← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ιουδίθ

Ιουδίθ 3-4 — βασιζόμενο στον Ακουίνα (Σούμμα II-II ερ.83 προσευχή + ερ.147 νηστεία + ερ.85 θυσία)

Ιουδίθ 3-4Άγιος Θωμάς Ακινάτης — Summa Theologiae + Catena Aurea + Υπόμνημα επί των Sententiarum22 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Τα τρίτο και τέταρτο κεφάλαια της Ιουδίθ παρουσιάζουν τις αντιθετικές αντιδράσεις των παραθαλάσσιων εθνών και του Ισραήλ στην προέλαση του στρατού του Ολοφέρνη. Οι παραθαλάσσιες περιοχές υποτάσσονται με στεφάνια και χορούς· μόνο ο Ισραήλ, υπό τον αρχιερέα Ιωακίμ και το συμβούλιο στην Ιερουσαλήμ, αντιδρά με κοινή νηστεία, σάκκους, στάχτες και προσευχή που προσφέρεται από όλη τη σύναξη. Βασισμένοι στις πραγματείες του Ακινάτη για την προσευχή (II-II q.83), τη νηστεία (II-II q.147) και τη θυσία (II-II q.85), μπορούμε να διατυπώσουμε την ουσία της λειτουργικής αντίστασης του Ισραήλ με τη σχολαστική ακρίβεια που φέρνει ο Αγγελικός Διδάσκαλος σε τέτοια θέματα.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αναγνώστε τα κεφάλαια 3 και 4 της Ιουδίθ με προσοχή στις αντιθετικές αντιδράσεις. Στο τρίτο κεφάλαιο, σημειώστε τον κατάλογο των υποτασσόμενων παραθαλάσσιων περιοχών και την καταστροφή των ναών τους. Στο τέταρτο κεφάλαιο, προσέξτε την αντίδραση του Ισραήλ υπό τον αρχιερέα Ιωακίμ — αγγελιαφόροι που στάλθηκαν για να οχυρώσουν τις πόλεις στις κορυφές των λόφων, ιερείς που διέταξαν την κατάληψη των ορεινών περασμάτων, την κοινή πράξη νηστείας, σάκκων, στάχτης και προσευχής που προσφέρθηκε από όλη τη σύναξη συμπεριλαμβανομένων των βρεφών και ακόμη και των ζώων.
Μελετήστε

Μελέτη

Αντλώντας από την πραγματεία του Θωμά Ακινάτη περί προσευχής στην Σούμμα ΙΙ-ΙΙ ερ.83, την πραγματεία του περί νηστείας στην ΙΙ-ΙΙ ερ.147, και την πραγματεία του περί της αρετής της θρησκείας και της πράξεως της θυσίας της στην ΙΙ-ΙΙ ερ.85, δυνάμεθα να προσεγγίσουμε την συλλογική λειτουργική απόκριση του Ισραήλ στο τέταρτο κεφάλαιο με την κατηγορηματική σαφήνεια που παρέχει η σχολαστική παράδοση. Ο Ακινάτης υποστηρίζει στην ΙΙ-ΙΙ ερ.83 α.1 ότι η προσευχή είναι η έπαρση του νου προς τον Θεό για να ζητήσει από αυτόν τα πρέποντα· στην ερ.83 α.3 πραγματεύεται την προσευχή ως πράξη της αρετής της θρησκείας (της αρετής που αποδίδει την οφειλόμενη λατρεία στον Θεό). Στην ερ.83 α.16 διακρίνει την φωνητική προσευχή (η οποία χρησιμοποιεί τα σωματικά όργανα της ομιλίας) από την νοερά προσευχή (η οποία διεξάγεται στο εσωτερικό της ψυχής μόνον), και υποστηρίζει ότι η φωνητική προσευχή είναι συνήθως κατάλληλη για τους ανθρώπους διότι το σώμα αποτελεί μέρος του ανθρωπίνου συνθέτου και οφείλει να ταχθεί προς τον Θεό μαζί με την ψυχή. Η συλλογική φωνητική προσευχή του Ισραήλ στο τέταρτο κεφάλαιο — η κραυγή όλου του Ισραήλ που φθάνει στον θρόνο του Θεού — αποτελεί το υποδειγματικό παράδειγμα της Παλαιάς Διαθήκης της φωνητικής προσευχής που πραγματεύεται ο Ακινάτης στην ερ.83. Η πραγματεία του Ακινάτη περί νηστείας στην ΙΙ-ΙΙ ερ.147 διατυπώνει την ηθική ουσία της ασκήσεως. Στην ερ.147 α.1 ερωτά εάν η νηστεία είναι πράξη αρετής· η απάντησή του είναι ναι — η νηστεία είναι πράξη της αρετής της εγκρατείας, δι’ ης η όρεξη για τροφή τάσσεται υπό την τάξη του λόγου χάριν ανωτέρων αγαθών (το πνευματικό όφελος της ψυχής, η διαθετική προπαρασκευή για προσευχή, η σωματική νέκρωση που υποτάσσει το σώμα στον κανόνα της ψυχής). Στην ερ.147 α.3 ερωτά εάν η νηστεία είναι εντολή· η απάντησή του είναι ότι η Εκκλησία έχει ορίσει ιδιαίτερες νηστείες (την νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, τις ημέρες των τεσσάρων εποχών, τις παραμονές ορισμένων εορτών) ως δεσμευτικές επί των πιστών, και ότι το πνεύμα της εντολής επεκτείνεται ευρύτερα στην άσκηση της νηστείας οσάκις οι περιστάσεις του θρησκευτικού βίου το καθιστούν πρέπον. Η συλλογική νηστεία του Ισραήλ στο τέταρτο κεφάλαιο — αναληφθείσα όχι εκ της υπό της Εκκλησίας ορισθείσης υποχρεώσεως αλλά εκ της βαρύτητας του επερχομένου κινδύνου — αποτελεί το υποδειγματικό παράδειγμα του πνεύματος της εντολής που διατυπώνει ο Ακινάτης. Ο σάκκος και η σποδός που συνοδεύουν την νηστεία ο Ακινάτης θα τους πραγματευόταν υπό το ευρύτερο ερώτημα των σωματικών σημείων της μετανοίας, τα οποία η πραγματεία του περί μετανοίας στην ΙΙΙ ερ.84 (στο Τρίτο Μέρος) πραγματεύεται· τα εξωτερικά σημεία δεν είναι απλώς συμβολικά αλλά μετέχουν στην ουσιαστική περιεχόμενο της εσωτερικής μεταστροφής την οποία σημαίνουν. Η θυσία που προσφέρει ο Ισραήλ στο τέταρτο κεφάλαιο — οι ολοκαυτώσεις των οποίων ο καπνός ανέρχεται μετά της προσευχής — ο Ακινάτης την πραγματεύεται στην ΙΙ-ΙΙ ερ.85 (εάν η θυσία είναι πράξη θρησκείας). Στην ερ.85 α.1 υποστηρίζει ότι η θυσία είναι πράξη της αρετής της θρησκείας δι’ ης η ψυχή προσφέρει κάτι στον Θεό εν αναγνωρίσει της κυριαρχίας αυτού επί πάντων των πραγμάτων. Στην ερ.85 α.3 διακρίνει μεταξύ των θυσιών του Παλαιού Νόμου (αι οποίαι ετάχθησαν υπό της Μωσαϊκής νομοθεσίας και ετάχθησαν να προτυπώσουν την τέλειαν θυσίαν του Χριστού) και των θυσιών του Νέου Νόμου (αι οποίαι είναι η θυσία της Θείας Ευχαριστίας κυρίως και οι πνευματικές θυσίες του χριστιανικού βίου δευτερευόντως). Τα ολοκαυτώματα του Ισραήλ στο τέταρτο κεφάλαιο της Ιουδίθ εμπίπτουν στην κατηγορία της θυσίας του Παλαιού Νόμου, αλλά ο Ακινάτης θα παρατηρούσε ότι η θεολογική ουσία αυτών — η αναγνώριση της κυριαρχίας του Θεού επί πάσης της κτίσεως και η προσφορά των κτιστών αγαθών πίσω στον Δημιουργόν τους εν λατρεία — διατηρείται και τελειοποιείται εν τη Ευχαριστιακή θυσία την οποία προσφέρει η Εκκλησία εν πάση εποχή της δοκιμασίας αυτής. Ο άγιος Αυγουστίνος εν τω Περί της Πόλεως του Θεού Βιβλίω Ι’ (κεφάλαια 5-6) πραγματεύεται το ζήτημα της θυσίας εκτενώς, διακρίνων μεταξύ της εξωτερικής θυσίας (η οποία είναι η ορατή προσφορά) και της εσωτερικής θυσίας (η οποία είναι η προσφορά της ψυχής αυτής εν αγάπη προς τον Θεόν)· ο Ακινάτης στην ερ.85 α.2 παραθέτει τον Αυγουστίνο και αναπτύσσει την ιδίαν διάκριση. Η συλλογική λειτουργική απόκριση του Ισραήλ στο τέταρτο κεφάλαιο της Ιουδίθ είναι επομένως ουχί η εξωτερική χειρονομία μόνον αλλά η ουσιαστική συλλογική προσφορά της ψυχής του λαού εν αγάπη προς τον Θεόν υπό τας περιστάσεις της επερχομένης απειλής. Η ευρύτερη διδασκαλία του Ακινάτη περί της αρετής της θρησκείας στις ΙΙ-ΙΙ ερ.81-100 διατυπώνει το ουσιαστικό δογματικό περιεχόμενο το οποίον η καθολική παράδοση διεφύλαξεν έναντι των διαφόρων αναγωγικών ερμηνειών του θρησκευτικού βίου — η θρησκεία δεν είναι απλή συγκίνηση, ουχί απλή κοινωνική συνοχή, ουχί απλή ηθική πρακτική, αλλά η ουσιαστική αρετή δι’ ης η ψυχή αποδίδει την λατρείαν την οποίαν η θεία κυριαρχία δικαίως απαιτεί.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Βασισμένοι στη διατύπωση του Ακινάτη για την προσευχή, τη νηστεία και τη θυσία ως ουσιαστικές πράξεις της αρετής της θρησκείας στα II-II qq.83, 85, 147, στοχαστείτε αν η δική σας τάξη της θρησκευτικής ζωής αναγνωρίζει την τριπλή δομή που η καθολική παράδοση έχει διατηρήσει. Ο σύγχρονος πολιτισμός έχει τείνει προς την αναγωγή της θρησκείας σε ιδιωτική συναισθηματική διάθεση ή σε ηθική πρακτική, διαλύοντας το ουσιαστικό περιεχόμενο που διατηρεί η σχολαστική διατύπωση. Έχετε καλλιεργήσει την πειθαρχία της τακτικής προσευχής (την ανύψωση του νου προς τον Θεό σε ικεσία και αίνο), της τακτικής νηστείας (την υποταγή της επιθυμίας υπό την τάξη ανώτερων αγαθών) και της ουσιαστικής συμμετοχής στη θυσιαστική λατρεία της Εκκλησίας (την ευχαριστιακή προσφορά που συμμετέχει στη θυσία του ίδιου του Χριστού); Στοχαστείτε επίσης την κοινή λειτουργική αντίδραση του Ισραήλ υπό τον αρχιερέα Ιωακίμ. Η καθολική παράδοση έχει διατηρήσει με σταθερότητα ότι η αρμόζουσα αντίδραση του λαού του Θεού σε κοινή απειλή είναι πρώτα λειτουργική και μόνο έπειτα πολιτική ή στρατιωτική. Ο σύγχρονος πολιτισμός έχει συχνά αντιστρέψει αυτή την τάξη, αντιμετωπίζοντας τη λειτουργική αντίδραση ως συμπληρωματική της κύριας πολιτικής αντίδρασης. Πού στην παρατήρησή σας για την αντίδραση της Καθολικής Εκκλησίας σε κοινές απειλές (πολιτιστικές, πολιτικές, εκκλησιαστικές) έχετε επιτρέψει στην αντιστρεμμένη τάξη να αμβλύνει την αίσθησή σας για την ουσιαστική πρωτοκαθεδρία της λειτουργικής αντίδρασης; Στοχαστείτε τέλος τη διάκριση του Ακινάτη στο II-II q.85 a.3 μεταξύ των θυσιών του Παλαιού Νόμου (που προτύπωναν την τέλεια θυσία του Χριστού) και των θυσιών του Νέου Νόμου (που είναι η ευχαριστιακή θυσία κυρίως). Η καθολική παράδοση έχει διατηρήσει με σταθερότητα ότι η ευχαριστιακή θυσία είναι η ουσιαστική συμμετοχή της Εκκλησίας στη μία και μοναδική θυσία του Χριστού, και ότι οι πνευματικές θυσίες της χριστιανικής ζωής (προσευχή, ελεημοσύνη, πάθημα προσφερόμενο σε ένωση με τον Χριστό) συμμετέχουν στην ίδια ευχαριστιακή ουσία. Έχετε καλλιεργήσει αυτή την ευχαριστιακή πλαισίωση της δικής σας πνευματικής ζωής;
Απαντήστε

Ανταπόκριση

Αναλάβετε αυτή την εβδομάδα την τριπλή πειθαρχία που ενσάρκωσε ο Ισραήλ στο τέταρτο κεφάλαιο της Ιουδίθ: προσευχή (έναν καθημερινό εκτεταμένο χρόνο προφορικής προσευχής πέρα από τη συνήθη πρακτική σας), νηστεία (μία ολόκληρη ημέρα νηστείας ενωμένη με την προσευχή σας) και ουσιαστική συμμετοχή στη θυσία της Ευχαριστίας (μία λειτουργία καθημερινής εβδομάδας πέρα από την Κυριακή αν μπορείτε να παρευρεθείτε). Βασισμένοι στη διατύπωση του Ακινάτη για τα τρία ως ουσιαστικές πράξεις της αρετής της θρησκείας, ας αναληφθεί η πειθαρχία με θεολογική σαφήνεια και όχι απλώς ως ευλαβική άσκηση.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ὦ Θεὲ τοῦ Ἰσραήλ, ὁ ἐν ἡμέρᾳ φόβου ἀκούσας τῆς ἡνωμένης κραυγῆς τοῦ λαοῦ σου, τῶν νηστειῶν αὐτῶν, καὶ τῶν θυσιῶν τῶν προσενεχθεισῶν ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ σου, δέχου νῦν τὴν προσευχὴν καὶ τὴν μετάνοιαν τῆς Ἐκκλησίας σου καὶ ἀπόστρεψον πᾶσαν ἀπειλὴν ἐκ μέσου αὐτῆς. Διὰ πρεσβειῶν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καὶ πάντων τῶν Ἁγίων, βάθυνον ἐν ἡμῖν τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθοῦς εὐσεβείας, ἵνα αἱ καρδίαι ἡμῶν ἀναπαύωνται ἐν σοὶ μόνῳ. Ἀμήν.

Άγιος Θωμάς Ακινάτης — Summa Theologiae + Catena Aurea + Υπόμνημα επί των Sententiarum · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →