← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Α' Μακκαβαίων

Α΄ Μακκαβαίων 15-16 — Αιωνόσπερμα (Καθολικός με δευτεροκανόνια)

Α' Μακκαβαίων 15-16Eterniseed Original — Φωνή Καθολική22 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Τα δέκατο πέμπτο και δέκατο έκτο κεφάλαια του Α' Μακκαβαίων φέρνουν το βιβλίο και τη γενιά των Μακκαβαίων στο τέλος της. Ο Αντίοχος ο Έβδομος Σιδήτης, ο νέος βασιλιάς των Σελευκιδών που είχε αντικαταστήσει τον Τρύφωνα και είχε ανακτήσει τον θρόνο της Αντιόχειας, στην αρχή επεδίωξε τη συμμαχία του Σίμωνα με μεγάλες υποσχέσεις ανεξαρτησίας και φιλίας· αλλά αφού εξασφάλισε τη δική του θέση, στράφηκε εναντίον του εβραϊκού έθνους, απαίτησε την παράδοση οχυρωμένων πόλεων και την πληρωμή φόρου για εδάφη που διεκδικούσε ως σελευκιδικά, και έστειλε τον στρατηγό του Κενδεβαίο να λεηλατήσει την ιουδαϊκή ακτή. Η απάντηση των Μακκαβαίων καθοδηγείται από τους γιους του Σίμωνα Ιωάννη (αργότερα γνωστό ως Ιωάννης Υρκανός) και Ιούδα, οι οποίοι νικούν τον Κενδεβαίο στη Μωδεΐν και το Κεδρών σε μια εκστρατεία που ο εμπνευσμένος συγγραφέας καταγράφει με νηφάλια αξιοπρέπεια. Το δέκατο έκτο κεφάλαιο στη συνέχεια αφηγείται την τελική προδοσία ολόκληρου του βιβλίου: Ο Πτολεμαίος γιος του Αβούβου, ο γαμπρός του Σίμωνα και ο διοικητής της Ιεριχούς, προσκάλεσε τον Σίμωνα και δύο από τους γιους του σε ένα συμπόσιο στο μικρό φρούριο του Δωκ πάνω από την Ιεριχώ και τους δολοφόνησε στο συμπόσιο. Ο Ιωάννης Υρκανός, ο επιζών γιος, διαφεύγει στην Ιερουσαλήμ και αναλαμβάνει την ηγεσία του έθνους· το βιβλίο κλείνει με τη σύντομη σημείωση του εμπνευσμένου συγγραφέα ότι οι περαιτέρω πράξεις του Ιωάννη, οι πόλεμοί του, οι ανδραγαθίες του, η ανοικοδόμηση των τειχών, είναι γραμμένες στα χρονικά της ιερωσύνης του από την ημέρα που έγινε αρχιερέας μετά τον πατέρα του. Η Εκκλησία διαβάζει αυτή την τελική σκηνή με νηφάλια μάτια: η ίδια η δυναστεία των Μακκαβαίων που είχε ανατραφεί για να ελευθερώσει τον ναό από τον Αντίοχο θα υποκύψει μέσα στη γενιά των ίδιων των εγγονών της σε εσωτερική βία, ελληνιστικές αυλικές ίντριγκες και το είδος της προδοσίας σε συμπόσιο που ο εμπνευσμένος συγγραφέας έχει χρησιμοποιήσει σε όλο το βιβλίο ως το επαναλαμβανόμενο σημάδι ηθικής παρακμής.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αναγνώστε τα κεφάλαια 15 και 16 του Α' Μακκαβαίων με νηφάλια προσοχή στο τέλος της γενιάς των Μακκαβαίων. Στο δέκατο πέμπτο κεφάλαιο, προσέξτε την αρχική επιστολή του Αντίοχου του Έβδομου Σιδήτη προς τον Σίμωνα που προσφέρει ειρήνη, συμμαχία και το δικαίωμα κοπής εβραϊκού νομίσματος· την υποδοχή της προσφοράς από τον Σίμωνα· την επακόλουθη απαίτηση του Αντίοχου για παράδοση της Ιόππης, της Γάζαρας, της ακρόπολης Άκρα της Ιερουσαλήμ και φόρου για εδάφη που διεκδικούσε ο Αντίοχος· την άρνηση του Σίμωνα στην άδικη απαίτηση ενώ προσέφερε αποζημίωση για νόμιμες διεκδικήσεις· την αποστολή του στρατηγού Κενδεβαίου από τον Αντίοχο για να λεηλατήσει την ιουδαϊκή ακτή· και την κατασκευή βάσης από τον Κενδεβαίο στο Κεδρών από την οποία θα επιτεθεί στην Ιουδαία. Στο δέκατο έκτο κεφάλαιο, προσέξτε την ανάθεση από τον Σίμωνα στους γιους του Ιωάννη και Ιούδα να ηγηθούν της εκστρατείας κατά του Κενδεβαίου· τη μάχη στη Μωδεΐν στην οποία ο Κενδεβαίος ηττήθηκε· την περιοδεία επιθεώρησης του Σίμωνα μέσω των πόλεων της Ιουδαίας· την άφιξή του στο μικρό φρούριο του Δωκ πάνω από την Ιεριχώ όπου διοικούσε ο γαμπρός του Πτολεμαίος γιος του Αβούβου· το συμπόσιο του Πτολεμαίου στο οποίο δολοφονήθηκαν ο Σίμωνας και οι γιοι του Ματταθίας και Ιούδας· την ταυτόχρονη δολοφονική αποστολή που έστειλε ο Πτολεμαίος στη Γάζαρα για να συλλάβει τον Ιωάννη· την προειδοποίηση του Ιωάννη από φίλους, την εκτέλεση των απεσταλμένων του Πτολεμαίου, την επιστροφή του στην Ιερουσαλήμ· και τη σημείωση κλεισίματος ότι οι πράξεις του Ιωάννη είναι γραμμένες στα χρονικά της ιερωσύνης του.
Μελετήστε

Μελέτη

Τα τελευταία κεφάλαια του Πρώτου Μακκαβαίων φέρουν το ηθικό και θεολογικό βάρος ενός τέλους που δεν προσποιείται ότι είναι θρίαμβος. Ο εμπνευσμένος συγγραφέας καταγράφει τις περαιτέρω επιτυχίες — την ήττα του Κενδεβαίου στη Μωδεΐν και τον Κεδρών, την εδραίωση της ιουδαϊκής στρατιωτικής ισχύος, την ανάληψη της ηγεσίας από τον Ιωάννη Υρκανό — αλλά καταγράφει επίσης την βαθύτερη αποτυχία που έχει αρχίσει να διαβρώνει την μακκαβαϊκή υπόθεση εκ των έσω. Η απαίτηση του Αντιόχου του Εβδόμου Σιδήτη στο δέκατο πέμπτο κεφάλαιο για την παράδοση της Ιόππης, της Γάζαρας, της ακρόπολης των Ιεροσολύμων και φόρου παρουσιάζεται ως άδικη απαίτηση, και το κείμενο φροντίζει να καταγράψει την μετρημένη απάντηση του Σίμωνος: αρνήθηκε την άδικη απαίτηση αλλά προσέφερε αποζημίωση για τις νόμιμες αξιώσεις — εκατό τάλαντα αργυρίου για την Ιόππη και την Γάζαρα, χωρίς όμως αναγνώριση ότι ο Αντίοχος είχε οποιονδήποτε τίτλο στην ίδια την ακρόπολη των Ιεροσολύμων, η οποία είχε καταληφθεί από τον Σίμωνα δύο χρόνια νωρίτερα και την οποία ο Σίμων είχε τελετουργικά καθαρίσει και αποκαταστήσει στο ιουδαϊκό έθνος. Η καθολική ηθική παράδοση έχει ερμηνεύσει την απάντηση του Σίμωνος ως υπόδειγμα δίκαιης μεταχείρισης σε μια αμφισβητούμενη πολιτική αξίωση: διακρίνει το δίκαιο από το άδικο αίτημα, προσφέρει αποζημίωση όπου οφείλεται αποζημίωση, αρνείται ό,τι δεν μπορεί να παραχωρηθεί συνειδησιακά. Το δέκατο έκτο κεφάλαιο στη συνέχεια ξεδιπλώνει την τελική τραγωδία. Ο Πτολεμαίος γιος του Αβούβου παρουσιάζεται με αξιοσημείωτη οικονομία από τον εμπνευσμένο συγγραφέα: ήταν γαμπρός του Σίμωνος, παντρεμένος με μία από τις θυγατέρες του Σίμωνος· είχε διοριστεί από τον Σίμωνα διοικητής της πλούσιας γεωργικής περιοχής της Ιεριχούς· είχε γίνει πλούσιος και φιλόδοξος· είχε καταλήξει ότι μπορούσε να αρπάξει την μακκαβαϊκή ηγεσία για τον εαυτό του αν μπορούσε να εξοντώσει τον Σίμωνα και τους γιους του με ένα μόνο χτύπημα. Το μέσο που επέλεξε ήταν ένα συμπόσιο στο μικρό φρούριο του Δωκ πάνω από την Ιεριχώ, στο οποίο προσκάλεσε τον πεθερό του και τους δύο γιους που τον συνόδευαν στην περιοδεία επιθεώρησής του. Όταν ο Σίμων και οι γιοι του ήταν βαριά από το κρασί, ο Πτολεμαίος και οι κρυμμένοι δολοφόνοι του έπεσαν επάνω τους και δολοφόνησαν και τους τρεις. Η Εκκλησία έχει ερμηνεύσει αυτή την προδοσία στο συμπόσιο ως την δομική ολοκλήρωση του μακρού προτύπου που ο εμπνευσμένος συγγραφέας έχει χρησιμοποιήσει σε ολόκληρο το βιβλίο: η προσέλκυση του Ιωνάθαν στην Πτολεμαΐδα από τον Τρύφωνα, η ψευδής πρεσβεία του Αλκίμου προς τους Ασιδαίους, οι απάτες διαφόρων αυλικών των Σελευκιδών — όλα κορυφώνονται στο συμπόσιο του Δωκ όπου ο ίδιος ο γαμπρός του πατριάρχη τον δολοφόνησε στο οικογενειακό τραπέζι. Η καθολική ηθική παράδοση υπήρξε αυστηρή για αυτό το είδος προδοσίας ιδιαιτέρως· η παραβίαση της φιλοξενίας και της οικογενειακής σχέσης αντιμετωπίζεται από τον άγιο Θωμά Ακινάτη στην Σούμμα ΙΙ-ΙΙ ερώτηση 40 περί πολέμου και ερώτηση 55 περί φρονήσεως ως ιδιαιτέρως βαρύ αδίκημα επειδή προσθέτει στην γυμνή αδικία την περαιτέρω διαφθορά των δεσμών εμπιστοσύνης στους οποίους στηρίζεται όλη η ανθρώπινη κοινωνία. Η διαφυγή του Ιωάννου Υρκανού από την παράλληλη δολοφονική συνωμοσία του Πτολεμαίου στην Γάζαρα, η ταχεία επιστροφή του στα Ιεροσόλυμα, η εκτέλεση των απεσταλμένων του Πτολεμαίου και η ανάληψη της ηγεσίας του έθνους στήνουν το σκηνικό για την μακρά δυναστεία των Ασμοναίων που θα κυβερνούσε το ιουδαϊκό κράτος για άλλα εξήντα χρόνια μέχρι την ρωμαϊκή επέμβαση υπό τον Πομπήιο το 63 π.Χ. που διέλυσε την ιουδαϊκή πολιτική ανεξαρτησία και εγκαινίασε την περίοδο κατά την οποία ο Χριστός θα γεννιόταν. Η καταληκτική σημείωση του εμπνευσμένου συγγραφέα είναι θεολογικά φορτισμένη από την ίδια της την εγκράτεια: τα λοιπά των πράξεων του Ιωάννου, και οι πόλεμοι αυτού, και αι ανδραγαθίαι αυτού ας εποίησε, και η οικοδομή των τειχών ων ωκοδόμησε, ουκ ιδού ταύτα γεγραμμένα εν βιβλίω ημερών αρχιερωσύνης αυτού αφ’ ης εγένετο αρχιερεύς μετά τον πατέρα αυτού. Η φράση «αφ’ ης εγένετο αρχιερεύς μετά τον πατέρα αυτού» είναι η αναγνώριση του εμπνευσμένου συγγραφέα ότι το ιερατικό αξίωμα που είχε αρχίσει με ανωμαλία υπό τον Ιωνάθαν και είχε εδραιωθεί υπό τον Σίμωνα περνούσε τώρα στην τρίτη γενιά με απλή δυναστική κληρονομιά — και εντός της ιδίας ζωής του Ιωάννου Υρκανού, η δυναστεία των Ασμοναίων θα διεξήγαγε εκστρατείες βίαιης προσηλυτισμού κατά των Ιδουμαίων (των οποίων απόγονος ο Ηρώδης θα γινόταν βασιλιάς της Ιουδαίας στον καιρό του Χριστού), θα υποκινούσε το εσωτερικό σχίσμα μεταξύ Σαδδουκαίων και Φαρισαίων, και θα έθετε το υπόστρωμα για τις πολιτικές και θρησκευτικές δυσλειτουργίες της περιόδου του δευτέρου ναού τις οποίες ο Ιησούς θα αντιμετώπιζε στην γαλιλαϊκή διακονία του. Η Εκκλησία διαβάζει ολόκληρο το καταληκτικό τόξο του Πρώτου Μακκαβαίων με νηφάλια μάτια. Η μακκαβαϊκή υπόθεση ήταν αγία στις απαρχές της, δαπανηρή στις θυσίες της και αναγκαία στα αποτελέσματά της· ο ναός καθαρίστηκε, ο νόμος αποκαταστάθηκε, οι Ασιδαίοι δικαιώθηκαν. Αλλά η δυναστεία των Ασμοναίων που παρήγαγε η υπόθεση αδυνατούσε να διατηρήσει την αγιότητα των απαρχών της· η πολιτική επιτυχία έγινε σπόρος θρησκευτικής παρακμής· το ιερατικό αξίωμα που αποκτήθηκε μέσω πολέμου και δυναστείας απομακρύνθηκε από τον προφητικό λόγο που θα ανήγγελλε τον αληθινό αρχιερέα κατά τον τρόπο του Μελχισεδέκ. Οι μακκαβαϊκοί μάρτυρες εισήλθαν στην κοινωνία των αγίων· οι ασμοναίοι δυναστες εισήλθαν στα χρονικά ενός βασιλείου του οποίου την τελική εκπλήρωση δεν μπορούσαν οι ίδιοι να παράγουν. Ο άγιος Ιερώνυμος και ο άγιος Αυγουστίνος και οι δύο ερμήνευσαν αυτό το καταληκτικό τόξο ως ένα από τα μεγάλα σχολεία της πρόνοιας στην Παλαιά Διαθήκη: η μερική εκπλήρωση του προφητικού λόγου στην μακκαβαϊκή υπόθεση ανοίγει τον δρόμο για την τελική εκπλήρωση στην έλευση του Χριστού, και οι ίδιοι οι περιορισμοί της δυναστείας των Ασμοναίων δείχνουν πέρα από τον εαυτό τους προς το βασίλειο που οι προφήτες είχαν υποσχεθεί.
Σκεφτείτε

Συλλογισμός

Συλλογιστείτε το τόξο κλεισίματος του Α' Μακκαβαίων ως σχολείο των περιορισμών ακόμη και της άγιας πολιτικής επιτυχίας. Η υπόθεση των Μακκαβαίων ήταν άγια· η δυναστεία των Ασμοναίων που αναπτύχθηκε από αυτή δεν μπόρεσε να διατηρήσει την αγιότητα των απαρχών της. Αυτό το πρότυπο δεν είναι μοναδικό στην περίοδο των Μακκαβαίων· η Εκκλησία το έχει ζήσει στην ίδια της την ιστορία πολλές φορές. Η μεταρρύθμιση του θρησκευτικού βίου από τον Άγιο Βερνάρδο του Κλαιρβώ έδωσε αφορμή στο τάγμα των Κιστερκιανών που μέσα σε δύο αιώνες χρειαζόταν μεταρρύθμιση το ίδιο· η ιεραποστολική επέκταση των πρώτων Ιησουιτών παρήγαγε επαρχίες που μέσα σε δύο αιώνες απαιτούσαν μεταρρύθμιση· η ίδρυση θρησκευτικών εθνών από καθολικούς μονάρχες παρήγαγε πολιτικούς θεσμούς που μέσα σε αιώνες απομακρύνθηκαν από την ιδρυτική τους πνευματικότητα. Πού στη δική σας παρατήρηση της Εκκλησίας ή καθολικών θεσμών βλέπετε το ίδιο πρότυπο να λειτουργεί σήμερα — ένα άγιο ιδρυτικό χάρισμα που σταδιακά επισκιάζεται από την επιτυχία που είχε αγοράσει; Συλλογιστείτε επίσης το συμπόσιο του Πτολεμαίου στο Δωκ. Η προδοσία του γαμπρού κατά του πεθερού στο οικογενειακό τραπέζι είναι η δομική ολοκλήρωση του μακρού διαλογισμού του βιβλίου των Μακκαβαίων για την προδοσία. Η καθολική ηθική παράδοση υπήρξε σαφής ότι η παραβίαση της φιλοξενίας και των οικογενειακών δεσμών είναι ιδιαίτερα βαρύ είδος αμαρτίας ακριβώς επειδή διαφθείρει την εμπιστοσύνη στην οποία στηρίζεται όλη η ανθρώπινη κοινότητα. Πού στη δική σας ζωή έχετε πειραστεί να χρησιμοποιήσετε μια οικογενειακή σχέση ή σχέση φιλοξενίας για πολιτικό πλεονέκτημα που η ίδια η σχέση δεν δικαιολογούσε; Συλλογιστείτε τέλος τη συγκρατημένη σημείωση κλεισίματος του εμπνευσμένου συγγραφέα. Δεν θρηνεί· δεν σχολιάζει· απλώς καταγράφει ότι οι περαιτέρω πράξεις του Ιωάννη Υρκανού είναι γραμμένες στα χρονικά της ιερωσύνης του. Η καθολική παράδοση έχει χρησιμοποιήσει συχνά αυτό το είδος συγκρατημένου τέλους στην αγιογραφία της — ο άγιος πεθαίνει, οι πράξεις συνεχίζονται, το ιστορικό αρχείο επικαλείται αλλά δεν εξαντλείται, ο αναγνώστης προσκαλείται να διαβάσει περαιτέρω αλλά δεν απαιτείται να το κάνει. Έχετε καλλιεργήσει αυτή τη συγκράτηση στη δική σας αφήγηση της ζωής σας, ή τείνετε προς τη σχολιαστική χειρονομία που απολυτοποιεί τη στιγμή του κλεισίματος;
Απαντήστε

Ανταπόκριση

Αφιερώστε χρόνο αυτή την εβδομάδα για να προσευχηθείτε για έναν καθολικό θεσμό — ένα θρησκευτικό τάγμα, ένα καθολικό πανεπιστήμιο, μια καθολική αποστολή, μια καθολική φιλανθρωπία — του οποίου την ιδρυτική πνευματικότητα αισθάνεστε να έχει απομακρυνθεί από την παρούσα λειτουργία του. Προσφέρετε ένα Ροζάριο για την ανανέωση του άγιου ιδρυτικού χαρίσματος αυτού του θεσμού· αν μπορείτε, γράψτε ένα γράμμα ή συνεισφέρετε σε μια ανανεωτική πρωτοβουλία μέσα σε αυτόν. Η μαρτυρία των Μακκαβαίων μας υπενθυμίζει ότι οι άγιες απαρχές πρέπει να υπερασπίζονται σε κάθε γενιά.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Παντοδύναμε και αιώνιε Θεέ, ο οποίος μέσω των αδελφών Μακκαβαίων Ματταθία και Ιούδα και Ιωνάθαν και Σίμωνα και Ελεάζαρου και Ιωάννη οδήγησες τον λαό σου μέσα από τη μεγάλη δοκιμασία του Αντίοχου Επιφανούς στη σχετική ειρήνη της χρυσής εποχής του Σίμωνα, και ο οποίος στην τελική τραγωδία του συμποσίου του Πτολεμαίου στο Δωκ δίδαξες στην Εκκλησία σου την νηφάλια αλήθεια ότι ακόμη και η άγια πολιτική επιτυχία δεν μπορεί να διατηρηθεί αν δεν ανανεώνεται σε κάθε γενιά από τη μεταστροφή της καρδιάς, στήριξε σε εμάς τη μακρά υπομονή που δεν απολυτοποιεί τη μερική ειρήνη και δεν την περιφρονεί ούτε. Με τη μεσιτεία των μαρτύρων των Μακκαβαίων των οποίων η μαρτυρία προηγήθηκε της μαρτυρίας των αποστόλων, με την προσευχή του Ιωάννη Υρκανού και των διαδόχων του των οποίων η μικτή κληρονομιά η πρόνοιά σου έχει διπλώσει στο μακρύτερο τόξο που προετοίμασε τον δρόμο για την έλευση του Υιού σου, και μέσω των προσευχών της Μακαρίας Παρθένου Μαρίας, βασίλισσας του βασιλείου που το κράτος των Ασμοναίων δεν μπορούσε να παράγει το ίδιο, δώσε μας άγιες απαρχές ανανεωμένες σε άγιες λειτουργίες, και την ορατότητα της μνημονευμένης πίστης που μεταφέρεται αδιάσπαστη στην τελική εκπλήρωση. Διά του Χριστού του Κυρίου μας, ο οποίος ζει και βασιλεύει μαζί σου στην ενότητα του Αγίου Πνεύματος, ένας Θεός, εις τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Eterniseed Original — Φωνή Καθολική · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.