Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Εκκλησιαστής
Καιρός για Κάθε Σκοπό: Μέτρο, Εποχή και οι Πέτρες της Ψυχής
Άνοιγμα
Εισαγωγή
'Για τα πάντα υπάρχει εποχή, και καιρός για κάθε σκοπό κάτω από τον ουρανό.' Με αυτά τα λόγια ο Εκκλησιαστής στρέφεται από την καταδίκη της ματαιότητας στη διδασκαλία μας για το πώς μπορεί πραγματικά να ζήσει ο άνθρωπος, και ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης ονομάζει αυτό το τμήμα ένα είδος τέχνης και μεθόδου για την πρόοδο στη ζωή. Όλο το κατάλογο των αντιθέτων — καιρός να γεννηθεί και καιρός να πεθάνει, να φυτέψει και να ξεριζώσει, να κλάψει και να γελάσει, να σιωπήσει και να μιλήσει — ο Νύσσης τα διαβάζει ως δύο κριτήρια του ωραίου: το πρέπον μέτρο και η πρέπουσα εποχή. Η αρετή η ίδια, λέει, είναι μέτρο: η ανδρεία στέκεται ανάμεσα στη δειλία και την προπέτεια· η άκαιρη σοδειά, μαζεμένη πολύ νωρίς ή πολύ αργά, χάνει το όφελός της εξίσου σίγουρα με τη σοδειά που δεν μαζεύτηκε ποτέ. Αλλά ο Νύσσης δεν σταματά στην ηθική ισορροπία· ανυψώνει κάθε ζεύγος προς την πνευματική ζωή. Ο 'καιρός να γεννηθεί και καιρός να πεθάνει' γίνεται η εποχιακή πνευματική γέννηση της ψυχής που πλάθει τον εαυτό της παιδί του Θεού, και ο καθημερινός θάνατος του Παύλου που πεθαίνει στην αμαρτία. Ο 'καιρός να πετάξει πέτρες και καιρός να μαζέψει πέτρες' γίνεται οι άγιες πέτρες της Γραφής, τις οποίες ρίχνουμε εναντίον του εχθρού και μαζεύουμε πάλι στον κόλπο της ψυχής, ώστε η ρίψη και να σκοτώσει τον αντίπαλο και ποτέ να μην αφήσει το χέρι μας. Ο 'καιρός να σιωπήσει' γίνεται η ευλαβής σιωπή μπροστά σε αυτό που είναι πάνω από κάθε λόγο. (Οι ομιλίες του Νύσση στον Εκκλησιαστή φτάνουν μόνο μέχρι Εκκλησιαστής 3:13· έτσι η σημερινή ανάγνωση είναι Εκκλησιαστής 3:1–13, και το μάθημα τιμά αυτό το όριο — ο Πατέρας μας φέρνει μέχρι εδώ και όχι παραπέρα.)
Διαβάστε
Ανάγνωση
Ανάγνωση Εκκλησιαστής 3:1–13 — 'Για τα πάντα υπάρχει εποχή, και καιρός για κάθε σκοπό κάτω από τον ουρανό: καιρός να γεννηθεί, και καιρός να πεθάνει· καιρός να φυτέψει, και καιρός να ξεριζώσει αυτό που φυτεύτηκε· καιρός να σκοτώσει, και καιρός να θεραπεύσει· καιρός να γκρεμίσει, και καιρός να οικοδομήσει· καιρός να κλάψει, και καιρός να γελάσει· καιρός να πενθήσει, και καιρός να χορέψει· καιρός να πετάξει πέτρες, και καιρός να μαζέψει πέτρες μαζί· καιρός να αγκαλιάσει, και καιρός να απέχει από την αγκαλιά· καιρός να αποκτήσει, και καιρός να χάσει· καιρός να φυλάξει, και καιρός να πετάξει· καιρός να σχίσει, και καιρός να ράψει· καιρός να σιωπήσει, και καιρός να μιλήσει· καιρός να αγαπήσει, και καιρός να μισήσει· καιρός πολέμου, και καιρός ειρήνης. Τι όφελος έχει αυτός που εργάζεται σε αυτό στο οποίο κοπιάζει;… Γνωρίζω ότι δεν υπάρχει καλό σε αυτά, παρά μόνο για τον άνθρωπο να χαίρεται, και να κάνει το καλό στη ζωή του. Και επίσης ότι κάθε άνθρωπος πρέπει να τρώει και να πίνει, και να απολαμβάνει το καλό όλου του κόπου του, είναι δώρο του Θεού.' (Οι ομιλίες του Αγίου Γρηγορίου Νύσσης στον Εκκλησιαστή φτάνουν μέχρι Εκκλησιαστής 3:13· οι στίχοι πέρα από αυτό δεν βρίσκονται μέσα στην έκθεσή του.)
Μελετήστε
Μελέτη
Γιατί να αρχίσουμε με το μέτρο και την εποχή εξαρχής; Επειδή, λέει ο Νύσσης, η ωραία ζωή επιτυγχάνεται και από τα δύο μαζί, και η έλλειψη οποιουδήποτε χαλάει το όλο:
ούτε αυτό που στερείται μέτρου είναι καλό, ούτε αυτό που στερείται εποχής· αλλά μόνο εκείνο είναι ωραίο και εκλεκτό που κατέχει την τελειότητα και από τα δύο. Και το πρώτο ζεύγος το διαβάζει ως κέντρισμα για να μας ξυπνήσει από τον ύπνο της σάρκας — ο θάνατος τοποθετημένος δίπλα στη γέννηση επίτηδες:
με τη μνήμη του θανάτου σαν με κάποιου είδους κέντρισμα μπορεί να ξυπνήσει εκείνους που είναι βυθισμένοι στη ζωή κατά τη σάρκα και να τους ανεγείρει στη φροντίδα των μελλόντων. Η εποχιακή γέννηση, λοιπόν, δεν είναι απλό γεγονός της φύσης· είναι η νέα γέννηση που εργαζόμαστε μέσα μας:
γινόμαστε κατά κάποιον τρόπο πατέρες του εαυτού μας όταν με καλή επιλογή πλάθουμε και γεννούμε τον εαυτό μας και τον φέρνουμε στο φως. Έτσι και ο 'καιρός να σκοτώσει και καιρός να θεραπεύσει' είναι η σφαγή των παθών, μετά την οποία έρχεται η θεραπεία:
η σφαγή τέτοιων πραγμάτων γίνεται θεραπεία για αυτό που έχει αδυνατίσει μέσω της αμαρτίας. Και ο 'καιρός να γκρεμίσει και καιρός να οικοδομήσει' είναι η κατεδάφιση των οικοδομημάτων της ανομίας ώστε να υψωθεί ο ναός του Θεού:
είναι αναγκαίο πρώτα να γκρεμιστούν μέσα μας τα οικοδομήματα της ανομίας, και έπειτα να βρεθεί εποχή και χώρος για την προετοιμασία του ναού του Θεού που οικοδομείται στις ψυχές, του οποίου το υλικό είναι η αρετή.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Δύο ζεύγη ιδιαίτερα ανοίγουν στον πνευματικό πόλεμο. Πρώτα, οι πέτρες. Ο Νύσσης δεν θα μας αφήσει να διαβάσουμε 'καιρός να πετάξει πέτρες, και καιρός να μαζέψει πέτρες μαζί' ως κανόνα για τον νόμο του Μωυσή· ακούει σε αυτό τα ίδια τα λόγια της Γραφής, τα οποία ρίχνουμε στον εχθρό και έπειτα τα παίρνουμε πάλι.
Αυτά θα ήταν τα λόγια που κατεβαίνουν σε εμάς από την εμπνευσμένη Γραφή, τα οποία είναι αναγκαίο να μαζέψουμε στον κόλπο της ψυχής, ώστε σε εποχή να τα χρησιμοποιήσουμε εναντίον εκείνων που μας λυπούν. Το θαύμα αυτών των πετρών είναι ότι η ρίψη ποτέ δεν μας αφοπλίζει:
αυτός που με την πέτρα της εγκράτειας ρίχνει κάτω τον ασελγή συλλογισμό που μαζεύει τα υλικά της φωτιάς μέσω των ηδονών έχει και νικήσει εκείνον με τη ρίψη και πάντα φέρει το όπλο στο χέρι του. Δεύτερο, η σιωπή. Όταν ο λόγος φτάνει στο τέλος αυτού που μπορεί να πει — στον ίδιο τον Θεό — ο Νύσσης διδάσκει μια ευλαβή σιωπή μπροστά στο ανείπωτο:
όταν ο λόγος φτάνει σε αυτό που είναι πάνω από τον λόγο, τότε η εποχή να σιωπήσει είναι παρούσα. Μπορούμε να διακηρύξουμε τα έργα και τα θαύματα του Θεού δυνατά, αλλά η ίδια η ουσία Του είναι πάνω από κάθε λόγο που χρησιμεύει για να την ερμηνεύσει. Και έτσι όλο αυτό το τμήμα διδάσκει την ψυχή και να πολεμά και να σιωπά — να ζητά τον Κύριο, του οποίου η εύρεση είναι η ίδια η πάντα ζήτηση, και να χάνει με χαρά ό,τι είναι απώλεια να κρατά, ώστε μέσω τέτοιας πτωχείας να κερδίσει τη βασιλεία.
Απαντήστε
Απόκριση
Μάθε τα δύο κριτήρια που θέτει μπροστά σου ο Νύσσης: μην κάνεις τίποτα χωρίς μέτρο, και τίποτα άκαιρα. Ας στέκεται η ανδρεία σου ανάμεσα στη δειλία και την προπέτεια· μάθε τη σοδειά κάθε καλού έργου ούτε πολύ νωρίς ούτε πολύ αργά. Αλλά φέρε το μάθημα ψηλότερα. Ας γίνει η μνήμη του θανάτου κέντρισμα που σε ξυπνά από τον ύπνο της σάρκας και σε ανυψώνει στη φροντίδα των μελλόντων. Γίνε πατέρας του εαυτού σου — με καλή επιλογή πλάσε και γέννησε τον εαυτό σου παιδί του Θεού, και γνώριζε ότι αυτή είναι η εποχιακή γέννηση. Όταν βρεις ένα πάθος να ζει μέσα σου σαν θηρίο στα σπλάχνα, μην το λυπηθείς: υπάρχει καιρός να σκοτώσεις, και η σφαγή του πάθους γίνεται η θεραπεία της ψυχής. Γκρέμισε μέσα σου τα οικοδομήματα της ανομίας, και στο καθαρισμένο έδαφος ας υψωθεί ο ναός του Θεού, του οποίου το υλικό είναι η αρετή. Και οπλίσου με τις άγιες πέτρες — τα λόγια της Γραφής μαζεμένα στον κόλπο της ψυχής σου — ώστε όταν ο εχθρός σε λυπήσει, να ρίξεις την πέτρα της εγκράτειας εναντίον του ασελγούς λογισμού, την πέτρα της δικαιοσύνης εναντίον της αδικίας, και να βρεις ότι η ρίψη και νίκησε τον εχθρό και άφησε το όπλο ακόμα στο χέρι σου. Έπειτα, όταν η ζήτησή σου φτάσει στο τέλος αυτού που μπορούν να κρατήσουν τα λόγια, όταν έρθεις στον ίδιο τον Θεό, κράτα την ευλαβή σιωπή: μίλα τα θαύματά Του δυνατά, αλλά προσκύνα την ουσία Του εν ησυχία, γνωρίζοντας ότι αυτό που αγαπάς περισσότερο είναι πάνω από κάθε λόγο.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ω Κύριε, που έθεσες εποχή για κάθε σκοπό κάτω από τον ουρανό: δίδαξέ με να κάνω όλα τα πράγματα με μέτρο και σε εποχή, ώστε η ζωή μου να κατέχει την ομορφιά που είναι τέλεια και από τα δύο. Ας γίνει η μνήμη του θανάτου κέντρισμα για την νυσταγμένη ψυχή μου, ξυπνώντας με από τον ύπνο της σάρκας στη φροντίδα των μελλόντων· και δώσε ώστε με καλή επιλογή να γεννήσω τον εαυτό μου παιδί του Θεού, γνωρίζοντας την εποχιακή γέννηση που φέρνει ζωή. Δώσε μου να σκοτώσω τα πάθη που πολεμούν μέσα μου, ώστε να έρθει θεραπεία εκεί όπου η αμαρτία με έχει αδυνατίσει· και γκρέμισε μέσα μου κάθε οικοδόμημα ανομίας, ώστε στη θέση του να υψώσεις τον ναό του οποίου το υλικό είναι η αρετή. Γέμισε τον κόλπο της ψυχής μου με τις άγιες πέτρες, τα λόγια της εμπνευσμένης Γραφής Σου, ώστε σε εποχή να τα ρίξω εναντίον του εχθρού που με λυπάται, και να βρω το όπλο ακόμα στο χέρι μου μετά τη ρίψη. Και όταν η ζήτησή μου φτάσει επιτέλους σε Σένα, που είσαι πάνω από κάθε λόγο, δίδαξέ με την ευλαβή σιωπή — να διακηρύττω τα έργα και τα θαύματά Σου δυνατά, αλλά να προσκυνώ εν ησυχία τη μεγαλειότητα που κανένας λόγος δεν μπορεί να περιλάβει. Σε Σένα, ω Χριστέ ο Θεός μας, με τον Πατέρα και το πανάγιο Πνεύμα, δόξα τώρα και αεί, και εις τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →