Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί
Κανείς Άνθρωπος δεν Μπορεί να Λυτρώσει τον Αδελφό του, και η Θυσία της Ευχαριστίας: Ψαλμοί 49 και 50
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Αυτοί οι δύο Ψαλμοί θέτουν τον πλούτο και τη λατρεία υπό το φως της αιωνιότητας. Ο σαράντα ένατος είναι ο Εκκλησιαστής του Ψαλτηρίου — «Ακούσατε ταύτα, πάντες οι λαοί… Υψηλοί και ταπεινοί, πλούσιοι και πένητες, εις αλλήλους» — ένας «σκοτεινός λόγος επί της κιθάρας» περί της αφροσύνης του να εμπιστεύεται κανείς τα πλούτη και της μίας λυτρώσεως την οποίαν ουδέν χρήμα δύναται να αγοράσει: «κανείς άνθρωπος δεν δύναται να λυτρώσει τον αδελφόν αυτού, ουδέ να κάμει συμφωνίαν προς τον Θεόν υπέρ αυτού· διότι εστοίχισεν περισσότερον να λυτρώσει τας ψυχάς αυτών». Ο πεντηκοστός είναι η μεγάλη πρόσκλησις εις αληθινήν θυσίαν — «Ο Κύριος, ο παντοδύναμος Θεός, ελάλησε… Εκ Σιών εφάνη ο Θεός εν τελεία καλλονή» — όπου ο Θεός απορρίπτει το αίμα ταύρων και τράγων και ζητεί αντ’ αυτού, «Προσφέρετε εις τον Θεόν ευχαριστίαν… και επικαλέσθητέ με εν καιρώ θλίψεως· ούτω θέλω σε ακούσει, και θέλεις με αινέσει». Οι Πατέρες ανέγνωσαν αμφοτέρους με τους οφθαλμούς επί του Χριστού: ο μόνος Αδελφός πλούσιος αρκετά να μας λυτρώσει είναι Εκείνος ο οποίος εγένετο πτωχός δι’ ημάς, και η μόνη θυσία η οποία ευαρεστεί τον Θεόν είναι η ευχαριστήριος προσφορά ψυχής ελευθερωθείσης υπ’ Αυτού. Το αίνιγμα της κιθάρας και η φωνή εκ Σιών συναντώνται εν τω Σταυρώ.
Διαβάστε
Ανάγνωσις
Ανάγνωσον τον Ψαλμόν 49 ως μελέτην περί θανάτου και λύτρου. «Ακούσατε ταύτα, πάντες οι λαοί… Υψηλοί και ταπεινοί, πλούσιοι και πένητες, εις αλλήλους. Το στόμα μου θέλει λαλεί σοφίαν… Θέλω κλίνει το ωτίον μου εις την παραβολήν, και θέλω δείξει τον σκοτεινόν λόγον μου επί της κιθάρας.» Έπειτα η καρδία αυτού: «Υπάρχουσι τινές οι οποίοι εμπιστεύονται εις τα αγαθά αυτών, και καυχώνται εις το πλήθος των πλούτων αυτών. Αλλ’ ουδείς άνθρωπος δύναται να λυτρώσει τον αδελφόν αυτού, ουδέ να κάμει συμφωνίαν προς τον Θεόν υπέρ αυτού· διότι εστοίχισεν περισσότερον να λυτρώσει τας ψυχάς αυτών.» Ο θάνατος εξισώνει πάντας: «Διότι βλέπει ότι και οι σοφοί αποθνήσκουσι, και απολλύονται ομού… και αφήνουσι τα πλούτη αυτών εις άλλους.» Όμως εις τους πιστούς έρχεται η μεγάλη ελπίς: «Αλλ’ ο Θεός ελύτρωσε την ψυχήν μου εκ του τόπου του άδου· διότι θέλει με δεχθεί. Μη φοβού, εάν τις γένηται πλούσιος… Διότι ουδέν θέλει φέρει μεθ’ εαυτού όταν αποθάνει.» Έπειτα στρέψον εις τον Ψαλμόν 50, την φωνήν εκ Σιών: «Ο Κύριος, ο παντοδύναμος Θεός, ελάλησε… Εκ Σιών εφάνη ο Θεός εν τελεία καλλονή. Ο Θεός ημών θέλει έλθει, και δεν θέλει σιωπήσει… Συνάξατε τους αγίους μου προς εμέ· τους οποίους έκαμαν διαθήκην μετ’ εμού διά θυσίας.» Ο Θεός αρνείται μόνον θύματα — «Δεν θέλω λάβει μόσχον εκ του οίκου σου… διότι πάντα τα θηρία του δάσους είναι εμά» — και ζητεί την αληθινήν προσφοράν: «Προσφέρετε εις τον Θεόν ευχαριστίαν, και αποδώσατε τας ευχάς σας εις τον Ύψιστον. Και επικαλέσθητέ με εν καιρώ θλίψεως· ούτω θέλω σε ακούσει, και θέλεις με αινέσει.» Λήγει: «Όστις προσφέρει εις εμέ ευχαριστίαν και αίνεσιν, ούτος με τιμά.»
Μελετήστε
Μελέτη
«Εστοίχισεν περισσότερον να λυτρώσει τας ψυχάς αυτών.» Περισσότερον από τι; Η όλη αλυσίς αποκρίνεται με μίαν φωνήν: ουδείς αδελφός κατά φύσιν, ουδείς άνθρωπος αφημένος εις την ιδίαν δικαιοσύνην, δύναται να εξιλεώσει το γένος του Αδάμ· το λύτρον μιας και μόνης ψυχής, λογαριάζει ο Άγιος Βερνάρδος, είναι πολυτιμότερον από όλα τα παθήματα πάντων των μαρτύρων και όλην την υπομονήν πάντων των ομολογητών και όλην την καθαρότητα πασών των παρθένων — και όμως ουχί πολυτιμότερον από μίαν ώραν του Γολγοθά. Εις μόνος άνθρωπος δύναται να το πληρώσει: ο Πρεσβύτερος Αδελφός ο οποίος έλαβε την φύσιν ημών ίνα υψώσει αυτήν εις τον θρόνον του Θεού, και «Εκείνος ο Άνθρωπος θέλει λυτρώσει, ουχί αν και διότι είναι αδελφός ημών». Ο Μακάριος Αυγουστίνος, βλέπων πέραν του θανάτου προς την ανάστασιν η οποία αρχίζει εν Χριστώ τω Κεφαλῇ και ρέει εις τα μέλη Αυτού, καθιστά την λύτρωσιν ταύτην εγγύησιν της ιδίας ημών:
ό,τι είδομεν εις την κεφαλήν το εύρομεν εις το σώμα. Και αποκρίνεται προς εκείνους οι οποίοι φοβούνται ότι ευρίσκονται εις μειονεκτικήν θέσιν διότι δεν είδον τον αναστάντα Κύριον με τους ιδίους οφθαλμούς —
διότι ό,τι επιστεύσαμεν εις την κεφαλήν, εκείνοι οι οποίοι είδον το είπον εις ημάς, και δι’ αυτών είδομεν. Η Ανατολική Εκκλησία ψάλλει το αυτό θαύμα επί του τάφου κατά το Μέγα Σάββατον — ότι ο Χριστός ήτο υψηλός και όμως συγκατέβη εις την ταπείνωσιν ημών, ήτο ταπεινός και όμως ανύψωσεν ημάς εις την δόξαν Αυτού· ετάφη εις τον τάφον, και όμως ανέστησε πάντας τους ανθρώπους εκ πάντων των τάφων. Ούτω ο «σκοτεινός λόγος επί της κιθάρας» δεν είναι σκυθρωπόν αίνιγμα: είναι ο Σταυρός, όπου το εν λύτρον υπερβολικώς πολυτιμότερον διά πάσαν κτίσιν επληρώθη υπό του Δημιουργού Αυτού — πρώτον εις την Κεφαλήν, και έπειτα εις τα μέλη.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Όταν ο Ψαλμός διακηρύττει ότι «και οι σοφοί αποθνήσκουσι, και απολλύονται ομού», ο Μακάριος Αυγουστίνος στρέφει τον στίχον προς τους μάρτυρας, εις τους οποίους το αποθνήσκειν είναι αυτό καθ’ εαυτό είδος σοφίας:
και διά τούτο ήσαν σοφοί, διότι απέθανον και απωλέσθησαν ομού—
διότι αυτοί, άλλοτε μεμονωμένως, συχνότερον δε ανά δύο ή τρεις, και ενίοτε ανά δεκάδας και εκατοντάδας, απέθανον υπέρ Εκείνου ο οποίος απέθανεν υπέρ αυτών. Έπειτα ο Ψαλμός 50 ανοίγει με τον Θεόν να σπάζει την μακράν σιωπήν Αυτού: «Ο Θεός ημών θέλει έλθει, και δεν θέλει σιωπήσει· πυρ καταναλίσκον θέλει προπορεύεσθαι έμπροσθεν Αυτού». Οι Έλληνες και οι αρχαίοι Πατέρες είναι σχεδόν διηρημένοι περί του εάν τούτο είναι η Πρώτη Παρουσία ή η Δευτέρα — ο Άγιος Ειρηναίος αναφέρεται εις αμφοτέρας, ο Άγιος Χρυσόστομος αναγινώσκει τούτο περί της Δευτέρας Παρουσίας μετά της αστραπής από ανατολών έως δυσμών, ενώ ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας αναγινώσκει τούτο περί της Πρώτης — και η αλυσίς, έλκουσα τούτο εσωτερικώς, ακούει το καταναλίσκον πυρ τρυφερώτατα ως το πυρ της αγάπης, δι’ ου την δύναμιν πάσαι αι βασανιστήριαι τιμωρίαι κατεφρονήθησαν και πάς θάνατος ελογίσθη μόνον ως η πρόθυρος της αιωνίου ζωής. Έπειτα ο Θεός απορρίπτει τα παλαιά θύματα — «Δεν θέλω λάβει μόσχον εκ του οίκου σου… διότι πάντα τα θηρία του δάσους είναι εμά» — και οι Πατέρες ευρίσκουν και εις τούτο έλεος φθάνον μέχρι του ταπεινοτέρου κτίσματος: παρηγορήθητι, προτρέπει ο Άγιος Βερνάρδος, ότι και αυτά τα θηρία δύνανται κατά τινα τρόπον να ονομάζουν τον Θεόν Θεόν αυτών, διότι εάν ουδέν στρουθίον πίπτει άνευ του Πατρός, πόσον μάλλον φροντίζει δι’ υμάς. Η θυσία την οποίαν ζητεί νυν ο Θεός είναι «ευχαριστία», η προσφορά ψυχής καταναλισκομένης υπό του πυρός της αγάπης· και εν όψει της ημέρας καθ’ ην ο Θεός λέγει «Θέλω σε ελέγξει, και θέλω παραστήσει ενώπιόν σου τα πράγματα τα οποία έπραξας», οι Πατέρες προειδοποιούν ότι η κρίσις δύναται να πέσει ουχί ως διακήρυξις προς τα συνηγμένα έθνη αλλά ως πράγμα γνωστοποιούμενον εν μια στιγμή εντός των μυστικών κοιλοτήτων των ιδίων ημών στέρνων.
Απαντήστε
Απόκρισις
Ας επαναρυθμίσουν ούτοι οι Ψαλμοί ό,τι θησαυρίζεις. «Μη φοβού, εάν τις γένηται πλούσιος… διότι ουδέν θέλει φέρει μεθ’ εαυτού όταν αποθάνει.» Χάλασε την λαβήν σου επί αγαθών τα οποία δεν δύνανται να σε ακολουθήσουν πέραν του τάφου, και θησαύριζε αντ’ αυτών εκεί όπου ούτε σκώληξ ούτε σκωρία καταναλίσκει. Μνημόνευε την τιμήν του λύτρου σου — πόσον πολύτιμος, κράζουν οι Πατέρες, οφείλει να είναι εις σε η ψυχή εκείνη η οποία εστοίχισεν εις τον Κύριον Ιησούν τόσον ακριβά· μη πωλήσεις ευθηνά ό,τι Αυτός ηγόρασεν εις τοιαύτην τιμήν. Και απάντα εις την πρόσκλησιν του Θεού εν τω Ψαλμώ 50: Δεν θέλει τους μόσχους και τους τράγους σου, την απλώς εξωτερικήν θρησκείαν σου· θέλει «την θυσίαν της ευχαριστίας», καρδίαν πυρακτωμένην υπό αγάπης, και την εμπιστοσύνην σου τεθειμένην επ’ Αυτώ «εν καιρώ θλίψεως». Άκουε την ρύθμισιν του ελέους Αυτού εις την προσταγήν ταύτην: Δεν είπεν, επικαλέσθητί με όταν πάντα βαίνουν καλώς, αλλά επικαλέσθητί με όταν ουδένα άλλον έχεις εις ον να φύγεις — ούτω μη περιμένης ημέραν καλλιτέραν διά να προσευχηθής. Και ζήθι νυν με την Κρίσιν ενώπιον, διότι τα πράγματα τα οποία έπραξας δύνανται να παρασταθούν ενώπιόν σου εν μια στιγμή εντός των μυστικών κοιλοτήτων του ιδίου σου στέρνου: ας μη κρυβή σήμερον ουδέν όπερ θα εφοβού να ιδής αποκαλυπτόμενον τότε. Πρόσφερε ευχαριστίαν, επικαλέσθητι Αυτόν εν θλίψει, διόρθωσον την οδόν σου — και υπεσχέθη, «Θέλω δείξει την σωτηρίαν του Θεού».
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ω Κύριε Ιησού Χριστέ, Πρεσβύτερε Αδελφέ ημών και μόνε Λυτρωτά ημών, ο οποίος μόνος ηδύνασο να πληρώσεις την τιμήν υπερβολικώς πολυτίμου διά πάντας τους μάρτυρας και ομολογητάς και παρθένους να πληρώσουν, και επλήρωσας αυτήν εν μια ώρα επί του Σταυρού: δίδαξον ημάς πόσον πολύτιμος είναι η ψυχή την οποίαν ηγόρασας εις τοιαύτην τιμήν. Απόλυσον ημάς από της αγάπης των πλούτων τα οποία δεν δύνανται να μας ακολουθήσουν διά του τάφου, και συνάγαγε ημάς μεταξύ των αγίων σου οι οποίοι έκαμαν διαθήκην μετά σου διά θυσίας. Συ, παντοδύναμε Θεέ, ο οποίος ελάλησας και εφάνης εκ Σιών εν τελεία καλλονή, άναψον εν ημίν το καταναλίσκον πυρ της αγάπης σου, ίνα προσφέρωμέν σοι ουχί αίμα ταύρων και τράγων αλλά την θυσίαν της ευχαριστίας, όλον το σώμα και την ψυχήν και το πνεύμα ημών πυρακτωθέντα δι’ σε. Δίδαξον ημάς να σε επικαλούμεθα εν καιρώ θλίψεως, όταν ουδένα άλλον έχωμεν εις ον να φύγωμεν, και να διορθώσωμεν την οδόν ημών, ίνα δείξεις εις ημάς την σωτηρίαν του Θεού. Και όταν έλθεις να κρίνεις, και τα πράγματα τα οποία επράξαμεν παρασταθούν ενώπιον ημών εντός των μυστικών κοιλοτήτων των καρδιών ημών, ας ευρεθώμεν αθωωθέντες εν τω ελέει σου, ο οποίος εκράτησας την γλώσσαν σου έμπροσθεν των κουρευτών σου δι’ ημάς. Διότι συ είσαι ο Θεός των θεών ο οποίος ελάλησας, και ο Λόγος ο οποίος δεν θέλει σιωπήσει, και εις σε αποδίδομεν δόξαν, μετά του Πατρός σου και του παναγίου και ζωοποιού Πνεύματός σου, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →