← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ησαΐας

Προς Εμένα Κάθε Γόνατο Θα Κλίνει: Ο Κύρος ο Χρισμένος και η Πτώση του Βηλ

Ησαΐας 45-46Υπόμνημα εις τον Ησαΐαν του Αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού κειμένου υπό της Eterniseed)22 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Εδώ η προφητεία ονομάζει έναν ειδωλολάτρη βασιλιά — τον Κύρο τον Πέρση — «τον χρισμένο του», και διηγείται πώς ο Θεός κρατά το δεξί του χέρι για να υποτάξει έθνη, να ανοίξει τις χάλκινες πόρτες και να ελευθερώσει τους αιχμαλώτους. Ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας αντιμετωπίζει την απελευθέρωση του Ισραήλ από τον Κύρο ως αληθινή ιστορία και ταυτόχρονα ως ζωντανή εικόνα: έναν μερικό λυτρωτή ενός έθνους, που διαβάζεται ως τύπος του Χριστού, του παγκόσμιου Λυτρωτή όλου του κόσμου. Από αυτή την εικόνα το κεφάλαιο ανυψώνεται στα λόγια που η Καινή Διαθήκη θα έθετε στο κέντρο του Ευαγγελίου: «προς εμένα κάθε γόνατο θα κλίνει, και κάθε γλώσσα θα ομολογήσει» — τα ίδια λόγια που ο απόστολος Παύλος εφαρμόζει στον υψωμένο Χριστό, ώστε στο όνομα του Ιησού κάθε γόνατο να κλίνει (Προς Φιλιππησίους 2). Ο Κύριλλος τα διαβάζει ως τη μεταστροφή όλων των εθνών στον ένα Θεό εν Χριστώ. Έπειτα το κεφάλαιο σαράντα έξι ανοίγει με την πτώση των ειδώλων: «Ο Βηλ έσκυψε, ο Δαγών έπεσε». Όταν ανέτειλε το αληθινό Φως, το μεγάλο σκότος της ειδωλολατρίας διαλύθηκε και η τυραννία των δαιμόνων έπαυσε. Ο Κύριλλος ζωγραφίζει τους θεούς-βάρη που μεταφέρονται σε κουρασμένους ώμους στους δρόμους, ταλαντευόμενους σαν μεθυσμένοι — θεούς τόσο ανήμπορους που πρέπει να τους φέρουν, και που δεν μπορούν να σώσουν ούτε τον εαυτό τους από αιχμαλωσία. Απέναντί τους στέκεται ο Θεός που δεν χρειάζεται μεταφορά, επειδή Αυτός είναι ο Μόνος που μεταφέρει: «Εγώ έπλασα, και εγώ θα βαστάξω· εγώ θα φέρω, και θα σας ελευθερώσω».
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αναγνώστε Ησαΐας 45–46 — «Τάδε λέγει Κύριος τω χριστώ μου Κύρω, ου εκράτησα της δεξιάς, του υποτάξαι έθνη έμπροσθεν αυτού… Εγώ έμπροσθέν σου πορεύσομαι, και ορεινά ομαλιώ, θύρας χαλκάς συντρίψω»; «Εγώ ο ποιήσας φως και κτίσας σκότος, ο ποιών ειρήνην και κτίζων κακά, εγώ Κύριος ο ποιών πάντα ταύτα»; «Ουρανέ, άνωθεν ρευσάτωσαν… και η γη ανοιξάτω και βλαστησάτω σωτηρίαν, και δικαιοσύνην ανατειλάτωσαν άμα»; «Επιστρέψατε προς με και σωθήσεσθε, πάντα τα πέρατα της γης, ότι εγώ ο Θεός, και ουκ έστιν άλλος… εμοί κάμψει πᾶν γόνυ, και εξομολογήσεται πάσα γλώσσα». Έπειτα το κεφάλαιο σαράντα έξι: «Έπεσε Βηλ, συνετρίβη Δαγών, τα είδωλα αυτών επί τα θηρία… και αυτά επορεύθησαν αιχμάλωτα»; «Ακούσατέ μου, οίκος Ιακώβ… οι αιρόμενοι υπ’ εμού εκ κοιλίας, οι βασταζόμενοι από μητρός· και έως γήρως εγώ αυτός… εγώ εποίησα, και εγώ βαστάξω· εγώ αίρω, και εγώ σώσω υμάς»; «Μνημονεύετε τα πρότερα από του αιώνος, ότι εγώ ο Θεός, και ουκ έστιν άλλος· εγώ ο Θεός, και ουκ έστιν ομοιός μου».
Μελετήστε

Μελέτη

Γιατί η προφητεία αποκαλεί έναν Πέρση ειδωλολάτρη «χρισμένο» του Θεού; Ο Κύριλλος εξηγεί ότι οι βασιλείς που ανυψώθηκαν από τον Θεό χρίστηκαν στο αξίωμά τους, και ότι η λέξη σηματοδοτεί τον Κύρο ως κληθέντα στη βασιλεία του με διάταγμα του Θεού — ότι απέκτησε την κυριαρχία δια του Θεού και ανυψώθηκε σε τόσο υπερβαίνουσα δόξα, αυτό το δηλώνει καλώντας τον «χρισμένο», δηλαδή κληθέντα στη βασιλεία με χρίσμα και διάταγμα από Αυτόν. Αλλά ο Κύρος είναι μόνο η σκιά· η ουσία είναι ο Χριστός. Ο Κύριλλος στρέφει σκόπιμα το βλέμμα από τον μερικό λυτρωτή στον παγκόσμιο — εν τω Κύρω και εν τοις δι’ αυτού γενομένοις, κάλλιστα άν τις ίδοι, ως εν εικόνι, τα θεοπρεπή κατορθώματα τα δοθέντα παρά Θεού τοις καθ’ όλην την γην. Έτσι όταν το κεφάλαιο λέει «ας βλαστήσει η γη… έλεος και δικαιοσύνη», ο Κύριλλος διαβάζει τον καρπό ως τον ίδιο τον Χριστό — Δύναται δε τις ειπείν και το έλεος και την δικαιοσύνην την ανατέλλουσαν εκ της γης, ή και ανατείλασαν, αυτόν είναι τον Κύριον ημών Ιησούν Χριστόν· εγένετο γαρ ημίν από Θεού και Πατρός έλεος και δικαιοσύνη. Και το κορυφαίο «κάθε γόνατο θα κλίνει» το διαβάζει ακριβώς όπως ο απόστολος — τη στροφή κάθε έθνους προς τον ένα Θεό, που μόνος πρέπει να ομολογείται και να λατρεύεται, όχι πλέον τα ακάθαρτα πνεύματα — Οι γαρ πάντως προσιόντες τω Θεώ δια της επιστροφής ουκέτι το παράπαν γόνυ κλίνουσι τοις ακαθάρτοις πνεύμασιν, ουδέ ταύτα διά της γλώσσης θεούς έχουσιν.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Το κεφάλαιο σαράντα έξι μας αφήνει να παρακολουθήσουμε την πτώση των ειδώλων. «Ο Βηλ έσκυψε, ο Δαγών έπεσε». Ο Κύριλλος το διαβάζει ως την κατάργηση της ειδωλολατρίας τη στιγμή που έλαμψε ο Χριστός, και δίνει τον λόγο προς τον οποίο κινείται όλη η προφητεία: το μέγιστο από όλα τα έργα του Σωτήρος ήταν η εκδίωξη του Σατανά — Αλλά το εξοχώτατον πάντων των κατορθωμάτων αυτού ήτο η απομάκρυνσις του Σατανά εκ μέσου ημών, μετά του ασεβούς και ανθρωποκτόνου πλήθους. Έπειτα εκθέτει την ανικανότητα των θεών-βαρών με μια απλή δοκιμασία: όταν πέφτει μια πόλη, οι επίχρυσοι θεοί είναι το πρώτο λάφυρο, μολονότι όφειλαν να υπερασπιστούν τους προσκυνητές τους — ήτο δε πρέπον, αν ήσαν αληθώς θεοί, να υπερασπίζωνται και τους ιδίους προσκυνητάς και να καθιστώσιν αυτούς υπερέχοντας της χειρός των εχθρών. Απέναντι σε αυτούς τους θεούς που πρέπει να μεταφέρονται, ο Κύριλλος αντιπαραθέτει τον Θεό που μεταφέρει — τον Μόνο που βαστάζει τον λαό του από τη μήτρα έως το γήρας, θεραπεύοντάς τον με απειλές και με υποσχέσεις — μέρος μεν δι’ απειλών, μέρος δε και δι’ αγαθών υποσχέσεων. Σκοπός γαρ αυτώ το σώζειν το απολωλός και αρπάζειν τον πλανώμενον εκ των χειρών του διαβόλου. Και το θεμέλιο όλων των υποσχέσεών του είναι η κυριαρχία που ανήγγειλε το «κάθε γόνατο θα κλίνει»: ό,τι σκοπεύει γίνεται — Ο γαρ άγιος Θεός θέλει· τις διασκεδάσει; Και η υψηλή χειρ — τις αποστρέψει;
Απαντήστε

Απόκριση

Ξεκινήστε με το γόνατο. «Προς εμένα κάθε γόνατο θα κλίνει» δεν είναι πρώτα απειλή αλλά πρόσκληση — ο ίδιος λόγος που το Ευαγγέλιο θέτει πάνω από το υψωμένο όνομα του Ιησού. Το ζήτημα είναι μόνο αν κλίνετε τώρα, με αγάπη και μεταστροφή, ή αν αναγκαστείτε να κλίνετε στο τέλος. Ο Κύριλλος λέει ότι όσοι αληθώς στρέφονται προς τον Θεό «δεν θα κλίνουν πλέον το γόνατο στα ακάθαρτα πνεύματα»· γι’ αυτό κοιτάξτε τους κατώτερους κυρίους στους οποίους ακόμη γονατίζετε — τον φόβο, την επιθυμία, τις γνώμες των άλλων — και μεταφέρετε το γόνατο σε Εκείνον στον οποίο ανήκει. Μάθετε επίσης από τον Κύρο τον χρισμένο: ο Θεός μπορεί να χρησιμοποιήσει ακόμη και εκείνους που δεν τον γνωρίζουν για να πραγματοποιήσει το έλεός του, και κυβερνά όλο το σκακιέρι της ιστορίας προς τη σωτηρία του λαού του. Τίποτε δεν πέφτει έξω από τη βουλή του· «ο άγιος Θεός θέλει· τις διασκεδάσει;» Αναπαυθείτε εκεί. Και ζυγίστε τα δύο είδη θεού. Τα είδωλα του κεφαλαίου σαράντα έξι πρέπει να μεταφέρονται — βασταγμένα σε κουρασμένους ώμους, το πρώτο λάφυρο όταν πέφτει η πόλη, ανίκανα να σώσουν ούτε τον εαυτό τους. Κάθε είδωλο που υπηρετείτε είναι έτσι: ένα βάρος που μεταφέρετε και που υπόσχεται να σας μεταφέρει αλλά ποτέ δεν μπορεί. Αλλά ο ζωντανός Θεός είναι ο Μόνος που βαστάζει — «Εγώ έπλασα, και εγώ θα βαστάξω· εγώ θα φέρω, και θα σας ελευθερώσω» — από τη μήτρα έως το γήρας σας, με απειλή και με υπόσχεση, για να αρπάξει τον πλανώμενο από το χέρι του διαβόλου. Σταματήστε να μεταφέρετε τους θεούς που δεν μπορούν να σώσουν. Αφήστε τον εαυτό σας να μεταφερθεί από τον Θεό που μπορεί.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Θεέ, πλην του οποίου δεν υπάρχει άλλος και ουδείς όμοιός Σου, του οποίου η βουλή στέκεται και της οποίας η υψηλή χειρ κανείς δεν μπορεί να αποστρέψει: προς Σε κάθε γόνατο θα κλίνει και κάθε γλώσσα θα ομολογήσει, και εγώ κλίνω το δικό μου τώρα, πριν αναγκαστείς να το κάμψεις. Αφαίρεσε από εμένα το γόνατο που έχω κλίνει σε κατώτερους κυρίους — στον φόβο, στην επιθυμία, στα ακάθαρτα πνεύματα που δεν είναι θεοί — και άφησέ με να γονατίσω σε Σε μόνο, που είσαι έλεος και δικαιοσύνη για εμένα εν Χριστώ. Καθώς εκράτησας το δεξί χέρι του Κύρου και έκανες τα σκολιά ομαλά, κυβέρνησε όλη την πορεία της ζωής μου προς τη σωτηρία Σου· ας μη πέσει τίποτε που μου συμβαίνει έξω από τον σκοπό Σου. Κατάβαλε τον Βηλ και τον Δαγών που έχω στήσει στην καρδιά μου, τα είδωλα που μεταφέρω σε κουρασμένους ώμους και που δεν μπορούν να σώσουν ούτε εμένα ούτε τον εαυτό τους· και βάσταξέ με Εσύ ο ίδιος, που με έπλασες και με βαστάζεις από τη μήτρα έως το γήρας. Άρπαξέ με, τον πλανώμενο, από το χέρι του διαβόλου, με απειλή ή με υπόσχεση, όποιο θα με στρέψει στον οίκο· διότι δεν θέλεις την απώλεια του απολωλότος αλλά τη σωτηρία όλων, ω Χριστέ ο Θεός ημών, προς τον οποίον μετά του Πατρός και του παναγίου Πνεύματος η δόξα νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Υπόμνημα εις τον Ησαΐαν του Αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού κειμένου υπό της Eterniseed) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →