← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί

Η Συγκομιδή της Χάριτος και ο Θεός της Σωτηρίας μας: Ψαλμοί 65 και 66

Ψαλμοί 65-66Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale)20 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Οι Ψαλμοί 65 και 66 ανήκουν μαζί ως ένα ενιαίο άσμα συγκομιδής: ο πρώτος ύμνος της ποτισμένης γης και του στεφανωμένου έτους, ο δεύτερος Ψαλμός της Αναστάσεως από τον ίδιο τον τίτλο του στην ελληνική και τη λατινική — 'Άσμα Ψαλμού της Αναστάσεως'. Η χριστιανική Ανατολή τους διαβάζει και τους δύο ως την Κλήση των Εθνών, όπως τους επικεφαλίζουν ο Ευσέβιος Καισαρείας και ο Άγιος Αθανάσιος. Ο Ψαλμός 65 ανοίγει στην Πόλη της προσδοκίας — 'Σε, Θεέ, υμνούν εν Σιών' — και ανυψώνεται διαμέσου του ποταμού του Θεού γεμάτου ύδατος, του προετοιμασμένου σίτου, των κοιλάδων που γελούν με τη συγκομιδή, έως ότου οι μικροί λόφοι του άλλοτε εθνικού κόσμου αντηχούν με τις προσευχές των μοναχών· ο Άγιος Βασίλειος, ο Άγιος Κύριλλος και ο Θεοδώρητος, μας λέγει ο Νήλ, είδαν σε εκείνους τους χαιρετούς λόφους τα ίδια τα όρη όπου κάποτε στέκονταν ειδωλολατρικοί ναοί, τώρα γεμάτα από ανθρώπους που είχαν ασπαστεί τον αγγελικό βίο — και ο Άθως και η Σινά μαρτυρούν ακόμη τα λόγια τους. Ο Ψαλμός 66 τότε προσκαλεί όλες τις χώρες να χαρούν στον Θεό που 'μετέτρεψε τη θάλασσα σε ξηρά', που δοκίμασε τον λαό Του όπως δοκιμάζεται το ασήμι, και τους έβγαλε σε τόπο πλούσιο. Δύο Ψαλμοί, ένας Θεός της σωτηρίας μας: Αυτός ποτίζει, Αυτός συγκομίζει, Αυτός εγείρει από τους νεκρούς.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανάγνωσε τον Ψαλμό 65 ως κίνηση από την Πόλη προς το έδαφος. Αρχίζει με λατρεία — 'Σε, Θεέ, υμνούν εν Σιών· και σε Σένα θα εκπληρωθεί η ευχή εν Ιερουσαλήμ. Εσύ που ακούς την προσευχή· σε Σένα θα έλθει πάσα σάρξ' — και η Δυτική Εκκλησία έθεσε αυτό ακριβώς το εδάφιο πάνω από την Ακολουθία των Νεκρών, ακούγοντας στο 'πάσα σάρξ θα έλθει σε Σένα' την Ανάσταση του σώματος. Προχωρεί στην εκλογή — 'Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίον εξέλεξες, και προσελάβες προς Σε' — και στα θαυμάσια του Θεού της σωτηρίας μας, 'η ελπίς πάντων των περάτων της γης, και των εναπομεινάντων εν τη πλατεία θαλάσση'. Έπειτα η μεγάλη γεωργική ευλογία χύνεται: 'Επεσκέψω την γην και ηυλόγησας αυτήν… ο ποταμός του Θεού εγεμίσθη ύδατος… Εστεφάνωσας τον ενιαυτόν της χρηστότητός Σου· και αι νεφέλαι Σου στάζουσι πιότητα', έως ότου 'αι κοιλάδες επίσης θα σταθούν τόσο πυκνές με σίτον, ώστε θα γελούν και θα ψάλλουν'. Τότε ο Ψαλμός 66 υψώνει όλη τη γη σε αίνο: 'Αγαλλιάσθε εν τω Θεώ, πάσαι αι χώραι… Δεύτε, ίδετε τα έργα του Θεού… Μετέτρεψε την θάλασσαν εις ξηράν… Συ, Θεέ, εδοκίμασας ημάς· Συ επίσης εδοκίμασας ημάς, καθώς δοκιμάζεται το ασήμι… και εξήγαγες ημάς εις τόπον πλούσιον'. Τελειώνει με προσωπική ευχαριστία — 'Ευλογητός ο Θεός ο μη απορρίψας την προσευχήν μου, ουδέ αποστρέψας το έλεος αυτού απ' εμού'.
Μελετήστε

Μελέτη

Όταν ο Ψαλμός 65 λέγει ότι ο Θεός 'είναι περιεζωσμένος περί την ισχύν', οι Πατέρες ερωτούν ποια δύναμη στηρίζει την Εκκλησία. Η απάντηση δεν είναι η δική μας. Εκείνοι που θέτουν τον Χριστό εν μέσω, διδάσκει ο Μακάριος Αυγουστίνος, τον περιζώνουν — τον καθιστούν περιζωσμένο από όλες τις πλευρές· και επειδή η πίστις μας δεν είναι εκ της ιδίας ημών δυνάμεως αλλά εκ της δικής Του, το συμπέρασμα έπεται: Είναι περιεζωσμένος περί την ισχύν Του, ουχί περί την ισχύν ημών. Ολόκληρη η συγκομιδή της χάριτος σε αυτόν τον Ψαλμό — οι ποτισμένες αυλακιές, το στεφανωμένο έτος, οι γελούσες κοιλάδες — είναι έργο δικό Του και όχι του γεωργού. Ομοίως στον Ψαλμό 66, όπου 'μετέτρεψε την θάλασσαν εις ξηράν', η Ανατολή διαβάζει περισσότερο από την διάβαση της Ερυθράς Θαλάσσης. Ο κόσμος αυτός, λέγει ο Μακάριος Αυγουστίνος, ήταν θάλασσα, πικρή από αλμυρότητα, ταραγμένη από καταιγίδα, μαινόμενη από κύματα διωγμού· και τώρα ο κόσμος που ήτο γεμάτος αλμυρόν ύδωρ διψά ύδωρ γλυκύ. Η θάλασσα μετετράπη σε ξηρά — η αλμυρή πικρία του εθνικού κόσμου εξηράνθη, κατέστη ικανή να φέρει καρπόν εις τον Θεόν. Και αυτό το μεγάλο δημόσιο θαύμα επαναλαμβάνεται σε κάθε ιδιωτική ψυχή: Ό,τι έπραξεν υπέρ όλου του κόσμου, το πράττει υπέρ πάσης ψυχής πλημμυρισμένης από το αλμυρόν πέλαγος των μετανοητικών δακρύων, ξηραίνοντάς την, και καθιστώντας την ικανή να φέρει καρπόν εις Αυτόν.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Η συγκομιδή του Ψαλμού 65 συλλέγεται δια πυρός. 'Συ, Θεέ, εδοκίμασας ημάς', ψάλλει ο Ψαλμός 66· 'Συ επίσης εδοκίμασας ημάς, καθώς δοκιμάζεται το ασήμι'. Οι πρώιμοι Πατέρες, συλλέγει ο Νήλ, εστίασαν στην ακριβή στιγμή κατά την οποία το ασήμι αληθώς καθαρίζεται — είναι εκείνη κατά την οποία ο καθαριστής δύναται επιτέλους να ιδεί το ίδιον πρόσωπόν του αντικατοπτριζόμενον στην τηγμένη επιφάνεια· δι' αυτού γνωρίζουμε ότι ο καθαρισμός μας ολοκληρώνεται μόνον όταν ο Χριστός δύναται να ιδεί την ιδίαν Εικόνα Του αντανακλωμένην εν ταις καρδίαις ημών. Εν τούτοις η δοκιμασία του Ψαλμού 66 ουδέποτε είναι εγκατάλειψη: 'Εισήγαγες ημάς εις την παγίδα, και επέθηκας θλίψιν επί τας οσφύας ημών… διήλθομεν διά πυρός και ύδατος, και εξήγαγες ημάς εις τόπον πλούσιον'. Η Ανατολική Εκκλησία, με τον Άγιον Αθανάσιον μεταξύ αυτών, ακούει εις τους καταληκτικούς στίχους του Ψαλμού 65 την μεταστροφήν όλου του οικουμένου κόσμου — τους ερημωμένους ειδωλολατρικούς ναούς αγιασμένους υπό χριστιανικής προσευχής, τους λόφους της εθνικής λατρείας τώρα γεμάτους από εκείνους που προσκυνούσαν τον αληθινόν Θεόν εν καθαρότητι. Ο ποταμός του Θεού που ποτίζει αυτήν την συγκομιδή είναι, ομολογεί η Ανατολή κατά την Πεντηκοστήν, η έκχυσις του Αγίου Πνεύματος 'επί πάσαν σάρκα', όταν η πηγή του Βαπτίσματος εγεμίσθη από τας χάριτας του καθαρισμού και του αγιασμού. Ούτω ο σίτος ο προετοιμασμένος εν τω δεκάτω στίχω είναι, 'πρώτον και αληθέστατα', εκείνο το κύριο Δέμα που εθερίσθη, ετρίβη εν τω μύλω του Πάθους, και εν τω κλιβάνω του πάθους εγένετο Άρτος ο οποίος είναι η Ζωή του κόσμου — η συγκομιδή της χάριτος είναι τελικώς η Θεία Ευχαριστία, και οι γελούσες κοιλάδες είναι οι ταπεινοί πιστοί που τρέφονται εξ Αυτού.
Απαντήστε

Απόκριση

Οι δύο αυτοί Ψαλμοί σε ζητούν, πρώτον, να αποδώσεις εις τον Θεόν την δόξαν διά κάθε καλήν συγκομιδήν εν τη ψυχή σου. Εάν η πίστις σου στέκει, είναι διότι Αυτός είναι περιεζωσμένος περί την ισχύν Του, ουχί περί την ιδικήν σου· εάν η καρδία σου εξηράνθη από την αλμυρήν πικρίαν της και κατέστη ικανή να φέρει καρπόν, είναι το χέρι Του που μετέτρεψε την θάλασσαν και όχι η ιδία σου απόφασις. Αρνήσου την μυστικήν υπερηφάνειαν που παίρνει την πίστιν διά την χάριν. Ερώτησε, δεύτερον, εάν θα υπομείνεις το καθαρτήριον πυρ όπως το υπομένει το ασήμι. Δοκιμάζεσαι και πειράζεσαι ουχί διά να καταστραφείς αλλά διά να καθαρισθείς έως ότου ο Χριστός ιδή την ιδίαν Εικόνα Του αντανακλωμένην εν σοι· η παγίς, η θλίψις η τεθείσα επί των οσφύων, το πυρ και το ύδωρ, είναι η οδός προς τον πλούσιον τόπον, ουχί μακριά απ' αυτού. Μη υποχωρήσεις από την δοκιμασίαν ως εάν ο Θεός σε είχε απορρίψει. Και ερώτησε, τρίτον, πού πηγαίνεις διά τον άρτον σου. Ο ποταμός του Θεού είναι πλήρης ύδατος και ο σίτος είναι προετοιμασμένος· έλα, λοιπόν, προς το κύριο Δέμα το τριβέν εν τω μύλω του Πάθους, τον Άρτον ο οποίος είναι η Ζωή του κόσμου, και ας γίνει η ψυχή σου εκ των γελουσών κοιλάδων που στέκουν πυκνές με τον σίτον Του. Αίνεσε τον Θεόν ο οποίος δεν απέρριψε την προσευχήν σου, ουδέ απέστρεψε το έλεος Του απ' εσού.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Θεέ της σωτηρίας μας, Ελπίς πάντων των περάτων της γης και των εναπομεινάντων εν τη πλατεία θαλάσση: Συ επισκέπτεσαι την γην και ευλογείς αυτήν· Συ στεφανώνεις τον ενιαυτόν της χρηστότητός Σου, και αι νεφέλαι Σου στάζουσι πιότητα επί το σκληρόν έδαφος της κοσμικότητός μας. Περίζωσον την Εκκλησίαν Σου περί την ιδίαν Σου ισχύν, ώστε ό,τι στέκει εν ημίν να στέκει διά της ισχύος Σου και ουδέποτε διά της ημετέρας. Μετάτρεψον την πικράν θάλασσαν των καρδιών ημών εις ξηράν ικανήν να φέρει καρπόν εις Σε· καθάρισον ημάς ως ασήμι εν τω πυρί Σου έως ότου ιδής την ιδίαν Σου Εικόνα αντανακλωμένην εν ημίν· και όταν εισαχθώμεν εις την παγίδα, και θλίψις τεθή επί των οσφύων ημών, και διέλθωμεν διά πυρός και ύδατος, εξάγαγέ μας εν τέλει εις τον πλούσιον τόπον Σου. Τρέφε ημάς με τον σίτον τον οποίον προητοίμασας, το Δέμα το τριβέν εν τω μύλω του Πάθους Σου, τον Άρτον ο οποίος είναι η Ζωή του κόσμου, ώστε αι ψυχαί ημών να είναι εκ των κοιλάδων αι οποίαι γελούν και ψάλλουν μετά της συγκομιδής Σου. Ούτω θα αγαλλιώμεθα εν Σοι, πάσας τας ημέρας ημών, και θα ευλογούμεν τον Θεόν ο οποίος δεν απέρριψε την προσευχήν ημών, ουδέ απέστρεψε το έλεος Του αφ' ημών. Εις Σε, μετά του ανάρχου Πατρός Σου και του παναγίου και ζωοποιού Πνεύματός Σου, δόξα, τιμή και προσκύνησις, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →