← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Α' Σαμουήλ

Ζήλος Χωρίς Κατανόηση: Η Παράνομη Θυσία και η Βιαστική Ανάθεμα

Α' Σαμουήλ 13-14Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed)23 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Η πτώση του Σαούλ αρχίζει όχι με ανοιχτή κακία αλλά με ανυπομονησία ντυμένη ως ευσέβεια. Στα Γάλγαλα πρέπει να περιμένει επτά ημέρες τον Σαμουήλ, ο οποίος θα προσφέρει τη θυσία και θα δώσει τον λόγο για τη μάχη· αλλά οι Φιλισταίοι συγκεντρώνονται, ο λαός διασκορπίζεται, και ο Σαούλ, μη θέλοντας να περιμένει, παίρνει το ιερατικό αξίωμα στα χέρια του και προσφέρει ο ίδιος την ολοκαύτωση. Ο Σαμουήλ φτάνει και βρίσκει το έργο τελειωμένο και εκφωνεί την απόφαση: η βασιλεία δεν θα συνεχιστεί, διότι 'ο Κύριος εζήτησεν εαυτώ άνθρωπον κατά την καρδίαν αυτού'. Ο μακάριος Θεοδώρητος Κύρου ερμηνεύει τη βασιλεία του Σαούλ ως σύντομη και σπαταλημένη χάρη. Εξηγεί την περίεργη σημείωση ότι 'ο Σαούλ ήτο υιός ενός έτους εν τη βασιλεία αυτού, και εβασίλευσεν έτη δύο' ως σημείο ότι για δύο χρόνια ο Σαούλ βασίλευσε με κάποια απλότητα ψυχής, και έπειτα, κλίνοντας προς την κακία, απογυμνώθηκε από τη θεία χάρη — ώστε τα υπόλοιπα έτη του να λογίζονται όχι στη βασιλεία του αλλά στην ηγεσία του Σαμουήλ. Με αυτό το υπόβαθρο ξεδιπλώνεται ο πόλεμος στη Μιχμάς. Ο Ιωνάθαν, με μόνο τον οπλοφόρο του, τολμά να επιτεθεί σε φυλάκιο των Φιλισταίων, όχι από δεισιδαιμονία αλλά από πίστη: ζητά σημείο από τον Θεό, εμπιστευόμενος ότι 'δεν είναι δύσκολον εις τον Κύριον να σώση διά πολλών ή διά ολίγων'. Ο Θεός ενεργεί δι' αυτού, και το εχθρικό στρατόπεδο διαλύεται σε αυτοσφαγή. Αλλά ο Σαούλ, ακόμη και στη νίκη, καταστρέφει την ημέρα με βιαστικό όρκο, θέτοντας υπό ανάθεμα όποιον φάει πριν το βράδυ — και ο Ιωνάθαν, που γεύτηκε λίγο μέλι εν αγνοία, πέφτει υπό την κατάρα και κινδυνεύει να σκοτωθεί από τον ίδιο του τον πατέρα. Ο Θεοδώρητος ζυγίζει όλο το κουβάρι με προσοχή: ο ζήλος για την τιμή του Θεού δεν αρκεί· πρέπει να κυβερνάται από κατανόηση, και το έλεος πρέπει να επιτρέπεται να μετριάζει τον όρκο. Η σκιά του Ιεφθάε πέφτει πάνω στο μέλι και τον όρκο.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανάγνωση Α' Σαμουήλ 13–14 — οι Φιλισταίοι συγκεντρώνουν 'τριάκοντα χιλιάδας άρματα… ως η άμμος η επί του αιγιαλού', και ο Ισραήλ κρύβεται σε σπήλαια και λάκκους. Ο Σαούλ περιμένει στα Γάλγαλα, αλλά 'διότι… ο Σαμουήλ δεν ήλθεν… και ο λαός διεσκορπίζετο απ' αυτού', λέγει, 'Προσαγάγετε εις εμέ ολοκαύτωσιν… Και προσήνεγκεν ολοκαύτωσιν'. Ο Σαμουήλ έρχεται και λέγει, 'Ενήργησας αφρόνως… νυν η βασιλεία σου δεν θέλει διαμείνει: ο Κύριος εζήτησεν εαυτώ άνθρωπον κατά την καρδίαν αυτού'. Ο Ισραήλ δεν έχει σιδηρουργό ούτε σπαθί, διότι οι Φιλισταίοι είχαν αφαιρέσει τον σίδηρό τους. Τότε ο Ιωνάθαν λέγει στον οπλοφόρο του, 'Δεύτε, και ας διαβώμεν εις το φυλάκιον τούτων των απεριτμήτων: ίσως ο Κύριος εργασθή υπέρ ημών: διότι δεν υπάρχει εμπόδιον εις τον Κύριον να σώση διά πολλών ή διά ολίγων'. Θέτει σημείο, ανεβαίνει στα χέρια και τα πόδια του, και 'έγινε πολύς τρόμος' στο στρατόπεδο· 'το σπαθί παντός ανθρώπου ήτο κατά του συντρόφου αυτού'. Ο Σαούλ πιέζει την καταδίωξη, αλλά βιαστικά διατάζει τον λαό: 'Επικατάρατος ο άνθρωπος όστις φάγη τι φαγητόν έως εσπέρας'. Ο Ιωνάθαν, μη ακούσας τον όρκο, 'εβάπτισε το άκρον της ράβδου… εις κηρήθραν… και οι οφθαλμοί αυτού εφωτίσθησαν'. Όταν ο κλήρος πέφτει στον Ιωνάθαν, ο Σαούλ θα τον εθανάτωνε· αλλά 'ο λαός ελύτρωσε τον Ιωνάθαν, ώστε δεν απέθανεν'.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Θεοδώρητος πρώτα μετρά πόσο βραχύβια ήταν η καλή αρχή του Σαούλ. Η παράξενη σημείωση για τη βασιλεία του δείχνει μια απλότητα που δεν διήρκεσε: Τούτο δείκνυσι την απλότητα της ψυχής την οποίαν είχε ο Σαούλ όταν ελάμβανε τον διορισμόν εις την βασιλείαν. Αλλ' ούτος δεν εχρήσατο τούτω επί πολύ. Διότι, κλίνας προς την κακίαν, απεγυμνώθη της θείας χάριτος. Η παράνομη θυσία είναι ο πρώτος καρπός αυτής της κλίσεως — η ανυπομονησία υπερισχύει της εντολής: Ο Σαούλ λοιπόν, ιδών τους Φιλισταίους συνηθροισμένους, δεν ανέμεινε τον προφήτην κατά τας εντολάς. Ο Θεοδώρητος έπειτα αντιπαραθέτει την πίστη του Ιωνάθαν προς την αφροσύνη του Σαούλ. Η ζήτηση σημείου από τον Ιωνάθαν δεν ήταν μαντεία αλλά πράξη ανθρώπου που ποθούσε να γνωρίσει το θέλημα του Θεού και εμπιστεύθηκε εις αυτό: ως πιστός άνθρωπος ηθέλησε να μάθη το θέλημα του Θεού, και έδωκεν εις εαυτόν σημεία του θείου θελήματος. Και τα λόγια του — ότι ο Κύριος δύναται να σώσει διά πολλών ή διά ολίγων — ο Θεοδώρητος ακούει ως καθαρή εμπιστοσύνη: Ταύτα είναι λόγια ψυχής η οποία εμπιστεύεται εις τον Θεόν. Και εμπιστευθείσα ούτω, δεν εστερήθη της ελπίδος αυτής. Αλλά τη νίκη που ο Θεός έδωσε διά της πίστεως του Ιωνάθαν ο Σαούλ σχεδόν την κατέστρεψε διά του ατάκτου όρκου του: Τότε, ιδών όλους εκείνους τους άνδρας, αφρόνως και πολύ ανοήτως έθεσεν υπό κατάραν όστις μετέλαβε τροφής ή ποτού προ της εσπέρας.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Το δυσκολότερο ερώτημα είναι γιατί ο Θεός επιβεβαίωσε όρκο τον οποίο ο ίδιος ο Θεοδώρητος αποκαλεί αφρόνως — γιατί, όταν ο Σαούλ ερώτησε αν να καταδιώξει, ο ουρανός ήταν σιωπηλός έως ότου τιμηθεί η κατάρα. Ο Θεοδώρητος απαντά με διπλή παιδαγωγία: ο Θεός ελέγχει τον βιαστικό όρκο και όμως υποστηρίζει την ιερότητα των όρκων. Ελέγχει αυτόν διότι ώμοσεν τον όρκον αλόγως. Έπειτα, διδάσκει να μη καταφρονώμεν ουδέ τας τοιαύτας κατάρας. Η πρόθεση πίσω από τον όρκο του Σαούλ ήταν ευσεβής — πλαισιώθηκε 'διά την τιμήν του Θεού' — αλλά η ευσέβεια χωρίς μέτρο κατανόησης γίνεται σκληρότητα. Ο Σαούλ έπρεπε να σταθμίσει την κούραση των στρατιωτών του: Αλλ' έπρεπε να λάβη υπ' όψιν τον κόπον των μαχομένων, και ότι εικός ήτο τινές, καταπονηθέντες υπό του κόπου, να πιεσθώσιν υπό της δίψης και να αναγκασθώσι να παραβώσι το όριον. Ο Ιωνάθαν, που γεύθηκε το μέλι εν αγνοία, φέρει τον κίνδυνο του απερίσκεπτου ζήλου του πατρός του — η ίδια η σκιά του Ιεφθάε, ο οποίος δέσμευσε εαυτόν με όρκο και έκανε το ίδιο του το παιδί να πληρώσει. Εντούτοις εδώ η ιστορία λύεται ελεήμονα: Αλλ' ελυτρώθη εκ της σφαγής διά της δικαίας συνηγορίας και της θερμής ικεσίας του λαού. Ο λαός, ικετεύοντας για τον αθώο, γίνεται όργανο ελέους· και ο Κύριος, ο οποίος 'θέλει έλεος, και ουχί θυσίαν', δείχνει ότι όρκος βιαστικά ορκισθείς δεν πρέπει να επιτραπεί να καταβροχθίσει τον αθώο. Ο ζήλος που δεν κυβερνάται από κατανόηση δεν τιμά τον Θεό — θέτει σε κίνδυνο τους δούλους Του· και το έλεος, όχι το γυμνό γράμμα μιας βιαστικής λέξεως, είναι αυτό που ζητά ο Θεός.
Απαντήστε

Απόκριση

Δύο προειδοποιήσεις αναδύονται από τα κεφάλαια αυτά, και αμφότερες είναι ήπιες στη σφοδρότητά τους. Πρώτον, μη αφήνετε την ανυπομονησία να μεταμφιέζεται ως αφοσίωση. Η καταστροφή του Σαούλ άρχισε στα Γάλγαλα όχι με ειδωλολατρία αλλά με θυσία που δεν είχε δικαίωμα να προσφέρει, διότι δεν ήθελε να περιμένει. Όταν ο Θεός σας προστάζει να περιμένετε — για τον λόγον Του, για τον καιρόν Του, για εκείνον τον οποίο έχει διορίσει — η αναμονή είναι η ίδια η υπακοή, και η πράξη που αναλαμβάνετε στα χέρια σας 'διότι ο λαός διεσκορπίζετο' μπορεί να είναι ακριβώς εκείνο που σας απογυμνώνει από τη χάρη. Μάθετε αντίθετα την πίστη του Ιωνάθαν: ζητείτε από τον Θεό το θέλημά Του, εμπιστευθείτε εις Αυτόν, και θυμηθείτε ότι 'δεν υπάρχει εμπόδιον εις τον Κύριον να σώση διά πολλών ή διά ολίγων'. Δεύτερον, προσέχετε τον ζήλον χωρίς κατανόηση. Η κατάρα του Σαούλ ορκίσθηκε 'διά την τιμήν του Θεού', όμως σχεδόν εθανάτωσε τον ανδρειότερο άνδρα του Ισραήλ — τον ίδιο του τον υιό — και θα το έκανε, αν όχι για την ικεσία του λαού. Μη δένετε τον εαυτόν σας, ή άλλους, με βιαστικούς όρκους και σκληρούς κανόνες στο όνομα της αγιότητας, λησμονώντας την κούραση εκείνων που πρέπει να τους τηρούν. Ο Θεός ελέγχει τον απερίσκεπτο όρκο ακόμη και καθώς τιμά την ιερότητα των όρκων· και όταν μια απερίσκεπτη λέξη απειλεί τον αθώο, υψώνει συνηγόρους ελέους. Γίνετε τέτοιος συνήγορος. Ας μετριάζεται ο ζήλος σας από κατανόηση, οι κανόνες σας από συμπόνια, η αφοσίωσή σας από υπομονή. Ο Κύριος δεν ζητεί το λίπος των κριών από ατάκτη καρδία, αλλά υπακοή, έλεος, και θέλημα που περιμένει επ' Αυτού.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Κύριε, μακρόθυμε και πλήρης ελέους, ο οποίος έδωκας εις τον δούλον Σου Σαούλ απλότητα ψυχής εν αρχή, και ελυπήθης ιδών αυτόν να απογυμνώνεται της χάριτος διά της ανυπομονησίας και της κακίας προς την οποίαν έκλινεν: φύλαξόν με από την αφροσύνην του να προτρέχω του λόγου Σου. Δίδαξόν με να περιμένω όταν προστάζεις να περιμένω, και να μη λαμβάνω εις τας χείρας μου την προσφοράν την οποίαν δεν μου έδωκας να κάμω. Δώρησόν μοι μάλλον την πίστιν του Ιωνάθαν, ο οποίος επόθησε να γνωρίση το θέλημά Σου και εμπιστεύθη ότι δύνασαι να σώσης διά πολλών ή διά ολίγων, και ο οποίος δεν εστερήθη της ελπίδος αυτού. Φύλαξόν με από ζήλον ο οποίος δεν κυβερνάται υπό κατανόησεως, μήπως, ως ο Σαούλ, δέσω εμαυτόν ή άλλους με βιαστικά και βαρέα λόγια και ούτω θέσω εις κίνδυνον τον αθώον. Συ ελέγχεις τον απερίσκεπτον όρκον, όμως διδάσκεις ημάς να μη καταφρονώμεν την ιερότητα των όρκων ημών· δώρησόν μοι καρδίαν η οποία σταθμίζει τον κόπον των πέριξ μου και γλώσσαν βραδείαν εις το ομνύειν. Και ως ελύτρωσας τον Ιωνάθαν διά της θερμής ικεσίας του λαού, κάμε με συνήγορον ελέους όπου απερίσκεπτος λόγος θα κατεβρόχθιζε τον αθώον. Εις Σε, ω Χριστέ ο Θεός ημών, ο επιθυμών έλεος και ουχί θυσίαν, μετά του Πατρός και του παναγίου Πνεύματος, δόξα νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →