Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Α' Ιωάννης
Α' Ιω 1 — με τον Ματθαίο Χένρι
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Το κλασικό υπόμνημα του Ματθαίου Χένρι ανοίγει ένα παράθυρο στο πρώτο κεφάλαιο της πρώτης επιστολής του Ιωάννη, όπου ο απόστολος μαρτυρεί για τον αιώνιο Λόγο που έγινε σάρκα. Η προσεκτική ερμηνεία του Χένρι μας προσκαλεί να παραμείνουμε στη μαρτυρία των αυτοπτών μαρτύρων που στηρίζει την χριστιανική πίστη και χαρά. Καθώς ακολουθούμε τις παραγράφους του, ανακαλύπτουμε πώς η πραγματικότητα του προσώπου του Χριστού διαμορφώνει την κοινωνία μας με τον Πατέρα και μεταξύ μας. Οι στοχασμοί του μας υπενθυμίζουν ότι το ευαγγέλιο δεν είναι αφηρημένη διδασκαλία αλλά ζωντανή κοινωνία με την αιώνια ζωή που εισήλθε στον κόσμο μας. Το σημερινό μάθημα αντλεί απευθείας από την ερμηνεία του Χένρι για την Α' Ιωάννου 1, επιτρέποντας στα δικά του λόγια να καθοδηγήσουν τον στοχασμό μας.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Εγκατασταθείτε σε έναν ήσυχο χώρο και διαβάστε αργά το πρώτο κεφάλαιο της Α' Ιωάννου, ίσως και φωναχτά. Προσέξτε την επαναλαμβανόμενη έμφαση σε ό,τι είδαν, άκουσαν και ψηλάφησαν. Αφήστε τους εναρκτήριους στίχους να αφυπνίσουν την αίσθηση της απτής πραγματικότητας του Λόγου της ζωής. Κάντε παύση μετά τον στίχο 4 και πάλι μετά τον στίχο 10, επιτρέποντας στην πρόσκληση να περιπατούμε στο φως και στην υπόσχεση καθαρισμού να εγκατασταθούν στην καρδιά σας πριν στραφείτε στο υπόμνημα του Χένρι.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Χένρι ξεκινά παρουσιάζοντας τον χαρακτήρα του προσώπου του Μεσίτη.
Ι. Με μια περιγραφή ή χαρακτηρισμό του προσώπου του Μεσίτη. Αυτός είναι το μεγάλο θέμα του ευαγγελίου, το θεμέλιο και το αντικείμενο της πίστης και της ελπίδας μας, ο δεσμός και το συνδετικό υλικό που μας ενώνει με τον Θεό. Αυτός πρέπει να γίνει καλά γνωστός· και παρουσιάζεται εδώ, 1. Ως ο Λόγος της ζωής, εδ. 1. Στο ευαγγέλιο αυτά τα δύο διαχωρίζονται, και αυτός καλείται πρώτα ο Λόγος, Ιωάννης α΄ 1, και κατόπιν Ζωή, υποδηλώνοντας συγχρόνως ότι είναι νοητική ζωή. Εν αυτώ ήτο η ζωή, και η ζωή ήτο (κατ’ ενέργειαν και αντικειμενικώς) το φως των ανθρώπων, Ιωάννης α΄ 4. Εδώ και τα δύο συνδέονται: Ο Λόγος της ζωής, ο ζωτικός Λόγος. Καθότι είναι ο Λόγος, υποδηλώνεται ότι είναι ο Λόγος κάποιου προσώπου ή άλλου· και αυτός είναι ο Θεός, ακόμη και ο Πατήρ. Είναι ο Λόγος του Θεού, και έτσι υποδηλώνεται ότι εκπορεύεται από τον Πατέρα, αληθώς (αν και όχι κατά τον ίδιο τρόπο) όπως ένας λόγος (ή ομιλία, που είναι αλυσίδα λόγων) από έναν ομιλητή. Αλλά δεν είναι απλώς φωνητικός λόγος, γυμνός λόγος προφορικός, αλλά ζωτικός: ο Λόγος της ζωής, ο ζωντανός λόγος· και επ’ αυτού, 1. Ως αιώνια ζωή. Η διάρκειά του δείχνει την εξοχότητά του. Ήταν από την αιωνιότητα· και έτσι είναι, κατά την γραφική εκτίμηση, αναγκαία, ουσιώδης, άκτιστος ζωή. Ότι ο απόστολος ομιλεί περί της αιωνιότητάς του, à parte ante (όπως λέγουν) και ως από αιώνων, φαίνεται σαφές διότι ομιλεί περί αυτού ως ήτο εν αρχή και από την αρχή· όταν ήτο τότε μετά του Πατρός, προ της φανερώσεώς του σε εμάς, ναι, προ της δημιουργίας πάντων όσα εγένοντο· ως Ιωάννης α΄ 2, 3. Ώστε αυτός είναι ο αιώνιος, ζωτικός, νοητικός Λόγος του αιωνίου ζώντος Πατρός. 3. Ως ζωή φανερωθείσα (εδ. 2), φανερωθείσα εν σαρκί, φανερωθείσα σε εμάς. Η αιώνια ζωή θα ανελάμβανε θνητότητα, θα ενδυόταν σάρκα και αίμα (εν τη ολοκλήρω ανθρωπίνη φύσει), και έτσι θα κατώκει μεταξύ ημών και θα συνομιλούσε με ημάς, Ιωάννης α΄ 14. Εδώ υπήρχε συγκατάβασις και καλοσύνη αληθώς, ότι η αιώνια ζωή (πρόσωπο αιωνίου ουσιώδους ζωής) θα ερχόταν να επισκεφθεί θνητούς, και να εξασφαλίσει αιώνια ζωή για αυτούς, και έπειτα να την απονείμει σε αυτούς!Εκείνος στη συνέχεια παρέχει τα αποδεικτικά στοιχεία και τις πειστικές διαβεβαιώσεις που δόθηκαν στους αποστόλους.
ΙΙ. Με τα αποδεικτικά στοιχεία και τις πειστικές διαβεβαιώσεις που είχε ο απόστολος και οι αδελφοί του για την παρουσία και τη συναναστροφή του Μεσίτη σε αυτόν τον κόσμο. Υπήρχαν επαρκείς αποδείξεις της πραγματικότητας της διαμονής του εδώ, και της εξοχότητας και της αξιοπρέπειας του προσώπου του κατά τον τρόπο της φανερώσεώς του. Η ζωή, ο λόγος της ζωής, η αιώνια ζωή, ως τέτοια, δεν μπορούσε να ιδωθεί και να ψηλαφηθεί· αλλά η ζωή που φανερώθηκε μπορούσε, και έτσι έγινε. Η ζωή ενδύθηκε σάρκα, ανέλαβε την κατάσταση και την συνήθεια της ταπεινωμένης ανθρωπίνης φύσεως, και ως τέτοια έδωσε αισθητή απόδειξη της υπάρξεως και των συναλλαγών της εδώ. Η θεία ζωή, ή ο ενσαρκωμένος Λόγος, παρουσιάστηκε και απέδειξε τον εαυτό της στις ίδιες τις αισθήσεις των αποστόλων. Ως, 1. Στα αυτιά τους: Εκείνο το οποίο ηκούσαμεν, εδ. 1, 3. Η ζωή ανέλαβε στόμα και γλώσσα, ώστε να εκφωνή λόγους ζωής. Οι απόστολοι όχι μόνο ήκουσαν περί αυτού, αλλά ήκουσαν αυτόν τον ίδιο. Πάνω από τρία έτη θα μπορούσαν να παρακολουθούν τη διακονία του, να είναι ακροατές των δημοσίων κηρυγμάτων του και των ιδιωτικών ερμηνειών του (διότι τα εξηγούσε στον οίκο του), και να γοητεύονται από τους λόγους εκείνου που ωμίλησε όπως ποτέ άνθρωπος δεν ωμίλησε πριν ή μετά. Ο θείος λόγος θα απασχολούσε το αυτί, και το αυτί θα αφιερωνόταν στον λόγον της ζωής. Και ήταν πρέπον εκείνοι που επρόκειτο να είναι οι αντιπρόσωποί του και μιμητές του προς τον κόσμο να γνωρίζουν προσωπικώς τις διακονίες του. 2. Στα μάτια τους: Εκείνο το οποίο είδομεν με τους οφθαλμούς ημών, εδ. 1-3. Ο Λόγος θα γινόταν ορατός, δεν θα ακουγόταν μόνο, αλλά θα εβλέπετο, εβλέπετο δημοσίως, ιδιωτικώς, από απόσταση και κατά την εγγυτέρα προσέγγιση, που μπορεί να υποδηλώνεται στην έκφραση, με τους οφθαλμούς ημών—με όλη τη χρήση και άσκηση που θα μπορούσαμε να κάνουμε των οφθαλμών μας. Είδομεν αυτόν εν τη ζωή και τη διακονία του, είδομεν αυτόν εν τη μεταμορφώσει του επί του όρους, κρεμασμένον, αιμορραγούντα, αποθνήσκοντα, και νεκρόν, επί του σταυρού, και είδομεν αυτόν μετά την επιστροφήν του από του τάφου και την ανάστασιν από των νεκρών. Οι απόστολοί του πρέπει να είναι αυτόπτες μάρτυρες καθώς και ακροατές μάρτυρες αυτού. Διότι, από αυτούς τους άνδρας που συνώδευσαν μεθ’ ημών πάντα τον χρόνον καθ’ ον ο Κύριος Ιησούς εισήρχετο και εξήρχετο μεταξύ ημών, αρχόμενος από του βαπτίσματος του Ιωάννου, πρέπει ένας να χειροτονηθεί μάρτυς μεθ’ ημών της αναστάσεως αυτού, Πράξεις α΄ 21, 22. Και ήμεθα αυτόπτες μάρτυρες της μεγαλειότητος αυτού, Β΄ Πέτρου α΄ 16. 3. Στην εσωτερική τους αίσθηση, στα μάτια του νου τους· διότι έτσι (πιθανώς) μπορεί να ερμηνευθεί η επόμενη φράση: Το οποίον εθεασάμεθα. Αυτό μπορεί να διακριθεί από την προηγούμενη αντίληψη, το βλέπειν με τους οφθαλμούς· και μπορεί να είναι το ίδιο με ό,τι λέγει ο απόστολος στο ευαγγέλιό του (κεφ. α΄ 14), Και εθεασάμεθα—εθεασάμεθα, την δόξαν αυτού, την δόξαν ως μονογενούς παρά πατρός. Η λέξη δεν εφαρμόζεται στο άμεσο αντικείμενο του οφθαλμού, αλλά σε εκείνο που συνελέγετο λογικώς από όσα είδον. «Ό,τι καλώς διέκριναμεν, εστοχασθήκαμεν, και εθεωρήσαμεν, ό,τι καλώς εγνωρίσαμεν περί αυτού του Λόγου της ζωής, το αναγγέλλομεν σε εσάς.» Οι αισθήσεις πρέπει να είναι οι πληροφοριοδότες του νου. 4. Στα χέρια τους και στην αίσθηση της αφής: Και αι χείρες ημών εψηλάφησαν (ήγγισαν και έψαυσαν) του Λόγου της ζωής. Αυτό ασφαλώς αναφέρεται στην πλήρη πεποίθηση που ο Κύριός μας παρέσχε στους αποστόλους του για την αλήθεια, την πραγματικότητα, την στερεότητα, και την οργάνωση του σώματός του, μετά την ανάστασίν του εκ νεκρών. Όταν έδειξεν εις αυτούς τας χείρας και την πλευράν αυτού, είναι πιθανόν ότι τους έδωσε άδειαν να τον ψηλαφήσουν· τουλάχιστον, εγνώριζε την απιστίαν του Θωμά, και την διακηρυχθείσαν απόφασίν του επίσης να μη πιστεύσει, έως ότου είχε ευρεί και ψηλαφήσει τους τόπους και τα σημεία των πληγών δι’ ων απέθανεν. Συνεπώς κατά την επόμενη συνάθροιση εκάλεσε τον Θωμάν, ενώπιον των λοιπών, να ικανοποιήσει την ίδια την περιέργειαν της απιστίας του. Και πιθανώς και άλλοι από αυτούς έπραξαν το ίδιο. Αι χείρες ημών εψηλάφησαν του Λόγου της ζωής. Η αόρατος ζωή και Λόγος δεν περιφρόνησε τη μαρτυρία της αισθήσεως. Η αίσθησις, στον τόπο και τη σφαίρα της, είναι μέσο που ο Θεός έχει ορίσει, και ο Κύριος Χριστός έχει χρησιμοποιήσει, για την πληροφόρησή μας. Ο Κύριός μας φρόντισε να ικανοποιήσει (καθόσον ήταν δυνατόν) όλες τις αισθήσεις των αποστόλων του, ώστε να είναι αυθεντικότεροι μάρτυρες αυτού προς τον κόσμο. Εκείνοι που εφαρμόζουν όλα αυτά στην ακρόαση του ευαγγελίου χάνουν την ποικιλία των αισθήσεων που αναφέρονται εδώ, και την καταλληλότητα των εκφράσεων, καθώς και τον λόγο της επαναλήψεώς τους εδώ: Εκείνο το οποίον είδομεν και ηκούσαμεν, τούτο αναγγέλλομεν εις υμάς, εδ. 3. Οι απόστολοι δεν μπορούσαν να απατηθούν σε τόσο μακρά και ποικίλη άσκηση της αισθήσεώς τους. Η αίσθησις πρέπει να υπηρετεί τον λόγον και την κρίση· και ο λόγος και η κρίση πρέπει να υπηρετούν την υποδοχή του Κυρίου Ιησού Χριστού και του ευαγγελίου αυτού. Η απόρριψη της χριστιανικής αποκαλύψεως τελικώς ανάγεται στην απόρριψη της ίδιας της αισθήσεως. Τους ωνείδισε διά την απιστίαν και την σκληροκαρδίαν αυτών, διότι δεν επίστευσαν εκείνους οίτινες είδον αυτόν αφού ανέστη, Μάρκος ιστ΄ 14.Ο Χένρι έπειτα αναπτύσσει τον διπλό λόγο για τη μαρτυρία του αποστόλου.
1. Ότι οι πιστεύοντες σε αυτό μπορεί να προαχθούν στην ίδια ευτυχία με αυτούς (με τους ίδιους τους αποστόλους): Εκείνο το οποίον είδομεν και ηκούσαμεν, τούτο αναγγέλλομεν εις υμάς, ίνα και υμείς έχητε κοινωνίαν μεθ’ ημών, εδ. 3. Ο απόστολος δεν εννοεί προσωπική κοινωνία ούτε συνένωση στις ίδιες εκκλησιαστικές διακονίες, αλλά τέτοια που είναι συμβατή με προσωπική απόσταση μεταξύ τους. Είναι κοινωνία με τον ουρανό, και εν ευλογίες που έρχονται από εκεί και τείνουν προς εκεί. «Αυτό αναγγέλλομεν και μαρτυρούμεν, ίνα μετέχετε μεθ’ ημών των προνομίων και της ευτυχίας μας.» Τα ευαγγελικά πνεύματα (ή εκείνοι που γίνονται ευτυχείς από την ευαγγελική χάρη) θα ήθελαν και άλλοι να είναι ευτυχείς επίσης. Βλέπομεν, επίσης, ότι υπάρχει μια κοινωνία ή συγκοινωνία που διατρέχει όλη την εκκλησία του Θεού. Μπορεί να υπάρχουν ορισμένες προσωπικές διακρίσεις και ιδιαιτερότητες, αλλά υπάρχει μια κοινωνία (ή κοινή μετοχή προνομίου και αξιοπρέπειας) που ανήκει σε όλους τους αγίους, από τον ανώτατο απόστολο έως τον κατώτατο πιστό. Καθώς υπάρχει η ίδια πολύτιμη πίστις, υπάρχουν οι ίδιες πολύτιμες επαγγελίες που εξυψώνουν και στεφανώνουν εκείνη την πίστιν και οι ίδιες πολύτιμες ευλογίες και δόξες που πλουτίζουν και πληρούν εκείνες τις επαγγελίες. Τώρα, ώστε οι πιστοί να είναι φιλόδοξοι αυτής της κοινωνίας, ώστε να παρακινηθούν να διατηρήσουν και να κρατήσουν στερεά την πίστιν που είναι το μέσον τέτοιας κοινωνίας, ώστε και οι απόστολοι επίσης να φανερώσουν την αγάπην τους προς τους μαθητές βοηθώντας αυτούς στην ίδια κοινωνία με τον εαυτό τους, δείχνουν τι είναι και πού είναι: Και αληθώς η κοινωνία ημών (ή η συγκοινωνία) είναι μετά του Πατρός και του Υιού αυτού Ιησού Χριστού. Έχομεν κοινωνίαν μετά του Πατρός, και μετά του Υιού του Πατρός (ως Β΄ Ιωάννου 3, αυτός αποκαλείται με τον πλέον εμφατικό τρόπο) εν τη ευτυχή σχέσει μας προς αυτούς, εν τη λήψει ουρανίων ευλογιών από αυτούς, και εν τη πνευματική συνομιλία μας με αυτούς. Έχομεν τώρα τέτοια υπερφυσική συνομιλία με τον Θεόν και τον Κύριον Χριστόν ως αρραβώνα και προγεύση της αιωνίου διαμονής μας με αυτούς, και της απολαύσεως αυτών, εν τη ουρανία δόξη. Ιδέτε προς τι τείνει η ευαγγελική αποκάλυψις—να μας ανυψώσει πολύ υπεράνω της αμαρτίας και της γης και να μας μεταφέρει σε μακαρία κοινωνία μετά του Πατρός και του Υιού. Ιδέτε για ποιο σκοπό η αιώνια ζωή έγινε σάρξ—ώστε να μας ανυψώσει σε αιώνια ζωή εν κοινωνία μετά του Πατρός και του εαυτού του. Ιδέτε πόσο κάτω από την αξιοπρέπεια, τη χρήση, και τον σκοπό της χριστιανικής πίστεως και θεσμοθετήσεως ζουν εκείνοι, οι οποίοι δεν έχουν πνευματική μακαρία κοινωνία μετά του Πατρός και του Υιού αυτού Ιησού Χριστού.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Ο Χένρι ολοκληρώνει αντλώντας το πρακτικό συμπέρασμα για όλους όσοι ομολογούν αυτό το ευαγγέλιο.
ΙΙ. Υπάρχει ένα δίκαιο συμπέρασμα που πρέπει να εξαχθεί από αυτό το μήνυμα και την αναφορά, και αυτό για την εξέταση και την πεποίθηση των ομολογούντων θρησκείαν, ή ομολογημένων δεκτών αυτού του ευαγγελίου. Το συμπέρασμα αυτό εκδίδεται σε δύο κλάδους:—1. Διά την πεποίθησιν τοιούτων ομολογούντων που δεν έχουν αληθινήν κοινωνίαν μετά του Θεού: Εάν είπωμεν ότι έχομεν κοινωνίαν μετ' αυτού, και περιπατώμεν εν τω σκότει, ψευδόμεθα, και δεν πράττομεν την αλήθειαν. Είναι γνωστόν ότι το περιπατώ, κατά την γραφικήν εκτίμησιν, σημαίνει να τακτοποιεί και να διαμορφώνει την πορείαν και τας πράξεις της ηθικής ζωής, δηλαδή της ζωής καθ' όσον είναι ικανή υποταγής εις τον θείον νόμον. Το περιπατώ εν τω σκότει σημαίνει να ζει και να ενεργεί κανείς σύμφωνα με τοιαύτην άγνοιαν, πλάνην, και εσφαλμένην πράξιν, αι οποίαι είναι αντίθεται προς τας θεμελιώδεις υπαγορεύσεις της αγίας ημών θρησκείας. Τώρα μπορεί να υπάρχουν εκείνοι που μπορεί να προσποιούνται μεγάλας προόδους και απολαύσεις εν τη θρησκεία· μπορεί να ομολογούν ότι έχουν κοινωνίαν μετά του Θεού· και όμως η ζωή αυτών μπορεί να είναι άθρησκος, ανήθικος, και ακάθαρτος. Εις τοιούτους ο απόστολος δεν θα εφοβείτο να δώσει το ψεύδος: Ψεύδονται, και δεν πράττουν την αλήθειαν. Ψεύδονται κατά του Θεού· διότι αυτός δεν έχει ουδεμίαν ουρανίαν κοινωνίαν ή συναλλαγήν μετά ακαθάρτων ψυχών. Τις κοινωνία έχει το φως μετά του σκότους; Ψεύδονται κατά εαυτών, ή ψεύδονται περί εαυτών· διότι δεν έχουν τοιαύτας επικοινωνίας από του Θεού ούτε προσεγγίσεις προς αυτόν. Δεν υπάρχει αλήθεια εν τη ομολογία αυτών ούτε εν τη πράξει αυτών, ή η πράξις αυτών δίδει εις την ομολογίαν και τας προσποιήσεις αυτών το ψεύδος, και αποδεικνύει την αφροσύνην και το ψεύδος αυτών. 2. Διά την πεποίθησιν και την επακόλουθον ικανοποίησιν εκείνων που είναι πλησίον του Θεού: Αλλά, εάν περιπατώμεν εν τω φωτί, έχομεν κοινωνίαν μετ' αλλήλων, και το αίμα του Ιησού Χριστού του Υιού αυτού καθαρίζει ημάς από πάσης αμαρτίας. Καθώς ο μακάριος Θεός είναι το αιώνιον άπειρον φως, και ο Μεσίτης είναι, εξ αυτού, το φως του κόσμου, ούτω και η χριστιανική θεσμοθεσία είναι ο μέγας φωστήρ που εμφανίζεται εν τη σφαίρα ημών, και λάμπει εδώ κάτω. Μια συμμόρφωσις προς αυτό εν πνεύματι και πράξει αποδεικνύει κοινωνίαν ή συγκοινωνίαν μετά του Θεού. Εκείνοι που ούτω περιπατούν δείχνουν ότι γνωρίζουν τον Θεόν, ότι έλαβον εκ του Πνεύματος του Θεού, και ότι η θεία εντύπωσις ή εικών είναι εσφραγισμένη επί των ψυχών αυτών. Τότε έχομεν κοινωνίαν μετ' αλλήλων, αυτοί μεθ' ημών και ημείς μετ' αυτών, και αμφότεροι μετά του Θεού, εν ταις μακαρίαις ή μακαριοποιούσαις επικοινωνίαις αυτού προς ημάς. Και τούτο είναι μία εκ των μακαριοποιών επικοινωνιών προς ημάς—ότι το αίμα του Υιού αυτού ή ο θάνατος εφαρμόζεται ή λογίζεται εις ημάς: Το αίμα του Ιησού Χριστού του Υιού αυτού καθαρίζει ημάς από πάσης αμαρτίας. Η αιώνια ζωή, ο αιώνιος Υιός, ενεδύθη σάρκα και αίμα, και ούτω έγινεν Ιησούς Χριστός. Ο Ιησούς Χριστός έχυσε το αίμα αυτού υπέρ ημών, ή απέθανε διά να μας πλύνη από των αμαρτιών ημών εν τω ιδίω αυτού αίματι. Το αίμα αυτού εφαρμοζόμενον εις ημάς απαλλάσσει ημάς από της ενοχής πάσης αμαρτίας, και αρχικής και πραγματικής, εμφύτου και τετελεσμένης· και έως τοσούτου ιστάμεθα δίκαιοι ενώπιον αυτού· και ουχί μόνον τούτο, αλλά το αίμα αυτού εξασφαλίζει δι' ημάς εκείνας τας ιεράς επιδράσεις δι' ων η αμαρτία πρέπει να υποταχθεί περισσότερον και περισσότερον, εωσού καταργηθεί τελείως, Γαλάτας γ' 13, 14.
Απαντήστε
Απόκριση
1. Πώς η βεβαιότητα των αυτοπτών μαρτύρων που τονίζει ο Χένρι ενισχύει την ιδικήν σας εμπιστοσύνην εις το ευαγγέλιον;
2. Εις ποίαν περιοχήν της ζωής η πρόσκλησις να περιπατούμε εν τω φωτί είναι πλέον προκλητική δι' υμάς αυτήν την στιγμήν;
3. Πού αισθάνεσθε το Πνεύμα να σας προσκαλεί εις βαθυτέραν κοινωνίαν μετά του Πατρός και του Υιού;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Πάτερ φιλάνθρωπε, καθώς ο λόγος σου διακηρύττει ότι εσύ είσαι φως και σε σένα δεν υπάρχει καθόλου σκοτάδι, έλκυσέ μας να περπατήσουμε στο φως του Υιού σου, ώστε να απολαμβάνουμε αληθινή κοινωνία μαζί σου και μεταξύ μας. Καθάρισέ μας από κάθε αμαρτία που ομολογούμε δια του αίματος του Ιησού, και γέμισε τις καρδιές μας με τη χαρά που πηγάζει από αυτή την κοινωνία. Με το Πνεύμα σου κράτησέ μας σταθερούς στην αλήθεια του λόγου σου. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →