← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ιάκωβος

Η Χαλιναγωγημένη Γλώσσα: Ένα Μικρό Μέλος, μια Μεγάλη Φωτιά και η Σοφία από τα Άνω

Ιάκωβος 3Υπόμνημα εις τας Καθολικάς Επιστολάς του Μακαρίου Θεοφυλάκτου Αχρίδος (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed)20 λεπ
Άνοιγμα
Αν το δεύτερο κεφάλαιο του Ιακώβου ένωσε την πίστη με τα έργα, το τρίτο ενώνει την καρδιά με τη γλώσσα. Ο Ιάκωβος προειδοποιεί τους πρόθυμους πολλούς να μην σπεύδουν στη διδασκαλία, 'γνωρίζοντας ότι θα λάβουμε μεγαλύτερη καταδίκη' — και έπειτα στρέφεται σε εκείνο το μικρό, ανήσυχο μέλος που μας προδίδει όλους. Ο Μακάριος Θεοφύλακτος, που γνώριζε καλά το βάρος του λόγου του διδασκάλου, ερμηνεύει αυτό το κεφάλαιο ως μια συνεχιζόμενη μελέτη για τη γλώσσα: ένα πράγμα τόσο μικρό και όμως τόσο επικίνδυνο, όπως το χαλινάρι που στρέφει το άλογο ή το πηδάλιο που κατευθύνει ένα μεγάλο πλοίο ενάντια σε σφοδρούς ανέμους. Το ίδιο στόμα ευλογεί τον Θεό και καταριέται ανθρώπους φτιαγμένους κατ' εικόνα Θεού — και ο Θεοφύλακτος δεν θα αφήσει αυτή την αντίφαση ακάλυπτη. Ωστόσο αρνείται την απόγνωση. Η γλώσσα μπορεί να χαλιναγωγηθεί· ο άνθρωπος, που έχει δαμάσει κάθε θηρίο, μπορεί να κυριαρχήσει στο δικό του μέλος με ορθή λογική. Και πίσω από την άτακτη γλώσσα κρύβεται μια άτακτη σοφία — 'γήινη, σαρκική, δαιμονική' — εναντίον της οποίας ο αρχιεπίσκοπος αντιτάσσει τη σοφία από τα άνω, 'πρώτα καθαρή, έπειτα ειρηνική'.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανάγνωση Ιακώβου 3 — 'μη γίνεστε πολλοί διδάσκαλοι, γνωρίζοντας ότι θα λάβουμε μεγαλύτερη καταδίκη'· 'σε πολλά παραπατούμε όλοι. Αν κάποιος δεν παραπατήσει στον λόγο, αυτός είναι τέλειος άνθρωπος, και ικανός επίσης να χαλιναγωγήσει όλο το σώμα'· τα χαλινάρια στα στόματα των αλόγων και τα μεγάλα πλοία 'στρεφόμενα με πολύ μικρό πηδάλιο'· 'έτσι και η γλώσσα είναι μικρό μέλος, και καυχάται μεγάλα πράγματα'· 'ιδού, πόσο μεγάλη ύλη ανάβει μικρή φωτιά!'· 'η γλώσσα είναι φωτιά, κόσμος αδικίας… και ανάβεται από την κόλαση'· ότι κάθε είδος θηρίου δαμάζεται, 'αλλά τη γλώσσα κανείς δεν μπορεί να δαμάσει· είναι αχαλίνωτο κακό, γεμάτο θανατηφόρο δηλητήριο'· 'με αυτήν ευλογούμε τον Θεό, τον Πατέρα· και με αυτήν καταριόμαστε ανθρώπους, που είναι φτιαγμένοι κατά την ομοίωση του Θεού'· 'από το ίδιο στόμα βγαίνει ευλογία και κατάρα. Αδελφοί μου, αυτά δεν πρέπει να γίνονται έτσι'· η πηγή που δεν μπορεί να δώσει γλυκό και πικρό, η συκιά που δεν φέρει ελιές· και η αντίθεση ανάμεσα στον πικρό φθόνο που είναι 'γήινος, σαρκικός, δαιμονικός' και 'τη σοφία που είναι από τα άνω', η οποία είναι 'πρώτα καθαρή, έπειτα ειρηνική, επιεικής, και εύκολη να πεισθεί, γεμάτη έλεος και καλούς καρπούς'.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Θεοφύλακτος αρχίζει με τον διδάσκαλο που διδάσκει ό,τι δεν έχει ζήσει, και τον βρίσκει διπλά καταδικασμένο: Διότι αυτός που διδάσκει ό,τι ο ίδιος δεν κατέχει, σαν να το κατείχε, είναι άξιος καταδίκης για αμαρτία με τη γλώσσα του. Και η καθολικότητα της αποτυχίας της γλώσσας γίνεται, γι' αυτόν, η ίδια η απόδειξη ότι κανείς δεν είναι ακόμη τέλειος: Ότι κανείς δεν αποφεύγει την αμαρτία επιβεβαιώνεται από την ολισθηρότητα της γλώσσας. Ωστόσο το χαλινάρι και το πηδάλιο διδάσκουν ένα ελπιδοφόρο μάθημα — ένα μικρό πράγμα, ορθά κυβερνώμενο, κατευθύνει ένα μεγάλο. Έτσι η γλώσσα δεν πρέπει να αφεθεί να τρέχει ελεύθερα αλλά να κυβερνάται: Έτσι πρέπει και η γλώσσα να κυβερνάται από ορθή λογική. Όλο το κεφάλαιο, δείχνει ο Θεοφύλακτος, είναι η υπομονετική εφαρμογή αυτής της μοναδικής αρχής: το μικρότερο μέλος, όταν κυριαρχηθεί, κυριαρχεί όλο τον άνθρωπο.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Έρχεται έπειτα το μεγάλο σκάνδαλο του κεφαλαίου: το ίδιο στόμα που ευλογεί τον Πατέρα καταριέται ανθρώπους φτιαγμένους κατ' εικόνα Του. Ο Θεοφύλακτος δεν θα το απαλύνει: Είναι απρεπές να βγαίνει από το ίδιο στόμα ευλογία και κατάρα. Και ερμηνεύει ακόμη και τα ζοφερά λόγια του Ιακώβου — 'τη γλώσσα κανείς δεν μπορεί να δαμάσει' — όχι ως ετυμηγορία απόγνωσης αλλά ως ερώτηση που μας καλεί σε προσπάθεια, διότι αν ο δαμασμός ήταν πραγματικά αδύνατος, ο Ιάκωβος δεν θα μας προέτρεπε έπειτα να το κάνουμε: διότι αν είναι αδύνατο να δαμάσει κανείς τη γλώσσα, ο Απόστολος μάταια θα παρότρυνε στην εκτέλεση αδύνατου. Στοχάσου πώς ο Θεοφύλακτος το συγκεντρώνει σε μία οικεία προειδοποίηση για το αγγείο που είμαστε — κανείς συνετός άνθρωπος, λέει, δεν θα αναμίξει στο ίδιο αγγείο λάσπη και μύρο. Το πικρό και το γλυκό δεν μπορούν να μοιραστούν μία πηγή· η ευλογία και η κατάρα δεν μπορούν να μοιραστούν ένα στόμα.
Απαντήστε

Απόκριση

Ο Θεοφύλακτος μας αφήνει με μια εντυπωσιακή εικόνα των δύο πεπρωμένων της γλώσσας: 'Η γλώσσα είναι βασιλικό άλογο: αν βάλεις χαλινάρι επάνω της και τη διδάξεις να βαδίζει ομαλά, ο βασιλιάς θα καθίσει επάνω της εν ειρήνη· αλλά αν την αφήσεις να τρέχει και να πετιέται χωρίς χαλινάρι, γίνεται άρμα του διαβόλου.' Η επιλογή είναι δική μας, και είναι καθημερινή. Θα βλασφημήσει το ίδιο στόμα που δέχθηκε την Ευχαριστία το πρωί έναν πλησίον το μεσημέρι; Θα καταραστούν τα χείλη που έψαλαν τους ψαλμούς έναν άνθρωπο φτιαγμένο κατ' εικόνα Θεού; Ο Θεοφύλακτος επιμένει ότι ο δαμασμός είναι δυνατός — 'διότι αν ο άνθρωπος δαμάζει θηρία που διαφέρουν από αυτόν κατά φύση, πολύ περισσότερο μπορεί να δαμάσει το δικό του μέλος.' Έτσι αυτή την εβδομάδα, φύλαξε τη γλώσσα 'περισσότερο από την κόρη του οφθαλμού'. Πριν μιλήσεις με οργή, θυμήσου τη φωτιά που μπορεί να ανάψει 'ένα μικρό μέλος'. Και δοκίμασε τη σοφία που οδηγεί τα λόγια σου: είναι η πικρή, φθονερή, 'γήινη, σαρκική, δαιμονική' σοφία που γεννά σύγχυση — ή η σοφία από τα άνω, 'πρώτα καθαρή, έπειτα ειρηνική, επιεικής, και εύκολη να πεισθεί, γεμάτη έλεος και καλούς καρπούς'; Με αυτή τη σοφία, χαλιναγώγησε το άλογο, και άσε τον Βασιλιά να ιππεύει εν ειρήνη.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Θεέ, που έπλασες τον άνθρωπο κατ' εικόνα Σου και του έδωσες το δώρο του λόγου για να ευλογεί το άγιο Όνομά Σου: βάλε, σε παρακαλούμε, φύλακα μπροστά στο στόμα μας, και φύλαξε την πόρτα των χειλιών μας. Ομολογούμε ότι σε πολλά παραπατούμε όλοι, και ότι η ολισθηρότητα της γλώσσας μας καταδικάζει για την ατέλειά μας· διότι κανείς από εμάς δεν έχει χαλιναγωγήσει πλήρως αυτό το μικρό μέλος που καυχάται μεγάλα πράγματα και ανάβει τόσο μεγάλη φωτιά. Δίδαξέ μας να κυβερνούμε τη γλώσσα με ορθή λογική, όπως ο ιππέας κυβερνά το άλογο με το χαλινάρι και ο κυβερνήτης το μεγάλο πλοίο με το μικρό πηδάλιο, ώστε ο Βασιλιάς να καθίσει επάνω της εν ειρήνη και να μην γίνει άρμα του διαβόλου. Ας μη συμβεί ποτέ σε εμάς να βγαίνει από το ίδιο στόμα ευλογία και κατάρα — διότι αυτό είναι απρεπές, και αυτά δεν πρέπει να γίνονται έτσι. Καθάρισε την πηγή της καρδιάς μας, ώστε να μην αποδίδει γλυκό νερό και πικρό· και χάρισε να μην αναμίξουμε σε ένα αγγείο λάσπη και μύρο. Απόδιωξέ μας μακριά τη σοφία που είναι γήινη, σαρκική και δαιμονική, με τον πικρό φθόνο και τη φιλονικία της· και γέμισέ μας αντίθετα με τη σοφία που είναι από τα άνω, πρώτα καθαρή, έπειτα ειρηνική, επιεικής, και εύκολη να πεισθεί, γεμάτη έλεος και καλούς καρπούς, χωρίς μεροληψία και χωρίς υποκρισία. Έτσι ας σπαρεί μέσα μας ο καρπός της δικαιοσύνης εν ειρήνη· διότι Σου είναι η δόξα, Ω Πάτερ, Υιέ, και Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Υπόμνημα εις τας Καθολικάς Επιστολάς του Μακαρίου Θεοφυλάκτου Αχρίδος (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →