← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Σοφία Σειράχ

Σειράχ 10-12 — αντλώντας από τον Θωμά Ακινάτη (Σούμμα Β΄-Β΄ ερ.162 υπερηφάνεια + ερ.66 ορθή χρήση αγαθών)

Σοφία Σειράχ 10-12Άγιος Θωμάς Ακινάτης — Summa Theologiae + Catena Aurea + Υπόμνημα επί των Sententiarum22 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Τα κεφάλαια 10 έως 12 του Σειράχ αναπτύσσουν μια συνεχή μελέτη για την τάξη των ανθρώπινων υποθέσεων υπό τη θεία σοφία, προειδοποιώντας κατά της αταξίας που εισάγεται όταν οι άρχοντες και οι ευημερούντες υψώνουν τους εαυτούς τους πάνω από το μέτρο που ορίστηκε από τον Θεό. Το κείμενο τοποθετεί την εξουσία, τον πλούτο και τη φιλία μέσα σε μια ιεραρχία που αντανακλά τη διακυβέρνηση του Δημιουργού, δείχνοντας πώς η απόκλιση από αυτή την τάξη γεννά αστάθεια τόσο στην ψυχή όσο και στην πολιτεία. Ο Άγιος Θωμάς παρατηρεί στη Σούμμα Θεολογίας Β'-Β' ερ.162 ότι η υπερηφάνεια συνιστά μια άτακτη επιθυμία για αριστεία με την οποία κάποιος αρνείται την υποταγή στον Θεό και στους νόμιμους ανωτέρους, διαφθείροντας έτσι κάθε επόμενη πράξη διακυβέρνησης ή κατοχής. Ο ίδιος συγγραφέας πραγματεύεται την ορθή χρήση των εξωτερικών αγαθών στο Β'-Β' ερ.66, επιμένοντας ότι τα πρόσκαιρα πράγματα πρέπει να χρησιμοποιούνται σύμφωνα με την επιταγή του λόγου που τάσσεται προς το κοινό καλό και τελικά προς τη μακαριότητα. Ο Σειράχ επομένως παρέχει συγκεκριμένες απεικονίσεις αυτών των αρχών, επιδεικνύοντας πώς η ταπεινοφροσύνη διατηρεί τόσο την προσωπική ορθότητα όσο και την κοινωνική ειρήνη ενώ η υπερηφάνεια και η κακή χρήση των αγαθών προσκαλούν ταχεία ανατροπή. Το πρόγραμμα σπουδών προσκαλεί τους αναγνώστες να εξετάσουν τη δική τους άσκηση επιρροής και ιδιοκτησίας υπό το φως αυτών των αιώνιων διακρίσεων.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Διαβάστε τον Σειράχ 10-12 στην εκδοχή Ντουέι Ρέιμς ή στην Καθολική Δημόσια Έκδοση. Προσέξτε ιδιαίτερα την επαναλαμβανόμενη αντίθεση μεταξύ του σοφού άρχοντα που κυβερνά σύμφωνα με τη δικαιοσύνη και του υπερήφανου ανθρώπου του οποίου η εξουσία καταρρέει σε τυραννία. Παρατηρήστε τη συμβουλή κατά της κρίσεως της αξίας από την εξωτερική εμφάνιση ή τον πλούτο μαζί με τις νηφάλιες προειδοποιήσεις για την εσφαλμένη εμπιστοσύνη στους φίλους και τη μετρημένη γενναιοδωρία που πρέπει να διέπει την ελεημοσύνη. Παρατηρήστε πώς ο σοφός συνδέει την κατάχρηση των πλούτων με αιφνίδια απώλεια και πώς επαινεί τον φόβο του Κυρίου ως το σταθερό θεμέλιο που υπερβαίνει κάθε ανθρώπινη ανύψωση ή ανατροπή. Αυτά τα χωρία δεν προσφέρουν αφηγηματικά επεισόδια αλλά μια σειρά από γνωμικά που αποκαλύπτουν τις κρυφές πηγές της κοινωνικής αρμονίας και αταξίας.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Άγιος Θωμάς διδάσκει στη Σούμμα Θεολογίας ΙΙ-ΙΙ ερ.162 α.1 ότι η υπερηφάνεια είναι η ρίζα από την οποία πηγάζουν οι άλλες κακίες επειδή αποστρέφει τη θέληση από τον θείο κανόνα που οφείλει να μετρά όλες τις ανθρώπινες προσπάθειες. Ο Σειράχ 10 εφαρμόζει αυτήν την ανάλυση σε όσους κατέχουν εξουσία ο άρχοντας που λησμονεί ότι η δύναμη λαμβάνεται και δεν αρπάζεται μεγαλύνει τον εαυτό του και έτσι προκαλεί τη θεία κρίση που ανατρέπει θρόνους. Το ίδιο ερώτημα δείχνει ότι η υπερηφάνεια διαταράσσει όχι μόνο τα άτομα αλλά ολόκληρες κοινότητες διότι όταν οι ανώτεροι αρνούνται την υποταγή που οφείλεται στον Θεό καθιστούν αδύνατη την υπακοή για τους υπηκόους τους. Στρεφόμενος στα εξωτερικά αγαθά το ΙΙ-ΙΙ ερ.66 εξηγεί ότι η κυριότητα των προσκαίρων πραγμάτων είναι νόμιμη μόνο όταν υπηρετεί τη λογική χρήση που τάσσεται προς την ανάγκη και την ανακούφιση των άλλων. Ο Σειράχ 11 και 12 απεικονίζουν τον κίνδυνο της μεταχείρισης του πλούτου ως αξίωσης προσωπικής υπεροχής ο πλούσιος που αρνείται το έλεος ή θέτει την εμπιστοσύνη του σε αβέβαιο πλούτο παραβιάζει την τελεολογία των κτιστών αγαθών. Ο Ακινάτης σημειώνει περαιτέρω ότι η ορθή χρήση των κτημάτων απαιτεί διάκριση μήπως η αδιάκριτη ελεημοσύνη θρέψει κακία στον αποδέκτη ή στερήσει από τον δότη όσα η δικαιοσύνη απαιτεί να διατηρήσει. Ο Σειράχ λοιπόν συμβουλεύει μια μετρημένη ελευθεριότητα που πηγάζει από τον φόβο του Κυρίου και όχι από τη ματαιοδοξία. Τα δύο ερωτήματα μαζί αποδεικνύουν ότι η υπερηφάνεια και η άτακτη χρήση των αγαθών δεν είναι μεμονωμένα σφάλματα αλλά αμοιβαίως ενισχυόμενες διαταραχές που αντιστρέφουν την ιεραρχία που καθιέρωσε η θεία σοφία. Ο Σειράχ παρουσιάζει την ταπείνωση και τη συνετή διαχείριση ως τα φάρμακα που αποκαθιστούν τόσο την ψυχή όσο και την κοινωνική τάξη στον ορθό προσανατολισμό τους προς τον Θεό.
Σκεφτείτε

Συλλογισμός

Όταν η εξουσία ασκείται χωρίς αναφορά στη θεία πηγή κάθε δύναμης, ο άρχοντας αναπόφευκτα μεταχειρίζεται τους υπηκόους ως μέσα και όχι ως πρόσωπα προορισμένα προς τον ίδιο έσχατο σκοπό. Η Σοφία Σειράχ αποκαλύπτει αυτή την αντιστροφή δείχνοντας πόσο γρήγορα οι υπερήφανοι ταπεινώνονται, μια παρατήρηση που επιβεβαιώνεται από την ανάλυση του Ακουίνα για την υπερηφάνεια ως την επιθυμία υπεροχής που αρνείται να αναγνωρίσει την προέλευσή της. Ομοίως, η συσσώρευση αγαθών χωρίς τον μετριάζοντα κανόνα του λόγου παράγει μια ψευδή ασφάλεια που η Σοφία Σειράχ διαλύει με την υπενθύμιση της αιφνίδιας ανατροπής. Η ορθή χρήση των πρόσκαιρων πραγμάτων, όπως την περιγράφει ο Ακουίνας, απαιτεί η ιδιοκτησία να παραμένει διαφανής προς το κοινό καλό· διαφορετικά ο πλούτος γίνεται αφορμή υπερηφάνειας αντί μέσο φιλανθρωπίας. Αυτά τα κεφάλαια λοιπόν καλούν σε εξέταση του κατά πόσον η επιρροή και τα κτήματα κάποιου κατέχονται με συνειδητή εξάρτηση από τον Θεό ή αντιμετωπίζονται ως προσωπικά επιτεύγματα που απαλλάσσουν από περαιτέρω ευθύνη.
Απαντήστε

Απόκριση

Σε ποια συγκεκριμένη περίσταση έχω μεταχειριστεί ένα αξίωμα ή κτήμα ως απόλυτο και όχι ως ληφθείσα διαχείριση; Πώς ο φόβος του Κυρίου, που συνιστά η Σοφία Σειράχ, πρακτικά συγκρατεί την τάση να μεγαλύνω τον εαυτό μου πάνω από τους άλλους ή να παρακρατώ αγαθά που ο λόγος απαιτεί να μοιραστώ;
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Θεέ, που καθιέρωσες τα πάντα σε δέουσα τάξη και μέτρο, χάρισε μας τη χάρη να κυβερνούμε και να κατέχουμε σύμφωνα με τη σοφία που προέρχεται από Σένα μόνο. Ας διαφυλάξει την ταπείνωση που διδάσκει η Σοφία Σειράχ από την υπερηφάνεια που καταδικάζει ο δούλος Σου Θωμάς, ώστε να χρησιμοποιούμε κάθε εξουσία και κάθε αγαθό ως μέσα προς το κοινό καλό και την αιώνια μακαριότητά μας. Διά Χριστού του Κυρίου ημών. Αμήν.

Άγιος Θωμάς Ακινάτης — Summa Theologiae + Catena Aurea + Υπόμνημα επί των Sententiarum · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →