← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ματθαίος

Η Εικόνα Ανεβαίνει στο Αρχέτυπο

Ματθαίος 11Άγιος Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός — Θεολογικοί Λόγοι20 λεπ
Άνοιγμα
Ο Άγιος Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός, ο Θεολόγος, οδηγεί τον νου προς τα πάνω μέσα από τους Θεολογικούς του Λόγους, δείχνοντας πώς η ψυχή πρέπει να καθαριστεί πριν τολμήσει να μιλήσει για τον Θεό. Η διδασκαλία του στέκεται δίπλα στην πρόσκληση του Κυρίου στο Ματθαίο 11, όπου ο Υιός και μόνο αποκαλύπτει τον Πατέρα σε όσους έρχονται σε Αυτόν με παιδικές καρδιές. Σε αυτό το μάθημα η ανάβαση του νου παρουσιάζεται όχι ως εικασία αλλά ως ευλαβική προσέγγιση, φυλασσόμενη από την ταπεινοφροσύνη και υποστηριζόμενη από τη χάρη.
Διαβάστε
Το Ματθαίος 11 θέτει ενώπιόν μας τόσο την κρυφότητα του Πατέρα όσο και τον ήπιο ζυγό με τον οποίο ο Υιός τον κάνει γνωστό. Καθώς ακούμε, ζητάμε από τον Θεολόγη να δείξει πώς ο νους, ακόμα βαρυμένος από τη γη, μπορεί ωστόσο να αρχίσει την επιστροφή του στον Έναν που μόνος γνωρίζει και είναι γνωστός.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Θεολόγος ξεκινά καθορίζοντας τον χαρακτήρα και την εποχή που απαιτούνται για όποιον θα θεολογούσε. Ι. Στον προηγούμενο Λόγο καθορίσαμε σαφώς σχετικά με τον Θεολόγο, τόσο τι είδους χαρακτήρα πρέπει να φέρει, όσο και για τι είδους θέμα μπορεί να φιλοσοφήσει, και πότε, και σε ποιο βαθμό. Είδαμε ότι πρέπει να είναι, όσο το δυνατόν, καθαρός, ώστε το φως να γίνει αντιληπτό από το φως· και ότι πρέπει να συναναστρέφεται με σοβαρούς ανθρώπους, ώστε ο λόγος του να μην είναι άκαρπος πέφτοντας σε άκαρπο έδαφος· και ότι η κατάλληλη εποχή είναι όταν έχουμε ηρεμία μέσα μας από τη δίνη των εξωτερικών πραγμάτων· ώστε να μην χάνουμε την ανάσα μας σαν τρελοί (Μια περιθωριακή ανάγνωση που σημειώθηκε από τους Βενεδικτίνους δίνει «λυγμός» ή «λαχάνιασμα», που είναι καλύτερη έννοια.) και ότι το εύρος στο οποίο μπορούμε να φτάσουμε είναι αυτό στο οποίο έχουμε προχωρήσει οι ίδιοι, ή στο οποίο προχωρούμε. Αφού λοιπόν αυτά είναι έτσι, και έχουμε σπάσει για τον εαυτό μας τα ακαλλιέργητα εδάφη της Θεότητας Ιερ. δ΄ 3., ώστε να μην σπείρουμε πάνω σε αγκάθια, Ματθ. ιγ΄ 7. και έχουμε ισιώσει την επιφάνεια του εδάφους, Ησ. κη΄ 25. Στη συνέχεια στρέφεται στα όρια της όρασης που δόθηκε ακόμη και στον Μωυσή και τον Παύλο. Διότι αυτά είναι τα Οπίσθια του Θεού, τα οποία αφήνει πίσω του, ως σημάδια του εαυτού του Το Πρόσωπο του Θεού σημαίνει την Ουσία και τη Θεότητά του, που υπήρχαν πριν από όλους τους κόσμους: τα οπίσθιά του είναι η Δημιουργία και η Πρόνοια, με τις οποίες αποκαλύπτει τον εαυτό του. σαν τις σκιές και την αντανάκλαση του ήλιου στο νερό, που δείχνουν τον ήλιο στα αδύναμα μάτια μας, επειδή δεν μπορούμε να κοιτάξουμε τον ίδιο τον ήλιο, γιατί με το αμιγές φως του είναι πολύ ισχυρός για την αντίληψή μας. Με αυτόν τον τρόπο λοιπόν θα μιλήσεις για τον Θεό· ακόμα κι αν ήσουν Μωυσής και θεός για τον Φαραώ· Έξοδ. δ΄ 2. ακόμα κι αν αρπαζόσουν σαν τον Παύλο στον Τρίτο Ουρανό, Β΄ Κορ. ιβ΄ 2. και είχες ακούσει άρρητα λόγια· ακόμα κι αν υψωνόσουν πάνω και από τους δύο, και ανυψωνόσουν σε Αγγελική ή Αρχαγγελική θέση και αξίωμα. Διότι αν και κάτι είναι εντελώς ουράνιο, ή πάνω από τον ουρανό, και πολύ υψηλότερο στη φύση και πλησιέστερο στον Θεό από εμάς, ωστόσο είναι πιο απομακρυσμένο από τον Θεό, και από την πλήρη κατανόηση της Φύσης του, από όσο είναι ανυψωμένο πάνω από την πολύπλοκη και ταπεινή και προς τη γη βυθιζόμενη σύνθεσή μας. Προχωρώντας, απαιτεί από τον νου να ξεπεράσει κάθε άρνηση και να μιλήσει για το τι είναι ο Θεός. Διότι όπως το να πεις «Είναι σώμα», ή «Γεννήθηκε», δεν αρκεί για να παρουσιάσεις καθαρά στον νου τα διάφορα αντικείμενα για τα οποία χρησιμοποιούνται αυτά τα κατηγορήματα, αλλά πρέπει επίσης να εκφράσεις το υποκείμενο για το οποίο τα χρησιμοποιείς, αν θέλεις να παρουσιάσεις το αντικείμενο της σκέψης σου καθαρά και επαρκώς (γιατί κάθε ένα από αυτά τα κατηγορήματα, σωματικό, γεννημένο, θνητό, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για έναν άνθρωπο, ή μια αγελάδα, ή ένα άλογο). Έτσι ακριβώς αυτός που επιδιώκει με ζήλο τη φύση του Αυθύπαρκτου δεν θα σταματήσει να λέει τι δεν είναι, αλλά πρέπει να προχωρήσει πέρα από αυτό που δεν είναι, και να πει τι είναι· καθόσον είναι ευκολότερο να συλλάβει κανείς ένα μόνο σημείο παρά να αρνείται σημείο προς σημείο σε ατελείωτη λεπτομέρεια, προκειμένου, τόσο με την εξάλειψη των αρνητικών όσο και με τη διαβεβαίωση των θετικών, να φτάσει σε μια κατανόηση αυτού του θέματος.
Σκεφτείτε
Τελικά ο Θεολόγος εκθέτει τη στιγμή κατά την οποία η θεοειδής εικόνα μέσα μας θα αναβεί προς το Αρχέτυπό της. ΙΖ΄. Τι είναι ο Θεός κατά φύση και ουσία, κανείς άνθρωπος ποτέ δεν ανακάλυψε ή μπορεί να ανακαλύψει. Εάν ποτέ θα ανακαλυφθεί είναι ζήτημα το οποίο εκείνος που θέλει μπορεί να εξετάσει και να αποφασίσει. Κατά τη γνώμη μου θα ανακαλυφθεί όταν εκείνο μέσα μας το οποίο είναι θεοειδές και θείο, εννοώ τον νου και τον λόγο μας, αναμιχθεί με το Όμοιό του και η εικόνα αναβεί προς το Αρχέτυπο προς το οποίο έχει ήδη την επιθυμία. Και τούτο νομίζω είναι η λύση εκείνου του ακανθώδους προβλήματος ως προς «Θα γνωρίσουμε καθώς και εγνωρίσθημεν.» Α΄ Κορ. ιγ΄ 12, αλλά με ανάγνωση ἐπιγνώσεσθε η οποία δεν είναι στην Καινή Διαθήκη. Αλλά στην παρούσα ζωή μας ό,τι έρχεται σε εμάς είναι μόνον μικρή απορροή και ως τι μικρό απαύγασμα από μεγάλο Φως. Ώστε εάν κάποιος εγνώρισε τον Θεό, ή έλαβε τη μαρτυρία της Γραφής περί της γνώσεώς του περί του Θεού, οφείλουμε να εννοήσουμε ότι ο τοιούτος έχει κτήσει βαθμό γνώσεως ο οποίος τω παρέχει την εμφάνιση του ότι είναι πλέον πλήρως φωτισμένος παρά άλλος ο οποίος δεν απολαμβάνει τον αυτόν βαθμό φωτισμού· και αυτή η σχετική υπεροχή ομιλείται ως εάν ήταν απόλυτη γνώση όχι διότι είναι πραγματικώς τοιαύτη αλλά διά συγκρίσεως προς τη δύναμη εκείνου του άλλου. Ανακαλεί πώς ακόμη και ο Σολομών εζαλίσθη ενώπιον του αυτού μυστηρίου. Νυν το θέμα περί του Θεού είναι δυσκολότερο να προσεγγισθεί cf. Petav. de Deo iii., c. 7. καθόσον είναι τελειότερον παντός άλλου και είναι ανοικτόν εις πλείονας αντιρρήσεις και αι λύσεις αυτών είναι κοπιωδέστεραι. Διότι πάσα αντίρρησις οσοδήποτε μικρά σταματά και εμποδίζει την πορείαν του επιχειρήματος μας και αποκόπτει την περαιτέρω πρόοδον αυτού ακριβώς όπως άνθρωποι οι οποίοι αιφνιδίως αναχαιτίζουν διά του χαλινού τους ίππους εν πλήρει δρόμω και τους στρέφουν προς τα οπίσω διά του απροσδοκήτου κλονισμού. Ούτω ο Σολομών ο σοφώτατος πάντων των ανθρώπων Γ΄ Βασ. γ΄ 12 είτε προ αυτού είτε κατά τον ίδιον αυτού χρόνον εις τον οποίον ο Θεός εδώρησε πλάτος καρδίας και πλημμύραν θεωρίας αφθονωτέραν της άμμου ακόμη και αυτός όσον εισήρχετο εις το βάθος τοσούτον εζαλίζετο και εκήρυττε το απώτατον σημείον της σοφίας την ανακάλυψιν του πόσον μακράν αυτή ήτο απ' αυτού. Εκκλ. ζ΄ 23.
Απαντήστε
Πού στη ζωή μου αισθάνομαι την ανάγκη για μεγαλύτερη αγνότητα πριν μιλήσω για τον Θεό; Πώς ο λόγος του Κυρίου στο Ματθαίο 11 παρηγορεί και συγκρατεί την επιθυμία μου να τον γνωρίσω; Ποιο βήμα ανάβασης με καλεί το Πνεύμα να κάνω σήμερα;
Προσευχηθείτε
Ω Κύριε που κρύβεσαι αλλά αποκαλύπτεσαι στα νήπια, χάρισέ μας την αγνότητα που απαιτεί ο Θεολόγος. Ας ηρεμήσουν οι νους μας από κάθε εξωτερική δίνη ώστε να δεχτούμε το φως που προέρχεται μόνο από το δικό Σου φως. Τράβηξέ μας προς τον Υιό που μόνος γνωρίζει τον Πατέρα, και ύψωσε την εικόνα μέσα μας προς το Αρχέτυπό της. Κράτησέ μας από την υπεροψία και από την απελπισία, ώστε να αναπαυθούμε κάτω από τον εύκολο ζυγό και να μάθουμε από Εσένα με πραότητα. Μέσω των προσευχών του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, ελέησέ μας και σώσε μας. Αμήν.

Άγιος Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός — Θεολογικοί Λόγοι · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →