Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Γένεσις
Ο Δίκαιος Πάσχων: Ο Ιωσήφ στον Οίκο του Ποτιφάρ και στη Φυλακή
Άνοιγμα
Πουλήθηκε από τους ίδιους τους αδελφούς του και μεταφέρθηκε στην Αίγυπτο, ο Ιωσήφ είναι ήδη ξένος και δούλος όταν ανοίγει η Γένεσις 39 — και όμως το επαναλαμβανόμενο θέμα του κεφαλαίου είναι ότι 'ο Κύριος ήταν με τον Ιωσήφ.' Ανατέλλει στον οίκο του Ποτιφάρ με καθαρή πιστότητα, και έπειτα ταπεινώνεται πάλι εξαιτίας της πιστότητας, διότι δεν θα αμαρτήσει κατά του Θεού για να ευαρεστήσει τη γυναίκα του κυρίου του. Η ανταμοιβή της σωφροσύνης του είναι μια ψευδής κατηγορία και ένα κελί φυλακής. Οι μεγάλοι σχολιαστές της Ανατολής για τον κύκλο του Ιωσήφ — ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο Άγιος Εφραίμ ο Σύρος — σώζονται κυρίως σε σύγχρονες μεταφράσεις που παραμένουν υπό πνευματικά δικαιώματα, γι' αυτό ακούμε εδώ με τον Μακάριο Αυγουστίνο Ιππώνος (354–430), τον μεγάλο Πατέρα της Δύσεως τον οποίο η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά ως Μακάριο Αυγουστίνο — διαβάζοντας τη Γένεση με κλειδί που δέχθηκε ολόκληρη η αδιαίρετη Εκκλησία, Ανατολή και Δύση. Οι Πατέρες πάντοτε διάβασαν τον Ιωσήφ εδώ ως τη μεγάλη εικόνα της Παλαιάς Διαθήκης του δικαίου πάσχοντος — τον αθώο άνθρωπο που παραδόθηκε, συκοφαντήθηκε και καταδικάστηκε, ο οποίος διατηρεί την ακεραιότητά του στο σκοτάδι. Ο Μακάριος Αυγουστίνος, ιχνηλατώντας την πορεία των δύο πόλεων, σταματά ακριβώς σε αυτό το επεισόδιο: ο Ιωσήφ ρίχθηκε στη φυλακή 'για να διατηρήσει ακέραια τη σωφροσύνη του.' Σε αυτή τη μία λεπτομέρεια λάμπει ολόκληρο το πρότυπο του δικαίου, και δείχνει προς τον Χριστό, ο οποίος ήταν άγιος και αθώος και όμως συγκαταριθμήθηκε με παραβάτες.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Αναγνώστε Γένεσιν 39–40 — τον Ιωσήφ στον οίκο του Ποτιφάρ, τον Κύριο που ευοδώνει όλα όσα κάνει, τον τοποθετημένο πάνω σε ολόκληρο τον οίκο· την καθημερινή πίεση της γυναίκας του κυρίου του, και την άρνησή του: 'πώς λοιπόν μπορώ να κάνω αυτή τη μεγάλη ανομία και να αμαρτήσω κατά του Θεού;'· την φυγή του, αφήνοντας το ένδυμά του στο χέρι της· την ψευδή κατηγορία και τη φυλακή· τον δεσμοφύλακα που εμπιστεύεται όλους τους δεσμώτες στο χέρι του Ιωσήφ, διότι ο Κύριος ήταν μαζί του· και στη φυλακή τα δύο όνειρα του οινοχόου και του αρτοποιού του Φαραώ, τα οποία ερμηνεύει ο Ιωσήφ — λέγοντας 'δεν ανήκουν οι ερμηνείες στον Θεό;' — ο οινοχόος αποκαταστάθηκε, ο αρτοποιός απαγχονίστηκε, ακριβώς όπως είχε πει.
Μελετήστε
Μελέτη
Προσέξτε πού τοποθετεί ο Μακάριος Αυγουστίνος το βάρος της ιστορίας. Από όλα όσα θα μπορούσαν να ειπωθούν για τα χρόνια του Ιωσήφ στην Αίγυπτο, εστιάζει στον λόγο της φυλακής — όχι στην ατυχία, όχι μόνο στην κακία των άλλων, αλλά στο κόστος της αγιότητας. Ο Ιωσήφ έγινε άρχων της Αιγύπτου μόνο αφού απελευθερώθηκε από τη φυλακή
στην οποία είχε ριφθεί για να διατηρήσει ακέραια τη σωφροσύνη του. Η φυλακή, με άλλα λόγια, ήταν ο μισθός της αρετής του. Και ο Αυγουστίνος εκθέτει ολόκληρη τη συνάντηση με ευλαβή απλότητα, αρνούμενος να απαλύνει είτε τον πειρασμό είτε τη συκοφαντία που ακολούθησε:
διότι την διαφύλαξε γενναία από την κυρία του, η οποία τον αγαπούσε πονηρά, και είπε ψέματα στον αδύναμο και ευκολόπιστο κύριό του, και δεν συνήνεσε να μοιχεύσει μαζί της, αλλά έφυγε από αυτήν, αφήνοντας το ένδυμά του στα χέρια της όταν τον άρπαξε.Εδώ είναι ακριβώς το σχήμα του δικαίου πάθους: ο αθώος άνθρωπος φεύγει από την αμαρτία, συκοφαντείται και τιμωρείται για την ίδια την πιστότητα που θα έπρεπε να τον στεφανώσει.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Οι Πατέρες της Ανατολής είδαν σε αυτόν τον συκοφαντημένο, γυμνωμένο από το ένδυμα, ριγμένο σε λάκκο και φυλακή Ιωσήφ μια σαφή προεικόνιση του Χριστού. Ο Ιωσήφ αφήνει το ένδυμά του πίσω καθώς φεύγει από την αμαρτία — και θυμόμαστε τα ενδύματα που αφαιρέθηκαν από τον Κύριο· ο Ιωσήφ καταδικάζεται με ψέμα από εκείνους που υπηρέτησε πιστά — και θυμόμαστε τους ψευδομάρτυρες που συγκεντρώθηκαν κατά του Σωτήρος· ο Ιωσήφ κατέρχεται στη φυλακή σαν σε τάφο — και η φυλακή γίνεται, στα χέρια του Θεού, ακριβώς ο τόπος από τον οποίο θα αρχίσει η εξύψωσή του. Η αφήγηση του Αυγουστίνου διατηρεί οξύ το ηθικό κέντρο: ήταν ο Ιωσήφ που 'γενναία διαφύλαξε' τη σωφροσύνη του, και η πονηρία ήταν εξ ολοκλήρου με το μέρος της κατηγόρου του, η οποία 'τον αγαπούσε πονηρά' και 'είπε ψέματα.' Ο δίκαιος δεν είναι η αιτία της καθόδου του· είναι το αναξιοπαθές αντικείμενό της. Και όμως — αυτή είναι η κρυμμένη χάρη του κεφαλαίου — ακόμη και στη φυλακή 'ο Κύριος ήταν με τον Ιωσήφ.' Η πρόνοια δεν εγκαταλείπει τον δίκαιο πάσχοντα στο σκοτάδι· είναι ήδη ενεργή εκεί, στα όνειρα δύο δεσμωτών, προετοιμάζοντας μια πόρτα που κανείς άνθρωπος δεν μπορούσε να προβλέψει.
Απαντήστε
Απόκριση
Έχετε ποτέ τιμωρηθεί γιατί κάνατε το σωστό — παραμεληθεί, συκοφαντηθεί, υποφέρει ακριβώς επειδή δεν θελήσατε να υποκύψετε; Η ιστορία του Ιωσήφ σας λέει ότι αυτό δεν είναι σημείο απουσίας του Θεού αλλά, πολύ συχνά, το σχήμα της εγγύτητάς Του. Ο άνθρωπος που έφυγε από την αμαρτία κατέληξε στη φυλακή· και ο ίδιος Θεός που τον άφησε να πέσει εκεί ήταν 'μαζί του' εκεί. Μην μετράτε την εύνοια του Θεού από τις περιστάσεις σας. Διατηρήστε την ακεραιότητά σας ακέραια όταν κοστίζει, όπως ο Ιωσήφ διατήρησε τη σωφροσύνη του ακέραια όταν θα ήταν ευκολότερο και ασφαλέστερο να υποχωρήσει — και αφήστε την αποκατάσταση στον Θεό, στον καιρό Του. Και όταν το ψέμα κολλάει και η πόρτα του κελιού κλείνει, αναζητήστε τον Κύριο ήδη παρόντα στο σκοτάδι, ήδη προετοιμάζοντα την πόρτα της απελευθέρωσης που δεν μπορείτε ακόμη να δείτε. Ο δίκαιος πάσχων δεν είναι ποτέ μόνος· βαδίζει τον δρόμο που θα βάδιζε ο ίδιος ο Κύριος, προδομένος και συκοφαντημένος, κάτω στον λάκκο πριν από τον θρόνο.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ω Κύριε ο Θεός μας, που ήσουν με τον Ιωσήφ στον οίκο της δουλείας του και στο σκοτάδι της φυλακής του, και δεν εγκατέλειψες τον δίκαιο που συκοφαντήθηκε: γίνε μαζί μας όταν υποφέρουμε γιατί κάναμε το σωστό. Δώσε μας χάρη να φύγουμε από την αμαρτία όπως αυτός έφυγε, να διατηρήσουμε την ακεραιότητά μας ακέραια ό,τι κι αν κοστίζει, και να εμπιστευθούμε την αποκατάστασή μας ολοκληρωτικά σε Εσένα. Όταν συκοφαντούμαστε και κλεινόμαστε στο σκοτάδι, δίδαξέ μας ότι Εσύ είσαι εκεί, ήδη ενεργός, ήδη προετοιμάζοντας την πόρτα της απελευθέρωσής μας. Συμμόρφωσέ μας με τον Υιό Σου, ο οποίος ήταν άγιος και αθώος και συγκαταριθμήθηκε με παραβάτες, καταδικασμένος με ψευδή μαρτυρία για χάρη μας· ώστε, μετέχοντας στο υπομονετικό πάθος Του, να μετάσχουμε επίσης στη δόξα Του. Σε Εσένα, ω Χριστέ, με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, δόξα τώρα και πάντοτε, και εις τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →