← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί

Ψαλμοί 119-120 — με τον Μάθιου Χένρι

Ψαλμοί 119-120Υπόμνημα του Matthew Henry επί της Αγίας Γραφής20 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Το διαχρονικό υπόμνημα του Μάθιου Χένρι μας εισάγει βαθιά στην καρδιά της Γραφής, ιδιαίτερα στο μεγαλειώδες μήκος και τον πνευματικό πλούτο του Ψαλμού 119. Οι στοχασμοί του αποκαλύπτουν πώς αυτός ο ψαλμός λειτουργεί τόσο ως θησαυρός αφοσίωσης όσο και ως πρακτικός οδηγός για άγια ζωή. Καθώς εξερευνούμε τις γνώσεις του Χένρι μαζί με τους Ψαλμούς 119–120, καλούμαστε να επιβραδύνουμε, να κρύψουμε τον λόγο του Θεού στις καρδιές μας και να τον αφήσουμε να διαμορφώσει κάθε βήμα του ταξιδιού μας. Αυτό το μάθημα ανοίγει χώρο για το Πνεύμα να διεγείρει φρέσκια αγάπη για τη θεία αλήθεια και ανανεωμένη δέσμευση να περπατάμε στους τρόπους του Θεού με ακεραιότητα και χαρά.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αφιερώστε χρόνο τώρα για να διαβάσετε τους Ψαλμούς 119 και 120 αργά και προσευχητικά. Αφήστε τον σταθερό ρυθμό του μακρύτερου ψαλμού να σας περιβάλει, παρατηρώντας την επαναλαμβανόμενη ευαρέσκεια στον νόμο, τις μαρτυρίες και τις εντολές του Θεού. Στη συνέχεια περάστε στην πιο σύντομη κραυγή του Ψαλμού 120, όπου η θλίψη συναντά την απελευθέρωση του Κυρίου. Ακούστε την ευγενική πρόσκληση του Πνεύματος να θησαυρίζετε τη Γραφή ως καθημερινό σύντροφο και σίγουρη άμυνα.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Χένρι ξεκινά εορτάζοντας τη μοναδική εξοχότητα και τον ακροστιχικό σχεδιασμό αυτού του μακρύτερου ψαλμού. Αυτός είναι ένας ψαλμός από μόνος του, διαφορετικός από τους υπόλοιπους· υπερβαίνει όλους και λάμπει πιο φωτεινά σε αυτόν τον αστερισμό. Είναι πολύ μακρύτερος από οποιονδήποτε άλλον, περισσότερο από διπλάσιος από οποιονδήποτε. Δεν είναι η μακροσκελής προσευχή που κατακρίνει ο Χριστός, αλλά το να τις κάνει κανείς για επίδειξη, πράγμα που υπονοεί ότι από μόνες τους είναι καλές και αξιέπαινες. Μου φαίνεται ότι είναι μια συλλογή από ευσεβείς και θεοσεβείς αναφωνήσεις του Δαβίδ, τις σύντομες και ξαφνικές αναπνοές και ανυψώσεις της ψυχής του προς τον Θεό, τις οποίες κατέγραφε καθώς συνέβαιναν, και προς το τέλος της ζωής του τις συγκέντρωσε από το ημερολόγιό του όπου ήταν σκορπισμένες, πρόσθεσε πολλές παρόμοιες λέξεις και τις τακτοποίησε σε αυτόν τον ψαλμό, στον οποίο σπάνια υπάρχει συνοχή μεταξύ των στίχων, αλλά, όπως οι παροιμίες του Σολομώντα, είναι ένα σεντούκι από χρυσά δαχτυλίδια, όχι μια αλυσίδα από χρυσούς κρίκους. Και μπορούμε όχι μόνο να μάθουμε, από το παράδειγμα του ψαλμωδού, να συνηθίσουμε τον εαυτό μας σε τέτοιες ευσεβείς αναφωνήσεις, που είναι εξαιρετικό μέσο διατήρησης σταθερής κοινωνίας με τον Θεό και διατήρησης της καρδιάς σε ετοιμότητα για τις πιο επίσημες ασκήσεις της θρησκείας, αλλά πρέπει να χρησιμοποιούμε τα λόγια του ψαλμωδού, τόσο για να διεγείρουμε όσο και για να εκφράσουμε τις ευλαβείς διαθέσεις μας· αυτό που κάποιοι έχουν πει για αυτόν τον ψαλμό είναι αληθινό, 'Όποιος τον διαβάσει με προσοχή, είτε θα τον θερμάνει είτε θα τον ντροπιάσει.' Η σύνθεσή του είναι ιδιότυπη και πολύ ακριβής. Διακρίνεται σε είκοσι δύο μέρη, σύμφωνα με τον αριθμό των γραμμάτων του εβραϊκού αλφαβήτου, και κάθε μέρος αποτελείται από οκτώ στίχους, όλοι οι στίχοι του πρώτου μέρους αρχίζουν με Άλεφ, όλοι οι στίχοι του δεύτερου με Βηθ, και ούτω καθεξής, χωρίς κανένα ελάττωμα σε ολόκληρο τον ψαλμό. Ο Αρχιεπίσκοπος Τίλλοτσον λέει ότι φαίνεται να έχει περισσότερη ποιητική δεξιότητα και ρυθμό από ό,τι μπορούμε εύκολα να κατανοήσουμε από αυτή την απόσταση. Κάποιοι τον έχουν ονομάσει αλφάβητο των αγίων· και θα ήταν ευχής έργο να τον είχαμε τόσο έτοιμο στη μνήμη μας όσο τα ίδια τα γράμματα του αλφαβήτου μας, τόσο έτοιμο όσο το Α Β Γ. Ίσως ο γραφέας βρήκε χρήσιμο για τον εαυτό του να τηρεί αυτή τη μέθοδο, καθώς τον υποχρέωνε να αναζητά σκέψεις και να τις ερευνά, ώστε να συμπληρώσει την ποσόστωση κάθε μέρους· και το γράμμα με το οποίο έπρεπε να αρχίσει μπορούσε να τον οδηγήσει σε μια λέξη που θα πρότεινε μια καλή πρόταση· και όλα αυτά ήταν λίγα για να αναδείξουν οτιδήποτε καλό στο άγονο έδαφος των καρδιών μας. Ωστόσο, θα ήταν χρήσιμο για τους μαθητές, βοήθεια τόσο για την απομνημόνευση όσο και για την ανάκληση κατά περίπτωση· με το γράμμα θα αποκτούταν η πρώτη λέξη, και αυτή θα έφερνε ολόκληρο τον στίχο· έτσι οι νέοι θα τον μάθαιναν πιο εύκολα απέξω και θα τον διατηρούσαν καλύτερα ακόμη και σε μεγάλη ηλικία. Αν κάποιοι τον επικρίνουν ως παιδιάστικο και ασήμαντο, επειδή τα ακροστιχίδια είναι πλέον εντελώς εκτός μόδας, ας γνωρίζουν ότι ο βασιλικός ψαλμωδός περιφρονεί την κριτική τους· είναι δάσκαλος νηπίων, και αν αυτή η μέθοδος μπορεί να ωφελήσει αυτούς, μπορεί εύκολα να ταπεινωθεί σε αυτήν· αν αυτό είναι ταπεινό, θα γίνει ακόμη πιο ταπεινός. Ο Χένρι στη συνέχεια αναπτύσσει τον μεγαλειώδη σκοπό του ψαλμού να εξυψώσει τη θεία αποκάλυψη. ΙΙ. Ο γενικός σκοπός και σχεδιασμός του είναι να μεγαλύνει τον νόμο και να τον κάνει έντιμο· να παρουσιάσει την εξοχότητα και τη χρησιμότητα της θείας αποκάλυψης και να μας την προτείνει, όχι μόνο για την ψυχαγωγία, αλλά για τη διακυβέρνηση του εαυτού μας, με το παράδειγμα του ίδιου του ψαλμωδού, ο οποίος μιλάει από πείρα για το όφελός της και για τις καλές εντυπώσεις που άφησε πάνω του, για τις οποίες δοξάζει τον Θεό και προσεύχεται θερμά, από την αρχή μέχρι το τέλος, για τη συνέχιση της χάριτος του Θεού μαζί του, για να τον κατευθύνει και να τον ζωογονεί στον δρόμο του καθήκοντός του. Υπάρχουν δέκα διαφορετικές λέξεις με τις οποίες καλείται η θεία αποκάλυψη σε αυτόν τον ψαλμό, και είναι συνώνυμες, καθεμία εκφραστική του όλου εύρους της (τόσο αυτού που μας λέει τι περιμένει ο Θεός από εμάς όσο και αυτού που μας λέει τι μπορούμε να περιμένουμε από αυτόν) και του συστήματος της θρησκείας που θεμελιώνεται σε αυτήν και καθοδηγείται από αυτήν. Τα πράγματα που περιέχονται στη Γραφή και αντλούνται από αυτήν ονομάζονται εδώ, 1. Νόμος του Θεού, επειδή θεσπίζονται από αυτόν ως Κυρίαρχό μας. 2. Οδός του, επειδή είναι ο κανόνας τόσο της πρόνοιάς του όσο και της υπακοής μας. 3. Μαρτυρίες του, επειδή διακηρύσσονται επίσημα στον κόσμο και μαρτυρούνται πέρα από κάθε αντίρρηση. 4. Εντολές του, επειδή δίνονται με αυθεντία και (όπως σημαίνει η λέξη) εμπιστεύονται σε εμάς ως παρακαταθήκη. 5. Προστάγματα του, επειδή ορίζονται σε εμάς και δεν αφήνονται αδιάφορα. 6. Λόγος του, ή ρήση, επειδή είναι η δήλωση του νου του, και ο Χριστός, ο ουσιώδης αιώνιος Λόγος, είναι τα πάντα εν πάσι σε αυτόν. 7. Κρίσεις του, επειδή διαμορφώνονται με άπειρη σοφία, και επειδή με αυτές πρέπει και να κρίνουμε και να κρινόμαστε. 8. Δικαιοσύνη του, επειδή είναι όλη αγία, δίκαιη και αγαθή, και ο κανόνας και το πρότυπο της δικαιοσύνης. 9. Διατάγματα του, επειδή είναι σταθερά και καθορισμένα, και αιώνιας υποχρέωσης. Αλήθεια του, ή πιστότητα, επειδή οι αρχές πάνω στις οποίες οικοδομείται ο θείος νόμος είναι αιώνιες αλήθειες. Και νομίζω ότι υπάρχει μόνο ένας στίχος (είναι ο στ. 122) σε όλο αυτόν τον μακρύ ψαλμό στον οποίο δεν υπάρχει μία ή άλλη από αυτές τις δέκα λέξεις· μόνο σε τρεις ή τέσσερις χρησιμοποιούνται σχετικά με την πρόνοια του Θεού ή την πρακτική του Δαβίδ (όπως στ. 75, 84, 121), και στον στ. 132 ονομάζονται όνομα του Θεού. Η μεγάλη εκτίμηση και αγάπη που είχε ο Δαβίδ για τον λόγο του Θεού είναι ακόμη πιο αξιοθαύμαστη αν λάβουμε υπόψη πόσο λίγο είχε από αυτόν, σε σύγκριση με αυτό που έχουμε εμείς, ίσως όχι περισσότερο γραπτώς από τα πρώτα βιβλία του Μωυσή, που ήταν μόνο η αυγή αυτής της ημέρας, πράγμα που μπορεί να ντροπιάσει εμάς που απολαμβάνουμε τις πλήρεις αποκαλύψεις της θείας αποκάλυψης και όμως είμαστε τόσο ψυχροί απέναντί της. Στο να ψάλλουμε αυτόν τον ψαλμό υπάρχει έργο για όλες τις ευλαβείς διαθέσεις μιας αγιασμένης ψυχής, τόσο πλούσια, τόσο ποικίλη είναι η ύλη του. Βρίσκουμε εδώ αυτό στο οποίο πρέπει να δώσουμε δόξα στον Θεό τόσο ως άρχοντά μας όσο και ως μεγάλο ευεργέτη, αυτό στο οποίο πρέπει να διδάσκουμε και να νουθετούμε τον εαυτό μας και ο ένας τον άλλον (τόσες πολλές είναι οι οδηγίες που βρίσκουμε εδώ για θρησκευτική ζωή), και αυτό στο οποίο πρέπει να παρηγορούμε και να ενθαρρύνουμε τον εαυτό μας και ο ένας τον άλλον, τόσες πολλές είναι οι γλυκές εμπειρίες ενός που έζησε τέτοια ζωή. Υπάρχει κάτι εδώ που ταιριάζει στην περίπτωση κάθε χριστιανού. Είναι κανείς θλιμμένος; Είναι κανείς χαρούμενος; Κάθε ένας θα βρει εδώ αυτό που του αρμόζει. Και είναι τόσο μακριά από το να είναι μια κουραστική επανάληψη του ίδιου πράγματος, όπως μπορεί να φαίνεται σε όσους το κοιτάζουν επιπόλαια, ώστε, αν το μελετήσουμε δεόντως, θα βρούμε ότι σχεδόν κάθε στίχος έχει μια νέα σκέψη και κάτι πολύ ζωηρό μέσα του. Και αυτός, όπως και πολλοί άλλοι ψαλμοί του Δαβίδ, μας διδάσκει να είμαστε σύντομοι στις προσευχές μας, τόσο μόνοι όσο και όταν άλλοι ενώνονται μαζί μας· διότι, συνήθως, οι διαθέσεις, ιδιαίτερα των ασθενέστερων χριστιανών, είναι πιο πιθανό να διεγερθούν και να διατηρηθούν με σύντομες εκφράσεις, το νόημα των οποίων βρίσκεται σε μικρό εύρος, παρά με μακρές και επεξεργασμένες περιόδους. Ο Χένρι στη συνέχεια ερμηνεύει τη μακαριότητα εκείνων που περπατούν αμόλυντοι στον νόμο του Θεού. Ο ψαλμωδός δείχνει εδώ ότι οι ευσεβείς άνθρωποι είναι ευτυχισμένοι άνθρωποι· είναι, και θα είναι, πράγματι μακάριοι. Η ευτυχία είναι αυτό που όλοι προσποιούμαστε ότι στοχεύουμε και επιδιώκουμε. Δεν λέει εδώ σε τι συνίσταται· αρκεί για εμάς να γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνουμε και να είμαστε ώστε να την επιτύχουμε, και αυτό μας λέγεται εδώ. Όλοι οι άνθρωποι θα ήθελαν να είναι ευτυχισμένοι, αλλά λίγοι παίρνουν τον σωστό δρόμο· ο Θεός έχει θέσει εδώ μπροστά μας τον σωστό δρόμο, ο οποίος μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι θα καταλήξει σε ευτυχία, αν και είναι στενός και δύσβατος. Μακαριότητες είναι για τους δίκαιους· κάθε είδους μακαριότητα. Τώρα παρατηρήστε τα χαρακτηριστικά των ευτυχισμένων ανθρώπων. Εκείνοι είναι ευτυχισμένοι, 1. Που κάνουν το θέλημα του Θεού κανόνα όλων των πράξεών τους, και κυβερνούν τον εαυτό τους, σε όλη τη συναναστροφή τους, με αυτόν τον κανόνα: Περιπατούν στον νόμο του Κυρίου, στ. 1. Ο λόγος του Θεού είναι νόμος για αυτούς, όχι μόνο σε αυτό ή εκείνο το παράδειγμα, αλλά σε όλη την πορεία της συναναστροφής τους· περιπατούν μέσα στους φράχτες αυτού του νόμου, τους οποίους δεν τολμούν να παραβούν κάνοντας οτιδήποτε απαγορεύει· και περιπατούν στα μονοπάτια αυτού του νόμου, στα οποία δεν θα αδιαφορήσουν, αλλά θα προχωρήσουν σε αυτά προς τον στόχο, κάνοντας κάθε βήμα σύμφωνα με τον κανόνα και ποτέ δεν περιπατούν τυχαία. Αυτό είναι το να περιπατά κανείς στους τρόπους του Θεού (στ. 3), τους τρόπους που έχει σημειώσει για εμάς και μας έχει ορίσει να περιπατούμε σε αυτούς. Δεν θα μας ωφελήσει να κάνουμε τη θρησκεία θέμα της ομιλίας μας, αλλά πρέπει να την κάνουμε κανόνα του περιπατήματός μας· πρέπει να περιπατούμε στους τρόπους του, όχι στον τρόπο του κόσμου ή των δικών μας καρδιών, Ιώβ κγ΄. 10, 11· λα΄. 7. 2. Που είναι ευθείς και έντιμοι στη θρησκεία τους—αμόλυντοι στον δρόμο, όχι μόνο όσοι διατηρούν τον εαυτό τους καθαρό από τις μολύνσεις της πραγματικής αμαρτίας, ακηλίδωτοι από τον κόσμο, αλλά όσοι είναι συνήθως ειλικρινείς στις προθέσεις τους, στο πνεύμα των οποίων δεν υπάρχει δόλος, όσοι είναι πραγματικά τόσο καλοί όσο φαίνονται και κωπηλατούν προς την ίδια κατεύθυνση που κοιτάζουν. 3. Που είναι πιστοί στην εμπιστοσύνη που τους έχει ανατεθεί ως λαός του Θεού που ομολογεί. Ήταν η τιμή των Ιουδαίων ότι σε αυτούς είχαν εμπιστευθεί τα λόγια του Θεού· και μακάριοι είναι εκείνοι που διατηρούν καθαρή και ακέραιη αυτή την ιερή παρακαταθήκη, που φυλάττουν τις μαρτυρίες του ως θησαυρό ανεκτίμητης αξίας, τις φυλάττουν ως την κόρη του οφθαλμού τους, τις φυλάττουν έτσι ώστε να μεταφέρουν την παρηγοριά τους οι ίδιοι σε άλλον κόσμο και να αφήσουν τη γνώση και την ομολογία τους σε εκείνους που θα έρθουν μετά από αυτούς σε αυτόν τον κόσμο. Εκείνοι που θα περιπατούσαν στον νόμο του Κυρίου πρέπει να φυλάττουν τις μαρτυρίες του, δηλαδή τις αλήθειες του. Εκείνοι που δεν προσκολλώνται σε καλές αρχές δεν θα κάνουν για πολύ καιρό συνείδηση καλών πρακτικών. Ή οι μαρτυρίες του μπορεί να δηλώνουν τη διαθήκη του· η κιβωτός της διαθήκης ονομάζεται κιβωτός της μαρτυρίας. Εκείνοι που δεν τηρούν διαθήκη με τον Θεό δεν τηρούν τις εντολές του Θεού. 4. Που έχουν μονοδιάστατο βλέμμα προς τον Θεό ως το υπέρτατο αγαθό και τον υψηλότερο σκοπό σε όλα όσα κάνουν στη θρησκεία (στ. 2): Τον ζητούν με όλη την καρδιά τους. Δεν ζητούν τον εαυτό τους και τα δικά τους πράγματα, αλλά μόνο τον Θεό· αυτό είναι που στοχεύουν, να δοξαστεί ο Θεός στην υπακοή τους και να είναι ευτυχείς στην αποδοχή του Θεού. Αυτός είναι, και θα είναι, ο ανταποδοτής, η ανταμοιβή, όλων εκείνων που τον ζητούν έτσι επιμελώς, τον ζητούν με την καρδιά, γιατί αυτό είναι που ο Θεός κοιτάζει και απαιτεί· και με όλη την καρδιά, γιατί αν η καρδιά διαιρείται μεταξύ αυτού και του κόσμου είναι ελαττωματική. 5. Που αποφεύγουν προσεκτικά κάθε αμαρτία (στ. 3): Δεν κάνουν ανομία· δεν επιτρέπουν στον εαυτό τους καμία αμαρτία· δεν την διαπράττουν όπως κάνουν εκείνοι που είναι δούλοι της αμαρτίας· δεν την κάνουν συνήθεια, δεν την κάνουν επάγγελμα. Έχουν συνείδηση στον εαυτό τους πολλής ανομίας που τους εμποδίζει στους τρόπους του Θεού, αλλά όχι εκείνης της ανομίας που τους απομακρύνει από αυτούς τους τρόπους. Μακάριοι και άγιοι είναι εκείνοι που έτσι ασκούν τον εαυτό τους ώστε να έχουν πάντα συνείδηση χωρίς προσβολή.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Ο Χένρι κλείνει προτρέποντας σε προσευχή για ανοιχτά μάτια ώστε να δούμε τα θαυμαστά πράγματα στον λόγο του Θεού. Παρατηρήστε εδώ, 1. Ότι υπάρχουν θαυμαστά πράγματα στον νόμο του Θεού, τα οποία όλοι μας ενδιαφερόμαστε, και πρέπει να επιθυμούμε, να δούμε, όχι μόνο παράξενα πράγματα, που είναι πολύ εκπληκτικά και απροσδόκητα, αλλά εξαίρετα πράγματα, που πρέπει να εκτιμώνται ιδιαίτερα και να εκτιμώνται, και πράγματα που ήταν για πολύ καιρό κρυμμένα από τους σοφούς και συνετούς, αλλά τώρα αποκαλύπτονται στα νήπια. Αν υπήρχαν θαύματα στον νόμο, πολύ περισσότερο στο ευαγγέλιο, όπου ο Χριστός είναι τα πάντα εν πάσι, του οποίου το όνομα είναι Θαυμαστός. Καλώς μπορούμε εμείς, που ενδιαφερόμαστε τόσο στενά, να επιθυμούμε να δούμε αυτά τα θαυμαστά πράγματα, όταν οι ίδιοι οι άγγελοι φτάνουν να τα κοιτάξουν, 1 Πέτ. α΄. 12. Εκείνοι που θα έβλεπαν τα θαυμαστά πράγματα του νόμου και του ευαγγελίου του Θεού πρέπει να παρακαλέσουν αυτόν να ανοίξει τα μάτια τους και να τους δώσει κατανόηση. Είμαστε από τη φύση μας τυφλοί στα πράγματα του Θεού, μέχρις ότου η χάρις του κάνει τις φολίδες να πέσουν από τα μάτια μας· και ακόμη και εκείνοι στις καρδιές των οποίων ο Θεός έχει πει, Ας γίνει φως, έχουν ακόμη ανάγκη να φωτιστούν περαιτέρω, και πρέπει να προσεύχονται ακόμη στον Θεό να ανοίξει τα μάτια τους όλο και περισσότερο, ώστε εκείνοι που στην αρχή είδαν ανθρώπους σαν δέντρα που περπατούν να έρθουν να δουν όλα τα πράγματα καθαρά· και όσο περισσότερο ο Θεός ανοίγει τα μάτια μας τόσο περισσότερα θαύματα βλέπουμε στον λόγο του Θεού, τα οποία δεν βλέπαμε πριν.
Απαντήστε

Απόκριση

1. Πού στην καθημερινή σας πορεία αισθάνεστε τη μεγαλύτερη ανάγκη να κρύψετε τον λόγο του Θεού πιο βαθιά στην καρδιά σας; 2. Πώς μπορεί το παράδειγμα του ψαλμωδού για συνεχή μελέτη να αναδιαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο αρχίζετε και τελειώνετε κάθε ημέρα; 3. Ποιο ένα πρακτικό βήμα μπορείτε να κάνετε αυτή την εβδομάδα για να αντιμετωπίσετε τη Γραφή ως τον πλουσιότερο θησαυρό σας και όχι ως ένα παροδικό μέσο;
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ουράνιε Πατέρα, σε υμνούμε για το φως του Λόγου σου που αποκαλύπτει τις οδούς σου και φυλάσσει τις καρδιές μας από την αμαρτία. Με το Πνεύμα σου, άνοιξε τα μάτια μας να δούμε τα θαύματά του, δίδαξέ μας να περπατάμε άμεμπτα και να σε ζητούμε με όλη μας την καρδιά, και βοήθησέ μας να κρύψουμε τις εντολές σου μέσα μας, ώστε να χαιρόμαστε στα διατάγματά σου πάνω από κάθε επίγειο θησαυρό. Ενδυνάμωσέ μας να τα μελετάμε ημέρα και νύχτα και να τα τηρούμε με χαρούμενη επιμονή μέχρι να σε δούμε πρόσωπο με πρόσωπο. Αμήν.

Υπόμνημα του Matthew Henry επί της Αγίας Γραφής · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →