Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Λευιτικόν
Λευιτικόν 27 — με τον Ιωάννη Καλβίνο
Άνοιγμα
Στο σημερινό μάθημα στρεφόμαστε στην προσεκτική έκθεση του Ιωάννη Καλβίνου για το Λευιτικόν κεφάλαιο 27, όπου ο μεταρρυθμιστής εξετάζει την αρχαία πρακτική των ευχών και τη νόμιμη εξαγορά τους. Η πραγματεία του Καλβίνου αποκαλύπτει τόσο το έλεος όσο και την ακρίβεια των διαθηκικών συναλλαγών του Θεού με τον Ισραήλ. Το σχόλιό του μας καθοδηγεί μέσα από τις διάφορες κατηγορίες αφιερωμένων προσώπων, ζώων, οίκων και γαιών, δείχνοντας πώς ο Θεός προσαρμόστηκε στην ανθρώπινη αδυναμία χωρίς να συμβιβάσει την αγιότητα. Καθώς ακούμε τα λόγια του Καλβίνου, καλούμαστε να σκεφτούμε τη σοβαρότητα με την οποία ο Θεός δέχεται τις υποσχέσεις μας και την πρόνοια που κάνει για την εκπλήρωσή τους. Ας εμβαθύνει αυτή η μελέτη την ευλάβειά μας για τον Θεό που και προσκαλεί και ρυθμίζει την αφοσίωσή μας.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Σας προσκαλούμε τώρα να διαβάσετε το Λευιτικόν κεφάλαιο 27 στο σύνολό του. Προσέξτε τις προσεκτικές διακρίσεις που κάνει ο Θεός ανάμεσα σε ό,τι μπορεί να ευχηθεί και σε ό,τι πρέπει να παραμείνει ανέγγιχτο, ανάμεσα στην εξαγορά και την αμετάκλητη αφιέρωση. Παρατηρήστε τις τακτικές αποτιμήσεις που προστατεύουν τόσο τον πτωχό όσο και την ακεραιότητα του αγιαστηρίου. Καθώς διαβάζετε, ζητήστε από το Πνεύμα να προετοιμάσει την καρδιά σας για την έκθεση του Καλβίνου σε αυτούς τους αρχαίους κανονισμούς και τη διαρκή σημασία τους για τη ζωή της πίστεως.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Καλβίνος ανοίγει θέτοντας τους δύο τρόπους αφιερώσεως και τους κανονισμούς που διέπουν την εξαγορά προσώπων.
1. Και ο Κύριος ελάλησε προς τον Μωυσήν. Εν τω κεφαλαίω τούτω ο Μωυσής δείκνυσιν εν ποίω τρόπω και εις ποίαν τιμήν ό,τι άπαξ προσεφέρθη είναι να εξαγορασθή, υποτιθεμένου ότι αι ευχαί δεν δύνανται να πληρωθώσιν ευκόλως. Νυν παρατηρητέον ότι μεταξύ του αρχαίου λαού υπήρχον δύο τρόποι αφιερώσεως, ο μεν δι' αναθέματος, το οποίον οι Εβραίοι καλούσι χερμ, χερέμ, ο δε διά της χρήσεως του ναού και άλλων ασκήσεων της θρησκείας. Το ανάθεμα [317] ηδύνατο να γίνη εξ ακαθάρτων ζώων και άλλων ανοσίων πραγμάτων, ως βλέπομεν περί της πόλεως Ιεριχώ και παρομοίων περιπτώσεων· αλλά δεν ήτο κυρίως επιτρεπτόν να γίνωνται ευχαί, ειμή καθαρού ανδρός ή ζώου ή τινος άλλου το οποίον ηδύνατο να προσαρμοσθή εις την υπηρεσίαν του Θεού. Ούτω εκ των ποιμνίων ηύχοντο αίγας και πρόβατα· εκ των βοών, βόας ή μόσχους, ίνα πειραθώσι της αγαθότητος του Θεού εν τη γονιμότητι αυτών. Εάν τις εθλίβετο διά την έλλειψιν απογόνων, ζητών τούτο παρά του Θεού προσέφερεν εν τη ευχή αυτού τον υιόν ή την θυγατέρα· επί του οποίου εδάφους ο Σαμουήλ, προτού συλληφθή εν τη μήτρα, απεδόθη τω Θεώ. (1 Σαμουήλ 1:22.) Εάν τις είχεν ασθενές τέκνον γεννηθέν εις αυτόν, ή εάν εν εκ των τέκνων αυτού ήτο πολύ ασθενές, ή εάν αυτός ευρίσκετο εν οιαδήποτε δυσκολία, ήτο σύνηθες να καταφεύγη εις ευχάς, ίνα ο Θεός προστατεύη ό,τι απεδόθη εις Αυτόν. Ούτε δύναται να αμφιβληθή ότι πολλοί κατέχρησαν τούτο και περιέπεσαν εις μωράς πρακτικάς· αλλά ο Θεός ανέχθη ταύτα τα σφάλματα εφ' όσον δεν αντέκειντο εις τον Νόμον Αυτού. Έτι δε, επειδή συχνάκις συμβαίνει οι υπό την υποχρέωσιν ευχής να μεταβάλλωσι γνώμην, και να μη είναι πολύ πρόθυμοι και έτοιμοι να πληρώσωσιν αυτήν, ναι, να εκπληρώσωσιν αυτήν μετά πολλής οδύνης και απροθυμίας· ο Θεός επέτρεψεν όπως ό,τι υπεσχέθη εξαγορασθή εις ωρισμένην τιμήν, ίνα αι προσφοραί αυτών γίνωνται εκουσίως. Διά της επιβολής ταύτης της λύτρας, η οποία ήτο της φύσεως προστίμου, η προπέτεια ετιμωρείτο, και η μελλοντική απερισκεψία προελαύνετο, ώστε να σκέπτωνται καλώς τι έπραττον προ της ευχής αυτών, και ίνα μη ήναι δυσάρεστον εις αυτούς να εμμείνωσιν εις τας υποσχέσεις αυτών. Προς τούτοις, παρατηρητέον ότι αύται αι ευχαί εβεβαιούντο, ουχί διότι ήσαν απολύτως ευάρεστοι τω Θεώ, αλλά μήπως ο λαός συνηθίση εις ασεβή καταφρόνησιν Αυτού, εάν ο απατεών ηδύνατο ατιμωρήτως να αρνηθή τω Θεώ ό,τι υπεσχέθη. Ο Μωυσής πρώτον πραγματεύεται περί προσώπων· και αποτιμά άρρεν εις πεντήκοντα σίκλους του αγιαστηρίου από εικοσιπέντε ετών ηλικίας μέχρι εξήκοντα· επειδή ούτος είναι ο άριστος χρόνος της ζωής εν ω το έργον του ανδρός είναι ωφέλιμον. Γυναίκα αποτιμά εις τριάκοντα σίκλους· επειδή κατά το πλείστον ολιγώτερον κέρδος γίνεται υπό γυναικός ή υπό ανδρός· και μολονότι ηδύνατο να συμβή ότι τινές γυναίκες ήθελον είναι πολύ πολυτιμότεραι ανδρών, επειδή ενίοτε γυναίκες ευρίσκονται εργατικαί, φρόνιμοι, συνεταί και ισχυραί εις τον μόχθον, ενώ άνδρες είναι αργοί, νωθροί, οκνηροί και ασθενείς, όμως γενικός νόμος πρέπει να δοθή, διότι η εξέτασις ήθελεν είναι υπερβολικώς δυσχερής εάν έκαστος ήθελεν αποτιμάσθαι κατά τας καλας αυτού ιδιότητας. Ο Θεός τότε δεν προσέχει ακριβώς εις τας αξίας εκάστου, αλλά αρκείται εις τον κοινόν υπολογισμόν. Έπειτα θέτει κανόνας περί προτέρας ηλικίας, ήτοι από πέντε μέχρι είκοσι, και τιμά τον άρρενα εις είκοσι σίκλους, την θήλειαν εις δέκα. Μετά ταύτα κατέρχεται εις νήπια, και ορίζει την τιμήν άρρενος από ενός μηνός μέχρι πέντε ετών, εις πέντε σίκλους, και θηλείας εις τρία. Τετάρτον, αποτιμά τους υπερβαίνοντας τα εξήκοντα, τον άρρενα εις δεκαπέντε σίκλους, την θήλειαν εις δέκα· επειδή το γήρας εξασθενεί την ρώμην και του νου και του σώματος, και βαθμηδόν καταστρέφει αυτήν. Εν πέμπτη θέσει, εξαίρεσις γίνεται μήπως ο πτωχός βαρυνθή υπέρ τα λεπτά αυτού μέσα, ώστε ο ιερεύς να ελαττώση την τιμήν όσον ήθελεν ιδή καλόν. Έτι όμως η ελάττωσις αύτη είχεν αναφοράν και εις τον πλούσιον, εάν το πρόσωπον το προς εξαγοράν δεν ήτο άξιον της συνήθους τιμής, μολονότι φαίνεται ότι ο Θεός εδώ ιδιαιτέρως ποιεί πρόνοιαν υπέρ του πτωχού εκ των λόγων, «κατά [318] ό,τι η χειρ του ευξαμένου ήθελεν επιτύχει·» διά του οποίου ρητού ο Μωυσής [319] ειώθει να εκφράζη την πενίαν, ή την ένδειαν, διότι ο πτωχός και ο ενδεής δεν εφοδιάζονται επαρκώς διά τας επιθυμίας αυτών.Ο Καλβίνος έπειτα στρέφεται εις την μεταχείρισιν αλόγων ζώων υπό το σύστημα της ευχής.
11. Και εάν ήναι τι ζώον ακάθαρτον. Ο Μωυσής νυν, εν δευτέρα θέσει, πραγματεύεται περί αλόγων ζώων· τα οποία ο Θεός προστάσσει να θυσιασθώσιν εις Αυτόν, εάν είναι κατάλληλα προς τούτο, και δεν επιτρέπει την ευχήν να αλλοιωθή. Αλλά εάν είναι ατελή ή ακάθαρτα, θέτει τον κανόνα διά την εξαγοράν αυτών. Αλλ' εδώ εγείρεται το ερώτημα, Πώς είναι επιτρεπτόν να ευχηθή τις ό,τι ο Θεός απεγόρευσεν να προσφερθή εις Αυτόν, και ούτω απηγόρευσεν να εισαχθή εις τον ναόν, ως ακάθαρτον; Βεβαίως εάν είχεν εισέλθει εις τον νουν τινός να θυσιάση ακάθαρτον ζώον, η δεισιδαιμονία ήθελεν απορριφθή, ναι, ήθελεν απαιτηθή εξιλέωσις. Αλλά εδώ, κατά την γνώμην μου, άλλο είδος προσφοράς εννοείται, το οποίον δεν εμόλυνε τας θυσίας και την λατρείαν του Θεού διά του ότι ήτο αντίθετον προς τας διατάξεις του Νόμου Αυτού. Ήτο λοιπόν ουδέν παράδοξον εν τω ότι Αυτός εδέχετο τοιαύτην ευχήν, μολονότι τιμωρεί την ελαφρότητα αυτής διά χρηματικού προστίμου. Προς τούτοις, υποθέσατε ότι ίππος ισχυρός και δοκιμασμένος ευρίσκετο εν κινδύνω, ο κύριος αυτού ηύχετο ότι εάν εσώζετο ήθελεν είναι υποχρεωμένος να πληρώση την τιμήν αυτού· και ούτω και εν ταις άλλαις περιπτώσεσιν. Το ευχηθήναι δεν ήτο άλλο τι ή το αναθέσαι εις την πιστότητα και την προστασίαν του Θεού ό,τι ήθελον να διατηρηθή. Εντεύθεν η υπερβολική κοινότης των ευχών, αι οποίαι όμως ήτο αναγκαίον να εκπληρώνται καθ' οιονδήποτε τρόπον, μήπως το ιερόν όνομα του Θεού εκτεθή εις χλευασμόν. Την αποτίμησιν ταύτην ο Θεός αφήκεν εις την κρίσιν του ιερέως. Αλλά εάν ζώον ηδύνατο να προσφερθή εις θυσίαν, ουδεμία εξαγορά επετρέπετο· και εάν τις είχεν αντικαταστήσει άλλο ζώον, ή πληρώσει την τιμήν αυτού, ετιμωρείτο διά την απάτην αυτού, διότι αμφότερα (ήτοι το ζώον, και το αντικατάστατον ή η τιμή αυτού) ήσαν αφιερωμένα τω Θεώ. Η αποτίμησις, η οποία επιβάλλεται επί του ευξαμένου, είναι αμετάκλητος, επειδή ο Θεός απλώς προστάσσει τους Ισραηλίτας να εμμείνωσιν εις την κρίσιν του ιερέως, και να προσκολληθώσιν εις την φορολογίαν, ως καλείται, επιβληθείσαν εις αυτούς ως σταθερόν κανόνα· και, προς τούτοις, ήσαν να προσθέσωσι πέμπτον μέρος, ως πρόσθετον πρόστιμον, εις την τιμήν ορισθείσαν υπό του ιερέως.Ο Καλβίνος έπειτα πραγματεύεται την αφιέρωσιν και εξαγοράν οίκων και γαιών.
14. Και όταν άνθρωπος αγιάση τον οίκον αυτού. Τρίτον είδος ευχών ακολουθεί, ήτοι η αφιέρωσις οίκων και γαιών· υπό το οποίον κεφάλαιον επίσης εναλλακτική λύσις ορίζεται, ώστε η θρησκεία να μη καταφρονηθή, και έτι οι δίκαιοι κάτοχοι να μη εκδιωχθώσιν εκ των οίκων αυτών, ή αι γαίαι να κατασταθώσιν άχρηστοι εκ της ελλείψεως καλλιεργείας. Εκείνοι οι άνθρωποι ηύχοντο τους οίκους αυτών, οι οποίοι εζήτουν παρά του Θεού δι' εαυτούς και τας οικογενείας αυτών ίνα κατοικώσιν αυτούς εν υγεία, και ασφαλεία, και εν γενική ευημερία· και ο επιθυμών να αποκτήση γονιμότητα διά τας αγρούς αυτού, ηύχετο εν εκ των δέκα ή είκοσι στρεμμάτων. Αναμφιβόλως δεισιδαίμονες προσευχαί συνεμίγνυντο ενίοτε μετά της ασκήσεως ταύτης της ευσεβείας, ως εάν ηδύναντο να αποκτήσωσι χάριν δι' εαυτούς διά του να κάμωσι συμφωνίαν μετά του Θεού. Όμως, καθ' όσον το πράγμα δεν ήτο εσφαλμένον καθ' εαυτό, ο Θεός ανέχθη επιεικώς τα σφάλματα τα οποία δεν ηδύναντο να διορθωθώσι πολύ ευκόλως, μήπως, εν τω μίστει αυτών, καταργήση εντελώς ό,τι ήτο χρήσιμον και αξιέπαινον. Εντεύθεν η εξαγορά και του οίκου και της γης επετράπη. Αλλά εάν τις είχεν διαπράξει απάτην πωλών τεμάχιον γης το οποίον ηυχήθη, βαρυτέρα τιμωρία προστίθεται, ήτοι ότι ήθελεν αποστερηθή αυτού εις το διηνεκές. Περί του έτους της ιωβηλαίας θέλομεν ομιλήσει πληρέστερον αλλαχού. [320] Προς το παρόν τούτο πρέπει να παρατηρηθή, ότι, μήπως η διανομή της γης γενομένη υπό του Ιησού αλλοιωθή ποτέ, επειδή ο Θεός σαφώς εδείξεν ότι εγένετο υπό της αυθεντίας Αυτού, ο Θεός ανεκάλει εκάστην των φυλών καθ' έκαστον πεντηκοστόν έτος εις το αρχικόν αυτών μερίδιον, και ούτω πλήρως απεκαθίστα τους κατόχους τους οποίους η πενία είχεν εκδιώξει. Αναλόγως, λοιπόν, προς την εγγύτητα ή την απόστασιν του έτους εκείνου, επειδή η κατοχή ήθελεν είναι τοσούτω βραχυτέρα ή μακροτέρα, η γη ήτο φθηνή ή ακριβή. Ο Θεός εδώ δεν μετρά τους αγρούς διά του πόλου ή της αλύσεως, αλλά αποτιμά αυτούς απλώς, ως μεταξύ αμαθούς λαού, διά του σπόρου· ήτοι εάν αγρός εν τη σπορά λαμβάνη ομορφήν κριθής, θέλει παραμείνει εις τας χείρας του κατόχου αυτού εάν πληρώση πεντήκοντα σίκλους του αγιαστηρίου. Είδομεν αλλαχού ότι ούτοι ήσαν διπλάσιοι του συνήθους σίκλου. Αλλά επειδή ευχαί εγίνοντο συχνάκις εν τω μέσω ή προς το τέλος της ιωβηλαίας, διάκρισις δηλούται· και ο Θεός προστάσσει τους ιερείς να λάβωσιν υπ' όψιν τον χρόνον, και όσον εγγύτερον είναι το έτος της ιωβηλαίας να ελαττώσωσι τοσούτον εκ της τιμής. Όπου όμως απάτη εγένετο, ο Θεός δεν ήθελεν ο τίμιος αγοραστής εκδιωχθή· αλλά, όταν η ιωβηλαία παρήρχετο, απένειμε τον αγρόν, ο οποίος είχεν κρατηθή επί τινα χρόνον εν ιεροσυλία, εις τους ιερείς εις το διηνεκές. Ο Μωυσής παρεικάζει την αφιέρωσιν ταύτην προς ανάθεμα, το οποίον οι Εβραίοι καλούσι χερμ, χερέμ, [322] λέξιν της οποίας η ριζική σημασία είναι καταστροφή ή κατάργησις· διά την οποίαν αιτίαν οι Λατίνοι λαμβάνουσι «κατηραμένον» πράγμα εν κακή εννοία, ως προωρισμένον εις τελικήν καταστροφήν. Ο νόμος τότε επεκτείνεται εις γαίας αίτινες είχον πωληθή, και αίτινες, εν τω έτει της ιωβηλαίας, επέστρεφον εις τους προτέρους κατόχους· διότι η πρώτη διανομή της γης ήτο τότε πλήρως αποκατεστημένη. Διά ταύτας τας γαίας ο Θεός προστάσσει τιμήν να πληρωθή, επί υπολογισμού του χρόνου, ώστε μόνον το προϊόν και ουχί το τέλος να ληφθή υπ' όψιν.
Σκεφτείτε
Συλλογισμός
Ο Καλβίνος σύρει σαφή σύνδεσιν μεταξύ των πρακτικών ευχών του Ισραήλ και μεταγενεστέρων εκκλησιαστικών καταχρήσεων.
Νυν, αφού οι άνθρωποι ακαταλλήλως και εν μωρά μιμήσει εμιμήθησαν τας ευχάς τας οποίας ο Θεός επέτρεψεν εις τους Ιουδαίους υπό τον Νόμον, ούτω και ο Πάπας, προνοών διά την εξαγοράν αυτών, ετόλμησεν εν τη διαβολική αυτού αλαζονεία να ανταγωνισθή τον Θεόν. Ο τίτλος [323] είναι γνωστός εν τω Τρίτω Βιβλίω των Διαταγμάτων· «Περί ευχής, και της εξαγοράς αυτής·» εν ω ο συνθέτης αυτού, οστιςδήποτε ήτο, ούτω εζήτησε να επιβληθή επί του κόσμου μετά του αναιδούς αυτού παραληρήματος, ώστε να μη διστάση να σωρεύση αμέσως αντιφατικάς προτάσεις· και ακόμη εάν δεν υπήρχον αντιφάσεις εκεί, όμως ουδέν τίθεται ειμή πώς αι ευκτικαί προσκυνήσεις είναι να εξαγορασθώσιν, αίτινες σαφώς φαίνονται εκ της δηλώσεως του Χριστού ότι είναι εσφαλμέναι από του κηρύγματος του ευαγγελίου. (Ιωάννης 4:21.) Και βεβαίως ήτο θαυμαστή γοητεία του διαβόλου, ότι ό,τι ελέγετο υπό τον Νόμον περί της πληρωμής ευχών εν Ιερουσαλήμ, ήθελεν μεταφερθή εις τους Χριστιανούς, όταν ο Χριστός είχεν αποφανθή ότι ήλθεν ο καιρός καθ' ον οι αληθινοί προσκυνηταί άνευ διακρίσεως τόπου ήθελον προσκυνήσει τον Θεόν πανταχού εν πνεύματι και αληθεία. Εάν οι μισθωτοί φιλόνεικοι [324] του Πάπα αντιλέγωσιν ότι ο αυτός κανών ισχύει εν τη εξαγορά των ευχών, επειδή θεραπεία ή μετρίασις δεν πρέπει να αρνηθή, εάν τις ήθελεν είναι υπερβολικώς επαχθής ή βαρύς, αποκρίνομαι, ότι οι άνθρωποι πράττουσι πονηρώς, όταν αρπάζωσιν εις εαυτούς ό,τι ο Θεός εφύλαξεν εις την ιδίαν αυτού κρίσιν· διότι ούτε υπό τον Νόμον του παλαιού ήτο επιτρεπτόν εις θνητόν άνθρωπον να αλλοιώση ευχήν, ειμή διά της αδείας Αυτού. Εάν πάλιν αντιλέγωσιν, ότι η κρίσις εδόθη εις τους ιερείς, εδώ η αφροσύνη αυτών δις αναιρείται· επειδή δεν δύνανται να δείξωσιν ότι διωρίσθησαν κριταί· ούτε δύνανται να διαφύγωσι την κατηγορίαν της προπετείας, επειδή άνευ ουδεμιάς προσταγής προφέρουσι περί της εξαγοράς ταύτης των ευχών, ενώ οι ιερείς του παλαιού προέφερον ουδέν ειμή εκ του στόματος του Θεού, και κατά τον σταθερόν κανόνα εδώ τεθειμένον.
Απαντήστε
Απόκριση
Πώς η έμφασις του Καλβίνου επί των εκουσίων όμως δεσμευτικών ευχών προκαλεί τον πρόχειρον τρόπον με τον οποίον ενίοτε κάμνομεν υποσχέσεις εις τον Θεόν σήμερον; Κατά ποίους τρόπους η αρχή της εξαγοράς εν Λευιτικώ 27 δύναται να μας δείξη την μεγαλυτέραν εξαγοράν επιτελεσθείσαν εν τω Χριστώ; Πού εν τη ιδία υμών ζωή αισθάνεσθε την ανάγκην μεγαλυτέρας σοβαρότητος εν ταις δεσμεύσεσιν ας προσάγετε ενώπιον του Κυρίου;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Κύριε Παντοκράτορ, ὁ μόνος κεκτημένος τὰ πάντα καὶ συνδέων ἡμᾶς μεθ' ἑαυτοῦ διὰ διαθήκης, δὸς ἡμῖν χάριν ἵνα τιμῶμεν πᾶσαν εὐχὴν γενομένην ἐνώπιόν Σου καὶ ἐξαγοράζωμεν ἃ ἡγιάσαμεν κατὰ τὸ μέτρον τῆς Σῆς προνοίας. Ἐν Χριστῷ, τῇ ἀληθινῇ καὶ τελείᾳ λυτρώσει, ἠλευθέρωσας ἡμᾶς ἀπὸ τῆς προπετείας καὶ ἀπὸ παντὸς ἀπερισκέπτου λόγου, ἵνα προσφέρωμεν ἑαυτοὺς ἑκουσίως ὡς οἱ ἀγορασθέντες διὰ τιμίου αἵματος. Διὰ τοῦ Πνεύματος διατήρησον ἡμᾶς ἀκλινεῖς, μήποτε καταφρονήσωμεν τὰ Σὰ μόνα. Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →