ρωμ. δʹ. 17. Αν φθάσουμε τόσο χαμηλά ώστε να απελπισθούμε και αυτής της ζωής, όμως τότε μπορούμε να εμπιστευθούμε στον Θεό, ο οποίος μπορεί να επαναφέρει όχι μόνο από τις πύλες, αλλά από τα σαγόνια του θανάτου. 3. Ποια ήταν η απελευθέρωση που έλαβαν· και αυτή ήταν εύκαιρη και συνεχής. Η ελπίδα και η εμπιστοσύνη τους δεν ήταν μάταιες, ούτε θα ντραπούν όσοι εμπιστεύονται σε αυτόν. Ο Θεός τους ελευθέρωσε, και ακόμη τους ελευθερώνει, εδ. 10. Έχοντας λάβει βοήθεια από τον Θεό, συνέχισαν μέχρι την ημέρα εκείνη, Πράξ. κστʹ. 22. 4. Τι χρήση έκαναν αυτής της απελευθέρωσης· Ελπίζουμε ότι θα μας ελευθερώσει ακόμη (εδ. 10), ότι ο Θεός θα ελευθερώσει μέχρι τέλους, και θα διαφυλάξει στη βασιλεία του στους ουρανούς. Σημείωσε, οι παρελθούσες εμπειρίες είναι μεγάλες ενθαρρύνσεις για την πίστη και την ελπίδα, και θέτουν μεγάλες υποχρεώσεις εμπιστοσύνης στον Θεό για τον μέλλοντα χρόνο. Ονειδίζουμε τις εμπειρίες μας αν δυσπιστούμε στον Θεό σε μελλοντικές στενοχώριες, ο οποίος μας ελευθέρωσε σε προηγούμενες θλίψεις. Ο Δαβίδ, ακόμη και όταν ήταν νέος άνδρας, και όταν είχε μικρό απόθεμα εμπειριών, συλλογίστηκε κατά τον τρόπο του αποστόλου εδώ, Αʹ Σαμ. ιζʹ. 37. 5. Τι ζητήθηκε από τους Κορινθίους για αυτόν τον λόγο· Να βοηθήσουν μαζί με προσευχή για αυτούς (εδ. 11), με κοινή προσευχή, συμφωνώντας και ενώνοντας μαζί στην προσευχή υπέρ αυτών. Σημείωσε, η εμπιστοσύνη μας στον Θεό δεν πρέπει να αντικαθιστά τη χρήση οποιουδήποτε κατάλληλου και ορισμένου μέσου· και η προσευχή είναι ένα από αυτά τα μέσα. Πρέπει να προσευχόμαστε για τον εαυτό μας και ο ένας για τον άλλον. Ο απόστολος είχε ο ίδιος μεγάλο ενδιαφέρον στον θρόνο της χάριτος, όμως επιθυμεί τη βοήθεια των προσευχών άλλων. Αν έτσι βοηθούμε ο ένας τον άλλον με τις προσευχές μας, μπορούμε να ελπίζουμε σε ευκαιρία ευχαριστίας από πολλούς για απάντηση προσευχής. Και είναι καθήκον μας όχι μόνο να βοηθούμε ο ένας τον άλλον με προσευχή, αλλά και με αίνο και ευχαριστία, και έτσι να κάνουμε κατάλληλες ανταποδόσεις για ωφέλειες που λάβαμε. Ο Χένρι στη συνέχεια μαρτυρεί την ακεραιότητα της διαγωγής και της συνειδήσεως του αποστόλου. Ι. Επικαλείται τη μαρτυρία της συνειδήσεως με χαρά (εδ. 12), στο οποίο παρατήρησε, 1. Ο μάρτυρας στον οποίο επικαλείται, δηλαδή η συνείδηση, η οποία είναι αντί χιλίων μαρτύρων. Αυτή είναι ο αντιπρόσωπος του Θεού στην ψυχή, και η φωνή της συνειδήσεως είναι η φωνή του Θεού. Χάρηκαν στη μαρτυρία της συνειδήσεως, όταν οι εχθροί τους τους ονείδιζαν, και ήταν εξοργισμένοι εναντίον τους. Σημείωσε, Η μαρτυρία της συνειδήσεως υπέρ ημών, αν αυτή είναι ορθή και σε καλούς λόγους, θα είναι ύλη χαράς πάντοτε και σε όλες τις καταστάσεις. 2. Η μαρτυρία που έδωσε αυτός ο μάρτυρας. Και εδώ λάβετε υπόψη, Η συνείδηση μαρτύρησε, (1.) Σχετικά με τη συναναστροφή τους, την σταθερή πορεία και τον χαρακτήρα της ζωής τους· με αυτό μπορούμε να κρίνουμε τον εαυτό μας, και όχι με αυτή ή εκείνη την μεμονωμένη πράξη. (2.) Σχετικά με τη φύση ή τον τρόπο της συναναστροφής τους· ότι ήταν εν απλότητι και θεία ειλικρίνεια. Αυτός ο μακάριος απόστολος ήταν αληθινός Ισραηλίτης, άνθρωπος ευθύς· μπορούσες να ξέρεις πού να τον βρεις. Δεν ήταν άνθρωπος που φαινόταν ένα πράγμα και ήταν άλλο, αλλά άνθρωπος ειλικρίνειας. (3.) Σχετικά με την αρχή από την οποία ενεργούσαν σε όλη τη συναναστροφή τους, τόσο στον κόσμο όσο και προς αυτούς τους Κορινθίους· και αυτή δεν ήταν σαρκική σοφία, ούτε σαρκικές πολιτικές και κοσμικές απόψεις, αλλά ήταν η χάρις του Θεού, μια ζωτική χαριτωμένη αρχή στις καρδιές τους, που έρχεται από τον Θεό, και τείνει προς τον Θεό. Τότε η συναναστροφή μας θα είναι καλά τακτοποιημένη όταν ζούμε και ενεργούμε υπό την επιρροή και την εντολή μιας τέτοιας χαριτωμένης αρχής στην καρδιά.
Σκεφτείτε

Συλλογισμός

Ο Χένρι στρέφεται στη σταθερότητα των υποσχέσεων του Θεού εν Χριστῷ. ΙΙ. Δεν θα ήθελε οι Κορινθίοι να συμπεράνουν ότι το ευαγγέλιό του ήταν ψευδές ή αβέβαιο, ούτε ότι ήταν αντιφατικό στον εαυτό του, ούτε προς την αλήθεια, εδ. 18, 19. Διότι αν ήταν έτσι, ότι ήταν ασταθής στους σκοπούς του, ή ακόμη ψευδής στις υποσχέσεις που έδωσε για να έρθει σε αυτούς (για τις οποίες δεν ήταν δίκαια να κατηγορηθεί, και έτσι κάποιοι κατανοούν την έκφρασή του, εδ. 18, Ο λόγος ημών προς υμάς δεν ήταν ναι και όχι), όμως δεν θα ακολουθούσε ότι το ευαγγέλιο που κηρύχθηκε όχι μόνο από αυτόν, αλλά και από άλλους σε πλήρη συμφωνία με αυτόν, ήταν είτε ψευδές είτε αμφίβολο. Διότι ο Θεός είναι αληθής, και ο Υιός του Θεού, Ἰησοῦς Χριστός, είναι αληθής. Ο αληθινός Θεός, και αιώνια ζωή. Ἰησοῦς Χριστός, τον οποίο κήρυξε ο απόστολος, δεν είναι ναι και όχι, αλλά εν αυτώ ήταν ναι (εδ. 19), τίποτε άλλο παρά αλάνθαστη αλήθεια. Και οι υποσχέσεις του Θεού εν Χριστῷ δεν είναι ναι και όχι, αλλά ναι και αμήν, εδ. 20. Υπάρχει απαραβίαστη σταθερότητα και αναμφισβήτητη ειλικρίνεια και βεβαιότητα σε όλα τα μέρη του ευαγγελίου του Χριστού. Αν στις υποσχέσεις που κάνουν οι διάκονοι του ευαγγελίου ως κοινοί άνθρωποι, και για τις δικές τους υποθέσεις, βλέπουν αιτία μερικές φορές να αποκλίνουν από αυτές, όμως οι υποσχέσεις της διαθήκης του ευαγγελίου, τις οποίες κηρύττουν, στέκονται σταθερές και απαραβίαστες. Οι κακοί άνθρωποι είναι ψευδείς· οι καλοί άνθρωποι είναι ασταθείς· αλλά ο Θεός είναι αληθής, ούτε ασταθής ούτε ψευδής. Ο απόστολος, έχοντας αναφέρει τη σταθερότητα των θείων υποσχέσεων, κάνει μια παρέκβαση για να απεικονίσει αυτή τη μεγάλη και γλυκιά αλήθεια, ότι όλες οι υποσχέσεις του Θεού είναι ναι και αμήν. Διότι, 1. Είναι οι υποσχέσεις του Θεού της αλήθειας (εδ. 20), αυτού που δεν μπορεί να ψεύδεται, του οποίου η αλήθεια καθώς και το έλεος διαμένει εις τον αιώνα. 2. Γίνονται εν Χριστῷ Ἰησοῦ (εδ. 20), τον Αμήν, τον αληθινό και πιστό μάρτυρα· αυτός αγόρασε και επικύρωσε τη διαθήκη των υποσχέσεων, και είναι ο εγγυητής της διαθήκης, Ἑβρ. ζʹ. 22. 3. Επιβεβαιώνονται από το Άγιον Πνεύμα. Αυτός εδραιώνει τους χριστιανούς στην πίστη του ευαγγελίου· τους έχρισε με την αγιαστική του χάρι, η οποία στην γραφή συχνά παρομοιάζεται με έλαιο· τους εσφράγισε, για την ασφάλεια και την επιβεβαίωσή τους· και δίδεται ως αρραβώνας στις καρδιές τους, εδ. 21, 22. Ένας αρραβώνας εξασφαλίζει την υπόσχεση, και είναι μέρος της πληρωμής. Ο φωτισμός του Πνεύματος είναι αρραβώνας αιωνίου ζωής· και οι παρηγορίες του Πνεύματος είναι αρραβώνας αιωνίου χαράς. Σημείωσε, Η αλήθεια του Θεού, η μεσιτεία του Χριστού, και η ενέργεια του Πνεύματος, όλα δεσμεύονται ότι οι υποσχέσεις θα είναι βέβαιες σε όλο το σπέρμα, και η εκπλήρωσή τους θα είναι προς δόξαν του Θεού (εδ. 20) για τη δόξα της πλουσίας και κυρίαρχης χάριτός του, και της αλάνθαστης αλήθειας και πιστότητάς του. Ο Χένρι καταλήγει εξηγώντας τον τρυφερό λόγο του αποστόλου για την αναβολή της επίσκεψής του. ΙΙΙ. Ο απόστολος δίνει έναν καλό λόγο γιατί δεν ήλθε στην Κόρινθο, όπως αναμενόταν, εδ. 23. Ήταν για να τους φεισθεί. Οφείλουν επομένως να αναγνωρίσουν την καλοσύνη και την τρυφερότητά του. Γνώριζε ότι υπήρχαν πράγματα εσφαλμένα μεταξύ τους, και τέτοια που άξιζαν επίπληξη, αλλά επιθυμούσε να δείξει τρυφερότητα. Τους διαβεβαιώνει ότι αυτός είναι ο αληθινός λόγος, μετά από αυτόν τον πολύ επίσημο τρόπο· Επικαλούμαι τον Θεό μάρτυρα επί της ψυχής μου—ένας τρόπος ομιλίας που δεν δικαιολογείται όταν χρησιμοποιείται σε ασήμαντα θέματα· αλλά αυτός ήταν πολύ δικαιολογημένος στον απόστολο, για την αναγκαία απολογία του, και για την πίστη και τη χρησιμότητα της διακονίας του, η οποία πλήττονταν από τους αντιπάλους του. Προσθέτει, για να αποτρέψει παρεξηγήσεις, ότι δεν προσποιούνταν να έχει καμία κυριαρχία επί της πίστεώς τους, εδ. 24. Μόνο ο Χριστός είναι ο Κύριος της πίστεώς μας· αυτός είναι ο αρχηγός και τελειωτής της πίστεώς μας, Ἑβρ. ιβʹ. 2. Αποκαλύπτει σε εμάς τι πρέπει να πιστεύουμε. Ο Παῦλος, και ο Ἀπολλώς, και οι υπόλοιποι απόστολοι, ήταν μόνο διάκονοι δι’ ων επιστεύσατε (Αʹ Κορ. γʹ. 5), και έτσι βοηθοί της χαράς τους, ακόμη και της χαράς της πίστεως. Διότι δια της πίστεως στεκόμαστε σταθερά, και ζούμε ασφαλώς και άνετα. Η δύναμη και η ικανότητά μας οφείλονται στην πίστη, και η παρηγοριά και η χαρά μας πρέπει να ρέουν από την πίστη.
Απαντήστε

Απόκριση

1. Πού έχετε πρόσφατα βιώσει την παρηγοριά του Θεού εν θλίψει, και πώς αυτή η παρηγοριά μπορεί τώρα να σας εξοπλίσει για να υπηρετήσετε κάποιον άλλον; 2. Σε ποια περιοχή της ζωής σας το Πνεύμα σας προσκαλεί σε μεγαλύτερη απλότητα και θεία ειλικρίνεια; 3. Ποια υπόσχεση του Θεού αισθάνεστε ιδιαίτερα «ναι και αμήν» σήμερα, και πώς θα αναπαυθείτε σε αυτήν;
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Θεὲ πάσης παρακλήσεως, ὁ ἐγείρων τοὺς νεκροὺς καὶ λυτρούμενος ἡμᾶς ἐκ πάσης θανατηφόρου ἀπειλῆς, δίδαξον ἡμᾶς νὰ θέτωμεν τὴν ἐλπίδα ἡμῶν οὐχὶ ἐφ’ ἑαυτοὺς ἀλλὰ ὁλοκληρωτικῶς ἐπὶ Σέ. Διὰ τοῦ Πνεύματός Σου, ἐνίσχυσον τὴν ἐμπιστοσύνην ἡμῶν εἰς τὰς ὑποσχέσεις Σου, ὥστε νὰ ζῶμεν μετὰ ἁπλότητος καὶ εἰλικρινείας, γινόμενοι δίαυλοι τῆς παρακλήσεώς Σου πρὸς ἄλλους πάσχοντας. Κάμε ἡμᾶς ταχεῖς νὰ Σοῦ ἀποδίδωμεν πᾶσαν δόξαν διὰ πᾶσαν ἀπελευθέρωσιν καὶ νὰ ὑπηρετῶμεν τὴν χαρὰν τοῦ λαοῦ Σου. Ἀμήν.

Υπόμνημα του Matthew Henry επί της Αγίας Γραφής · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →