Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Α' Μακκαβαίων
Α΄ Μακκαβαίων 9-10 — Αιωνόσπορος (Καθολικός με δευτεροκανόνια)
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Τα ένατα και δέκατα κεφάλαια του Α' Μακκαβαίων οδηγούν τον αναγνώστη μέσα από τον θάνατο του Ιούδα Μακκαβαίου στη μάχη της Ελασά και τη διαδοχή του αδελφού του Ιωνάθαν στην ηγεσία της ιουδαϊκής αντίστασης και στην ίδια την αρχιερωσύνη. Το βιβλίο περνά εδώ από την ηρωική φάση της εξέγερσης στην πολιτική και δυναστική φάση, στην οποία ο μακκαβαϊκός ηγέτης γίνεται δρών πρόσωπο στη ευρύτερη σκηνή των σελευκιδικών διαδοχικών κρίσεων και της ρωμαϊκής διπλωματίας. Ο Ιούδας πέφτει στο ένατο κεφάλαιο υπερτερούμενος είκοσι προς ένα στην Ελασά, ο θάνατός του θρηνείται από όλο τον Ισραήλ με τρόπο που ο εμπνευσμένος συγγραφέας καταγράφει με σκόπιμες αντιστοιχίες προς τον θρήνο για τον Σαούλ και τον Ιωνάθαν στο όρος Γελβουέ. Ο Ιωνάθαν διαδέχεται τον αδελφό του στην ηγεσία της ομάδας των Ασιδαίων που επιβιώνει, διεξάγει μακροχρόνιο ανταρτοπόλεμο κατά του Βακχίδη και στο δέκατο κεφάλαιο γίνεται αντικείμενο διεκδίκησης διαδοχικά από τον Δημήτριο τον Πρώτο Σωτήρα και από τον Αλέξανδρο Βάλα, τον διεκδικητή του θρόνου, και οι δύο από τους οποίους προσφέρουν στον Ιωνάθαν την αρχιερωσύνη σε αντάλλαγμα για την πολιτική του ευθυγράμμιση. Ο Ιωνάθαν αποδέχεται την προσφορά από τον Αλέξανδρο, ενδύεται τα ιερά άμφια στη γιορτή της Σκηνοπηγίας κατά το εκατοστό εξηκοστό σελευκιδικό έτος και από εκείνη τη στιγμή η μακκαβαϊκή οικογένεια συνδυάζει μέσα της τα αξιώματα του στρατιωτικού ηγέτη, του πολιτικού άρχοντα και του αρχιερέα. Η Εκκλησία διαβάζει αυτή την εξέλιξη με προσοχή στον μικτό χαρακτήρα της: η πολιτική απόκτηση της αρχιερωσύνης από μη Ζαδωκιτική οικογένεια ήταν η άμεση αιτία του μεταγενέστερου σχίσματος μέσα στον ιουδαϊσμό μεταξύ του σαδδουκαϊκού (ζαδωκιτικού) κόμματος και του φαρισαϊκού κόμματος, και η μακκαβαϊκή συγχώνευση πολιτικού και ιερατικού αξιώματος προεικονίζει αντιθετικά τη διάκριση της Καινής Διαθήκης ανάμεσα στην πνευματική εξουσία του Πέτρου και στην κοσμική εξουσία του Καίσαρα.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Αναγνώστε τα κεφάλαια 9 και 10 του Α' Μακκαβαίων με προσοχή στην ανθρώπινη υφή του θανάτου του Ιούδα και στην πολιτική υφή της διαδοχής του Ιωνάθαν. Στο ένατο κεφάλαιο, προσέξτε την επιστροφή του Βακχίδη στην Ιουδαία μετά την ήττα του Νικάνορα· τον μεγάλο στρατό που έφερε εναντίον του Ιούδα· την ταχεία αποχώρηση της δύναμης του Ιούδα όταν είδαν το μέγεθος του συριακού στρατού· την άρνηση του Ιούδα να υποχωρήσει μολονότι μόνο οκτακόσιοι έμειναν μαζί του· τη μάχη στην Ελασά· την πτώση του Ιούδα τη στιγμή που η συριακή δεξιά πτέρυγα άρχισε να καταρρέει μπροστά του· τον θρήνο όλου του Ισραήλ ότι ο ισχυρός έπεσε· και την ταφή του Ιούδα στη Μωδεΐν στον τάφο των πατέρων του. Στο δέκατο κεφάλαιο, προσέξτε την άνοδο του Αλεξάνδρου Βάλα που διεκδικούσε καταγωγή από τον Αντίοχο Επιφανή· τον πλειοδοτικό πόλεμο μεταξύ του Δημητρίου Σωτήρα και του Αλεξάνδρου για την υποστήριξη του Ιωνάθαν· τις προσφορές υψηλού αξιώματος, της ιερωσύνης, της επιβεβαίωσης της ανεξαρτησίας· την επιλογή του Ιωνάθαν υπέρ του Αλεξάνδρου· την ένδυσή του με τα ιερά άμφια στη γιορτή της Σκηνοπηγίας κατά το εκατοστό εξηκοστό σελευκιδικό έτος· τη συμμαχία γάμου του Αλεξάνδρου με την Κλεοπάτρα Θεά της πτολεμαϊκής Αιγύπτου στην Πτολεμαΐδα· και την παρουσία του Ιωνάθαν σε εκείνη τη γιορτή ως τιμημένου φιλοξενούμενου και των δύο βασιλέων.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο θάνατος του Ιούδα Μακκαβαίου στη μάχη της Έλασα καταγράφεται από τον εμπνευσμένο συγγραφέα με σκόπιμες ηχώ του θανάτου του Σαούλ και του Ιωνάθαν στο όρος Γελβουέ στο πρώτο βιβλίο του Σαμουήλ. Και οι δύο αφηγήσεις αρχίζουν με την καταστροφική ανισότητα των δυνάμεων· και οι δύο καταγράφουν την εγκατάλειψη των στρατευμάτων στη θέα του εχθρού· και οι δύο τελειώνουν με τον θάνατο του ηγέτη παρά την προσωπική του ανδρεία· και οι δύο κλείνουν με εθνικό θρήνο. Ο σκοπός του συγγραφέα σε αυτήν την τυπολογική πλαισίωση είναι θεολογικός: τοποθετεί τον Ιούδα στη γραμμή των μεγάλων Ισραηλιτών ηγετών που έπεσαν υπερασπιζόμενοι την διαθήκη, ενώ καταγράφει τις πολιτικές επιπλοκές που ακολουθούν τον θάνατο του Ιούδα και που διακρίνουν την Μακκαβαϊκή εποχή από την περίοδο των βασιλέων. Ο θρήνος του Ισραήλ καταγράφεται με εντυπωσιακούς όρους: πώς έπεσε ο ισχυρός, ο σωτήρας του Ισραήλ· και ο λαός εισήλθε σε πένθος και έκλαψε πολλές ημέρες. Η Εκκλησία έχει αναγνώσει αυτόν τον θρήνο ως ιδιαίτερη μαρτυρία του δεσμού αγάπης που ο λαός του Θεού φέρει προς εκείνους τους οποίους ο Θεός έχει αναδείξει μεταξύ τους, και ως προεικόνιση του θρήνου που οι γυναίκες θα εξέφραζαν στους πρόποδες του σταυρού του αληθινού Σωτήρα του Ισραήλ ο οποίος έπεσε στη δική του Έλασα που ονομάζεται Γολγοθάς. Η διαδοχή του Ιωνάθαν στην ηγεσία της ομάδας των Ασιδαίων περιγράφεται με προσοχή στην τυπική συνέχεια της οικογένειας. Οι αδελφοί συγκεντρώνονται για να λάβουν συμβουλή· εκλέγουν τον Ιωνάθαν ως ηγέτη τους στη θέση του Ιούδα· και ο Ιωνάθαν αποδέχεται το αξίωμα. Η Εκκλησία αναγνωρίζει σε αυτήν τη μετάβαση την αρχή ότι η πρόνοια μπορεί να αναδείξει χαρίσματα ηγεσίας σε μια οικογένεια διαμέσου γενεών, και ότι το Μακκαβαϊκό χάρισμα δεν εξαντλήθηκε στο ηρωικό πρόσωπο του Ιούδα αλλά συνεχίστηκε με διαφορετικές μορφές μέσω του Ιωνάθαν και έπειτα μέσω του Σίμωνα. Το κεφάλαιο στη συνέχεια αφηγείται τον μακρό πόλεμο ανταρτοπολέμου που διεξήγαγε ο Ιωνάθαν εναντίον του Βακχίδη στην έρημο ανατολικά του Ιορδάνη και στην Ιουδαϊκή ορεινή χώρα: οι αδελφοί ενέδρευσαν και υπερκέρασαν τον Σύριο στρατηγό επανειλημμένα έως ότου ο Βακχίδης τελικά συνήψε συνθήκη που άφησε τον Ιωνάθαν σε ουσιαστικό έλεγχο της υπαίθρου ενώ η ακρόπολη των Ιεροσολύμων παρέμεινε στα συριακά χέρια. Το δέκατο κεφάλαιο ανοίγει στη συνέχεια την πολιτική φάση της ηγεσίας του Ιωνάθαν. Η άνοδος του Αλεξάνδρου Βάλα ως διεκδικητή του Σελευκιδικού θρόνου που ισχυριζόταν καταγωγή από τον Αντίοχο Επιφανή δημιούργησε έναν πόλεμο προσφορών μεταξύ αυτού και του Δημητρίου Σωτήρος για την πολιτική υποστήριξη του Ιωνάθαν, του οποίου η δύναμη ληστών είχε γίνει σημαντικός παράγοντας στην Ιουδαϊκή ύπαιθρο. Το κείμενο καταγράφει τις επιστολές και τις προσφορές με αξιοσημείωτη λεπτομέρεια. Ο Δημήτριος πρώτος προσέφερε στον Ιωνάθαν τη θέση του φίλου του βασιλέως και το δικαίωμα να συγκεντρώσει στρατό και να διατηρήσει τα οχυρωμένα οχυρά· ο Αλέξανδρος στη συνέχεια προσέφερε στον Ιωνάθαν την ίδια την αρχιερωσύνη, τον τίτλο του φίλου του βασιλέως, το δικαίωμα να φορεί βασιλική πορφύρα και χρυσό στέμμα. Ο Ιωνάθαν αποδέχθηκε την προσφορά του Αλεξάνδρου και ενδύθηκε τα ιερά άμφια κατά την εορτή της Σκηνοπηγίας το εκατοστό εξηκοστό έτος της Σελευκιδικής εποχής, που αντιστοιχεί στον Οκτώβριο του 152 π.Χ. Η Εκκλησία διαβάζει αυτήν την αποδοχή με μικτή κρίση. Από τη μία πλευρά η εκ των πραγμάτων αποκατάσταση μιας Ιουδαϊκής αρχιερωσύνης υπό Ιουδαϊκή στρατιωτική προστασία ήταν η πρακτική εκπλήρωση της Μακκαβαϊκής υπόθεσης, αφού το αρχιερατικό αξίωμα είχε αδειάσει από τις δολοφονίες του Ονία του Τρίτου και την αποστασία των διαδόχων του. Από την άλλη πλευρά η Μακκαβαϊκή οικογένεια δεν ήταν Σαδδουκιτική — δεν καταγόταν από τον Σαδώκ τον ιερέα της εποχής του Σολομώντος του οποίου η οικογένεια κατείχε το αρχιερατικό αξίωμα από τον Σολομώντα έως τον Ονία — και η απόκτηση της αρχιερωσύνης από μια μη Σαδδουκιτική οικογένεια μέσω πολιτικού διορισμού από έναν εθνικό βασιλέα ήταν θεολογικά ανώμαλη και θα αποδεικνυόταν ο σπόρος του μεταγενέστερου σχίσματος εντός του Ιουδαϊσμού μεταξύ των Σαδδουκαίων (του Σαδδουκιτικού-πιστού κόμματος, του οποίου το όνομα προέρχεται από τον Σαδώκ) και των Φαρισαίων (του Ασιδαιϊκής καταγωγής κόμματος που αποδέχθηκε τη δυναστεία των Ασμοναίων). Η Καινή Διαθήκη κληρονομεί αυτήν την ένταση: οι ιερατικές οικογένειες που αντιτίθενται στον Ιησού δεν είναι ούτε αυτές Σαδδουκιτικές αλλά οι Ασμοναϊκές και Ηρωδιανές διορισμένες της Ρωμαϊκής περιόδου, και η αναγγελία του Ιησού ότι είναι ο αληθινός ναός και ο αληθινός αρχιερέας κατά τον τρόπο του Μελχισεδέκ (Εβραίους 7) διαπερνά ολόκληρη την Ασμοναϊκή και Σαδδουκαϊκή αξίωση. Η Εκκλησία διαβάζει τη συγχώνευση αρχιερατικού, πολιτικού και στρατιωτικού αξιώματος από τους Ασμοναίους στα κεφάλαια εννέα και δέκα ως το αρνητικό φόντο προς την Πετρινή αρχή που αρθρώθηκε αργότερα, με την οποία η πνευματική εξουσία των κλειδιών κατέχεται στη γραμμή των αποστόλων χωρίς να συγχωνεύεται με την κοσμική εξουσία του Καίσαρα.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Στοχαστείτε τον θάνατο του Ιούδα Μακκαβαίου στην Ελασά ως σχολείο ηγεσίας που δεν εγκαταλείπει τη θέση της ακόμη και όταν υπερτερείται είκοσι προς ένα. Το κείμενο φροντίζει να καταγράψει ότι όταν ο Ιούδας είδε το μέγεθος του συριακού στρατού οι περισσότεροι στρατιώτες του αποχώρησαν, ότι προτράπηκε να υποχωρήσει, ότι αρνήθηκε λέγοντας ότι δεν θα στρέψει το πρόσωπό του από τον εχθρό ακόμη και αν η ώρα τους είχε έρθει, ότι ενεπλάκη σε μάχη με τους οκτακόσιους που έμειναν, και ότι έπεσε όταν η συριακή δεξιά πτέρυγα είχε αρχίσει να καταρρέει μπροστά του. Η Εκκλησία έχει διαβάσει αυτή τη σκηνή από την πατερική περίοδο ως σχολείο του ιερατικού και ποιμαντικού θάρρους που δεν εγκαταλείπει το ποίμνιο όταν οι λύκοι πληθαίνουν. Πού στη δική σας ποιμαντική ή οικογενειακή ή επαγγελματική ευθύνη έχετε πειραχθεί να υποχωρήσετε όταν η ανισότητα δυνάμεων φαινόταν συντριπτική; Στοχαστείτε επίσης την απόκτηση της αρχιερωσύνης από τον Ιωνάθαν. Η καθολική ηθική παράδοση υπήρξε σαφής σχετικά με τη διαφορά μεταξύ της νόμιμης πολιτικής υποστήριξης της Εκκλησίας και του πολιτικού διορισμού επισκόπων από κοσμικούς άρχοντες — ο μακροχρόνιος μεσαιωνικός αγώνας της Διαμάχης περί των Επενδύσεων υπό τον Άγιο Γρηγόριο τον Έβδομο και πέρα είναι ακριβώς η επεξεργασία από την Εκκλησία του μαθήματος που το μακκαβαϊκό προηγούμενο ενσάρκωσε με προβληματική μορφή. Το πνευματικό αξίωμα δεν πρέπει να είναι δώρο του κοσμικού άρχοντα· η ελευθερία της Εκκλησίας από την πολιτική πατρωνία είναι η ίδια συστατικό στοιχείο της καθολικότητάς της. Πού βλέπετε στην παρούσα ζωή της Εκκλησίας ή της χώρας σας τον ίδιο πειρασμό να συγχωνευθεί το πνευματικό αξίωμα με πολιτικό διορισμό; Στοχαστείτε τέλος την προνοιακή ειρωνεία της μακκαβαϊκής έντασης. Η ίδια η οικογένεια της οποίας η ηρωική πράξη απελευθέρωσε τον ναό από τον Αντίοχο θα γινόταν μέσω της πολιτικής της απόκτησης της ιερωσύνης η οικογένεια των διαδόχων της οποίας θα έθετε σε θάνατο τον Μεσσία που ήλθε να εκπληρώσει όλα όσα ο ναός είχε προεικονίσει. Η Εκκλησία κρατά αυτή την ένταση χωρίς να την διαλύει· η μακκαβαϊκή μαρτυρία παραμένει φωτεινή, και το ασμοναϊκό σφάλμα καταγράφεται ειλικρινά.
Απαντήστε
Απόκριση
Προσευχηθείτε μια δεκαριά των Θλιβερών Μυστηρίων αυτή την εβδομάδα για την ιερατική κατάσταση — για τους επισκόπους και τους ιερείς της δικής σας επισκοπής που πρέπει να πλοηγηθούν στις αέναες εντάσεις μεταξύ των κοσμικών δυνάμεων που φλερτάρουν την Εκκλησία και της πνευματικής εξουσίας των κλειδιών που ανήκει σε αυτήν μόνη. Καθώς προσεύχεστε κάθε Χαίρε Μαρία, κρατήστε ενώπιον του εσωτερικού σας οφθαλμού τη μακρά γραμμή από τον Ματταθία και τον Ιούδα και τον Ιωνάθαν μέσω του Πέτρου και των αποστόλων μέχρι τον παρόντα διάδοχο του Πέτρου, ζητώντας η πνευματική εξουσία να διατηρηθεί ελεύθερη από κοσμική εμπλοκή.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Παντοδύναμε και αιώνιε Θεέ, ο οποίος στον θάνατο του Ιούδα Μακκαβαίου στην Ελασά διαφύλαξες για τον θρήνο του λαού σου τη μνήμη του σωτήρα του Ισραήλ που δεν έστρεψε το πρόσωπό του από τον εχθρό ακόμη και όταν υπερτερείτο είκοσι προς ένα, στήριξε στους επισκόπους και τους ιερείς σου το ίδιο ποιμαντικό θάρρος που δεν εγκαταλείπει το ποίμνιο όταν οι λύκοι πληθαίνουν. Όπου η μακκαβαϊκή απόκτηση της αρχιερωσύνης μέσω πολιτικού διορισμού από εθνικό βασιλέα προεικόνισε τον αέναο πειρασμό να συγχωνευθεί το πνευματικό αξίωμα με την κοσμική πατρωνία, διατήρησε την Εκκλησία σου ελεύθερη από κάθε τέτοια εμπλοκή, ώστε το αξίωμα των κλειδιών να παραμείνει στην αποστολική διαδοχή αβαρές από το δώρο οποιουδήποτε κοσμικού άρχοντα. Με τη μεσιτεία του Αγίου Πέτρου στον οποίο η πνευματική εξουσία εμπιστεύθηκε πρώτα, και μέσω των προσευχών της Μακαρίας Παρθένου Μαρίας, μητέρας του ιερατικού λαού που θρηνεί τους πεσόντες ηγέτες του και προσεύχεται για εκείνους που ακόμη βρίσκονται στο πεδίο, δώσε μας ποιμένες των οποίων η αγάπη προς εσένα υπερβαίνει την αγάπη τους προς το αξίωμα. Διά του Χριστού του Κυρίου μας, ο οποίος ζει και βασιλεύει μαζί σου στην ενότητα του Αγίου Πνεύματος, ένας Θεός, εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.