← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Έξοδος

Το Ξύλο που Γλύκανε το Νερό και ο Άρτος εξ Ουρανού

Έξοδος 15-16Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed)24 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Μετά το άσμα στη θάλασσα, ο Ισραήλ φθάνει στη Μαρρά, όπου το νερό είναι πολύ πικρό για να πιει· ο Κύριος δείχνει στον Μωυσή ένα κομμάτι ξύλου, και όταν ρίχνεται μέσα, το νερό γίνεται γλυκό. Ο μακάριος Θεοδώρητος Κύρου αρνείται να σπαταλήσει περιέργεια για το είδος του ξύλου — η Γραφή το παραλείπει εν σιωπή — και προσκολλάται αντ’ αυτού σε ό,τι προτυπώνει το θαύμα: το σωτήριο ξύλο του Σταυρού, που γλύκανε την πικρή θάλασσα των εθνών. Εδώ ο νηφάλιος Αντιοχέας ομιλεί τη γλώσσα όλης της Εκκλησίας: τα πικρά ύδατα ενός κόσμου αποξενωμένου από τον Θεό γίνονται γλυκά από το δέντρο στο οποίο υψώθηκε ο Χριστός. Έπειτα έρχεται το μάννα, και μαζί του ο Θεοδώρητος συγκεντρώνει την τυπολογία του ιδίου του Αποστόλου από την Πρώτη προς Κορινθίους. Τα παλαιά πράγματα, λέγει, ήσαν τύπος των νέων· ο Νόμος του Μωυσέως είναι σκιά, αλλά η χάρις είναι το σώμα. Η θάλασσα είναι τύπος της κολυμβήθρας, η νεφέλη του Πνεύματος, ο Μωυσής του Χριστού του Σωτήρος, η ράβδος του Σταυρού, ο Φαραώ του διαβόλου, οι Αιγύπτιοι των δαιμόνων — και το μάννα, της θείας τροφής, με το ύδωρ εκ της πέτρας ως το σωτήριο Αίμα. Η πέτρα ονομάσθηκε Χριστός διότι έγινε τύπος του Κυρίου Χριστού. Έτσι ο άρτος που έβρεξε στην έρημο, ο «άρτος αγγέλων» και «άρτος ουρανού», δείχνει πέρα από τον εαυτό του προς τον αληθινό Άρτο της Ζωής, το Σώμα και το Αίμα του Χριστού στα οποία ο νέος Ισραήλ, αφού διήλθε διά του σωτηρίου Βαπτίσματος, μετέχει των θείων μυστηρίων.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανάγνωση Έξοδος 15–16 — Ο Μωυσής και ο Ισραήλ ψάλλουν στη θάλασσα: «ᾌσωμεν τῷ Κυρίῳ, ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται· ἵππον καὶ ἀναβάτην ἔρριψεν εἰς θάλασσαν. Ἰσχύς μου καὶ ὕμνησίς μου ὁ Κύριος, καὶ ἐγένετό μοι εἰς σωτηρίαν.» Φθάνουν στη Μαρρά, «καὶ οὐκ ἠδύναντο πιεῖν τὸ ὕδωρ ἐκ Μαρρᾶ, πικρὸν γὰρ ἦν… καὶ ἐκέκραξεν Μωυσῆς πρὸς Κύριον· καὶ ἔδειξεν αὐτῷ Κύριος ξύλον, καὶ ἐνέβαλεν αὐτὸ εἰς τὸ ὕδωρ, καὶ ἐγλυκάνθη τὸ ὕδωρ.» Εν τη ερήμω Σιν ο λαός γογγύζει για άρτον, και ο Κύριος αποκρίνεται, «Ἰδοὺ ἐγὼ ὑετίζω ὑμῖν ἄρτους ἐκ τοῦ οὐρανοῦ.» Το πρωί «ἦν ἐπὶ τῆς ἐρήμου λεπτὸν ὡσεὶ κόριον… καὶ ἰδόντες οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ εἶπαν ἕτερος πρὸς τὸν ἕτερον· Τί ἐστι τοῦτο; οὐ γὰρ ᾔδεισαν τί ἦν. καὶ εἶπεν Μωυσῆς πρὸς αὐτούς· Οὗτος ὁ ἄρτος ὃν ἔδωκεν Κύριος ὑμῖν φαγεῖν.» «Καὶ ἐκάλεσαν οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ τὸ ὄνομα αὐτοῦ Μάν· … καὶ ἦν ἡ γεῦσις αὐτοῦ ὡς ἐγκρὶς ἐν μέλιτι.» Συλλέγεται κάθε ημέρα, διπλασιάζεται προ της αργίας, και ένα μέρος αποτίθεται ενώπιον του Κυρίου «εἰς διατήρησιν τοῖς γενεαῖς ὑμῶν».
Μελετήστε

Μελέτη

Τι ήτο το ξύλο που ιάτρευσε τα ύδατα της Μαρρά; Ο Θεοδώρητος αποκρίνεται ότι το ερώτημα είναι εσφαλμένο — η Γραφή έχει ρίψει πέπλο επ’ αυτού — και ότι αυτό που έχει σημασία είναι η ίδια η μεταβολή και ό,τι προτυπώνει. Αρκεί, λέγει, να μάθουμε το θαύμα: Ἀρκεῖ ἡμῖν μαθεῖν ὅτι διὰ τοῦ ξύλου τὸ πικρὸν ὕδωρ εἰς γλυκεῖαν ποιότητα μετεβλήθη. Και έπειτα ονομάζει το μυστήριο χωρίς δισταγμό, διότι το δέντρο στη Μαρρά κηρύττει το Δέντρο του Σταυρού: Τὸ γὰρ σωτήριον ξύλον τοῦ Σταυροῦ ἐγλύκανε τὴν πικρὰν θάλασσαν τῶν ἐθνῶν. Με το μάννα, ο Θεοδώρητος φθάνει σε όλο το πρότυπο του Αποστόλου, στο οποίο τα γεγονότα της Εξόδου αναγινώσκονται ως τύποι των μυστηρίων. Ο Νόμος είναι η σκιά και η χάρις η ουσία: Τὰ παλαιὰ τύπος ἦν τῶν νέων· καὶ ὁ νόμος Μωυσέως σκιὰ, ἡ δὲ χάρις σῶμα. Εντός αυτού του προτύπου η πέτρα που έδωσε ύδωρ ονομάζεται για τον ίδιο τον Χριστό, ο οποίος είναι η αλήθεια της: Ἡ πέτρα Χριστὸς ὠνομάσθη διότι τύπος ἐγένετο τοῦ Κυρίου Χριστοῦ. Και το μάννα, ο άρτος που έπεσε άνωθεν, είναι «άρτος αγγέλων» μόνον διότι άγγελοι διακόνησαν στην δόση του, όχι διότι οι ασώματες δυνάμεις χρειάζονται τροφή: Ἡ γὰρ ἀσώματος φύσις οὐ δεῖται τροφῆς.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Ο Θεοδώρητος χαράσσει την ευθεία γραμμή από την έρημο προς το θυσιαστήριο της Εκκλησίας. Οι πατέρες, αφού διέβησαν τη θάλασσα και έφαγον την ξένη τροφή και έπιον εκ της πέτρας, είναι ο τύπος ενός λαού που εβαπτίσθη και νυν μετέχει των αγίων μυστηρίων: οὕτω καὶ ἡμεῖς μετὰ τὸ σωτήριον βάπτισμα τῶν θείων μυστηρίων μετέχομεν. Αυτό είναι το κέντρο της Αντιοχειανής αναγνώσεως: το μάννα δεν είναι απλώς αρχαίο θαύμα προνοίας αλλά αληθής τύπος της θείας τροφής, και το ύδωρ εκ της πέτρας τύπος του σωτηρίου Αίματος. Έτσι όταν ο Κύριος ημών εστάθη εν τη συναγωγή της Καπερναούμ και είπεν, «Οἱ πατέρες ὑμῶν ἔφαγον τὸ μάννα ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ ἀπέθανον… ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς», εσφράγιζε το ίδιο το μυστήριο που ο Θεοδώρητος ιχνηλατεί. Το μάννα συντήρησε θνητή ζωή για μία ημέρα· ο αληθινός Άρτος του ουρανού δίδει ζωή αιώνιο, διότι είναι το ίδιον Αυτού Σώμα, και το ποτήριον της ευλογίας είναι το ίδιον Αυτού Αίμα. Το ξύλο που εγλύκανε τη Μαρρά και ο άρτος που έβρεξεν εξ ουρανού ανήκουν λοιπόν μαζί: διά του Σταυρού η πικρία της πεπτωκυίας φύσεως ημών γίνεται γλυκεία, και επί της αγίας Τραπέζης ο νέος Ισραήλ τρέφεται με τον Άρτο της Ζωής. Η σκιά παρέδωκε τη θέση στο σώμα· ο τύπος υπεχώρησε στην αλήθεια· και ό,τι εδόθη για μία ημέρα εν τη ερήμω δίδεται νυν αιωνίως εν τη Εκκλησία.
Απαντήστε

Απόκριση

Όταν η ζωή σου γίνεται πικρή — όταν, όπως ο Ισραήλ στη Μαρρά, φθάνεις επιτέλους σε νερό που δεν μπορείς να πιεις — μη απελπίζεσαι για το θαύμα. Ο Θεοδώρητος σε προσκαλεί να αποβλέψεις στο ξύλο που εγλύκανε το νερό, το σωτήριο ξύλο του Σταυρού, το οποίο έχει ήδη μετατρέψει όλη την πικρή θάλασσα του κόσμου σε γλυκύτητα. Ρίψε τον Σταυρό του Χριστού εντός της πικρίας σου· πρόσφερε τη λύπη και την κόπωσή σου στον Υψωθέντα επί του ξύλου, και Αυτός θα κάμει το αδύνατον πόσιμον γλυκύ. Και μη αφήσεις την οικειότητα να αμβλύνει το θαύμα του Άρτου. Το μάννα εξέπληξε τον Ισραήλ — «οὐκ ᾔδεισαν τί ἦν» — όμως ήτο μόνον η σκιά του δώρου που λαμβάνεις επί της αγίας Τραπέζης. Ο αληθινός Άρτος του ουρανού, το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου, τίθεται ενώπιόν σου ως η θεία τροφή της οποίας το μάννα ήτο απλώς τύπος. Πρόσελθε λοιπόν προς αυτό με την πείνα λαού εν τη ερήμω και την ευλάβεια εκείνων που γνωρίζουν τι αληθώς είναι. Διήλθες διά του σωτηρίου Βαπτίσματος· νυν μετέχε των θείων μυστηρίων, καθώς λέγει ο Θεοδώρητος ότι πράττει ο νέος Ισραήλ. Ας γλυκάνει ο Σταυρός ό,τι είναι πικρό εντός σου, και ας σε συντηρεί ο Άρτος της Ζωής επί της μακράς οδού προς την οικία, έως ότου ψάλλεις επί της απέναντι όχθης το άσμα εκείνων τους οποίους ο Κύριος έσωσε.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Χριστέ ο Θεός ημών, ο δείξας τω δούλω Σου το ξύλον το μετατρέψαν τα πικρά ύδατα της Μαρρά εις γλυκύτητα, και εν αυτώ προτυπώσας το σωτήριον ξύλον του Σταυρού Σου δι’ ου εγλύκανες την πικράν θάλασσαν των εθνών: ρίψον τον άγιόν Σου Σταυρόν εις πάσαν πικρίαν της ζωής μου, και γλύκανον ό,τι δεν δύναμαι να πίω. Συ είσαι η αλήθεια της πέτρας της δούσης ύδωρ εν τη ερήμω, και ο αληθινός Άρτος ο καταβάς εξ ουρανού, ου το μάννα ήτο μόνον σκιά· διότι τα παλαιά ήσαν τύπος των νέων, και ο Νόμος σκιά, συ δε το σώμα και η ουσία. Αφού με διήγαγες διά του σωτηρίου Βαπτίσματος, πνίξας τον παλαιόν Φαραώ εν τη κολυμβήθρα, τρέφε με νυν επί της αγίας Σου Τραπέζης με την θείαν τροφήν και το σωτήριον Αίμα, ίνα μετάσχω των θείων μυστηρίων και μη πεινώ καθώς πεινά ο κόσμος. Συντήρησόν με με τον Άρτον της Ζωής επί της προσκυνήσεώς μου διά της ερήμου, έως ου φθάσω εις την γην της επαγγελίας και ψάλλω το άσμα των λελυτρωμένων. Σοι, Χριστέ ο Θεός ημών, τω ζώντι Άρτω, μετά του Πατρός και του παναγίου Πνεύματος, δόξα νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →