← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Β' Μακκαβαίων

Β΄ Μακκαβαίων 9-10 — Αιωνόσπορος (Καθολικός με δευτεροκανόνια)

Β' Μακκαβαίων 9-10Eterniseed Original — Φωνή Καθολική22 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Τα ένατα και δέκατα κεφάλαια της Β' Μακκαβαίων εκθέτουν τον θάνατο του Αντιόχου Επιφανούς στην μακρινή Περσία και τον καθαρισμό του ναού υπό του Ιούδα Μακκαβαίου που καθιέρωσε την οκταήμερη εορτή των Εγκαινίων. Όπου η Α' Μακκαβαίων κατέγραψε τα ίδια γεγονότα με νηφάλια χρονικογραφία, η Β' Μακκαβαίων τα παρουσιάζει με θεολογική έμφαση. Το ένατο κεφάλαιο είναι μία από τις πιο εμφανείς απεικονίσεις στην Παλαιά Διαθήκη του θανάτου ενός τυράννου — ο βασιλιάς του οποίου η υπερηφάνεια έφτασε μέχρι τους ουρανούς μαθαίνοντας στην ασθένειά του ότι το ίδιο του το σώμα είναι πιο εύθραυστο από τις δομές που είχε οικοδομήσει, η σάρκα του καταναλισκόμενη από σκώληκες ενώ ακόμη ζούσε, η ομολογία στο νεκροκρέβατο πολύ αργά για να αναιρέσει ό,τι η ζωή του είχε επιφέρει. Η Καθολική παράδοση έχει διαβάσει αυτό το κεφάλαιο ως σχολείο της πρόνοιας και ως ιδιαίτερη προειδοποίηση κατά της όψιμης μετανοίας που συγχέει τον θάνατο του σώματος με τη σωτηρία της ψυχής. Το δέκατο κεφάλαιο στρέφεται έπειτα από τον θάνατο του διώκτη στην αποκατάσταση του ναού, με προσοχή στις αγγελικές εμφανίσεις που ενίσχυσαν τον Ιούδα και τους άνδρες του.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αναγνώστε τα κεφάλαια 9 και 10 της Β' Μακκαβαίων με προσοχή στις αντιθετικές πορείες. Στο ένατο κεφάλαιο, προσέξτε την ανατολική εκστρατεία του Αντιόχου και την απόπειρά του κατά του ναού της Νανέας στην Περσέπολη από τον οποίο απωθήθηκε· την οργή του ακούγοντας την ήττα του Νικάνορα στην Ιουδαία· τον όρκο του να καταστήσει την Ιερουσαλήμ νεκροταφείο· το άμεσο πλήγμα με το οποίο οι σκώληκες του σώματός του πολλαπλασιάστηκαν καθώς έπεφτε από το άρμα του· τις επιστολές του στο νεκροκρέβατο προς τους Ιουδαίους προσφέροντας ειρήνη, αποκατάσταση των αγαθών του ναού και μεταστροφή στον Ιουδαϊσμό· τον θάνατό του σε ξένη γη μακριά από το παλάτι του, μισητού από την ίδια του την αυλή. Στο δέκατο κεφάλαιο, προσέξτε τον Ιούδα Μακκαβαίο και τους άνδρες του να καθαρίζουν τον ναό, να ανοικοδομούν το θυσιαστήριο, να αποκαθιστούν το ιερό, την άναψη των λύχνων και την προσφορά της καθημερινής θυσίας· την καθιέρωση της οκταήμερης εορτής που ο εμπνευσμένος εκδότης ρητά ταυτίζει με ανάμνηση όμοια της εορτής της Σκηνοπηγίας· τις επόμενες εκστρατείες του Ιούδα κατά των γύρω λαών· και τις αγγελικές εμφανίσεις ιππέων που εμφανίστηκαν από τον ουρανό για να οδηγήσουν και να ενισχύσουν τον Μακκαβαϊκό στρατό.
Μελετήστε

Μελέτη

Το ένατο κεφάλαιο του Β΄ Μακκαβαίων παρουσιάζει τον θάνατο του Ἀντιόχου Δ΄ Ἐπιφανοῦς με σκόπιμη θεολογική έμφαση. Το κείμενο καταγράφει ότι ο βασιλεύς ο οποίος απείλησε να καταστήσει τα Ιεροσόλυμα νεκροταφείο για τους Ιουδαίους επλήγη στο ίδιο του το σώμα από ασθένεια την οποία ο εμπνευσμένος συγγραφεύς περιγράφει με οδυνηρή ακρίβεια: ανίατος εντερικός πόνος λοιμός που γεννά σκώληκες και κατατρώγει τη ζωντανή ακόμη σάρκα αδυναμία να υποφέρει κανείς την ίδια του τη δυσωδία. Το κείμενο θέτει στα χείλη του θρήνο επί της κλίνης του θανάτου τον οποίο οι Πατέρες ανέγνωσαν με θεολογική προσοχή: τώρα ενθυμούμαι τα κακά που έπραξα εν Ιεροσολύμοις όταν αφαίρεσα όλο το αργύριο και το χρυσίον που υπήρχε εκεί και απέστειλα να εξολοθρεύσω τους κατοίκους της Ιουδαίας χωρίς αιτία. Η καθολική παράδοσις παρετήρησε από μακρού ότι το πορτρέτο του εμπνευσμένου συγγραφέως συνδυάζει τις ιστορικές πραγματικότητες του θανάτου του Ἀντιόχου ο βασιλεύς απέθανε πράγματι στην Περσία το 164 πΧ από ασθένεια ενώ επιχειρούσε άλλη ανατολική εκστρατεία με θεολογική έμφαση που ελκύει την προσοχή του αναγνώστου στην προνοιακή τάξη κατά την οποία το σώμα του διώκτου καταναλίσκεται ακριβώς από τους σκώληκες τους οποίους εκείνος επεχείρησε να θρέψει με ιουδαϊκά πτώματα. Ο άγιος Αὐγουστίνος εν τη Πολιτεία του Θεού Βιβλίον ΙΗ κεφάλαιον 36 και τα πέριξ κεφάλαια πραγματεύεται τον θάνατο του Ἀντιόχου ως μία από τις μεγάλες παλαιοδιαθηκικές περιπτώσεις της προνοίας που ενεργεί δια της φυσικής πορείας των γεγονότων για να αποκαλύψει την κρίση της και σημειώνει ότι η επί της κλίνης του θανάτου ανάμνηση των πραχθέντων κακών αποτελεί μαρτυρία της ενεργείας της συνειδήσεως ακόμη και εντός του τύπου του αντίχριστου. Η καθολική παράδοσις καλλιέργησε προσεκτική θεολογική διάκριση σχετικά με τις επιστολές του Ἀντιόχου επί της κλίνης του θανάτου και την φαινομενική του μεταστροφή. Το κείμενο καταγράφει ότι ο βασιλεύς έγραψε επιστολές προς τους Ιουδαίους προσφέροντας ειρήνη αποκατάσταση των ιερών σκευών μεταστροφή στον ιουδαϊσμό και τον διορισμό του υιού του σε ειρηνική σχέση με το ιουδαϊκό έθνος. Οι Πατέρες από τον Αὐγουστίνο και εξής ανέγνωσαν αυτές τις επιστολές με νηφάλια βλέμματα: η μεταστροφή επί της κλίνης του θανάτου που επιβάλλεται από την εμπειρία του επικειμένου θανάτου και της σωματικής οδύνης δεν είναι η μεταστροφή στην οποία η καθολική παράδοσις εμπιστεύθηκε ως συνήθως σωτηριώδη. Ο Θωμᾶς Ακοινᾶτος εν ΙΙ-ΙΙ ερ.18 περί ελπίδος και ΙΙ-ΙΙ ερ.19 περί του χαρίσματος του φόβου πραγματεύεται το είδος του φόβου που γεννά η επικείμενη προοπτική του θανάτου και το διακρίνει από τον υιικό φόβο του Θεού που αποτελεί το οικείο υπόστρωμα της μεταστροφής. Ο Ἀντίοχος επί της κλίνης του θανάτου επιδεικνύει τον δουλικό φόβο τον οποίο οδηγεί στην τιμωρία χωρίς να οδηγεί στην αγάπη του Θεού αυτό δεν είναι η μεταστροφή που θεμελιώνει την ψυχή εν τη χάριτι. Η καθολική παράδοσις δεν απεφάνθη περί της αιωνίου διαθέσεως του Ἀντιόχου αλλά ανέγνωσε την κλίνη του θανάτου του ως προειδοποίηση κατά της εμπιστοσύνης στη μεταστροφή που έρχεται μόνον όταν δεν απομένει εναλλακτική. Το δέκατο κεφάλαιο στρέφεται έπειτα από τον θάνατο του διώκτου προς την αποκατάσταση του ναού. Το κείμενο περιγράφει τον καθαρισμό με την ίδια λειτουργική προσοχή που το Α΄ Μακκαβαίων κεφάλαιον τέσσερα του είχε αποδώσει την επιλογή ιερέων αμώμων την καταστροφή του βεβηλωμένου θυσιαστηρίου την ανέγερση νέου θυσιαστηρίου από αλάξευτους λίθους σύμφωνα με τη μωσαϊκή διάταξη την αποκατάσταση των ιερών σκευών τον φωτισμό των λύχνων την προσφορά της καθημερινής θυσίας. Ο εμπνευσμένος εκδότης του Β΄ Μακκαβαίων προσθέτει δύο λεπτομέρειες που το Α΄ Μακκαβαίων δεν διεφύλαξε. Πρώτον ταυτοποιεί ρητώς την οκταήμερη εορτή των Εγκαινίων με την εορτή της Σκηνοπηγίας κατά την οκταήμερη δομή της γράφοντας ότι ετήρησαν τας ημέρας ως εορτήν Σκηνοπηγίας ενθυμούμενοι πώς ολίγον προηγουμένως κατά την εορτήν της Σκηνοπηγίας περιπλανώντο εν τοις όρεσι και τοις σπηλαίοις ως θηρία. Η καθολική παράδοσις ανέγνωσε αυτήν την ταυτοποίηση ως τη θεολογική ουσία του λόγου για τον οποίο η εορτή των Εγκαινίων είναι οκταήμερος: αι οκτώ ημέραι της Σκηνοπηγίας εν τω μωσαϊκώ ημερολογίω ήσαν η χαρμόσυνη κατάληξη του ετους της συγκομιδής κατά την οποία ο Ισραήλ κατώκει εν προσωρινοίς σκηνώμασι για να ενθυμείται την περιπλάνηση εν τη ερήμω και αι οκτώ ημέραι των Εγκαινίων μεταθέτουν αυτήν την χαράν της Σκηνοπηγίας εις την αποκατάσταση του ναού μετά την μακράν περιπλάνηση της θρησκευτικής διώξεως. Η χριστιανική οκτάδα του Πάσχα κληρονομεί τόσο το υπόστρωμα της Σκηνοπηγίας την χαράν της συγκομιδής όσο και το υπόστρωμα των Εγκαινίων τον καθαρισμό του ναού εν τη οκτάδι του Πάσχα του ημερολογίου της Εκκλησίας. Δεύτερον το κεφάλαιον αφηγείται τας αγγελικάς εμφανίσεις ιππέων οι οποίοι εμφανίσθησαν εκ του ουρανού για να οδηγήσουν τον μακκαβαϊκό στρατό. Το κείμενο περιγράφει πώς πέντε λαμπροί άνδρες εμφανίσθησαν εκ του ουρανού επί ίππων με χρυσά χαλινάρια περικυκλώνοντας τον στρατό του Ἰούδα και πώς η εμφάνισή τους ενέβαλε τρόμον εις τον εχθρόν. Η καθολική παράδοσις ανέγνωσε αυτό το χωρίον ως μία από τις θεμελιώδεις γραφικές μαρτυρίες περί της αγγελικής διακονίας εις την προστασίαν του λαού του Θεού παράλληλη προς την προστασίαν του υπηρέτου του Ἐλισσαίου εν Δωθαείμ εν Β΄ Βασιλειών 6 και προς τον άγγελον του Πάσχα εν Εξόδω 12. Ο άγιος Θωμᾶς Ακοινᾶτος εν τη Σούμμα Ι ερ.113 α.1-3 περί των φυλάκων αγγέλων αντλεί από την ευρύτερη γραφική μαρτυρία περί αγγελικής προστασίας της οποίας το Β΄ Μακκαβαίων κεφάλαιον δέκα αποτελεί μία περίπτωση η διδασκαλία ότι έθνη και κοινότητες καθώς και ατομικές ψυχές εμπιστεύονται εις αγγελικήν φροντίδα έχει το γραφικό της θεμέλιο εις τοιαύτα χωρία.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Σκέψου το νεκροκρέβατο του Αντιόχου ως σχολείο των ορίων της μεταστροφής που έρχεται μόνο όταν δεν απομένει καμία εναλλακτική. Η Καθολική παράδοση υπήρξε προσεκτική ως προς αυτό — η μεταστροφή στο νεκροκρέβατο μπορεί να είναι γνήσια και μπορεί να οδηγήσει στη σωτηρία της ψυχής, αλλά η Εκκλησία ποτέ δεν την εμπιστεύτηκε ως υποκατάστατο της υπομονετικής τακτοποίησης της ζωής προς τον Θεό κατά τον χρόνο που εναλλακτικές παραμένουν διαθέσιμες. Ο Άγιος Αλφόνσος Λιγουόρι στο έργο του Προετοιμασία για τον Θάνατο άντλησε ακριβώς από αυτό το υπόστρωμα της Β' Μακκαβαίων για να προειδοποιήσει ενάντια στην προϋπόθεση ότι οποιαδήποτε μεταστροφή μπορεί να αναβληθεί για το νεκροκρέβατο. Πού στην δική σου τακτοποίηση της ζωής σου έχεις πειραχθεί να αναβάλεις την ουσιαστική στροφή προς τον Θεό με την υπόθεση ότι θα έχεις χρόνο αργότερα; Σκέψου επίσης την ταύτιση του εμπνευσμένου εκδότη της εορτής των Εγκαινίων με την εορτή της Σκηνοπηγίας. Η Καθολική παράδοση έχει διατηρήσει αυτή την τυπολογική δομή στην Οκτάβα του Πάσχα της: οι οκτώ ημέρες από την Κυριακή του Πάσχα μέχρι την επόμενη Κυριακή (Κυριακή του Θείου Ελέους στο μετασυνοδικό ημερολόγιο) είναι η αιώνια λειτουργική κληρονομιά τόσο της χαράς της Σκηνοπηγίας όσο και της αποκατάστασης των Εγκαινίων. Έχεις καλλιεργήσει την Οκτάβα του Πάσχα ως τις ουσιαστικές οκτώ ημέρες που η Εκκλησία έχει διατηρήσει, ή έχει συρρικνωθεί στην πρακτική σου σε μία μόνο εορτασμό της Κυριακής του Πάσχα; Σκέψου τέλος τις αγγελικές επιφάνειες στο δέκατο κεφάλαιο. Η Καθολική παράδοση διατηρεί με σταθερότητα ότι έθνη καθώς και ατομικές ψυχές είναι ανατεθειμένες στην αγγελική φροντίδα· ο φύλακας άγγελος ενός έθνους είναι μια θεολογική πραγματικότητα που η πατερική και σχολαστική παράδοση έχει καλλιεργήσει. Σε καιρούς εθνικής κρίσης, η Καθολική παράδοση έχει συστήσει την πρακτική της επίκλησης του αγγελικού φύλακα του έθνους μαζί με τους προστάτες αγίους. Έχεις καλλιεργήσει αυτή την πρακτική για τη δική σου χώρα;
Απαντήστε

Απόκριση

Αφιερώστε αυτή την εβδομάδα σε μία ουσιαστική πράξη που τάσσει τη ζωή σας προς τον Θεό εν προόδω του νεκροκρεβάτου — μία εξομολόγηση μετά εκτεταμένο διάστημα, μία ανανεωμένη πειθαρχία προσευχής, μία από καιρό αναβαλλόμενη συμφιλίωση με πρόσωπο αποξενωμένο από εσάς, μία σοβαρή εξέταση συνειδήσεως που οδηγεί σε αλλαγή συνηθείας. Το κεφάλαιο του Αντιόχου είναι η προειδοποίηση που η Καθολική παράδοση έχει διατηρήσει από καιρό· ας ληφθεί η προειδοποίηση αντί να θαυμαστεί από απόσταση.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Παντοδύναμε και αιώνιε Θεέ, ο οποίος μέσω του θανάτου του Αντιόχου Επιφανούς διαφύλαξες για την Εκκλησία σου την προειδοποίηση κατά της μεταστροφής που αναβάλλεται για το νεκροκρέβατο, και ο οποίος μέσω της αποκατάστασης του ναού από τον Ιούδα Μακκαβαίο έδωσες στον λαό σου την οκταήμερη εορτή Σκηνοπηγίας-Εγκαινίων που προτυπώνει την οκτάβα του Πάσχα της νέας διαθήκης, στήριξε στις καρδιές μας την υπομονετική τάξη του παρόντος χρόνου προς την υπηρεσία σου. Διά της μεσιτείας των αγίων αγγέλων των οποίων η εμφάνιση ενίσχυσε τον Ιούδα και τους άνδρες του στη Βαιθ-Σούρ, και διά των προσευχών της Υπεραγίας Παρθένου Μαρίας, βασίλισσας των αγγέλων και κάθε αποκατεστημένου ιερού, δώσε μας την ουσιαστική στροφή προς εσένα που δεν περιμένει την αποτυχία των εναλλακτικών. Διά Χριστού του Κυρίου ημών, ο οποίος ζει και βασιλεύει μαζί σου στην ενότητα του Αγίου Πνεύματος, ένας Θεός, εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Eterniseed Original — Φωνή Καθολική · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.