← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ιώβ

Από την Τιμή στον Σωρό των Σκουπιδιών: Ο Χριστός Ταπεινωμένος, η Εκκλησία Χλευαζόμενη

Ιώβ 29-30Ηθικά επί του Βιβλίου Ιώβ (Moralia in Iob) υπό του Αγίου Γρηγορίου του Μεγάλου21 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Ο Ιώβ κοιτάζει πίσω, και το βλέμμα πονά. «Ω να ήμουν όπως στους περασμένους μήνες, όπως στις ημέρες που ο Θεός με διαφύλαττε· όταν το λυχνάρι Του έλαμπε επάνω στο κεφάλι μου.» Θυμάται την τιμή του: πώς οι νέοι κρύβονταν και οι γέροντες σηκώνονταν· πώς οι άρχοντες απείχαν από το να μιλούν· πώς «το αυτί που με άκουγε με ευλογούσε.» Και θυμάται γιατί — επειδή ήταν τα μάτια του τυφλού και τα πόδια του χωλού, «πατέρας των πτωχών,» που ελευθέρωνε τον κλαίοντα πτωχό και τον ορφανό και έκανε την καρδιά της χήρας να ψάλλει. Έπειτα έρχεται η πτώση: «Αλλά τώρα όσοι είναι νεότεροι από εμένα με χλευάζουν… Είμαι το τραγούδι τους, ναι, είμαι η παροιμία τους. Με απεχθάνονται… και δεν φείδονται να φτύσουν στο πρόσωπό μου.» Ο Άγιος Γρηγόριος ο Μέγας ερμηνεύει αυτή την κάθοδο ως το ίδιο το πρότυπο του Χριστού και της Εκκλησίας Του: την τιμή, το έλεος προς τους πτωχούς, την αιφνίδια χλεύη, το φτύσιμο. Ο Ιώβ που θυμάται το λυχνάρι του να λάμπει είναι η ψυχή που θυμάται την ειρήνη της· ο Ιώβ χλευαζόμενος στον σωρό των σκουπιδιών είναι ο Χριστός ταπεινωμένος και η Εκκλησία χλευαζόμενη στο τέλος του κόσμου.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανάγνωση Ιώβ 29–30 — Ο θρήνος του Ιώβ για την χαμένη τιμή του: όταν το λυχνάρι του Θεού έλαμπε επάνω στο κεφάλι του· όταν εξερχόταν στην πύλη και οι νέοι κρύβονταν, οι γέροντες στέκονταν, οι άρχοντες σιωπούσαν· «το αυτί που με άκουγε με ευλογούσε»· «διότι ελευθέρωσα τον πτωχό που έκλαιγε, και τον ορφανό»· η ευλογία εκείνου που ήταν έτοιμος να απολεσθεί ήλθε επάνω του· έκανε την καρδιά της χήρας να ψάλλει· «Ενδύθηκα δικαιοσύνη, και αυτή με έντυσε.» Έπειτα η αντιστροφή του τριακοστού κεφαλαίου: «αλλά τώρα όσοι είναι νεότεροι από εμένα με χλευάζουν,» οι κατώτατοι άνθρωποι, «τώρα είμαι το τραγούδι τους, ναι, είμαι η παροιμία τους· με απεχθάνονται, φεύγουν μακριά από εμένα, και δεν φείδονται να φτύσουν στο πρόσωπό μου»· «Έλυσε τον δεσμό μου, και με θλίψε.»
Μελετήστε

Μελέτη

Η καταγραφή του ελέους από τον Ιώβ είναι, για τον Γρηγόριο, το πορτρέτο των έργων της αγάπης που η Εκκλησία δεν παύει να επιτελεί, τόσο σωματικώς όσο και πνευματικώς. Η ευλάβεια που κέρδισε ο Ιώβ αποκτήθηκε όχι με επίδειξη αλλά με έργα: «το αυτί που με άκουγε με ευλογούσε,» λέγει — Διότι ανωτέρω ελέχθη τι προέβαλε σχετικά με την διδασκαλία — και τώρα λέγει τι απέδωσε με έλεος. Και το έλεος, επιμένει ο Γρηγόριος, είναι διπλό: αυτά τα έργα ευσπλαχνίας, τα οποία ονομάσαμε ανωτέρω. Η Αγία Εκκλησία ταυτόχρονα επιδεικνύει σωματικώς και πνευματικώς — τρέφει το σώμα και συγχωρεί τις αμαρτίες των πτωχών που κραυγάζουν για συγχώρηση. Όταν ο Ιώβ λέγει ότι ενδύθηκε δικαιοσύνη, ο Γρηγόριος ακούει το άρραφο ένδυμα μιας ζωής χωρίς κανένα μέρος γυμνό στην αμαρτία: όστις υπερασπίζεται τον εαυτό του από παντού με καλή πράξη, και δεν αφήνει κανένα μέρος της διαγωγής του γυμνό στην αμαρτία. Αυτή είναι η τιμή που διαρκεί — όχι η πύλη και ο έπαινος, αλλά η δικαιοσύνη που καλύπτει τον άνθρωπο ολόκληρο και λάμπει, ακόμη και όταν ο κόσμος γυρίζει την πλάτη του.
Σκεφτείτε

Συλλογισμός

Έπειτα η χλεύη πέφτει — και ο Γρηγόριος την ερμηνεύει ως το μερίδιο του Χριστού και του Σώματός Του στις ημέρες της ταπεινώσεώς της. Οι κατώτατοι χλευάζουν τους αγίους· η πίστη γίνεται όνειδος· «Είμαι η παροιμία τους.» Για τον Γρηγόριο το αληθινό σημείο των δούλων του Θεού δεν ήταν ποτέ το θαυμαστό αλλά η ταπεινή αγάπη προς τους άλλους: δεν είναι τα θαύματα αλλά η αγάπη μόνη που αποδεικνύει τους αληθινούς δούλους του Θεού. Έτσι όταν οι ασεβείς «φεύγουν μακριά» από την Εκκλησία, φεύγουν όχι κατά απόσταση αλλά κατά την όλη ροπή των βίων τους: όχι κατά τα βήματα των ποδιών, αλλά κατά τους χαρακτήρες των πράξεων. Και ακόμη και το φτύσιμο και η παροιμία δεν μπορούν να την σβήσουν, διότι ανήκει στον Χριστό τον Ανατέλλοντα, την Ανατολή: δια του φωτός της δικαιοσύνης του οποίου φωτίζεται η νύξ της αδικίας ημών. Ο Κύριος που άφησε τον Ιώβ να πέσει αφήνει τους ιδικούς Του να δοκιμασθούν — όχι εγκαταλείποντας, αλλά αποδεικνύοντάς τους — ώστε, όπως ο Χριστός ταπεινωμένος και αναστάς, να ανατείλουν λαμπρότεροι διότι εταπεινώθησαν.
Απαντήστε

Απόκριση

Δύο πράγματα σε αυτό το κεφάλαιο ζητούν κάτι από εσένα. Πρώτον, το έλεος: η τιμή του Ιώβ στηριζόταν όχι στην τάξη του αλλά στα έργα της αγάπης του — ο κλαίων πτωχός ελευθερωμένος, ο ορφανός βοηθημένος, η καρδιά της χήρας κάμνουσα να ψάλλει. Εάν επιθυμείς όνομα που διαρκεί, οικοδόμησέ το εκεί, εν τη αγάπη, «όχι δια θαυμάτων αλλά δια της αγάπης μόνης,» ενδύοντας ολόκληρη την ζωή σου εν δικαιοσύνη χωρίς κανένα μέρος γυμνό. Δεύτερον, η χλεύη: μη θαυμάζεις όταν η πιστότης φέρνει την περιφρόνηση του κόσμου αντί της πύλης και του επαίνου του. Ο Χριστός μετέβη από την προσκύνηση των όχλων στο φτύσιμο των στρατιωτών· η Εκκλησία μετέρχεται από την τιμή στο να γίνεται παροιμία· και ο μαθητής δεν είναι υπεράνω του Κυρίου του. Όταν χλευάζεσαι για δικαιοσύνη, θυμήσου ότι είναι το πρότυπο, όχι η αποτυχία, των αγίων — και ότι ο Θεός που «έλυσε τον δεσμό του Ιώβ» δεν εγκαταλείπει τους ιδικούς Του αλλά τους αποδεικνύει, ώστε οι ταπεινωμένοι να υψωθούν στην Ανατολή του οποίου το φως καμία νύξ δεν μπορεί να σβήσει.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Κύριε Ιησού Χριστέ, ο οποίος μετέβης από την τιμή των πλήθων στο φτύσιμο και την περιφρόνηση του σωρού των σκουπιδιών, και ο οποίος κατέστησες την πάσχουσα Εκκλησία Σώμα Σου: ένδυσέ με ολόκληρο εν δικαιοσύνη, ώστε κανένα μέρος της ζωής μου να μην αφεθεί γυμνό στην αμαρτία. Κάμε με πατέρα των πτωχών και παρηγοριά της χήρας, ώστε η αγάπη μου, και όχι κανένα θαύμα, να με αποδείξει δούλο Σου. Όταν η χλεύη πέσει και γίνω παροιμία ένεκεν του Ονόματός Σου, ας μη ταπεινωθώ, αλλά ας θυμηθώ ότι Συ εταπεινώθης προ εμού, και ότι Συ δεν εγκαταλείπεις αλλά μόνον αποδεικνύεις τους ιδικούς Σου. Ύψωσε την νύκτα μου δια του φωτός της δικαιοσύνης Σου, ω Ανατέλλων εξ ύψους, και μετά την ταπείνωση αυτής της μικράς ώρας ύψωσέ με εν Σοι· προς τον Οποίον, μετά του Πατρός και του Αγίου Πνεύματος, δόξα νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ηθικά επί του Βιβλίου Ιώβ (Moralia in Iob) υπό του Αγίου Γρηγορίου του Μεγάλου · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →