← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί

Η Καρδιά Μου Είναι Στερεωμένη στη Σπηλιά: Ψαλμοί 57 και 58

Ψαλμοί 57-58Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale)20 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Ο Δαβίδ έγραψε τον πεντηκοστό έβδομο Ψαλμό σε μια σπηλιά — κρυμμένος από τον Σαούλ, κυνηγημένος, με τους βράχους της Εν-γέδι για στέγη του — και όμως από αυτό το σκοτάδι αναδύεται ένα από τα πιο άφοβα τραγούδια στο Ψαλτήρι: 'Η καρδιά μου είναι σταθερή, Θεέ μου, η καρδιά μου είναι σταθερή: θα ψάλλω και θα δοξολογώ.' Οι Πατέρες, διαβάζοντας το Ψαλτήρι όπως προσεύχεται η Εκκλησία, ακούνε στη σπηλιά κάτι περισσότερο από κρυψώνα. Όπως η θεότητά του Δαβίδ, ας πούμε, ήταν κρυμμένη στη σπηλιά, έτσι η Θεότητα του Χριστού ήταν κρυμμένη μέσα στον ναό του Σώματός Του, και κρυμμένη πάλι μέσα στη σπηλιά του Τάφου — γιατί αυτός ο Ψαλμός, διδάσκει ο Αιδεσιμότατος Βέδας, ανήκει όχι μόνο στο Πάθος του Κυρίου αλλά και στην Ανάστασή Του. Ο Ευσέβιος Καισαρείας διαβάζει το σύνολο ως ευχαριστία του Δαβίδ που είναι ταυτόχρονα προφητεία της κλήσης των εθνών. Ο Ψαλμός 58 στέκεται δίπλα του ως ο πιο σκοτεινός σύντροφος: μια κραυγή ενάντια στις δηλητηριώδεις γλώσσες και τα δόντια των λιονταριών των ασεβών — 'Σπάσε τα δόντια τους, Θεέ μου, στα στόματά τους' — που απαντάται στο τέλος από την ήσυχη πεποίθηση ότι 'υπάρχει Θεός που κρίνει τη γη.' Δύο Ψαλμοί από τη σπηλιά: η καρδιά σταθερή στο τραγούδι, και η βεβαιότητα ότι κανένα ρεύμα των ασεβών δεν μπορεί να τρέχει για πάντα.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Διάβασε τον Ψαλμό 57 αργά, ακούγοντας τη φωνή να υψώνεται από τη σπηλιά. Ανοίγει με καθαρή εμπιστοσύνη: 'Ελέησέ με, Θεέ μου, ελέησέ με, γιατί η ψυχή μου εμπιστεύεται σε σένα: και υπό τη σκιά των πτερύγων σου θα είναι το καταφύγιό μου, μέχρι να περάσει αυτή η τυραννία.' Η ψυχή πιέζεται: 'Η ψυχή μου είναι ανάμεσα σε λιοντάρια… των οποίων τα δόντια είναι λόγχες και βέλη, και η γλώσσα τους κοφτερό ξίφος.' Οι εχθροί 'έχουν στήσει δίκτυ για τα πόδια μου, και πίεσαν κάτω την ψυχή μου: έχουν σκάψει λάκκο μπροστά μου, και έπεσαν οι ίδιοι στο μέσο αυτού.' Έπειτα η μεγάλη στροφή — σταθερή, ακλόνητη, ψάλλοντας: 'Η καρδιά μου είναι σταθερή, Θεέ μου, η καρδιά μου είναι σταθερή: θα ψάλλω και θα δοξολογώ. Ξύπνα, δόξα μου· ξύπνα, λαούτο και άρπα: εγώ ο ίδιος θα ξυπνήσω νωρίς.' Τελειώνει υψωμένος: 'Σήκωσε τον εαυτό σου, Θεέ μου, πάνω από τους ουρανούς· και τη δόξα σου πάνω από όλη τη γη.' Έπειτα ο Ψαλμός 58, η κραυγή για δικαιοσύνη ενάντια στην κωφή οχιά που 'κλείνει τα αυτιά της… η οποία αρνείται να ακούσει τη φωνή του γητευτή, όσο σοφά κι αν γητεύει.' Ικετεύει, 'Σπάσε τα δόντια τους, Θεέ μου, στα στόματά τους,' ώστε οι ασεβείς 'να πέσουν σαν νερό που τρέχει γρήγορα,' και κλείνει με δικαιωμένη πίστη: 'Αληθώς υπάρχει ανταπόδοση για τον δίκαιο: αναμφίβολα υπάρχει Θεός που κρίνει τη γη.'
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Ψαλμός 58 προσεύχεται ώστε οι ασεβείς να 'πέσουν σαν νερό που τρέχει γρήγορα' — και οι Πατέρες δεν θα μας αφήσουν να το διαβάσουμε αυτό ως απλή εκδίκηση. Ο Μακάριος Αυγουστίνος ακούει σε αυτό μια βαθιά συμβουλή υπομονής: η οργή των ασεβών είναι χειμερινό ρεύμα, διογκωμένο και δυνατό, αλλά δεν μπορεί να διαρκέσει. Μην τρομάζεσαι από ορισμένα ρεύματα που ονομάζονται χείμαρροι — γεμίζουν, λέει, μόνο με τις βροχές μιας εποχής: γεμίζουν με χειμερινά νερά. μην φοβάσαι· μετά από λίγο αυτό το νερό πέφτει. για λίγο βρυχάται, αλλά σύντομα θα υποχωρήσει. Ο ίδιος Πατέρας φέρνει την παρηγοριά ενάντια σε κάθε υπερήφανο και βρυχώμενο εχθρό: Ας μην σας τρομάζουν καθόλου όλοι οι ασεβείς άνθρωποι, όλοι οι υπερήφανοι που αντηχούν ενάντια στους βράχους της υπερηφάνειάς τους σαν με νερά που ορμούν, γιατί χειμερινά νερά είναι, δεν μπορούν να ρέουν πάντα. Και έπειτα ο Αυγουστίνος υψώνει την εικόνα στον ίδιο τον Κύριο, ο οποίος στον εικοστό τρίτο στίχο ενός άλλου Ψαλμού 'θα πιει από το ρυάκι στον δρόμο.' Από αυτό το ρεύμα του κόσμου, ο ίδιος ο Κύριος έχει πιει — αλλά μόνο περνώντας, ποτέ στεκόμενος μέσα του — Θα πιει από το ρυάκι στον δρόμο, γι' αυτό θα υψώσει το Κεφάλι Του· και έτσι το ίδιο το πάθος γίνεται αιτία δόξας: για αυτόν τον λόγο έχει δοξαστεί, επειδή πέθανε· για αυτόν τον λόγο αναστήθηκε, επειδή υπέφερε.
Σκεφτείτε

Συλλογισμός

Επίστρεψε τώρα στη σπηλιά του Ψαλμού 57, όπου οι Πατέρες βρίσκουν όλο το τόξο των τριών ημερών του Κυρίου. Στην ανάγνωση της Βουλγάτας του πέμπτου στίχου υπάρχει μια πρόταση — 'Κοιμήθηκα σε θλίψη' — την οποία οι συγγραφείς του Νιλ αγαπούν να αντιπαραβάλουν με τον στίχο που ο ίδιος ο Κύριος βάζει στο στόμα όλων των ακολούθων Του, 'Θα πλαγιάσω εν ειρήνη και θα πάρω την ανάπαυσή μου.' Κοιμήθηκε σε θλίψη, λένε, ώστε εμείς να πάρουμε την ανάπαυσή μας εν ειρήνη· γεύτηκε τον θάνατο, όπως διδάσκει ο Απόστολος Παύλος, ώστε εμείς να μην τον γευτούμε ποτέ. Ο Ωριγένης, σημειώνει ο Νιλ, συγκρίνει την κάθοδο του Κυρίου στον τάφο με την είσοδο του Δαβίδ στη σπηλιά της Εν-γέδι — γιατί ενώ ο Δαβίδ κρυβόταν σε εκείνη τη σπηλιά, ο Σαούλ, ο διώκτης του, μπήκε μέσα και παραδόθηκε στα χέρια του· έτσι ο αληθινός Δαβίδ, κρυμμένος στη σπηλιά του θανάτου, αιχμαλώτισε τον ίδιο τον εχθρό που τον καταδίωκε. Και ο Αιδεσιμότατος Βέδας εκθέτει το τριπλό σχήμα του Ψαλμού με ανατολική φροντίδα: στο πρώτο μέρος ο Κύριος Χριστός προσεύχεται θερμά στο Πάθος Του ως άνθρωπος· στο δεύτερο μνημονεύει τη δόξα της Αναστάσεώς Του ως Θεός· στο τρίτο εκθέτει γι' αυτό τους αίνους του Πατέρα Του. Έτσι 'Ξύπνα, δόξα μου· ξύπνα, λαούτο και άρπα: εγώ ο ίδιος θα ξυπνήσω νωρίς' γίνεται η πασχαλινή κραυγή της αυγής των Αποστόλων δίπλα στον νέο τάφο — και η υπόσχεση ότι, επειδή ο Κεφαλή αναστήθηκε, θα αναστηθούν και τα μέλη. Η σταθερή καρδιά της σπηλιάς είναι η καρδιά που ήδη γνωρίζει το πρωί.
Απαντήστε

Απόκριση

Αυτοί οι δύο ψαλμοί της σπηλιάς ρωτούν αν η δική σου καρδιά είναι σταθερή. Ο Δαβίδ μπορούσε να ψάλλει στο σκοτάδι επειδή η εμπιστοσύνη του είχε τεθεί πριν περάσει η τυραννία, όχι μετά — 'υπό τη σκιά των πτερύγων σου θα είναι το καταφύγιό μου, μέχρι να περάσει αυτή η τυραννία.' Όταν οι δικές σου θλίψεις βρυχώνται σαν ρεύμα, άκουσε τον Αυγουστίνο: είναι χειμερινά νερά· δεν μπορούν να ρέουν πάντα. Η οργή των ασεβών, ο θόρυβος του κόσμου, ακόμα και ο φόβος που πιέζει την ψυχή σου ανάμεσα σε λιοντάρια — τίποτα από αυτά δεν μπορεί να αντέξει πολύ ενάντια σε Εκείνον που κοιμήθηκε σε θλίψη ώστε εσύ να αναπαυθείς εν ειρήνη, που ήπιε το ρυάκι στον δρόμο και ύψωσε το Κεφάλι Του. Έτσι μην περιμένεις να φωτίσει η σπηλιά πριν ψάλλεις. Πες με τον Δαβίδ, ακόμα και τώρα, σε όποια σπηλιά κι αν είσαι κρυμμένος: 'Η καρδιά μου είναι σταθερή, Θεέ μου, η καρδιά μου είναι σταθερή: θα ψάλλω και θα δοξολογώ.' Και όταν πειρασθείς να φοβηθείς την κωφή οχιά, την δηλητηριώδη γλώσσα, τον σκαμμένο λάκκο, άφησε την εκδίκηση στον Θεό — 'αναμφίβολα υπάρχει Θεός που κρίνει τη γη' — και στρέψε τη δική σου ενέργεια όχι στην ανταπόδοση στους ασεβείς αλλά στο να ξυπνήσεις τη δόξα σου νωρίς, λαούτο και άρπα, για να δοξολογήσεις τον Κύριο που μετατρέπει κάθε σπηλιά θανάτου σε κατώφλι ανάστασης.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Κύριε Ιησού Χριστέ, που στις ημέρες της σαρκός Σου ήσουν κρυμμένος σαν σε σπηλιά — η Θεότητά Σου καλυμμένη μέσα στον ναό του Σώματός Σου, και πάλι μέσα στη σπηλιά του Τάφου — και που κοιμήθηκες σε θλίψη ώστε εμείς να πάρουμε την ανάπαυσή μας εν ειρήνη: γίνε Εσύ το καταφύγιό μας υπό τη σκιά των πτερύγων Σου, μέχρι να περάσει κάθε τυραννία. Όταν οι ψυχές μας κείτονται ανάμεσα σε λιοντάρια, και οι γλώσσες των ασεβών είναι λόγχες και βέλη εναντίον μας, στερέωσε τις καρδιές μας, Θεέ μου, στερέωσε τις καρδιές μας, ώστε να ψάλλουμε και να δοξολογούμε ακόμα και στο σκοτάδι. Δίδαξέ μας να μην τρομαζόμαστε από τα χειμερινά ρεύματα αυτής της εποχής, που βρυχώνται για μια εποχή και δεν μπορούν να ρέουν πάντα· αλλά να πίνουμε, όπως ήπιες Εσύ, από το ρυάκι μόνο περνώντας, ποτέ στεκόμενοι στον δρόμο των αμαρτωλών. Ξύπνα τη δόξα μας νωρίς, ώστε να συναντήσουμε την αυγή της Αναστάσεώς Σου με λαούτο και άρπα· και όπως αναστήθηκες Εσύ, η Κεφαλή, ανάστησέ μας και εμάς, τα μέλη Σου, το πρωί που δεν γνωρίζει εσπέρα. Γιατί Εσύ είσαι ο Θεός που κρίνει τη γη και ο Θεός που υψώνει τα κεφάλια μας· και σε Εσένα αποδίδουμε δόξα, με τον άναρχο Πατέρα Σου και το Πανάγιο και αγαθό και ζωοποιό Πνεύμα Σου, τώρα και πάντοτε, και εις τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →