← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Γένεσις

Γένεσις 7-8 — με τον Ιωάννη Καλβίνο

Γένεσις 7-8Υπομνήματα του John Calvin20 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Στις σελίδες της Γενέσεως, η αφήγηση του κατακλυσμού αποκαλύπτει τόσο την κρίση όσο και το έλεος με έντονη αντίθεση. Η προσεκτική ερμηνεία του Ιωάννη Καλβίνου στα κεφάλαια 7 και 8 μας καθοδηγεί μέσα από την υπακοή του Νώε και τη κυρίαρχη φροντίδα του Θεού. Το σχόλιό του αναδεικνύει το βάρος των θείων υποσχέσεων μέσα στο φαινομενικό χάος, δείχνοντας πώς η πίστη προσκολλάται στον λόγο όταν ο κόσμος παρασύρεται. Καθώς εισερχόμαστε σε αυτή τη μελέτη, οι γνώσεις του Καλβίνου μας προσκαλούν να δούμε την κιβωτό όχι μόνο ως σκάφος διαφυγής αλλά ως μαρτυρία της πιστότητας του Θεού. Ας ενισχύσουν αυτά τα αρχαία λόγια την εμπιστοσύνη μας στον ίδιο Κύριο που διαφυλάττει τον λαό του μέσα από κάθε καταιγίδα.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Στρέψου τώρα στα κεφάλαια 7 και 8 της Γενέσεως. Διάβασε αργά την αφήγηση της ανόδου των υδάτων του κατακλυσμού, της εισόδου του Νώε στην κιβωτό και της τελικής υποχώρησης των υδάτων. Πρόσεξε την επαναλαμβανόμενη έμφαση στην υπακοή του Νώε και στη μνήμη του Κυρίου. Άφησε το κείμενο να εγκατασταθεί στην καρδιά σου πριν στραφείς στις σκέψεις του Καλβίνου πάνω στους ίδιους αυτούς στίχους.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Καλβίνος ξεκινά αντιμετωπίζοντας τους επαναλαμβανόμενους χρησμούς του Κυρίου προς τον Νώε. 1. Και είπε ο Κύριος προς τον Νώε. Δεν αμφιβάλλω ότι ο Νώε ενισχύθηκε, όπως σίγουρα χρειαζόταν, από χρησμούς που επαναλαμβάνονταν συχνά. Είχε ήδη υπομείνει, επί εκατό χρόνια, τις μεγαλύτερες και πιο άγριες επιθέσεις· και ο ακαταμάχητος αγωνιστής είχε πετύχει αξιομνημόνευτες νίκες· αλλά ο πιο σκληρός αγώνας από όλους ήταν να αποχαιρετήσει τον κόσμο, να αποκηρύξει την κοινωνία και να θάψει τον εαυτό του στην κιβωτό. Η όψη της γης ήταν, εκείνη την εποχή, όμορφη· και ο Μωυσής υπαινίσσεται ότι ήταν η εποχή κατά την οποία βλαστάνουν τα χόρτα και τα δέντρα αρχίζουν να ανθίζουν. Ο χειμώνας, που δένει τη χαρά του ουρανού και της γης με οξύ και τραχύ παγετό, έχει τώρα περάσει· και ο Κύριος έχει επιλέξει τη στιγμή για να καταστρέψει τον κόσμο, ακριβώς στην εποχή της άνοιξης. Διότι ο Μωυσής δηλώνει ότι η αρχή του κατακλυσμού ήταν τον δεύτερο μήνα. Γνωρίζω, ωστόσο, ότι επικρατούν διαφορετικές γνώμες επί του θέματος· διότι υπάρχουν τρεις που αρχίζουν το έτος από την φθινοπωρινή ισημερία· αλλά ο τρόπος υπολογισμού του έτους που εγκρίνεται περισσότερο είναι αυτός που το κάνει να αρχίζει τον μήνα Μάρτιο. Όπως και αν ήταν, δεν ήταν ελαφριά δοκιμασία για τον Νώε να εγκαταλείψει οικειοθελώς τη ζωή στην οποία είχε συνηθίσει επί εξακόσια χρόνια, και να αναζητήσει νέο τρόπο ζωής στην άβυσσο του θανάτου. Διατάσσεται να εγκαταλείψει τον κόσμο, ώστε να ζήσει σε έναν τάφο τον οποίο είχε σκάψει επίμονα για τον εαυτό του επί περισσότερα από εκατό χρόνια. Γιατί ήταν αυτό; Επειδή, σε λίγο, η γη επρόκειτο να βυθιστεί σε κατακλυσμό υδάτων. Ωστόσο, τίποτα τέτοιο δεν είναι φανερό: όλοι επιδίδονται σε συμπόσια, γιορτάζουν γάμους, χτίζουν πολυτελή σπίτια· εν ολίγοις, παντού επικρατούν η λεπτότητα και η πολυτέλεια· όπως μαρτυρεί ο ίδιος ο Χριστός, ότι εκείνη η εποχή ήταν μεθυσμένη από τις δικές της απολαύσεις, (Λουκάς 17:26.) Γι' αυτό, δεν ήταν χωρίς λόγο, που ο Κύριος ενθάρρυνε και οχύρωσε εκ νέου το πνεύμα του υπηρέτη του, με την ανανέωση της υπόσχεσης, μήπως λιποψυχήσει· σαν να έλεγε: Μέχρι τώρα έχεις εργαστεί με ανδρεία μέσα σε τόσες αιτίες σκανδάλου· αλλά τώρα η περίπτωση απαιτεί ιδιαίτερα να πάρεις θάρρος, για να θερίσεις τον καρπό του μόχθου σου: μην περιμένεις, όμως, μέχρι τα ύδατα να ξεσπάσουν από παντού από τις ανοιγμένες φλέβες της γης, και μέχρι τα υψηλότερα ύδατα του ουρανού, με αντίθετη βία, να ορμήσουν από τους ανοιγμένους καταρράκτες τους· αλλά ενώ όλα είναι ακόμη ήρεμα, μπες στην κιβωτό, και μείνε εκεί μέχρι την έβδομη ημέρα, τότε ξαφνικά θα ανατείλει ο κατακλυσμός.' Και μολονότι χρησμοί δεν κατεβαίνουν πλέον από τον ουρανό, ας γνωρίζουμε ότι η συνεχής μελέτη του λόγου δεν είναι άκαρπη· διότι καθώς νέες δυσκολίες ανακύπτουν συνεχώς μπροστά μας, έτσι ο Θεός, με μία και άλλη υπόσχεση, εδραιώνει την πίστη μας, ώστε με ανανεωμένη δύναμη να φτάσουμε τελικά στον στόχο. Το καθήκον μας, πράγματι, είναι να ακούμε προσεκτικά τον Θεό να μας μιλά· και ούτε μέσω διεστραμμένης επιλεκτικότητας να απορρίπτουμε εκείνες τις ασκήσεις, με τις οποίες Αυτός τρέφει, ή διεγείρει, ή επιβεβαιώνει την πίστη μας, σύμφωνα με ό,τι γνωρίζει ότι είναι ακόμη τρυφερή, ή ατονεί, ή αδύναμη· ούτε όμως να τις απορρίπτουμε ως περιττές. Διότι σε είδα δίκαιο. Όταν ο Κύριος αποδίδει ως λόγο για τη διαφύλαξη του Νώε, ότι τον γνώριζε δίκαιο, φαίνεται να αποδίδει τον έπαινο της σωτηρίας στην αξία των έργων· διότι αν ο Νώε σώθηκε επειδή ήταν δίκαιος, έπεται ότι θα κερδίσουμε τη ζωή με καλά έργα. Αλλά εδώ πρέπει να ζυγίσουμε προσεκτικά τον σκοπό του Θεού· που ήταν να θέσει έναν άνθρωπο σε αντίθεση με όλο τον κόσμο, ώστε, στο πρόσωπό του, να καταδικάσει την αδικία όλων των ανθρώπων. Διότι μαρτυρεί πάλι, ότι η τιμωρία που επρόκειτο να επιφέρει στον κόσμο ήταν δίκαιη, βλέποντας ότι μόνο ένας άνθρωπος είχε μείνει που τότε καλλιεργούσε τη δικαιοσύνη, για χάρη του οποίου ήταν ελεήμων προς όλη την οικογένειά του. Αν κάποιος αντιτείνει, ότι από αυτό το χωρίο αποδεικνύεται ότι ο Θεός έχει σεβασμό στα έργα για τη σωτηρία των ανθρώπων, η λύση είναι έτοιμη· ότι αυτό δεν αντιφάσκει με την δωρεάν αποδοχή, αφού ο Θεός αποδέχεται εκείνα τα δώρα που ο ίδιος έχει χαρίσει στους υπηρέτες του. Πρέπει να παρατηρήσουμε, πρώτα απ' όλα, ότι αγαπά τους ανθρώπους ελεύθερα, εφόσον δεν βρίσκει τίποτα σε αυτούς παρά μόνο ό,τι είναι άξιο μίσους, αφού όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται τέκνα οργής, και κληρονόμοι αιώνιας κατάρας. Σε αυτό το σημείο τους υιοθετεί στον εαυτό του εν Χριστώ, και τους δικαιώνει με το καθαρό έλεός του. Αφού τους έχει, με αυτόν τον τρόπο, συμφιλιώσει με τον εαυτό του, τους αναγεννά επίσης, με το Πνεύμα του, σε νέα ζωή και δικαιοσύνη. Από εδώ πηγάζουν τα καλά έργα, τα οποία πρέπει αναγκαστικά να είναι ευάρεστα στον ίδιο τον Θεό. Έτσι, όχι μόνο αγαπά τους πιστούς αλλά και τα έργα τους. Πρέπει πάλι να παρατηρήσουμε, ότι αφού κάποιο σφάλμα προσκολλάται πάντα στα έργα μας, δεν είναι δυνατόν να εγκριθούν, παρά μόνο ως θέμα επιείκειας. Η χάρη, επομένως, του Χριστού, και όχι η δική τους αξιοπρέπεια ή αξία, είναι εκείνη που δίνει αξία στα έργα μας. Παρ' όλα αυτά, δεν αρνούμαστε ότι αυτά λαμβάνονται υπόψη ενώπιον του Θεού: όπως εδώ αναγνωρίζει και αποδέχεται τη δικαιοσύνη του Νώε που είχε προέλθει από τη δική του χάρη· και με αυτόν τον τρόπο (όπως λέει ο Αυγουστίνος) θα στεφανώσει τα δικά του δώρα. Μπορούμε περαιτέρω να προσέξουμε την έκφραση, «Σε είδα δίκαιο ενώπιόν μου·» με τα οποία λόγια, όχι μόνο αναιρεί όλη εκείνη την υποκριτική δικαιοσύνη που στερείται εσωτερικής αγιότητας καρδιάς, αλλά υπερασπίζεται τη δική του εξουσία· σαν να δήλωνε, ότι μόνο αυτός είναι αρμόδιος κριτής για να εκτιμήσει τη δικαιοσύνη. Η φράση, σε αυτή τη γενιά, προστίθεται, όπως είπα, για χάρη της ενίσχυσης· διότι τόσο απελπισμένη ήταν η διαφθορά εκείνης της εποχής, ώστε θεωρούνταν θαύμα, ότι ο Νώε έπρεπε να είναι ελεύθερος από την κοινή μόλυνση. Στον στίχο 5, ο Καλβίνος γράφει για τη συνεπή υπακοή του Νώε. 5. Και ο Νώε έκανε σύμφωνα με όλα όσα πρόσταξε ο Κύριος. Αυτό δεν είναι γυμνή επανάληψη της προηγούμενης πρότασης· αλλά ο Μωυσής επαινεί την ομοιόμορφη πορεία υπακοής του Νώε στο να τηρεί όλες τις εντολές του Θεού· σαν να έλεγε, ότι σε όποιο ιδιαίτερο σημείο ευαρεστούνταν ο Θεός να δοκιμάζει την υπακοή του, αυτός παρέμενε πάντα σταθερός. Και, βεβαίως, δεν είναι πρέπον να υπακούει κανείς μόνο σε μία ή άλλη εντολή του Θεού, ώστε όταν έχουμε επιτελέσει ελλιπή υπακοή, να αισθανόμαστε ελεύθεροι να αποσυρθούμε· διότι πρέπει να θυμόμαστε τη δήλωση του Ιακώβου, Ο Καλβίνος στρέφεται στη συνέχεια στη θεία πράξη του κλεισίματος της κιβωτού. 16. Και ο Κύριος τον έκλεισε μέσα. Αυτό δεν προστίθεται μάταια, ούτε πρέπει να περάσει ελαφρά. Εκείνη η πόρτα πρέπει να ήταν μεγάλη, που μπορούσε να δεχθεί έναν ελέφαντα. Και αληθινά, κανένα πίσσα δεν θα ήταν αρκετά στερεή και κολλώδης, και καμία ένωση αρκετά στερεή, για να εμποδίσει την τεράστια δύναμη του νερού να διεισδύσει μέσα από τις πολλές ραφές της, ιδιαίτερα σε μια τόσο βίαιη εισβολή, και σε μια τόσο σφοδρή σύγκρουση. Επομένως, ο Μωυσής, για να κόψει την αφορμή για τις μάταιες εικασίες που θα πρότεινε η περιέργειά μας, δηλώνει με μία λέξη, ότι η κιβωτός έγινε ασφαλής από τον κατακλυσμό, όχι με ανθρώπινη επινοητικότητα, αλλά με θεϊκό θαύμα. Πράγματι, δεν πρέπει να αμφιβάλλουμε ότι ο Νώε είχε προικιστεί με νέα ικανότητα και οξυδέρκεια, ώστε τίποτα να μην είναι ελαττωματικό στη δομή της κιβωτού. Αλλά μήπως ακόμη και αυτή η εύνοια μείνει χωρίς αποτέλεσμα, ήταν απαραίτητο να προστεθεί κάτι μεγαλύτερο. Γι' αυτό, για να μην μετρήσουμε τον τρόπο διαφύλαξης της κιβωτού με την ικανότητα της δικής μας κρίσης, ο Μωυσής μας διδάσκει ότι τα ύδατα δεν εμποδίστηκαν να εισβάλουν στην κιβωτό, μόνο από πίσσα ή άσφαλτο, αλλά μάλλον από τη μυστική δύναμη του Θεού, και από την παρέμβαση του χεριού του.
Σκεφτείτε

Συλλογισμός

Ο Καλβίνος συνδέει τη διαφύλαξη της κιβωτού με τη ζωή της εκκλησίας. 17. Και ο κατακλυσμός ήταν σαράντα ημέρες, κ.λπ. Ο Μωυσής επιμένει άφθονα σε αυτό το γεγονός, για να δείξει ότι ολόκληρος ο κόσμος ήταν βυθισμένος στα ύδατα. Επιπλέον, πρέπει να θεωρείται ως ο ειδικός σκοπός αυτής της αφήγησης ότι δεν πρέπει να αποδώσουμε στην τύχη τον κατακλυσμό με τον οποίο χάθηκε ο κόσμος· όσο συνηθισμένο και αν είναι για τους ανθρώπους να ρίχνουν κάποιο πέπλο πάνω στα έργα του Θεού, που μπορεί να επισκιάσει είτε την καλοσύνη του είτε τις κρίσεις του που εκδηλώνονται σε αυτά. Αλλά βλέποντας ότι δηλώνεται σαφώς, ότι ό,τι άνθιζε στη γη καταστράφηκε, συμπεραίνουμε από αυτό ότι ήταν αναμφισβήτητη και σημαντική κρίση του Θεού· ιδιαίτερα αφού μόνο ο Νώε παρέμεινε ασφαλής, επειδή είχε αγκαλιάσει, με πίστη, τον λόγο στον οποίο περιεχόταν η σωτηρία. Στη συνέχεια ανακαλεί στη μνήμη ό,τι είπαμε προηγουμένως· δηλαδή πόσο απελπισμένη ήταν η ασέβεια, και πόσο τεράστια τα εγκλήματα των ανθρώπων, που ώθησαν τον Θεό να καταστρέψει ολόκληρο τον κόσμο· ενώ, λόγω της μεγάλης ευσπλαχνίας του, θα είχε φεισθεί του δικού του έργου, αν είχε δει ότι κάποιο ηπιότερο φάρμακο μπορούσε να εφαρμοστεί αποτελεσματικά. Αυτά τα δύο πράγματα, άμεσα αντίθετα μεταξύ τους, τα συνδέει μαζί· ότι ολόκληρο το ανθρώπινο γένος καταστράφηκε, αλλά ότι ο Νώε και η οικογένειά του διέφυγαν με ασφάλεια. Από εδώ μαθαίνουμε πόσο ωφέλιμο ήταν για τον Νώε, αγνοώντας τον κόσμο, να υπακούει μόνο στον Θεό: το οποίο ο Μωυσής δηλώνει όχι τόσο για να επαινέσει τον άνθρωπο, όσο για να μας προσκαλέσει να μιμηθούμε το παράδειγμά του. Επιπλέον, μήπως το πλήθος των αμαρτωλών μας απομακρύνει από τον Θεό· πρέπει να υπομένουμε υπομονετικά ότι οι ασεβείς θα μας γελοιοποιούν, και θα θριαμβεύουν πάνω μας, μέχρι ο Κύριος να δείξει με την τελική έκβαση, ότι η υπακοή μας έχει εγκριθεί από αυτόν. Με αυτή την έννοια, ο Πέτρος διδάσκει ότι η διάσωση του Νώε από τον παγκόσμιο κατακλυσμό ήταν τύπος του βαπτίσματος, (Α' Πέτρου 3:21·) σαν να έλεγε, ο τρόπος της σωτηρίας, που λαμβάνουμε μέσω του βαπτίσματος, ξεκινά με αυτή τη διάσωση του Νώε. Αφού και αυτή τη στιγμή ο κόσμος είναι γεμάτος από απίστους όπως ήταν τότε· επομένως είναι απαραίτητο για εμάς να αποχωριστούμε από το μεγαλύτερο πλήθος, ώστε ο Κύριος να μας αρπάξει από την καταστροφή. Με τον ίδιο τρόπο, η Εκκλησία συγκρίνεται εύστοχα και δικαίως με την κιβωτό. Αλλά πρέπει να έχουμε κατά νου την ομοιότητα με την οποία αντιστοιχούν αμοιβαία μεταξύ τους· διότι αυτή προέρχεται μόνο από τον λόγο του Θεού· επειδή όπως ο Νώε πιστεύοντας την υπόσχεση του Θεού, συγκέντρωσε τον εαυτό του, τη γυναίκα του και τα παιδιά του, ώστε κάτω από μια ορισμένη εμφάνιση θανάτου, να αναδυθεί από τον θάνατο· έτσι είναι πρέπον να αποκηρύξουμε τον κόσμο και να πεθάνουμε, ώστε ο Κύριος να μας ζωοποιήσει με τον λόγο του. Διότι πουθενά αλλού δεν υπάρχει καμία ασφάλεια σωτηρίας. Οι Παπικοί, όμως, ενεργούν γελοία που μας κατασκευάζουν μια κιβωτό χωρίς τον λόγο.
Απαντήστε

Ανταπόκριση

Πού στη ζωή σου σε καλεί ο Θεός να υπακούσεις ακόμη και όταν η έκβαση φαίνεται αδύνατη; Πώς η αλήθεια ότι ο Θεός θυμάται τον λαό του σε ενθαρρύνει σήμερα; Με ποιους τρόπους μπορείς να δεις την εκκλησία ως τον δικό σου τόπο καταφυγίου υπό τον λόγο του Θεού;
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ὦ Κύριε ὁ Θεὸς ὁ Παντοκράτωρ, ὅστις ἐν κυριαρχικῇ κρίσει ἔπεμψας τὸν κατακλυσμὸν ἐπὶ τὴν γῆν, ἀλλὰ διὰ χάριτος ἔκλεισας τὸν Νῶε ἀσφαλῶς ἐν τῇ κιβωτῷ, στήριξον ἡμᾶς διὰ τοῦ Πνεύματός σου ὅταν τὰ ὕδατα τοῦ πειρασμοῦ ἀναβαίνωσιν καὶ ὁ κόσμος χλευάζῃ τὸν λόγον σου. Διατήρησον ἡμᾶς ἀκλονήτους ἐν τῇ διαθηκικῇ πιστότητι ἣν ὑπέσχου ἐν Χριστῷ, ἵνα ὑπακούωμεν ἀμελλητὶ καὶ ἀναπαυώμεθα ἐν τῇ γνώσει ὅτι οὐδέποτε ἐπιλανθάνῃ τῶν ἰδίων σου. Ἀμήν.

Υπομνήματα του John Calvin · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →