← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί

Ο Κύριος είναι Βασιλιάς, και ο Θεός της Εκδίκησης: Ψαλμοί 93 και 94

Ψαλμοί 93-94Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale)20 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Ο Ψαλμός 93 είναι ύμνος ενθρονισμού, ψαλλόμενος στην Ανατολή κατά το Μεσώριον της Πρώτης: «Ο Κύριος είναι Βασιλιάς, και ενεδύθη ένδοξον ιμάτιον· ο Κύριος ενεδύθη την ισχύν αυτού και περιεζώσατο». Οι Πατέρες του Νήλ, μαζί με τον Ευσέβιο Καισαρείας, ακούν σε αυτόν «ύμνο της Βασιλείας του Χριστού» — τον Βασιλιά ο οποίος, νικήσας τον θάνατο, «ενεδύθη την δόξαν της Αναστάσεως», αποθέτων το ένδυμα της θνητότητος και περιβαλλόμενος την στολή της αθανασίας, ένδοξον και ισχυρόν συγχρόνως. Πλησίον αυτού του βασιλικού ύμνου στέκει ένας σκοτεινότερος, δυσκολότερος Ψαλμός. Ο Ψαλμός 94 κραυγάζει από κόσμο όπου «οι ασεβείς θριαμβεύουν» και «φονεύουν την χήραν και τον ξένον»: «Κύριε ο Θεός, ο της εκδικήσεως… αναδείχθητι». Είναι η προσευχή της καταπιεζομένης Εκκλησίας προς τον δίκαιον Κριτήν της — και τελειώνει όχι με απελπισία αλλά με ομολογία και εμπιστοσύνη: «Αλλ’ ο Κύριος εγένετο καταφυγή μου, και ο Θεός μου εις βοήθειαν της ελπίδος μου». Ο Βασιλιάς του Ψαλμού 93 είναι ο Κριτής του Ψαλμού 94· ο θρόνος αυτού είναι υπεράνω των οργιζομένων υδάτων, και η δικαιοσύνη αυτού δεν θα κοιμηθή εις τον αιώνα.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανάγνωσον πρώτον τον Ψαλμόν 93· είναι βραχύς και μεγαλοπρεπής. «Ο Κύριος είναι Βασιλιάς, και ενεδύθη ένδοξον ιμάτιον… Εστερέωσε την οικουμένην, ήτις ου σαλευθήσεται. Έτοιμος ο θρόνος σου από τότε· συ ει από του αιώνος». Έπειτα τα ύδατα υψούνται κατά του θρόνου: «Επήραν οι ποταμοί, Κύριε, επήραν οι ποταμοί την φωνήν αυτών· επήραν οι ποταμοί τα κύματα αυτών. Από φωνών υδάτων πολλών, θαυμαστοί οι μετεωρισμοί της θαλάσσης· θαυμαστός εν υψηλοίς ο Κύριος». Κλείει εν τη αγιότητι του οίκου αυτού: «Τα μαρτύριά σου επιστώθησαν σφόδρα· τω οίκω σου πρέπει αγίασμα, Κύριε, εις μακρότητα ημερών». Νυν ανάγνωσον τον Ψαλμόν 94, την κραυγήν προς τον Κριτήν. «Ο Θεός των εκδικήσεων Κύριος… Εξεγέρθητι, ο κρίνων την γην, απόδος ανταπόδοσιν τοις υπερηφάνοις». Ονομάζει τους καταπιεστάς οι οποίοι λέγουν, «Ουκ όψεται Κύριος», και αποκρίνεται: «Ο φυτεύσας το ους, ουκ ακούσει; ή ο πλάσας τον οφθαλμόν, ου κατανοήσει;» Έπειτα στρέφεται προς παρηγορίαν: «Μακάριος ο άνθρωπος, ον αν παιδεύσης, Κύριε, και εκ του νόμου σου διδάξης αυτόν… Ότι ουκ απώσεται Κύριος τον λαόν αυτού, και την κληρονομίαν αυτού ουκ εγκαταλείψει». Και τελειώνει εις την ομολογίαν της ψυχής: «Εν τω ειπείν με, Εσαλεύθη ο πούς μου, το έλεός σου, Κύριε, αντελάβετό μου».
Μελετήστε

Μελέτη

Η καρδία της παρηγορίας του Ψαλμού 94 είναι ο όγδοος στίχος αυτού και τα εξής — η ανακάλυψις ότι ό,τι φαίνεται ως σιωπή δεν είναι απουσία. «Εν τω ειπείν με, Εσαλεύθη ο πούς μου, το έλεός σου, Κύριε, αντελάβετό μου». Ο μακάριος Αυγουστίνος αρπάζει την λέξιν «ειπείν» και θέτει όλην την ασφάλειάν μας εις την ειλικρινή ομολογίαν. Το πρώτον όπερ ζητεί ο Θεός από ψυχήν ολισθαίνουσαν δεν είναι ισχύς αλλά αλήθεια: εάν ήρξω ολισθαίνειν, εάν ήρξω σαλεύεσθαι, ομολόγησον την ολίσθησιν. Διατί ομολογείν τόσον ταχέως, εις αυτήν την πρώτην σάλευσιν; Ο Αυγουστίνος αποκρίνεται μετά πατρικής σπουδής: ίνα μη θρηνήσης την πτώσιν, ίνα βοηθήση σοι, ίνα μη η ψυχή σου εν άδη. Όλον το μυστήριον αποκαλύπτεται εις μίαν μόνον πρότασιν: ο Θεός επιθυμεί ομολογίαν, επιθυμεί ταπείνωσιν. Η υπερήφανος ψυχή λέγει ότι ίσταται ενώ πίπτει· η ταπεινή ψυχή λέγει «εσαλεύθη ο πούς μου» — και αυτή η εκφορά είναι η χειρ του ελέους η οποία την κρατεί. Αύτη είναι η ανατολική κλείς όλου του Ψαλμού: ο Θεός της εκδικήσεως ο οποίος «αποδώσει τοις υπερηφάνοις» είναι ο αυτός Θεός ο οποίος τρέχει να υψώση τον ομολογούντα. Η εκδίκησις είναι δια τους αμετανοήτους οι οποίοι σκληρύνονται· το έλεος είναι δια τον ο οποίος, την στιγμήν που σαλεύει, κραυγάζει την αλήθειαν.
Σκεφτείτε

Συλλογισμός

Ο Αυγουστίνος ερμηνεύει τον ολισθαίνοντα πόδα όχι μόνον της ατομικής ψυχής αλλά και όλου του Σώματος του Χριστού, μετά της Κεφαλής αυτού. Οι «πόδες» του Κυρίου, λέγει, είναι οι Απόστολοι και οι κήρυκες, οι οποίοι φέρουν αυτόν δι’ όλου του κόσμου — και αυτοί οι πόδες ωλίσθησαν. οι πόδες αυτού ωλίσθησαν, όταν απώλεσαν την πίστιν κατά το πάθος αυτού. Ο Πέτρος ηρνήθη, και οι λοιποί εγκατέλειψαν αυτόν και έφυγον· όμως η πτώσις δεν ήτο το τέλος. αλλά το έλεος του Θεού ευθύς εβοήθησε τους ολισθαίνοντας πόδας, επαναφέρων αυτούς εις την πίστιν διά της μετανοίας. Ούτως ουδεμία ολίσθησις είναι τελική δια τον επιστρέφοντα· το αυτό έλεος το οποίον αποκατέστησε τους Αποστόλους αναμένει ημάς. Και ο Ψαλμός διδάσκει πώς ο Θεός παρηγορεί τους ιδίους εν τω μεταξύ: η ημέρα της θλίψεως δεν είναι εγκατάλειψις. Οι Έλληνες Πατέρες, λέγει ο Νήλ, ερμήνευον την ημέραν εκείνην ως την τελικήν κρίσιν των ασεβών, και εφρόνουν ότι η υπομονητικώς υπομείνασα θλίψις εν τω κόσμω τούτω καθιστά το βήμα του Χριστού ήττον φοβερόν και εξασφαλίζει ηπιωτέραν απόφασιν. Η παρηγορία την οποίαν αποστέλλει ο Θεός είναι εσωτερική, ουχί εξωτερική — ο μακάριος Αυγουστίνος και οι Πατέρες σημειούν ότι ο Θεός δεν δίδει σωματικάς παρηγορίας εις τους δικαίους εν τη ζωή ταύτη ως αντιστάθμισμα κατά των σωματικών πόνων· μάλλον, αλλά δίδει εις αυτούς πνευματικάς παρηγορίας ως στήριγμα εν σωματική και ψυχική θλίψει. «Εν τω πλήθει των οδυνών της καρδίας μου αι παρηγορίαι σου εψύχαν την ψυχήν μου».
Απαντήστε

Απόκριση

Οι δύο ούτοι Ψαλμοί ζητούν πρώτον να ομολογήσης τον Βασιλέα. Ο Κύριος είναι Βασιλιάς, ενδεδυμένος την δόξαν της Αναστάσεως αυτού, ο θρόνος αυτού ητοιμασμένος προ της συστάσεως του κόσμου και ισχυρότερος πάντων των υδάτων της ανθρωπίνης οργής· οιαδήποτε κύματα θλίψεως ή κακίας υψωθώσι κατ’ εσού, ο κατοικών εν υψηλοίς είναι ισχυρότερος αυτών. Στήριξον τους πόδας σου επί της ασαλεύτου βασιλείας αυτού, διότι ου σαλευθήσεται. Και ζητούν δεύτερον να ομολογήσης τας ολισθήσεις σου — ταχέως, ταπεινώς, την στιγμήν καθ’ ην ο πούς σου άρχεται σαλεύεσθαι. Μη γίνου η υπερήφανος ψυχή η οποία ισχυρίζεται ότι ίσταται ενώ πίπτει· γίνου ο λέγων «εσαλεύθη ο πούς μου», και αισθανόμενος αμέσως το έλεος το οποίον αντελάβετο τους Αποστόλους αφού έφυγον. Όταν οι ασεβείς φαίνωνται θριαμβεύοντες και η χήρα και ο ξένος φαίνωνται λησμονημένοι, μη λέγε «ουκ όψεται Κύριος» — ο πλάσας τον οφθαλμόν βλέπει πάντα, και ουκ απορρίψει τον λαόν αυτού. Εν τη ημέρα της θλίψεως, ζήτει την παρηγορίαν αυτού ουχί εις εξωτερικήν ανακούφισιν αλλά εις την εσωτερικήν δροσισμόν την οποίαν δίδει εις την ψυχήν την εμπιστευομένην εις αυτόν. Ούτω θα ειπής μετά του Ψαλμωδού, και εν μέσω πλήθους οδυνών, «ο Κύριος εγένετο καταφυγή μου, και ο Θεός μου εις βοήθειαν της ελπίδος μου».
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Κύριε Βασιλεύ ημών, ο ενδυθείς το ένδοξον ιμάτιον της Αναστάσεώς σου και περιζωσάμενος ισχύν, ου ο θρόνος εστιν από του αιώνος και ου η βασιλεία ου σαλευθήσεται: γίνου ισχυρότερος παντός υδάτος του εγειρομένου καθ’ ημών, και στήριξον τους πόδας ημών επί της πέτρας των αγίων μαρτυρίων σου. Συ ει ο Θεός ο της εκδικήσεως, πλην τρέχεις να υψώσης τον ομολογούντα· ούτω δίδαξον ημάς ταπείνωσιν, ίνα την στιγμήν καθ’ ην ο πούς ημών άρχεται ολισθαίνειν λέγωμεν σοι, Εσαλεύθη ο πούς μου, και αισθανώμεθα το έλεός σου αντεχόμενον ημών. Καθώς επανήγαγες τους πεσόντας Αποστόλους εις την πίστιν διά της μετανοίας, επανάγαγε ημάς οσάκις πλανώμεθα, και μηδεμία πτώσις ημών έστω τελική. Όταν οι υπερήφανοι θριαμβεύωσι και οι αβοήθητοι καταπιέζωνται, εξεγέρθητι, ω Κριτά της οικουμένης· και εν ταις ιδίαις ημέραις της θλίψεως ημών, δρόσισον τας ψυχάς ημών ταις εσωτερικαίς παρηγορίαις του Πνεύματός σου, ίνα το πλήθος των οδυνών ημών απαντηθή υπό του πλήθους των παρακλήσεών σου. Διότι συ ει καταφυγή ημών και ισχύς της ελπίδος ημών· και σοι, τω Βασιλεί και Κριτή πάντων, μετά του Πατρός του από του αιώνος και του Αγίου Πνεύματος του αγιάσματος του οίκου σου, ανάπτομεν δόξαν, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →