← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Β' Σαμουήλ

Πιασμένος στην Βελανιδιά: Η Πρόνοια Ανατρέπει την Κακή Συμβουλή, και η Θλίψη του Πατέρα

Β' Σαμουήλ 17-18Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed)24 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Η επανάσταση φτάνει στην κρίση της, και η πρόνοια του Θεού κινείται σιωπηλά κάτω από την επιφάνεια των γεγονότων. Ο Αχιτόφελ, ο σοφότερος των συμβούλων, δίνει στον Αβεσσαλώμ συμβουλή που θα τελείωνε τον Δαβίδ αμέσως· αλλά ο Μακάριος Θεοδώρητος Κύρου δείχνει πώς το θείο χέρι συνεργάστηκε με τον Χουσαί για να ματαιώσει εκείνη τη συμβουλή, και πώς ο Αχιτόφελ, προβλέποντας την καταστροφή που είχε θέσει σε κίνηση, όπλισε τα ίδια του τα χέρια εναντίον του και συνάντησε «ένα τριπλά άθλιο τέλος». Ο Θεοδώρητος ακούει σε αυτό ακριβώς τα λόγια που είχε ψάλει ο Δαβίδ: ο άνθρωπος που έσκαψε λάκκο έπεσε στην τρύπα που είχε φτιάξει. Έπειτα οι στρατοί συναντώνται, και ο διοικητής απαγορεύει στον βασιλιά να βγει στη μάχη, φοβούμενος τόσο για τη ζωή του όσο και μήπως, νικητής, ελεήσει τον σφετεριστή. Και έτσι συμβαίνει: ο δίκαιος Κριτής, που επέτρεψε αυτές τις συμφορές για να παιδεύσει την αμαρτία του Δαβίδ, απαιτεί από τον Αβεσσαλώμ τιμωρία άξια των έργων του. Καθώς ιππεύει κάτω από μια μεγάλη βελανιδιά, το κεφάλι του επαναστάτη πιάνεται σφιχτά στα κλαδιά· το μουλάρι τρέχει παρακάτω, και αυτός κρέμεται εκεί ζωντανός ανάμεσα στον ουρανό και τη γη — «ένα θέαμα ευάρεστο στους ευσεβείς», λέει ο Θεοδώρητος, «που δείχνει την απόφαση της Πρόνοιας που κυβερνά όλα τα πράγματα». Ο Ιωάβ, παραμερίζοντας τον οίκτο του πατέρα, ορμά τα βέλη του σε εκείνη την «πιο μιαρή καρδιά». Όμως όταν φτάνει ο λόγος στον Δαβίδ, η χαρά του νικητή μετατρέπεται σε θλίψη πατέρα: «Ω Αβεσσαλώμ, γιε μου, γιε μου! είθε να είχα πεθάνει εγώ αντί για σένα». Ο Θεοδώρητος εξηγεί τη θλίψη με τρυφερότητα — ο Δαβίδ ήταν φιλότεκνος και φιλάνθρωπος, και η φύση του απέσπασε εδώ μεγαλύτερους πόνους από οπουδήποτε αλλού· αλλά πάνω απ’ όλα, ως ευσεβής άνθρωπος, πενθούσε έναν γιο που δεν μπορούσε πλέον να θεραπευτεί με μετάνοια, γιατί μετά τον θάνατο η πληγή της αμαρτίας είναι ανίατη. Η Εκκλησία ακούει σε εκείνη την απαρηγόρητη κραυγή έναν αντίλαλο της καρδιάς του Θεού, που θρηνεί για τους χαμένους και θέλησε να μην απολεσθεί κανείς.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανάγνωσε Β' Βασιλειών 17–18 — Ο Αχιτόφελ συμβουλεύει τον Αβεσσαλώμ να πλήξει τον Δαβίδ αμέσως τη νύχτα· αλλά ο Χουσαί συμβουλεύει αναβολή, «διότι ο Κύριος είχε ορίσει να ματαιώσει την καλή συμβουλή του Αχιτόφελ, ώστε ο Κύριος να φέρει κακό στον Αβεσσαλώμ». Όταν ο Αχιτόφελ βλέπει ότι η συμβουλή του απορρίφθηκε, τακτοποιεί το σπίτι του «και απαγχονίστηκε, και πέθανε». Ο Δαβίδ συγκεντρώνει τους άνδρες του, αλλά εκείνοι δεν τον αφήνουν να πάει στη μάχη: «Εσύ αξίζεις δέκα χιλιάδες από εμάς». Τους διατάζει όλους: «Να φερθείτε ήπια για χάρη μου στον νέο, ακόμη και στον Αβεσσαλώμ». Η μάχη γίνεται στο δάσος της Εφραίμ· «το δάσος κατέφαγε περισσότερους ανθρώπους εκείνη την ημέρα από ό,τι κατέφαγε η μάχαιρα». Ο Αβεσσαλώμ, ιππεύοντας το μουλάρι του, «πέρασε κάτω από τα πυκνά κλαδιά μιας μεγάλης βελανιδιάς, και το κεφάλι του πιάστηκε στη βελανιδιά, και βρέθηκε κρεμασμένος ανάμεσα στον ουρανό και τη γη». Ο Ιωάβ παίρνει τρία βέλη και τα ορμά «διαμέσου της καρδιάς του Αβεσσαλώμ», και οι άνδρες του τελειώνουν το έργο και τον ρίχνουν σε λάκκο. Οι φρουροί φέρνουν τον λόγο, και ο Δαβίδ συγκλονίζεται: «Ω γιε μου Αβεσσαλώμ, γιε μου, γιε μου Αβεσσαλώμ! είθε να είχα πεθάνει εγώ αντί για σένα, ω Αβεσσαλώμ, γιε μου, γιε μου!»
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Θεοδώρητος ερμηνεύει την πτώση του Αχιτόφελ ως αυτοκαταστροφή της πονηρίας και έργο μιας πρόνοιας που μηδενίζει την πονηρή συμβουλή. Η ίδια η συμβουλή του προδότη επιστρέφει στο κεφάλι του: Πλήρωσε αμέσως την ποινή για εκείνη την ανόσια και πονηρή συμβουλή. Διότι όταν όπλισε τον γιο εναντίον του πατέρα, πάλι όπλισε τα ίδια του τα χέρια εναντίον του εαυτού του. Και επιμένει ότι αυτό δεν ήταν τυχαίο πολιτικό γεγονός αλλά η κρυφή ενέργεια του Θεού μέσω του Χουσαί: Αλλά η θεία Γραφή διδάσκει ότι ο Θεός συνεργάστηκε με τον Χουσαί. Η ίδια δίκαιη πρόνοια κυβερνά τον θάνατο του Αβεσσαλώμ· ο Θεοδώρητος βλέπει στις συμφορές διπλό σκοπό — να θεραπεύσει την παράβαση του Δαβίδ και να ανταποδώσει στον σφετεριστή όπως άξιζε: Ο δίκαιος Κριτής επέτρεψε αυτές τις συμφορές να επέλθουν στον Δαβίδ για να θεραπεύσει την παράβαση που είχε συμβεί, αλλά απαιτούσε από εκείνον τον άθλιο τιμωρία άξια των έργων του. Έπειτα στρέφεται στη θλίψη του πατέρα, και την ερμηνεύει ως απόδειξη της τρυφερότητας του Δαβίδ προς τα παιδιά του και προς όλους τους ανθρώπους: Ήταν και φιλότεκνος και φιλάνθρωπος.
Σκεφτείτε

Συλλογισμός

Ο Θεοδώρητος βλέπει δύο πρόνοιες συνυφασμένες σε αυτά τα κεφάλαια: την δίκαιη τιμωρία του επαναστάτη και την παιδευτική θεραπεία του βασιλιά. Ο Αβεσσαλώμ πιασμένος στη βελανιδιά, κρεμασμένος ζωντανός ανάμεσα στον ουρανό και τη γη ενώ το μουλάρι του τρέχει παρακάτω, είναι για τον Αντιοχέα φανερή «απόφαση της Πρόνοιας που κυβερνά όλα τα πράγματα» — ο άνομος γιος παραδομένος στο ίδιο το δέντρο της υπερηφάνειάς του. Και όμως, όταν ο Ιωάβ έχει ορμήσει τα βέλη και ο λόγος επιστρέφει, ο Δαβίδ δεν αγάλλεται. Η βαθύτερη νότα ολόκληρης της ιστορίας είναι η κραυγή του πατέρα: «Ω Αβεσσαλώμ, γιε μου, γιε μου! είθε να είχα πεθάνει εγώ αντί για σένα». Γιατί ένας τόσο καλός βασιλιάς πενθεί έναν τόσο μιαρό γιο; Ο Θεοδώρητος απαντά με μεγάλη τρυφερότητα ότι ο Δαβίδ ήταν «φιλότεκνος και φιλάνθρωπος», και ότι η φύση του απέσπασε εδώ τους οξύτερους πόνους της. Αλλά προσθέτει τον λόγο που ανοίγει την κραυγή προς τον ουρανό: ως ευσεβής άνθρωπος πενθούσε εκείνον που δεν μπορούσε πλέον να θεραπευτεί μέσω μετανοίας· διότι μετά τον θάνατο η πληγή της αμαρτίας είναι ανίατη. Ο Δαβίδ κλαίει όχι κυρίως για έναν χαμένο πρίγκιπα αλλά για μια ψυχή αποκομμένη πέρα από την εμβέλεια της μετανοίας. Και εδώ ο παιδευμένος βασιλιάς γίνεται, για μια στιγμή, εικόνα της καρδιάς του Θεού. Διότι και ο Κύριος «δεν ευαρεστείται στον θάνατο του ασεβούς» (Ιεζ 33:11), θρηνεί για τους χαμένους, και θέλησε να μην απολεσθεί κανείς· και ένας μεγαλύτερος Υιός του Δαβίδ έκανε ό,τι ο Δαβίδ μπορούσε μόνο να ευχηθεί — Πέθανε για τους επαναστάτες γιους Του, ώστε η πληγή της αμαρτίας να θεραπευτεί πριν ο θάνατος την καταστήσει ανίατη. Η λαχτάρα του Δαβίδ, «είθε να είχα πεθάνει εγώ αντί για σένα», απαντάται στον σταυρό, όπου ο αληθινός Βασιλιάς πέθανε για τους εχθρούς Του. Έτσι η απαρηγόρητη θλίψη του πατέρα, την οποία ο Θεοδώρητος ερμηνεύει τόσο νηφάλια, γίνεται παράθυρο στην αγάπη που ζητά τους χαμένους ενώ υπάρχει ακόμη καιρός — και πρόσκληση σε μετάνοια τώρα, ενώ η πληγή μπορεί ακόμη να θεραπευτεί.
Απαντήστε

Απόκριση

Διάβασε πρώτα την προειδοποίηση γραμμένη στον Αχιτόφελ και τον Αβεσσαλώμ. Ο Θεοδώρητος σου δείχνει μια πρόνοια που είναι υπομονετική αλλά δεν εμπαίζεται: η πονηρή συμβουλή επιστρέφει στο κεφάλι που την επινόησε, και ο επαναστάτης πιάνεται στο ίδιο το δέντρο της υπερηφάνειάς του. Μην φανταστείς ότι η εξυπνάδα μπορεί να ξεπεράσει τον Θεό που «συνεργάστηκε με τον Χουσαί», ούτε ότι η επανάσταση εναντίον της δίκαιης αγάπης μπορεί να ευοδωθεί στο τέλος. Αλλά μην σταματήσεις στην προειδοποίηση, διότι η καρδιά αυτών των κεφαλαίων είναι η θλίψη ενός πατέρα. Άκουσε την κραυγή του Δαβίδ, «είθε να είχα πεθάνει εγώ αντί για σένα», και μάθε τι σημαίνει ότι η βαθύτερη λύπη του ήταν για έναν γιο που δεν μπορούσε πλέον να θεραπευτεί με μετάνοια — διότι μετά τον θάνατο η πληγή της αμαρτίας είναι ανίατη. Αυτή είναι η επείγουσα ανάγκη που ολόκληρη η ιστορία σου επιβάλλει: μετανόησε τώρα, ενώ η πληγή μπορεί ακόμη να θεραπευτεί· μην αναβάλεις για αύριο την επιστροφή που, αν αφεθεί μέχρι τον θάνατο, δεν μπορεί ποτέ να γίνει. Και ας σε διδάξει η θλίψη του Δαβίδ την καρδιά του Θεού προς τους χαμένους. Αν ένας παιδευμένος επίγειος πατέρας, ακόμη και προς έναν γιο που ζητούσε τη ζωή του, μπορούσε να κλάψει έτσι και να ευχηθεί να πεθάνει στη θέση του, πόσο περισσότερο θρηνεί ο ουράνιος Πατέρας για κάθε ψυχή που απολέγεται, και πόσο αληθινά έχει ήδη πεθάνει ο Υιός του Δαβίδ για τα επαναστατημένα παιδιά Του; Έτσι μην σκληρύνεις την καρδιά σου σε καμία επανάσταση, μικρή ή μεγάλη. Γύρισε σπίτι ενώ η πόρτα είναι ανοιχτή, μετανόησε ενώ η μετάνοια ακόμη ωφελεί, και γίνε, προς εκείνους που σε αδίκησαν, μια μικρή εικόνα εκείνης της αγάπης που έκλαψε για έναν εχθρό και ποθούσε να πεθάνει στη θέση του — την αγάπη που, εν Χριστώ, πραγματικά το έκανε.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω δίκαιε Κριτά, που κυβερνάς όλα τα πράγματα με την πρόνοιάν Σου, που μετέτρεψες την πονηρή συμβουλή του Αχιτόφελ σε ανοησία και άφησες τον επαναστάτη να πιαστεί στο δέντρο της ίδιας του της υπερηφάνειας: δίδαξέ με να σε φοβούμαι, ώστε να μην φανταστώ ποτέ ότι η εξυπνάδα μου μπορεί να ξεπεράσει τη δικαιοσύνη Σου ή η επανάστασή μου να ευοδωθεί εναντίον της αγάπης Σου. Αλλά Εσύ δεν είσαι μόνο ο Κριτής αλλά και ο φιλάνθρωπος· και στη θλίψη του Δαβίδ, που έκλαψε για έναν γιο πέρα από θεραπεία και φώναξε, «είθε να είχα πεθάνει εγώ αντί για σένα», μου έδειξες μια σκιά της δικής Σου καρδιάς προς τους χαμένους. Πίεσέ μου την επείγουσα ανάγκη αυτών των κεφαλαίων: ότι μετά τον θάνατο η πληγή της αμαρτίας είναι ανίατη, και ότι πρέπει να μετανοήσω τώρα, ενώ η πληγή μπορεί ακόμη να θεραπευτεί. Μάλαξε την καρδιά μου σε κάθε επανάσταση, και φέρ’ με σπίτι ενώ η πόρτα ακόμη στέκεται ανοιχτή. Κάνε με, προς εκείνους που με αδικούν, μια μικρή εικόνα εκείνης της αγάπης που έκλαψε για έναν εχθρό και ποθούσε να πεθάνει στη θέση του — την αγάπη που, εν Σοι, ω Υιέ του Δαβίδ, πράγματι πέθανε για τα επαναστατημένα παιδιά Σου πάνω στο δέντρο. Σε Σένα, ω Χριστέ ο Θεός μας, που κατέθεσες τη ζωή Σου για τους εχθρούς Σου, με τον Πατέρα και το πανάγιο Πνεύμα, δόξα τώρα και αεί, και εις τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →