Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Θρήνοι
Θρήνοι 1 — με τον Ιωάννη Καλβίνο
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Σήμερα εισερχόμαστε στον θλιβερό αλλά διδακτικό κόσμο των Θρήνων κεφαλαίου 1 μέσα από τα μάτια του Ιωάννη Καλβίνου. Το σχόλιό του μας οδηγεί στην έκπληξη του Προφήτη για την πτώση της Ιερουσαλήμ και στις βαθύτερες πνευματικές πραγματικότητες που ενεργούν. Ο Καλβίνος μας βοηθά να δούμε πώς ο θρήνος μπορεί να συνυπάρχει με την πίστη και πώς το χέρι του Θεού παραμένει ορατό ακόμη και στην καταστροφή. Καθώς ακούμε τα λόγια του, ας προετοιμαστούν οι καρδιές μας να δεχτούν τόσο το βάρος της κρίσεως όσο και την ήσυχη ελπίδα που δείχνει πέρα από την καταστροφή. Αυτή η μελέτη μας καλεί να επιβραδύνουμε και να αφήσουμε την προσεκτική ερμηνεία του Καλβίνου να διαμορφώσει την κατανόησή μας για την οδύνη, τη μετάνοια και την κυριαρχία του Θεού.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Αρχίζουμε διαβάζοντας τους Θρήνους κεφάλαιο 1 ολόκληρο. Ας αφήσουμε την ωμή ποίηση του πένθους να μιλήσει. Προσέξτε τις επαναλαμβανόμενες κραυγές του «Πώς» και τις ζωντανές εικόνες της ερημώσεως. Διαβάστε αργά, ίσως φωναχτά, αφήνοντας το κείμενο να αφυπνίσει τόσο τον νου όσο και την καρδιά. Καθώς διαβάζετε, σκεφτείτε τι σημαίνει για μια πόλη κάποτε γεμάτη ανθρώπους και δόξα να κάθεται μόνη. Προετοιμάστε το πνεύμα σας να δεχτεί τις σκέψεις του Καλβίνου πάνω σε αυτούς τους στίχους.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Καλβίνος αρχίζει περιγράφοντας την έκπληξη του Προφήτη για την απροσδόκητη συμφορά.
Ο Προφήτης δεν μπορούσε να εκφράσει επαρκώς το μέγεθος της συμφοράς παρά μόνο με την έκφραση της έκπληξής του. Τότε αναλαμβάνει το πρόσωπο εκείνου που βλέποντας κάτι νέο και απροσδόκητο γεμίζει θαυμασμό. Ήταν πράγματι κάτι απίστευτο· διότι καθώς ήταν τόπος εκλεγμένος για να κατοικήσει ο Θεός, και καθώς η πόλη Ιερουσαλήμ δεν ήταν μόνο ο βασιλικός θρόνος του Θεού, αλλά και κατά κάποιον τρόπο το επίγειο αγιαστήριό του, η πόλη θα μπορούσε να θεωρηθεί απαλλαγμένη από κάθε κίνδυνο. Αφού είχε λεχθεί,Ο Καλβίνος στη συνέχεια αναπτύσσει τη σύγκριση μεταξύ της πρώην μεγαλειότητας της Ιερουσαλήμ και της παρούσας ερημώσεώς της.
Δεν ήταν λοιπόν χωρίς λόγο που ο Προφήτης αναφώνησε, Πώς! διότι κανείς δεν θα μπορούσε ποτέ να σκεφτεί ότι θα συνέβαινε τέτοιο πράγμα· και έπειτα, μετά το γεγονός, κανείς με ήρεμο νου δεν θα μπορούσε να κοιτάξει ένα τέτοιο θέαμα, διότι αναρίθμητοι πειρασμοί έπρεπε να έρθουν στους νόες τους· και αυτή η σκέψη ιδιαίτερα έπρεπε να ανατρέψει την πίστη όλων — «Τι εννοεί ο Θεός; Πώς γίνεται, ενώ υποσχέθηκε ότι αυτή η πόλη θα ήταν αιώνια; και τώρα δεν υπάρχει ούτε εμφάνιση πόλεως, ούτε ελπίδα αποκαταστάσεως στο μέλλον.» Καθώς λοιπόν αυτό το τόσο θλιβερό θέαμα μπορούσε όχι μόνο να ταράξει ευσεβείς νόες, αλλά και να τους ανατρέψει και να τους βυθίσει στα βάθη της απελπισίας, ο Προφήτης αναφωνεί, Πώς! και έπειτα λέγει, Πώς κάθεται η πόλη μόνη, που είχε πολλούς ανθρώπους! Εδώ, με μια σύγκριση, μεγαλύνει την ατιμία του γεγονότος· διότι, από τη μία, αναφέρεται στην ακμαία κατάσταση της Ιερουσαλήμ πριν από την συμφορά, και από την άλλη, δείχνει πώς ο τόπος είχε κατά κάποιον τρόπο μετατραπεί σε σκοτάδι. Διότι αυτή η αλλαγή, όπως είπα, ήταν σαν να έπεσε ο ήλιος από τον ουρανό· διότι ο ήλιος δεν έχει πιο σταθερή θέση στον ουρανό από ό,τι είχε η Ιερουσαλήμ στη γη, αφού η διατήρησή της συνδεόταν με την αιώνια αλήθεια του Θεού. Λέγει λοιπόν ότι αυτή η πόλη είχε πολλούς ανθρώπους, αλλά ότι τώρα καθόταν μόνη. Το ρήμα να κάθεται, λαμβάνεται στα εβραϊκά με καλή και με κακή έννοια. Οι βασιλείς λέγονται ότι κάθονται στους θρόνους τους· αλλά το να κάθεται σημαίνει μερικές φορές να κείται πεσμένος, όπως έχουμε δει προηγουμένως σε πολλά μέρη. Τότε λέγει ότι η Ιερουσαλήμ κειτόταν μόνη, διότι ήταν έρημη και εγκαταλελειμμένη, αν και προηγουμένως είχε τεράστιο αριθμό ανθρώπων.Ο Καλβίνος εξηγεί στη συνέχεια τον σκοπό αυτού του θρήνου και πώς συγκρατεί την υπερβολική λύπη.
Βλέπουμε τώρα λοιπόν το νόημα του Προφήτη. Θαυμάζει την καταστροφή της πόλεως Ιερουσαλήμ, και την θεωρούσε ως τέρας, το οποίο όχι μόνο ταράσσει τους νόες των ανθρώπων, αλλά κατά κάποιον τρόπο τους συγχέει. Και με αυτόν τον τρόπο ομιλίας δείχνει κάτι από την ανθρώπινη αδυναμία· διότι πρέπει να στερούνται κάθε αισθήματος εκείνοι που δεν κυριεύονται από θαυμασμό σε ένα τέτοιο πένθιμο θέαμα. Ο Προφήτης λοιπόν μίλησε όχι μόνο σύμφωνα με τα δικά του αισθήματα, αλλά και σύμφωνα με εκείνα όλων των άλλων· και θρήνησε αυτήν την συμφορά ως προς το πρόσωπο όλων. Αλλά θα εφαρμόσει αργότερα ένα φάρμακο σε αυτόν τον θαυμασμό. Διότι όταν υπερβάλλουμε έτσι τα κακά, ταυτόχρονα οξύνουμε τη λύπη μας· και έτσι συμβαίνει να κατακλυζόμαστε τελικά από απελπισία· και η απελπισία ανάβει οργή, ώστε οι άνθρωποι φωνάζουν κατά του Θεού. Αλλά ο Προφήτης θρήνησε έτσι, και ήταν με τέτοιο τρόπο έκπληκτος, ώστε δεν εντρύφησε ακόμη στη λύπη του ούτε καλλιέργησε τον θαυμασμό του· αλλά όπως θα δούμε, συγκρατήθηκε, μήπως η υπερβολή των αισθημάτων του τον παρασύρει πέρα από τα οφειλόμενα όρια. Ακολουθεί λοιπόν, —
Σκεφτείτε
Συλλογισμός
Ο Καλβίνος συνδέει την θλίψη της πόλεως απευθείας με την δικαίαν κρίσιν του Θεού διά τας αμαρτίας αυτής.
Λέγει λοιπόν ότι οι εχθροί ήσαν η κεφαλή, δηλαδή εβασίλευον επ' αυτών. Και το αντίθετον τούτου πρέπει να εννοηθή, ότι δηλαδή αυτοί είχον γίνει η ουρά, δηλαδή ήσαν υπό τους πόδας ως είπεν των εχθρών αυτών. Και λέγει ότι οι εχθροί αυτής είχον ενεργήσει επιτυχώς, διότι ο Ιεχωβά είχε θλίψει αυτήν. Εδώ θρηνεί κατά την κοινήν συνήθειαν, ως οι ασεβείς άνθρωποι συνήθως πράττουσιν· αλλά αναμιγνύει διδασκαλίαν μετά του πένθους αυτού, και δείκνυσιν ότι ο Θεός, εν καταστάσει πραγμάτων ούτω ταραχώδει και συγκεχυμένη, εφάνη ως δίκαιος κριτής. Επανέφερεν λοιπόν αυτούς εις την θεώρησιν της χειρός του Θεού, όταν είπεν ότι οι εχθροί αυτής είχον ενεργήσει επιτυχώς, διότι ο Θεός είχε θλίψει αυτήν. Ο Ιερώνυμος αποδίδει τας λέξεις, «διότι ο Ιεχωβά ωμίλησε». Παράγει το ρήμα από το χγκχ, εγε, το οποίον σημαίνει να ομιλή ή να μελετά. Αλλά τούτο είναι προφανές λάθος, ως θα εύρωμεν άλλο προσεχώς εν αυτώ τούτω τω κεφαλαίω. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Προφήτης υποδηλοί ότι η αιτία πάντων των κακών ήτο, ότι ο Θεός είχε θλίψει αυτήν, ένεκα του μεγέθους των ασεβειών αυτής, ή των αμαρτιών αυτής. Άρχεται λοιπόν νυν να δείξη ότι δεν υπάρχει λόγος διατί οι Ιουδαίοι να καταποντισθώσιν υπό λύπης και απελπισίας, εάν μόνον εθεώρουν πόθεν τα κακά αυτών προήρχοντο. Ούτω αρχίζει να καλή την προσοχήν αυτών εις την κρίσιν του Θεού. Τούτο βεβαίως καθ' εαυτό δεν θα ήρκει· αλλά μετ' ολίγον δείκνυσι πηγήν καρποφόρον παρηγορίας. Αλλά ταύτα θα ίδωμεν μνημονευόμενα εν τη δεούση τάξει. Προσευχή
Απαντήστε
Ανταπόκριση
1. Πού στη δική σας ζωή έχετε πειραχθεί να θεωρείτε την οδύνη ως απλώς τυχαία παρά υπό το κυρίαρχο χέρι του Θεού;
2. Πώς μπορεί η ανάμνηση των παρελθόντων δώρων του Θεού να σας βοηθήσει να ανταποκριθείτε ορθά όταν αυτά τα δώρα αφαιρούνται;
3. Με ποιους τρόπους μπορεί ο θρήνος να γίνει μονοπάτι προς βαθύτερη εμπιστοσύνη αντί για απελπισία;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ὦ Δέσποτα Κύριε, ὅστις ἐν τῇ δικαίᾳ σου κρίσει ἐπέφερες ἐρήμωσιν ἐπὶ τὸν λαόν σου τῆς διαθήκης, καθὼς ὁ Λόγος σου δηλοῖ, χάρισον ἡμῖν χάριν νὰ θρηνῶμεν τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν μετὰ εἰλικρινοῦς λύπης, ἐνῷ προσκολλώμεθα εἰς τὸ ἔλεός σου τὸ ἀποκαθιστῶν. Ἄνοιξον τοὺς ὀφθαλμοὺς ἡμῶν νὰ βλέπωμεν τὴν χεῖρά σου ἐν πάσῃ δοκιμασίᾳ, ἵνα μήτε νεκρωθῶμεν ἐν ἀχαριστίᾳ μήτε πέσωμεν εἰς ἀπόγνωσιν, ἀλλὰ ἐλπίζωμεν ἀκλονήτως εἰς τὴν πιστότητά σου τῆς διαθήκης. Ἕλκυσον ἡμᾶς πρὸς σὲ διὰ τῆς μνήμης τῶν προτέρων σου ἀγαθοεργιῶν, καὶ ἐνίσχυσον τὴν Ἐκκλησίαν σου νὰ περιπατῇ ταπεινῶς ἐνώπιόν σου.
Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →