← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί

Πρωινή Προσευχή και τα Πρώτα Δάκρυα της Μετανοίας: Ψαλμοί 5 & 6

Ψαλμοί 5-6Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale)20 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Το Ψαλτήρι είναι το βιβλίο προσευχής της Χριστιανικής Ανατολής, ψαλλόμενο σε κάθε ώρα της ημέρας της Εκκλησίας, και η μεγάλη αλυσίδα του Νιλ και του Λιτλντέιλ μας επιτρέπει να ακούσουμε πώς οι Πατέρες — Έλληνες και Λατίνοι μαζί — διάβασαν κάθε Ψαλμό ως προσευχή του Χριστού και της Εκκλησίας Του. Εδώ παίρνουμε δύο Ψαλμούς που ανήκουν στο πρωί και τη νύχτα της ψυχής. Ο Ψαλμός 5 είναι μια πρωινή προσευχή: «Η φωνή μου θα ακούσεις νωρίς, Κύριε· νωρίς το πρωί θα κατευθύνω την προσευχή μου προς Εσένα, και θα κοιτάξω πάνω». Οι Πατέρες διάβασαν αυτή την ανάδυση ως την ψυχή που στρέφεται στο πρώτο φως προς τον Θεό, και προς τον Χριστό «τον λαμπρό και πρωινό Αστέρα». Ο Ψαλμός 6 είναι ο πρώτος από τους επτά Μετανοητικούς Ψαλμούς — το πρώτο σκαλοπάτι στη σκάλα της μετάνοιας, όπου η παιδευμένη ψυχή κραυγάζει, «Κύριε, μη με ελέγξεις εν τη οργή Σου», και πλένει το κρεβάτι της νύχτα με δάκρυα. Μαζί μας διδάσκουν να αρχίζουμε την ημέρα κοιτάζοντας πάνω, και να την τελειώνουμε κλαίγοντας προς τον Κύριο που θεραπεύει.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανάγνωσε τον Ψαλμό 5, την πρωινή προσευχή της πιστής ψυχής. Ο Δαβίδ ζητά από τον Θεό να σταθμίσει τα λόγια του και να λάβει υπόψη τον στοχασμό του· ονομάζει τον Θεό Βασιλιά του και Θεό του, και αποφασίζει ότι «νωρίς το πρωί θα κατευθύνω την προσευχή μου προς Εσένα, και θα κοιτάξω πάνω». Ομολογεί ότι ο Θεός δεν ευαρεστείται στην ανομία, ότι ο άφρων δεν θα σταθεί ενώπιον Του· και απέναντι στους δόλιους — των οποίων «ο λάρυγγας είναι ανοιχτός τάφος» — θέτει τον εαυτό του: «Αλλά εγώ θα εισέλθω στον οίκο Σου, ακόμη και επί το πλήθος του ελέους Σου». Ζητά να οδηγηθεί στη δικαιοσύνη του Θεού, και τελειώνει με τη μεγάλη υπόσχεση: «Εσύ, Κύριε, θα δώσεις την ευλογία Σου στον δίκαιο, και με την ευνοϊκή καλοσύνη Σου θα τον υπερασπιστείς ως με ασπίδα». Έπειτα ανάγνωσε τον Ψαλμό 6, τον πρώτο Μετανοητικό Ψαλμό: μια ψυχή αδύναμη και «πολύ θλιμμένη» στα ίδια της τα οστά, κραυγάζοντας «έως πότε;», κουρασμένη από τον στεναγμό της, πλένοντας το κρεβάτι της κάθε νύχτα με δάκρυα — έως ότου έρθει η στροφή: «Ο Κύριος άκουσε τη φωνή του κλαυθμού μου… ο Κύριος θα δεχθεί την προσευχή μου», και οι εχθροί ντροπιάζονται. Σημείωσε πώς η μετάνοια, εδώ όπως σε σχεδόν κάθε Ψαλμό θλίψης, τελειώνει όχι σε απόγνωση αλλά σε χαρούμενη ελπίδα.
Μελετήστε

Μελέτη

Οι Πατέρες θεωρούν τον Ψαλμό 6 το πρώτο βήμα μιας επταπλής ανόδου. Ο Θεοδώρητος, ο μεγάλος Αντιοχέας, διαβάζει τους επτά Μετανοητικούς Ψαλμούς ως τα σκαλοπάτια μιας σκάλας, και αυτή την αρχική κραυγή ως το πρώτο της: Αυτό είναι το πρώτο βήμα των επτά στη σκάλα της μετάνοιας, που δηλώνεται από τους επτά Μετανοητικούς Ψαλμούς. Το πρώτο βήμα είναι ο φόβος της τιμωρίας· αλλά η σκάλα ανέρχεται προς την αγάπη μιας καθαρισμένης ψυχής και τον πόθο για την ουράνια Ιερουσαλήμ. Και τι ανυψώνει τον μετανοούντα επάνω σε αυτή τη σκάλα; Τα δάκρυα. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ερμηνεύοντας τον νυχτερινά ποτισμένο καναπέ του αμαρτωλού, δίνει στον αγώνα το εκπληκτικό του μέτρο — ότι το κλάμα μιας συντετριμμένης καρδιάς πληγώνει τον εχθρό περισσότερο από τις φωτιές της κολάσεως, και ότι τα δάκρυα μπορούν να σβήσουν τη φωτιά που δεν σβήνεται. Οι Πατέρες εκτιμούν τέτοια δάκρυα πάνω από την εύγλωττη ομιλία. Ο Άγιος Μάξιμος ο Ταυρινός θέτει την προσευχή του κλαυθμού πάνω από την προσευχή των λόγων: τα δάκρυα της προσευχής δεν εξαπατούν. Ένας λόγος συχνά αδυνατεί να εκφράσει το ίδιο του το νόημα — διότι το δάκρυ λέει ό,τι η γλώσσα δεν μπορεί, και ποτέ δεν αποστρέφεται από τον θρόνο της χάριτος.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Γιατί πρέπει ο μετανοών πρώτα να ομολογήσει την αδυναμία του; Διότι, διδάσκει ο Μακάριος Θεοφύλακτος Αχρίδος, η ίδια η αμαρτία έχει τραυματίσει τη δύναμη της ψυχής: Αδύναμος, από την πραγματική παράβαση: διότι καμία ψυχή δεν μπορεί να πέσει σε αμαρτία χωρίς να χάσει κάποια από τη δύναμη που έλαβε στο Βάπτισμα. Έτσι η ίδια η αδυναμία για την οποία παραπονιέται ο Ψαλμωδός — «Ελέησόν με, Κύριε, διότι είμαι αδύναμος» — γίνεται η ίδια το καλύτερο επιχείρημα για το έλεος του Θεού· δεν υπάρχει τίποτε σαν την ομολογία αδυναμίας για να κινήσει τον Ουράνιο Ιατρό σε συμπόνια. Και όταν η ψυχή κραυγάζει «έως πότε;», κραυγάζει με άγια ανυπομονησία για τον ερχομό του Σωτήρα της. Ο Άγιος Πέτρος ο Χρυσολόγος βάζει αυτόν τον πόθο στα ίδια τα λόγια της Εκκλησίας που προσμένει τον Κύριό της: Ας έλθει, ας έλθει, πριν ο κόσμος χαθεί εντελώς, και τίποτε να μη βρεθεί σε αυτόν που Εκείνος μπορεί να διαφυλάξει. Αυτή είναι η καρδιά της μετάνοιας: όχι η απόγνωση ενός εγκαταλελειμμένου, αλλά ο στεναγμός εκείνου που γνωρίζει ότι ο Θεός που αποστράφηκε για τις αμαρτίες μας θα στραφεί σίγουρα πίσω για να θεραπεύσει.
Απαντήστε

Απόκριση

Αυτοί οι δύο Ψαλμοί θέτουν ενώπιόν σου το πρωί και τη νύχτα της προσευχόμενης ψυχής. Το πρωί, με τον Ψαλμό 5, κοίταξε πάνω — διότι «κοιτάζοντας κάτω στη γη δεν μπορούμε να λάβουμε πραγματική βοήθεια»· κατεύθυνε την προσευχή σου προς τον Θεό στο πρώτο φως, πριν οι μέριμνες της ημέρας λιώσουν τη μάννα της χάριτος. Και όταν έρχεται το βράδυ, πάρε τον Ψαλμό 6 και άφησέ τον να σε διδάξει ότι η μετάνοια «δεν είναι κάτι που γίνεται μία φορά και μετά αφήνεται, αλλά πρέπει να ασκείται ημέρα με την ημέρα όσο ζούμε». Μη φοβάσαι την αδυναμία σου· φέρε την στον Ιατρό ως το ισχυρότερο παράκλημά σου. Μη φοβάσαι τα δάκρυά σου· οι Πατέρες λένε ότι σβήνουν μια φωτιά που κανένας κατακλυσμός δεν μπορεί να πνίξει, και φθάνουν στον θρόνο της χάριτος όπου οι λόγοι αποτυγχάνουν. Και μη αφήσεις τη λύπη σου να πήξει σε απόγνωση — διότι κάθε Μετανοητικός Ψαλμός πλην ενός τελειώνει σε χαρούμενη ελπίδα. Ο Κύριος ακούει τη φωνή του κλαυθμού σου ακόμη και όταν δεν έχει απαντήσει ακόμη· κραύγασε «έως πότε;» με την πεποίθηση παιδιού που γνωρίζει ότι ο Πατέρας θα στραφεί, και θα ελευθερώσει, και θα θεραπεύσει.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Κύριε Βασιλιά μας και Θεέ μας, που δεν ευαρεστείσαι στην ανομία και όμως δέχεσαι αμαρτωλούς για να καθαρισθούν: άκουσε τη φωνή μας το πρωί, όταν υψώνουμε τα μάτια μας προς Εσένα και κοιτάζουμε πάνω· και άκουσέ την τη νύχτα, όταν ποτίζουμε τον καναπέ μας με δάκρυα. Είμαστε αδύναμοι, Κύριε — αδύναμοι από την πτώση του Αδάμ και από τη δική μας παράβαση — και κάνουμε την αδυναμία μας παράκλημά μας, ώστε ο Ουράνιος Ιατρός να δείξει συμπόνια. Μη μας ελέγξεις εν τη οργή Σου, ούτε να μας παιδεύσεις εν τη δυσαρέσκειά Σου, αλλά στρέψου και ελευθέρωσε τις ψυχές μας, και σώσε μας για χάρη του ελέους Σου. Θέσε τα πόδια μας στο πρώτο σκαλοπάτι της σκάλας της μετάνοιας, και ανέβασέ μας με άγιο φόβο και καθαρτικά δάκρυα στην αγάπη μιας καθαρισμένης καρδιάς και στον πόθο για την ουράνια Ιερουσαλήμ Σου. Δέξου την προσευχή του κλαυθμού μας, και μετέτρεψε τον στεναγμό μας σε χαρούμενη ελπίδα· διότι Εσύ, Κύριε, θα δώσεις την ευλογία Σου στον δίκαιο, και θα τον υπερασπισθείς με την εύνοιά Σου ως με ασπίδα. Σε Εσένα, τον Πατέρα, τον Υιό, και το Άγιο Πνεύμα, δόξα, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →