← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ιάκωβος

Να Λογίζεστε Όλα Χαρά: Δοκιμασία, Σοφία και οι Πράττοντες του Λόγου

Ιάκωβος 1Υπόμνημα εις τας Καθολικάς Επιστολάς του Μακαρίου Θεοφυλάκτου Αχρίδος (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed)20 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Η Επιστολή του Ιακώβου ανοίγει όχι με παρηγοριά αλλά με μια σκληρή ρήση: 'να λογίζεστε χαρά σας όταν πέφτετε σε ποικίλους πειρασμούς'. Στην Χριστιανική Ανατολή, αυτή η επιστολή του αδελφού του Κυρίου διαβάζεται μέσα από τα νηφάλια μάτια του Μακαρίου Θεοφυλάκτου, Αρχιεπισκόπου Αχρίδος — ενός διδασκάλου που συνέλεξε τη σοφία των Ελλήνων Πατέρων, κυρίως του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, και την απέσταξε σε σαφή, συνετή ερμηνεία. Ο Θεοφύλακτος ποτέ δεν προσπερνά μια δυσκολία. Όταν ο Ιάκωβος προστάζει χαρά εν μέσω θλίψεως, ο Θεοφύλακτος σταματά για να ρωτήσει: αλλά δεν μας δίδαξε ο Χριστός να προσευχόμαστε να μην οδηγηθούμε σε πειρασμό; Όταν ο Ιάκωβος διατάζει τον αμφιβάλλοντα να μην ζητά καν, ο Θεοφύλακτος σταθμίζει τι είδους αίτημα ευαρεστεί τον Θεό. Αυτό το πρώτο κεφάλαιο θέτει τον τόνο ολόκληρης της επιστολής: η πίστη δεν είναι συναίσθημα αλλά έργο· η γλώσσα πρέπει να χαλιναγωγείται· και η ακοή του λόγου είναι άχρηστη αν δεν γίνεται πράξη του λόγου. Ας μάθουμε από αυτόν τον σοφό αρχιεπίσκοπο να διαβάζουμε τον Ιάκωβο όπως εκείνος — νηφάλια, ευλαβικά και με το βλέμμα πάντα στην πράξη που αποδεικνύει την πίστη.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αναγνώστε Ιακώβου 1 — τον χαιρετισμό του 'Ιακώβου, δούλου Θεού και Κυρίου Ιησού Χριστού, προς τας δώδεκα φυλάς τας εν τη διασπορά'· την πρόσκληση 'να λογίζεστε χαρά σας' όταν έρχονται οι δοκιμασίες, διότι 'η δοκιμασία της πίστεως υμών κατεργάζεται υπομονήν'· 'η υπομονή δε έργον τέλειον εχέτω, ίνα ήτε τέλειοι και ολόκληροι, εν μηδενί λειπόμενοι'· την υπόσχεση ότι ο Θεός δίδει σοφίαν 'απλώς' σε εκείνον που 'αιτεί εν πίστει, μηδέν διακρινόμενος', διότι 'ανήρ δίψυχος ακατάστατος εν πάσαις ταις οδοίς αυτού'· τον ταπεινό αδελφό που καυχάται εν τη υψώσει αυτού και τον πλούσιο που μαραίνεται 'ως άνθος χόρτου'· 'Μακάριος ανήρ ος υπομένει πειρασμόν'· ότι ο Θεός 'απείραστός εστι κακών, πειράζει δε αυτός ουδένα', αλλά καθένας παρασύρεται από την ιδίαν επιθυμίαν αυτού· ότι 'πάσα δόσις αγαθή και παν δώρημα τέλειον άνωθέν εστι, καταβαίνον από του πατρός των φώτων'· την εντολή να είστε 'ταχύς εις το ακούσαι, βραδύς εις το λαλείν, βραδύς εις οργήν'· να 'δέχεσθε εν πραΰτητι τον έμφυτον λόγον'· να είστε 'ποιηταί λόγου και μη ακροαταί μόνον', όπως άνθρωπος που βλέπει το πρόσωπόν του εν κατόπτρω και λησμονεί· και ότι 'θρησκεία καθαρά και αμίαντος' είναι 'επισκέπτεσθαι ορφανούς και χήρας εν τη θλίψει αυτών, και ατηρείν εαυτόν άσπιλον από του κόσμου'.
Μελετήστε

Μελέτη

Διατί πρέπει ο Χριστιανός να χαίρεται εν ταις δοκιμασίαις; Ο Θεοφύλακτος, όπως οι Πατέρες προ αυτού, διακρίνει την θλίψιν που καθαρίζει από την θλίψιν που απλώς πληγώνει: Τους κατά Θεόν πειρασμούς και θλίψεις ο Απόστολος ομολογεί επαινετούς και χαράς αξίους, διότι είναι δεσμός ισχυρότατος και αύξησις αγάπης και κατανύξεως. Ουδείς στέφανος κερδίζεται άνευ αγώνος — Ου γαρ δυνατόν τινι κτήσασθαι στέφανον ούτε κοσμικόν ούτε ουράνιον άνευ πολλής γυμνασίας. Και η υπομονή εν τη δοκιμασία εργάζεται είδος εσωτερικού δικαστηρίου, εν ω ο άνθρωπος μαθαίνει να κρίνει εαυτόν προτού ο Θεός κρίνει αυτόν: Ο γαρ εαυτόν κρίνων αρχήν σωτηρίας εν εαυτώ τίθησι και κατά τινα τρόπον προς το σχήμα του δικαίου προσεγγίζει. Άρα η δοκιμασία δεν είναι μόνον τιμωρία· είναι ακριβώς το σχολείον εν ω η ψυχή διαπλάσσεται, και η σοφία να την υποφέρει καλώς είναι αυτή η δωρεά την οποίαν ο Ιάκωβος μας λέγει να ζητούμεν.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Αλλά ο Ιάκωβος προειδοποιεί ότι το αίτημα πρέπει να είναι πεποιθότως, 'μηδέν διακρινόμενος' — και εδώ ο Θεοφύλακτος είναι ανελέητος. Η σοφία περί ης ο λόγος δεν είναι ανθρωπίνη επιδεξιότης: Σοφίαν ενταύθα νόει την πνευματικήν, ουχί την ανθρωπίνην· το γαρ υποκείμενον της τελείας εργασίας εστίν. Και η προσευχή που αμφιβάλλει υβρίζει τον Θεόν που δίδει: Εάν έχης πεποίθησιν, αίτει· ει δε ουκ έχεις, μηδέ αίτει, ουδέν γαρ λήψη ων αιτείς. Η θεραπεία αυτής της διηρημένης καρδίας, διδάσκει ο Θεοφύλακτος, είναι η ταπείνωσις την οποίαν ονομάζει χορηγόν πάντων των αγαθών, άνευ της οποίας ουδεμία αρετή υπάρχει καθόλου — διότι οι υπερήφανοι, οι οποίοι αποσύρονται μετά βραχείαν προσευχήν, ουδέποτε στερεώνουν το αίτημά των, ενώ οι ταπεινοί παραμένουν, 'ταπεινώς και σταθερώς αναμένοντες όπερ αιτούσι'. Στοχάσθητε λοιπόν πώς το κεφάλαιον που ήρχισε με χαράν εν τη θλίψει λήγει με την χαλιναγώγησιν της γλώσσης και την επίσκεψιν των χηρών — διότι η πίστις η οποία αιτεί ορθώς είναι η αυτή πίστις η οποία πράττει.
Απαντήστε

Απόκριση

Ο Θεοφύλακτος οδηγεί το κεφάλαιον τούτο εις εν μοναδικόν οξύ σημείον: η ακοή του λόγου ουδένα σώζει εάν δεν γίνη πράξις του λόγου. Σημειώνει ότι πρέπει τις να είναι ταχύς εις το ακούσαι — αλλά ουχί αργώς. Το ακούειν είναι να κινηθή τις εις το πράττειν: είναι, κατά τα λόγια αυτού, ακοή 'ήτις ωθεί τινα εις το εφαρμόζειν εις την πράξιν όσα ηκούσθησαν'. Ο ακούων και μη ποιών ομοιάζει προς τον βλέποντα το πρόσωπον αυτού εν κατόπτρω και απομακρυνόμενον λησμονών· ο Ιάκωβος 'μεταφέρει τον λόγον' από του κοινού κατόπτρου εις το πνευματικόν, τον νόμον της ελευθερίας ο οποίος δεικνύει ημίν τίνες αληθώς εσμέν. Εξετάσατε λοιπόν τον τρόπον καθ' ον δέχεσθε όσα ακούετε εν τη Εκκλησία και εν τη Γραφή την εβδομάδα ταύτην. Ακούετε, όπως οι Φαρισαίοι τους οποίους ονομάζει ο Θεοφύλακτος, άνευ του ποιείν — ή 'συνάπτετε το ποιείν τω ακούειν'; Όταν έλθη δοκιμασία, θα λογίζεσθε αυτήν χαράν, θα αιτήτε σοφίαν άνευ διακρίσεως, θα χαλιναγωγήτε την γλώσσαν την ταχέως οργιζομένην, και θα στρέφεσθε προς το ορφανόν και την χήραν εν τη θλίψει αυτών; Τούτο, λέγει ο σοφός αρχιεπίσκοπος, είναι θρησκεία 'καθαρά και αμίαντος ενώπιον του Θεού'.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Κύριε ο Θεός ημών, Πάτερ των φώτων, παρ' ω ουκ ένι παραλλαγή ή τροπής αποσκίασμα: παρά Σού μόνου έρχεται πάσα δόσις αγαθή και παν δώρημα τέλειον, και εκ του ιδίου θελήματός Σου εγέννησας ημάς λόγω αληθείας. Δίδαξον ημάς να λογιζώμεθα χαράν ημών όταν πίπτωμεν εις ποικίλους πειρασμούς, γινώσκοντες ότι η δοκιμασία της πίστεως ημών κατεργάζεται υπομονήν· και ας έχη η υπομονή το τέλειον αυτής έργον εν ημίν, ίνα ώμεν τέλειοι και ολόκληροι, εν μηδενί λειπόμενοι. Όταν στερώμεθα σοφίας, δός ημίν να αιτώμεν παρά Σού, του διδόντος πάσιν απλώς και μη ονειδίζοντος· και κάθαρον αφ' ημών τον δίψυχον νουν τον διακρινόμενον ως κύμα θαλάσσης, ίνα αιτώμεν εν πίστει, μηδέν διακρινόμενοι. Φύτευσον βαθέως εν ημίν την ταπείνωσιν ήτις εστίν η χορηγός πάντων των αγαθών, άνευ της οποίας ουδεμία αρετή υπάρχει καθόλου. Ποίησον ημάς ταχείς εις το ακούσαι και βραδείς εις το λαλείν, βραδείς εις οργήν, και χαλιναγώγησον τας γλώσσας ημών ίνα η οργή του ανθρώπου μη εργάζηται εν ημίν τα εναντία της δικαιοσύνης Σου. Προ πάντων, μη ποιήσης ημάς ακροατάς μόνον, απατώντας εαυτούς, αλλά ποιητάς του λόγου — ίνα η θρησκεία ημών ή καθαρά και αμίαντος ενώπιόν Σου, επισκεπτομένων ορφανούς και χήρας εν τη θλίψει αυτών, και τηρούντων εαυτούς ασπίλους από του κόσμου. Συ γαρ εί ο δοτήρ του στεφάνου της ζωής, ον επηγγείλω τοις αγαπώσί Σε· και Σοι την δόξαν αναπέμπομεν, συν τω μονογενεί Σου Υιώ και τω παναγίω Σου Πνεύματι, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Υπόμνημα εις τας Καθολικάς Επιστολάς του Μακαρίου Θεοφυλάκτου Αχρίδος (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →