← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Γένεσις

Πάλη στο Πενιήλ: Αυτός που Βλέπει τον Θεό — Γένεση 31 και 32

Γένεσις 31-32Ομιλίαι εις την Α΄ Επιστολήν Ιωάννου υπό του Μακαρίου Αυγουστίνου Ιππώνος22 λεπ
Άνοιγμα
Ο Ιακώβ φεύγει από τον Λάβαν, και στον δρόμο προς το σπίτι πρέπει να αντιμετωπίσει τον αδελφό που αδίκησε. Τη νύχτα πριν από εκείνη την τρομερή συνάντηση, μόνος κοντά στο πέρασμα του Ιαβόκ, ένας Άνθρωπος παλεύει μαζί του μέχρι την αυγή. Ο Ιακώβ δεν θα αφήσει χωρίς ευλογία — και του δίνεται νέο όνομα, Ισραήλ, και μια πληγή που θα κουβαλάει για το υπόλοιπο της ζωής του. Η Χριστιανική Ανατολή θησαυρίζει αυτή τη νύχτα πάνω από σχεδόν κάθε άλλη στην ιστορία των πατριαρχών, γιατί εδώ είναι μια εικόνα ολόκληρης της πνευματικής ζωής: η ψυχή που προσκολλάται στον Θεό μέσα από τον μακρύ σκοτεινό αγώνα, που υπερισχύει όχι με δύναμη αλλά με ιερή επιμονή, και που φεύγει και ευλογημένη και κουτσαίνοντας. Ο αναγνώστης μας εδώ είναι ο Μακάριος Αυγουστίνος Ιππώνος (354–430), ο μεγάλος Πατέρας της Δύσης τον οποίο η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά ως Μακάριο· στηριζόμαστε σε αυτόν επειδή οι δικοί της ερμηνευτές της Γένεσης, ο Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος και ο Άγιος Εφραίμ ο Σύρος, σώζονται μόνο σε σύγχρονες μεταφράσεις που ακόμη υπόκεινται σε πνευματικά δικαιώματα. Ο Αυγουστίνος διαβάζει τον παλαιστή ως τύπο του Χριστού και ξεδιπλώνει το νέο όνομα ως τον ίδιο τον στόχο κάθε αγίου: Ισραήλ, αυτός που βλέπει τον Θεό. Η όραση του Θεού — η Ανατολή την ονομάζει θέωση, την ψυχή που καθίσταται ικανή με τη χάρη να θεάται τον Κύριό της και να γίνεται μέτοχος της θείας φύσεως (Β' Πέτρου 1:4) — είναι το έπαθλο που κερδίζεται στο πέρασμα στο σκοτάδι.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αναγνώστε Γένεση 31–32 — την φυγή του Ιακώβ από τον Λάβαν με τις γυναίκες, τα παιδιά και τα κοπάδια του· την καταδίωξη του Λάβαν και τη διαθήκη του σωρού της μαρτυρίας· τον τρόμο του Ιακώβ καθώς πλησιάζει τον Ησαύ, και την προσευχή του, 'Δεν είμαι άξιος του ελάχιστου από όλα τα ελέη σου'· τα δώρα που στάλθηκαν μπροστά για να μαλακώσουν τον αδελφό του· και έπειτα τη νύχτα κοντά στο πέρασμα του Ιαβόκ, όπου ο Ιακώβ μένει μόνος και ένας άνθρωπος παλεύει μαζί του μέχρι την αυγή. Ο μηρός του Ιακώβ αγγίζεται και εξαρθρώνεται· ακόμη κρατιέται, λέγοντας, 'Δεν θα σε αφήσω, εκτός αν με ευλογήσεις.' Και ο παλαιστής του δίνει νέο όνομα — 'το όνομά σου δεν θα λέγεται πλέον Ιακώβ, αλλά Ισραήλ' — και ο Ιακώβ ονομάζει τον τόπο Πενιήλ, 'διότι είδα τον Θεό πρόσωπο προς πρόσωπο.'
Μελετήστε

Μελέτη

Ποιος είναι ο άνθρωπος που παλεύει στο σκοτάδι; Ο Μακάριος Αυγουστίνος απαντά χωρίς δισταγμό ότι είναι τύπος του Χριστού. Το νέο όνομα, λέει, δόθηκε Τώρα αυτό το όνομα του δόθηκε από τον άγγελο που πάλεψε μαζί του στον δρόμο της επιστροφής από τη Μεσοποταμία, και εκείνος ο άγγελος, προσθέτει, και ο οποίος ήταν σαφέστατα τύπος του Χριστού. Και το πιο παράξενο από όλα — ότι ένας θνητός άνθρωπος πρέπει να υπερισχύσει — είναι το ίδιο το μυστήριο. Διότι ο Χριστός επέτρεψε στον Εαυτό Του να υπερνικηθεί, όπως θα έκανε στον Σταυρό: Διότι όταν ο Ιακώβ τον υπερνίκησε, αναμφίβολα με τη δική του συναίνεση, ώστε να αντιπροσωπευθεί το μυστήριο, αυτό σήμαινε το πάθος του Χριστού, στο οποίο οι Ιουδαίοι φαίνονται να τον υπερνικούν. Αυτός που υπερνικάται είναι αυτός που δίνει την ευλογία. Και όμως ζήτησε ευλογία από τον ίδιο τον άγγελο που είχε υπερνικήσει· και έτσι η επιβολή αυτού του ονόματος ήταν η ευλογία. Εδώ είναι η βαθιά λογική του Ευαγγελίου κρυμμένη σε έναν αγώνα πάλης: ο Κύριος αφήνει τον Εαυτό Του να κρατηθεί, αφήνει τον Εαυτό Του να υπερνικηθεί, ώστε από την υποχώρησή Του η ψυχή να λάβει όνομα και ευλογία που ποτέ δεν θα μπορούσε να αρπάξει με τη βία.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Και ποιο είναι το όνομα; Ο Μακάριος Αυγουστίνος του δίνει όλο το βάρος του: Διότι Ισραήλ σημαίνει βλέπων τον Θεό, που θα είναι τελικά η ανταμοιβή όλων των αγίων. Αυτό είναι η καρδιά της Ανατολικής ελπίδας. Το τέλος ολόκληρου του αγώνα της ψυχής — το τέλος της προσευχής, της μετανοίας, κάθε μακράς νύχτας κρατήματος — είναι να θεάται τον Θεό· όχι απλώς να γνωρίζει γι' Αυτόν, αλλά να Τον βλέπει, πρόσωπο προς πρόσωπο, όπως είπε ο Ιακώβ. Ωστόσο η όραση δεν δίνεται στον ανέπαφο. Ο ίδιος παλαιστής που ευλόγησε τον Ιακώβ τον τραυμάτισε επίσης, και αυτός απομακρύνθηκε κουτσαίνοντας. Έτσι ο Ιακώβ ήταν ταυτόχρονα ευλογημένος και κουτσός: ευλογημένος σε εκείνους μεταξύ εκείνου του λαού που πίστεψαν στον Χριστό, και κουτσός στους απίστους. Η ψυχή που αγωνίστηκε αληθινά με τον Θεό απομακρύνεται σημαδεμένη — ταπεινωμένη ακριβώς στην έδρα της δικής της δύναμης, ανίκανη πλέον να περπατά στην παλιά υπερήφανη αυτάρκειά της. Το να βλέπει κανείς τον Θεό είναι να είναι και ευλογημένος και κουτσός: να λαμβάνει το υψηλότερο δώρο και να χάνει για πάντα την ψευδαίσθηση ότι το κέρδισε μόνος του.
Απαντήστε

Απόκριση

Υπάρχουν νύχτες στη ζωή της πίστης που μοιάζουν ακριβώς με πάλη στο σκοτάδι — μακρές, εξαντλητικές, χωρίς βεβαιότητα για την έκβαση και χωρίς φως ακόμη στον ορίζοντα. Μην τις φεύγετε. Ολόκληρη η μοίρα του Ιακώβ στράφηκε στο γεγονός ότι δεν θα άφηνε μέχρι να ευλογηθεί. Προσκολληθείτε στον Θεό μέσα από τον αγώνα. Και μην φοβάστε να απομακρυνθείτε τραυματισμένοι· το κούτσημα δεν είναι ήττα αλλά σημάδι. Η ψυχή που πραγματικά συνάντησε τον Θεό ταπεινώνεται στον τόπο της δικής της δύναμης, και περπατά διαφορετικά έκτοτε — στηριζόμενη, χωρίς πλέον να βαδίζει με τη δική της δύναμη. Θέστε την ελπίδα σας στο ίδιο το όνομα: Ισραήλ, αυτός που βλέπει τον Θεό. Όλο το νόημα του αγώνα είναι η όραση, και εκείνη η όραση είναι η ανταμοιβή που φυλάσσεται για όλους τους αγίους. Ό,τι κι αν παλεύετε απόψε, κρατηθείτε μέχρι την αυγή. Αυτός που παλεύει μαζί σας είναι ο ίδιος ο Χριστός, που αφήνει τον Εαυτό Του να κρατηθεί ώστε να σας ευλογήσει — και η αυγή πάντα έρχεται.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Κύριε Ιησού Χριστέ, που τη νύχτα δίπλα στον ποταμό πάλεψες με τον δούλο Σου και άφησες τον Εαυτό Σου να υπερνικηθεί, ώστε από την υποχώρησή Σου να λάβει ευλογία και όνομα: γίνε μαζί μας στους μακρούς σκοτεινούς αγώνες της ψυχής, και δίδαξέ μας να μην Σε αφήνουμε μέχρι να μας ευλογήσεις. Άγγιξε την έδρα της δικής μας δύναμης και κάνε μας κουτσούς, ώστε να μην περπατάμε πλέον με υπερηφάνεια αλλά να στηριζόμαστε ολοκληρωτικά σε Σένα. Δώσε μας το όνομα Ισραήλ, και στο τέλος την ανταμοιβή του — να δούμε τον Θεό πρόσωπο προς πρόσωπο, την όραση που είναι η χαρά όλων των αγίων. Όπως ευλόγησες τον Ιακώβ κατά την αυγή, οδήγησέ μας μέσα από κάθε νύχτα στην αυγή του ελέους Σου. Διότι Εσύ είσαι Αυτός που θεώμεθα, και σε Σένα με τον Πατέρα Σου και το Άγιο Πνεύμα δίνουμε δόξα, τώρα και πάντοτε, και εις τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ομιλίαι εις την Α΄ Επιστολήν Ιωάννου υπό του Μακαρίου Αυγουστίνου Ιππώνος · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →