← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Πράξεις

Δικαιοσύνη, Εγκράτεια και η Μέλλουσα Κρίση

Πράξεις 24Ομιλίαι του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου21 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Στις Πράξεις 24 η σκηνή μετατίθεται στην αίθουσα του ηγεμόνα στην Καισάρεια, όπου ο Παῦλος στέκεται ενώπιον του Φήλικος ενώ ο ρήτορας Τέρτυλλος σωρεύει κολακείες στον κριτή και κατηγορίες στον φυλακισμένο. Ο Παῦλος απαντά χωρίς ίχνος κολακείας: ομολογεί ότι «κατά την οδόν την οποίαν ούτοι λέγουσιν αίρεσιν, ούτω λατρεύω τω πατρώω Θεώ», και διακυβεύει τα πάντα στην «ελπίδα και ανάστασιν νεκρών». Ο Φήλιξ, έχοντας «ακριβεστέραν γνώσιν της οδού», αναβάλλει την υπόθεση — και έπειτα, περίεργος, στέλνει ξανά για τον Παῦλο μαζί με τη σύζυγό του Δρουσίλλα για να τον ακούσει «περί της εις Χριστόν πίστεως». Αλλά ο Παῦλος δεν δίνει στον Φήλικα μια ευχάριστη ομιλία. Συλλογίζεται περί «δικαιοσύνης, εγκρατείας και της μελλούσης κρίσεως», ώσπου ο ηγεμόνας τρέμει και τον αποπέμπει: «Πορεύου νυν, εν καιρώ δε μετακληθήσομαι σε». Έπειτα, εντροπιαστικά, ο Φήλιξ κρατά τον Παῦλο δεσμώτη για δύο χρόνια, ελπίζοντας σε δωροδοκία και θέλοντας να ευαρεστήσει τους Ιουδαίους. Ο Χρυσόστομος προβάλλει τον τρέμοντα ηγεμόνα και τον πιστό φυλακισμένο ως μελέτη δύο ειδών δεσμών — τον ένα αλυσοδεμένο στο σώμα και ελεύθερο στην ψυχή, τον άλλο ελεύθερο στο σώμα και υποδουλωμένο στην καρδιά.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αναγνώστε τις Πράξεις 24 — ο αρχιερεύς Ανανίας και ο ρήτορας Τέρτυλλος κατερχόμενοι για να κατηγορήσουν τον Παῦλο ενώπιον του Φήλικος· η κολακευτική εισαγωγή και η κατηγορία ότι είναι «λοιμός»· η απάντηση του Παύλου ότι δεν έπραξε τίποτε κατά του ναού, αλλά λατρεύει τον Θεό των πατέρων του, πιστεύοντας όλα όσα είναι γραμμένα, «και έχων ελπίδα προς τον Θεόν… ότι μέλλει έσεσθαι ανάστασις νεκρών»· η μαρτυρία του ότι ήλθε για να φέρει ελεημοσύνες και προσφορές στο έθνος του· ο Φήλιξ αναβάλλων το ζήτημα· ο Παῦλος κρατούμενος με ελευθερία και οι φίλοι του ελεύθεροι να τον υπηρετούν· ο Φήλιξ και η Δρουσίλλα στέλλοντες για τον Παῦλο για να τον ακούσουν περί της πίστεως εν Χριστώ· ο συλλογισμός του «περί δικαιοσύνης, εγκρατείας και της μελλούσης κρίσεως», και ο Φήλιξ τρέμων, «Πορεύου νυν»· ο ηγεμόνας ελπίζων σε χρήματα και συνομιλών συχνά μαζί του· και μετά δύο χρόνια, ο Φήλιξ διαδεχθείς από τον Φήστον, αφήνοντας τον Παῦλο δεσμώτη για να ευαρεστήσει τους Ιουδαίους.
Μελετήστε

Μελέτη

Προσαχθείς ενώπιον Ρωμαίου ηγεμόνος με τη ζωή του στο ζύγι, ο Παῦλος δεν προσαρμόζει το μήνυμά του για να κερδίσει εύνοια. Επιλέγει τα τρία θέματα που σίγουρα θα ταράξουν έναν άνθρωπο σαν τον Φήλικα — έναν κριτή γνωστό για αδικία, συζώντα με γυναίκα που είχε αποσπάσει από τον άνδρα της, και αναμένοντα τη δική του απολογία. Ο Χρυσόστομος θαυμάζει την καθαρή δύναμη τέτοιας ατρόμητης κηρύξεως, ότι λόγια από φυλακισμένο μπορούσαν να συγκλονίσουν τον άνθρωπο που τον κρατούσε. Και τόση ήτο η δύναμις των λόγων αυτού, ώστε και τον ηγεμόνα εφόβησαν. Ο Παῦλος θα μπορούσε να κολακεύσει, όπως είχε κολακεύσει ο Τέρτυλλος· θα μπορούσε να ομιλήσει περί της αναστάσεως με ασφαλείς αφηρημένες έννοιες. Αντ’ αυτού συλλογίστηκε περί δικαιοσύνης σε άδικο κριτή, περί εγκρατείας σε άνθρωπο υποδουλωμένο στις επιθυμίες του, και περί μελλούσης κρίσεως σε κάποιον που θεωρούσε τον εαυτό του υπεράνω πάσης κρίσεως. Το Ευαγγέλιο στο στόμα του Παύλου δεν ήταν καθησυχαστική ψυχαγωγία αλλά πρόσκληση — και η δύναμίς του ήταν τέτοια ώστε ο καθισμένος κριτής, όχι ο όρθιος φυλακισμένος, ήταν αυτός που έτρεμε.
Σκεφτείτε

Συλλογισμός

Και όμως ο τρόμος δεν οδήγησε πουθενά. Ο Φήλιξ, συγκλονισμένος ως τα βάθη, δεν μετενόησε· απλώς ανέβαλε — «όταν ευκαιρήσω, θα σε μετακαλέσω» — και έπειτα πρόδωσε την πραγματική καρδιά του ελπίζοντας ότι ο φυλακισμένος θα αγόραζε την ελευθερία του. Ο Χρυσόστομος αποκαλύπτει το παράλογο αυτής της ελπίδος με πλήγμα αγίας αγανακτήσεως, τον άθλιο υπολογισμό ανθρώπου που μόλις άκουσε κήρυγμα κατά της πλεονεξίας και αμέσως αρχίζει να πλεονεκτεί. Πώς, ω ταλαίπωρε, δύνασαι να προσδοκάς χρήματα από άνθρωπο που κηρύττει τα αντίθετα; Ιδού η τραγωδία της σχεδόν πεισθείσης ψυχής. Ο Φήλιξ αισθάνθηκε την αλήθεια· έτρεμε ενώπιόν της· και έπειτα την επέστρεψε, προτιμώντας τις αμαρτίες του και τη δωροδοκία και την εύνοια των ανθρώπων αντί της αλλαγής καρδίας που ο φόβος της κρίσεως όφειλε να είχε επιφέρει. Κράτησε τον Παῦλο δεσμώτη, αλλά ο Φήλιξ ήταν ο φυλακισμένος — δεσμώτης της απληστίας, της επιθυμίας, της δειλίας του. Ο άνθρωπος που τρέμει ενώπιον της κρίσεως και έπειτα περιμένει «ευκαιρίαν» συνήθως διαπιστώνει ότι η ευκαιρία δεν έρχεται ποτέ.
Απαντήστε

Απόκριση

Υπάρχει ένα είδος θρησκευτικού συναισθήματος που δεν είναι μετάνοια — και ο Φήλιξ είναι η προειδοποίησή του. Άκουσε την αλήθεια, έτρεμε ενώπιόν της, και δεν έπραξε τίποτε. Εξετάστε τις στιγμές που το Ευαγγέλιο σας έχει φοβήσει: ο φόβος σας οδήγησε σε αλλαγή, ή μόνο στην εύρεση «ευκαιρίας» που ποτέ δεν ήλθε; Η πεποίθηση που δεν μετατρέπεται σε μεταστροφή σκληρύνεται σε βαθύτερη κώφωση. Προσέξτε επίσης τα τρία πράγματα που επέμεινε ο Παῦλος — δικαιοσύνη, εγκράτεια και μέλλουσα κρίση — και ρωτήστε αν έχετε αφήσει αυτά τα θέματα να μαλακώσουν στα αυτιά σας σε κάτι ασφαλέστερο. Ο ίδιος Παῦλος που δεν θα κολάκευε τον Φήλικα δεν θα σας κολακεύσει. Και σημειώστε ποιος άνθρωπος σε αυτό το κεφάλαιο ήταν αληθινά ελεύθερος: ο δεσμώτης απόστολος που μπορούσε να κηρύξει την αλήθεια στον άνθρωπο που κρατούσε τις αλυσίδες του, ή ο ηγεμόνας που δεν μπορούσε ούτε να αποχωριστεί μια δωροδοκία αρκετά για να αποδώσει δικαιοσύνη. Αφήστε τον φόβο της κρίσεως να επιτελέσει σε σας αυτό που δεν επέτυχε στον Φήλικα — όχι ένα ρίγος και μια αναβολή, αλλά μια στροφή, τώρα, ενώ η περίοδος είναι ακόμη δική σας.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω δίκαιε Κριτά των πάντων, ενώπιον του οποίου κάθε ηγεμόνας και κάθε φυλακισμένος ομοίως θα σταθεί κάποια ημέρα: μη με αφήσεις να γίνω σαν τον Φήλικα, που έτρεμε ενώπιον της αληθείας Σου και όμως δεν μετεστράφη. Όταν ο λόγος Σου συλλογίζεται μαζί μου περί δικαιοσύνης, περί εγκρατείας και περί της μελλούσης κρίσεως, μη με αφήσεις να περιμένω «ευκαιρίαν» που ποτέ δεν έρχεται, αλλά χάρισε μου τη χάρη να μετανοήσω ενώ η σήμερον είναι ακόμη ιδική μου. Ελευθέρωσέ με από τις κρυφές αλυσίδες της απληστίας και της επιθυμίας και του φόβου της δυσαρεσκείας των ανθρώπων, ώστε να μη δεσμεύομαι στην ψυχή ενώ φαίνομαι ελεύθερος στο σώμα. Δώσε μου την ατρόμητη αγάπη του αποστόλου Σου Παύλου, που δεν κολάκευε κανέναν και δεν φοβόταν κανέναν, αλλά ομιλούσε την αλήθειά Σου εν καιρώ και εκτός καιρού. Και κάμε την ακοή μου του λόγου Σου όχι παροδικό ρίγος αλλά διαρκή στροφή της καρδίας προς Εσέ. Σοι, Πάτερ, Υιέ και Αγίω Πνεύματι, η δόξα νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ομιλίαι του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →