← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί

Ο Άφρων Είπεν Εν Τη Καρδία Αυτού Ουκ Έστι Θεός, και ο Θεός ο Σώζων Εν Τω Ονόματι Αυτού: Ψαλμοί 53 και 54

Ψαλμοί 53-54Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale)20 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Ο Ψαλμός 53 ανοίγει με την πιο θλιβερή πρόταση στο Ψαλτήρι: 'Ο άφρων είπεν εν τη καρδία αυτού, ουκ έστι Θεός.' Είναι ο σχεδόν δίδυμος του Ψαλμού 14, και οι Πατέρες του Νήλ, έχοντας μιλήσει για εκείνους τους στίχους ήδη εκεί, παραλείπουν τον πεντηκοστό τρίτο με λίγα λόγια — διότι η διάγνωση της αφροσύνης είναι η ίδια: 'πάντες εξέκλιναν... ουκ έστιν ο ποιών χρηστότητα, ουκ έστιν έως ενός.' Ο Άγιος Αθανάσιος απλώς τον ονομάζει Ψαλμό που κατηγορεί τους ασεβείς και αδίκους. Η αφροσύνη που περιγράφει δεν είναι αποτυχία της ευφυΐας αλλά της καρδιάς: ο πρακτικός αθεϊσμός που ζει σαν να μην βλέπει ούτε σώζει ο Θεός. Και τότε, τοποθετημένος δίπλα του, ο Ψαλμός 54 απαντά στην άρνηση του άφρονος με μια προσευχή που στηρίζεται σε αυτό ακριβώς που ο άφρων αγνοεί — το Όνομα του Θεού: 'Σώσον με, ο Θεός, ένεκεν του ονόματός σου, και εν τη ισχύι σου κρίνόν με.' Όπου ο άφρων λέει ότι δεν υπάρχει Θεός, η πιστή ψυχή κράζει προς τον Θεό με το Όνομά Του και εισακούεται. Οι Πατέρες ερμήνευσαν τον πεντηκοστό τέταρτο ως την προσευχή του Δαβίδ κυνηγημένου από τους Ζιφίτες και προδομένου στον Σαούλ, και μέσω του Δαβίδ ως την προσευχή του Χριστού κρυμμένου μεταξύ των εχθρών Του, και του Σώματός Του της Εκκλησίας, της οποίας η ζωή είναι 'κεκρυμμένη μετά του Χριστού εν τω Θεώ.'
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανάγνωσε τον Ψαλμό 53 ως τον νηφάλιο καθρέφτη της Εκκλησίας. 'Ο άφρων είπεν εν τη καρδία αυτού, ουκ έστι Θεός. Διεφθάρησαν και εβδελύχθησαν εν ταις αδικίαις αυτών· ουκ έστιν ο ποιών αγαθόν.' Έπειτα το ίδιο το βλέμμα του ουρανού: 'Ο Θεός εκ του ουρανού διέκυψεν επί τους υιούς των ανθρώπων, του ιδείν ει έστι συνιών ή εκζητών τον Θεόν. Πάντες εξέκλιναν... ουκ έστιν ο ποιών αγαθόν, ουκ έστιν έως ενός.' Τελειώνει με πόθο για σωτηρία: 'Τις δώσει εκ Σιών το σωτήριον του Ισραήλ;... τότε αγαλλιάσεται Ιακώβ και ευφρανθήσεται Ισραήλ.' Τώρα στρέψου στον Ψαλμό 54 και άφησέ τον να γίνει η προσευχή σου ενάντια σε αυτή την αφροσύνη. 'Ο Θεός, εν τω ονόματί σου σώσον με, και εν τη ισχύι σου κρίνόν με. Ο Θεός, εισάκουσον της προσευχής μου, ενώτισαι τα ρήματα του στόματός μου. Ότι αλλότριοι επανέστησαν επ' εμέ, και κραταιοί εζήτησαν την ψυχήν μου.' Εναντίον αυτών η ψυχή στηρίζεται μόνο στον Θεό: 'Ιδού ο Θεός βοηθεί μοι, και ο Κύριος αντιλήπτωρ της ψυχής μου.' Και κλείνει με ελεύθερη ευχαριστία: 'Εκουσίως θύσω σοι, εξομολογήσομαι τω ονόματί σου, Κύριε, ότι αγαθόν· ότι εκ πάσης θλίψεως ερρύσω με.'
Μελετήστε

Μελέτη

Ο τίτλος του Ψαλμού 54 μας λέει ότι ο Δαβίδ κυνηγήθηκε από τους Ζιφίτες, οι οποίοι πρόδωσαν το κρησφύγετό του στον Σαούλ. Ο Μακάριος Αυγουστίνος δίνει την μυστική έννοια: ο Σαούλ, ο διώκτης, είναι τύπος του Σατανά· ο Δαβίδ, κρυμμένος από τους διώκτες του, είναι τύπος του Χριστού και του Σώματος του Χριστού· και οι Ζιφίτες — των οποίων το όνομα σημαίνει 'άνδρες ανθούσες' — είναι οι εχθροί που ευημερούν ενώ οι πιστοί είναι κρυμμένοι. Το πρότυπο, λέει ο Αυγουστίνος, είναι γραμμένο σε κάθε χριστιανική ζωή: πρώτα βρες τον Δαβίδ κρυμμένο, και θα βρούμε τους εχθρούς του ανθούσες. Οι δούλοι του Θεού είναι κρυμμένοι σε αυτή την παρούσα εποχή· η αληθινή ζωή τους δεν φαίνεται ακόμη. 'Απεθάνετε γαρ,' λέει ο Απόστολος, 'και η ζωή υμών κέκρυπται συν τω Χριστώ εν τω Θεώ· όταν ο Χριστός φανερωθή, η ζωή υμών, τότε και υμείς συν αυτώ φανερωθήσεσθε εν δόξη.' Έτσι ο πιστός δεν πρέπει να ταράζεται που οι πονηροί ανθούν ενώ αυτός είναι κρυμμένος και καταδιωκόμενος. και πάντες οι αγαθοί άνδρες είναι κρυμμένοι εδώ· διότι το αγαθόν αυτών είναι κεκρυμμένον, ένδον, εν τη καρδία, όπου είναι η πίστις, η αγάπη, η ελπίς, όπου και ο θησαυρός αυτών. Η κρυμμενότητα δεν είναι εγκατάλειψη· είναι η μυστική φύλαξη θησαυρού. Και ο ίδιος ο Κύριός μας, προσθέτει ο Αυγουστίνος, επέλεξε να κρυφθεί μεταξύ των Ιουδαίων, απαντώντας στον Πιλάτο, 'Η βασιλεία η εμή ουκ έστιν εκ του κόσμου τούτου' — ώστε η κρυμμενότητα του μαθητή να είναι τυπωμένη κατά το πρότυπο του Δεσπότου του.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Ο Ψαλμός 54 αρχίζει, 'Σώσον με, ο Θεός, ένεκεν του ονόματός σου.' Αυτό το Όνομα — ακριβώς αυτό που ο άφρων του Ψαλμού 53 αρνήθηκε — είναι όλη η δύναμη του πιστού. Ο Άγιος Πέτρος Χρυσολόγος καθιστά την κατοχή αυτού του Ονόματος το ένα αναγκαίο πράγμα: Μη γένοιτο ποτέ να υπάρξει χρόνος όπου, αν δεν έχουμε αυτό το Όνομα στο στόμα μας, τουλάχιστον να μην το έχουμε εν τη καρδία των καρδιών μας! Αν το Όνομα δεν είναι πάντοτε στα χείλη μας, ας μην απουσιάζει ποτέ από τα βάθη της καρδιάς. Και την προσευχή 'εν τη ισχύι σου κρίνόν με' οι Πατέρες την ερμήνευσαν ως ικεσία που απαντάται όχι με βία αλλά με αγάπη και με τον Σταυρό — εκείνη τη δύναμη που μοιάζει με αδυναμία, 'όπου η ήττα είναι νίκη, όπου η ντροπή είναι δόξα, όπου, τέλος, ο θάνατος είναι ζωή.' Όταν ο Ψαλμός προσεύχεται, 'Εξολόθρευσον αυτούς εν τη αληθεία σου,' ο Άγιος Ιλάριος ακούει την αλήθεια πάνω στην οποία στηρίζεται η χριστιανική ζωή: 'Αντίστητε τω διαβόλω, και φεύξεται αφ' υμών,' και την υπόσχεση ότι 'ο Θεός πάσης χάριτος συντρίψει τον Σατανάν υπό τους πόδας υμών εν τάχει.' Έτσι οι εχθροί που ανθούν δεν πρέπει να φοβούνται· η ψυχή που επικαλείται το Όνομα και στέκεται στην αλήθεια στηρίζεται, και οι αλλότριοι — η ίδια η επαναστατημένη θέληση και τα πάθη του Δαβίδ, όσο και κάθε εξωτερικός εχθρός — καταβάλλονται. Ο Ψαλμός τελειώνει εκεί όπου η αφροσύνη ποτέ δεν μπορεί: 'Εκουσίως θύσω σοι, εξομολογήσομαι τω ονόματί σου, Κύριε.'
Απαντήστε

Απόκριση

Αυτοί οι δύο Ψαλμοί θέτουν ενώπιόν σου μία και μόνη επιλογή: την άρνηση του άφρονος ή την έκκληση της πιστής ψυχής. Το 'ουκ έστι Θεός' του άφρονος σπανίως λέγεται δυνατά· ζει — στην ήσυχη υπόθεση ότι ο Θεός δεν βλέπει, δεν σώζει, δεν θα επικληθεί. Εξέτασε την ίδια σου την καρδιά για αυτόν τον πρακτικό αθεϊσμό: πού ενεργείς σαν να πρέπει η βοήθεια να έλθει από τον εαυτό σου, τα πλούτη σου, την ευφυΐα σου, και όχι από τον Θεό; Έπειτα μάθε τον Ψαλμό 54 απέξω ως το φάρμακό του. Όταν αλλότριοι εγείρονται εναντίον σου — και οι βαθύτεροι αλλότριοι είναι η ίδια η επαναστατημένη θέληση και τα πάθη σου, που μπορούν να διεξάγουν εμφύλιο πόλεμο εντός — μην τους απαντάς με τη δική σου δύναμη. Κράξε, 'Σώσον με, ο Θεός, ένεκεν του ονόματός σου, και εν τη ισχύι σου κρίνόν με.' Κράτα αυτό το Όνομα εκεί όπου ο Άγιος Πέτρος Χρυσολόγος σε παρακαλεί να το κρατάς: αν όχι πάντοτε στο στόμα σου, τότε ποτέ έξω από την καρδία των καρδιών σου. Και όταν οι πονηροί φαίνονται να ανθούν ενώ εσύ είσαι κρυμμένος και καταδιωκόμενος, μην τους φθονείς. Η ζωή σου είναι κεκρυμμένη μετά του Χριστού εν τω Θεώ· ο θησαυρός σου φυλάσσεται ένδον, όπου η πίστις και η αγάπη και η ελπίς διαμένουν. Αντίστηθι τω διαβόλω εν τη αληθεία, και φεύξεται. Τότε, ακόμη και πριν τελειώσει η απελευθέρωση, κάνε την προσφορά σου ελεύθερη — δώσε ευχαριστία και αίνεσε το Όνομά Του, 'διότι αγαθόν.'
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Θεέ, από τον οποίον καμία καρδία δεν είναι κρυμμένη, λύτρωσέ μας από την αφροσύνη που λέει εν τη καρδία αυτής ότι δεν υπάρχει Θεός. Όταν πειραζόμαστε να ζούμε σαν να μη βλέπεις ούτε σώζεις, κύψον εξ ουρανού επ' ημάς, και κάμε μας μεταξύ εκείνων που συνίουσι και εκζητούσι σε. Σώσον ημάς, ο Θεός, ένεκεν του ονόματός σου, και εν τη ισχύι σου κρίνόν ημάς — εκείνης της ισχύος του Σταυρού όπου η ντροπή μετατρέπεται σε δόξα και ο θάνατος σε ζωή. Όταν αλλότριοι εγείρονται εναντίον ημών, και όταν η ίδια η επαναστατημένη θέληση και τα πάθη μας διεξάγουν τον εμφύλιο πόλεμο εντός, γίνου συ βοηθός ημών, και αντιλήπτωρ των ψυχών ημών. Κράτει το Όνομά σου πάντοτε εν τω στόματι ημών, και αν ποτέ απουσιάζει από τα χείλη ημών, ας μη λείπει ποτέ από την καρδία των καρδιών ημών. Κρύψον την ζωήν ημών μετά του Χριστού εν σοι, ώστε ο θησαυρός ημών να φυλάσσεται ένδον, όπου η πίστις και η αγάπη και η ελπίς διαμένουν· και όταν ο Χριστός ο οποίος είναι η ζωή ημών φανερωθή, ας φανερωθώμεν και ημείς συν αυτώ εν δόξη. Τότε θα δώσωμέν σοι προσφοράν εκουσίαν, και αινέσομεν το Όνομά σου, Κύριε, διότι αγαθόν. Σοι, ω Πάτερ ο βλέπων εξ ουρανού, μετά του Υιού σου του όντος εν τη γενεά των δικαίων, και του Αγίου Πνεύματός σου δι' ου η σωτηρία δίδοται τω Ισραήλ εκ Σιών, δόξα, τιμή, και προσκύνησις, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →