← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Γένεσις

Γένεση 37-38 — με τον Ιωάννη Καλβίνο

Γένεσις 37-38Υπομνήματα του John Calvin20 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Σήμερα στρεφόμαστε στην ταραχώδη ιστορία του Ιωσήφ και των αδελφών του στη Γένεση 37-38, καθοδηγούμενοι από την προσεκτική ερμηνεία του Ιωάννη Καλβίνου. Το σχόλιό του αποκαλύπτει πώς η θεία πρόνοια υφαίνεται μέσα από την ανθρώπινη αμαρτία και τις οικογενειακές συγκρούσεις, δείχνοντας τελικά στους κυρίαρχους σκοπούς του Θεού. Καθώς ακούμε τις γνώσεις του Καλβίνου, καλούμαστε να δούμε τα πρώτα κεφάλαια της ζωής του Ιωσήφ όχι απλώς ως αρχαία ιστορία αλλά ως καθρέφτη για τη δική μας εμπιστοσύνη στους κρυφούς τρόπους του Θεού. Η ποιμαντική και θεολογική φωνή του Καλβίνου μας βοηθά να παραμείνουμε στο κείμενο με ειλικρίνεια και ελπίδα. Ας μας οδηγήσει αυτό το μάθημα βαθύτερα στην αφήγηση της Γραφής για τη ζήλεια, τα όνειρα και την απροσδόκητη απελευθέρωση.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Εγκατασταθείτε σε έναν ήσυχο χώρο και διαβάστε τα κεφάλαια 37 και 38 της Γένεσης αργά. Προσέξτε τα όνειρα που προκαλούν φθόνο, το σκληρό σχέδιο των αδελφών και τη θλίψη που ακολουθεί. Αφήστε την αφήγηση να ξεδιπλωθεί χωρίς βιασύνη. Καθώς διαβάζετε, σκεφτείτε πώς οι σκοποί του Θεού προχωρούν ακόμη και όταν οι ανθρώπινες πράξεις φαίνεται να τους απειλούν. Επιστρέψτε στο κείμενο μετά από κάθε ενότητα του μαθήματος για να αφήσετε τα λόγια του Καλβίνου να φωτίσουν όσα έχετε ακούσει.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Καλβίνος ανοίγει εξετάζοντας τις γενεές του Ιακώβ. 2. Αυτές είναι οι γενεές του Ιακώβ. Με τη λέξη τβλντ τολεδότ δεν πρέπει να εννοούμε τόσο πολύ μια γενεαλογία, όσο ένα αρχείο γεγονότων, το οποίο φαίνεται πιο καθαρά από το πλαίσιο. Διότι ο Μωυσής έχοντας αρχίσει έτσι, δεν απαριθμεί γιους και εγγονούς, αλλά εξηγεί την αιτία του φθόνου των αδελφών του Ιωσήφ, οι οποίοι σχημάτισαν μια πονηρή συνωμοσία εναντίον του, και τον πούλησαν ως δούλο: σαν να είχε πει «Έχοντας συνοψίσει εν συντομία τη γενεαλογία του Ησαύ, τώρα επανέρχομαι στη σειρά της ιστορίας μου, ως προς αυτό που συνέβη στην οικογένεια του Ιακώβ». [132] Επιπλέον, ο Μωυσής πρόκειται να μιλήσει για την αποτρόπαια πονηρία των γιων του Ιακώβ, αρχίζει με τη δήλωση, ότι ο Ιωσήφ ήταν αγαπητός πέρα από τους υπόλοιπους στον πατέρα του, επειδή τον είχε γεννήσει στα γεράματα του: και ως ένδειξη τρυφερής αγάπης, τον είχε ντύσει με ένα χιτώνα υφασμένο από πολλά χρώματα. Αλλά δεν ήταν περίεργο που το αγόρι ήταν μεγάλο αγαπημένο με τον ηλικιωμένο πατέρα του, γιατί έτσι συνηθίζει να συμβαίνει: και δεν δίνεται εδώ δίκαιος λόγος για φθόνο; βλέποντας ότι γιοι πιο εύρωστης ηλικίας, με την υπαγόρευση της φύσης, θα μπορούσαν καλά να παραχωρήσουν ένα τέτοιο σημείο. Ο Μωυσής, ωστόσο, δηλώνει αυτό ως την αιτία του μίσους, ότι το μυαλό του πατέρα του ήταν πιο κεκλιμένο προς αυτόν παρά προς τους υπόλοιπους. Οι αδελφοί συλλαμβάνουν εχθρότητα εναντίον του αγοριού, το οποίο βλέπουν να αγαπιέται πιο τρυφερά από τον πατέρα τους, ως έχοντας γεννηθεί στα γεράματα του. [133] Αν δεν επέλεγαν να συμμετάσχουν σε αυτή την αγάπη προς τον αδελφό τους, γιατί δεν τον συγχωρούσαν στον πατέρα τους; Εξ ου, λοιπόν, αντιλαμβανόμαστε την κακόβουλη και διεστραμμένη διάθεσή τους. Αλλά, ότι ένας πολύχρωμος χιτώνας και παρόμοια μικροπράγματα τους φούντωσαν να επινοήσουν ένα σχέδιο σφαγής, είναι απόδειξη της αποτρόπαιης σκληρότητάς τους. Ο Μωυσής λέει επίσης ότι το μίσος τους αυξήθηκε, επειδή ο Ιωσήφ μετέφερε τις κακές ομιλίες των αδελφών του στον πατέρα τους. Κάποιοι ερμηνεύουν τη λέξη κακό ως εννοώντας κάποιο αφόρητο έγκλημα; αλλά άλλοι πιο σωστά υποθέτουν, ότι ήταν ένα παράπονο του αγοριού ότι οι αδελφοί του τον ενοχλούσαν με τις επικρίσεις τους; γιατί, αυτό που ακολουθεί στον Μωυσή, το παίρνω ως προσθήκη σε εξήγηση, ώστε να γνωρίζουμε την αιτία για την οποία είχε αντιμετωπιστεί τόσο άσχημα και με τέτοια εχθρότητα. Μπορεί να ρωτηθεί, γιατί ο Μωυσής εδώ κατηγορεί μόνο τους γιους της Βαλλά και της Ζελφά, όταν, αργότερα, δεν εξαιρεί τους γιους της Λείας από την ίδια κατηγορία; Ένας, πράγματι, από τους γιους της, ο Ρουβήν, ήταν πιο ήπιος από οποιονδήποτε από τους υπόλοιπους; δίπλα του ήταν ο Ιούδας, ο οποίος ήταν ομομήτριος αδελφός του. Αλλά τι να πει κανείς για τον Συμεών; Τι για τον Λευί; Σίγουρα αφού ήταν μεγαλύτεροι, είναι πιθανό ότι ήταν ηγέτες στην υπόθεση. Η υποψία μπορεί, ωστόσο, να διατηρηθεί, ότι επειδή αυτοί ήταν γιοι παλλακίδων και όχι αληθινών συζύγων, τα μυαλά τους θα κινούνταν πιο γρήγορα με φθόνο; σαν να τους υπέβαλλε η δουλική καταγωγή τους, από την πλευρά της μητέρας, σε περιφρόνηση. Ο Καλβίνος στρέφεται στη συνέχεια στα όνειρα του Ιωσήφ και τη θεϊκή τους προέλευση. 6. Και ο Ιωσήφ ονειρεύτηκε ένα όνειρο. Ο Μωυσής έχοντας δηλώσει ποιοι ήταν οι πρώτοι σπόροι αυτής της εχθρότητας, τώρα ανεβαίνει υψηλότερα, και δείχνει ότι ο Ιωσήφ είχε εκλεγεί, από τον θαυμαστό σκοπό του Θεού, για μεγάλα πράγματα; ότι αυτό είχε δηλωθεί σε αυτόν σε ένα όνειρο; και ότι, επομένως, το μίσος των αδελφών του ξέσπασε σε τρέλα. Ο Θεός, ωστόσο, αποκάλυψε σε όνειρα αυτό που θα έκανε, ώστε αργότερα να γίνει γνωστό ότι τίποτα δεν είχε συμβεί τυχαία: αλλά ότι αυτό που είχε καθοριστεί από ένα ουράνιο διάταγμα, μεταφέρθηκε τελικά, στον κατάλληλο χρόνο του, μέσω κυκλικών περιπλανήσεων στην ολοκλήρωσή του. Είχε προφητευθεί στον Αβραάμ ότι ο σπόρος του θα ήταν περιπλανώμενοι από τη γη της Χαναάν. Προκειμένου, λοιπόν, ο Ιακώβ να περάσει στην Αίγυπτο, αυτή η μέθοδος διορίστηκε θεϊκά; δηλαδή, ότι ο Ιωσήφ, όντας πρόεδρος στην Αίγυπτο σε μια εποχή πείνας, θα έφερνε τον πατέρα του εκεί με όλη την οικογένειά του, και θα τους προμήθευε με τροφή. Τώρα, από τα γεγονότα που αναφέρθηκαν πρώτα, κανείς δεν θα μπορούσε να είχε συμπεράνει ένα τέτοιο αποτέλεσμα. Οι γιοι του Ιακώβ συνωμοτούν να θανατώσουν το ίδιο το πρόσωπο, χωρίς το οποίο δεν μπορούν να διατηρηθούν; ναι, αυτός που είχε οριστεί να είναι ο υπουργός της σωτηρίας για αυτούς, ρίχνεται σε ένα πηγάδι, και με δυσκολία διασώζεται από τα σαγόνια του θανάτου. Οδηγούμενος από διάφορες ατυχίες, φαίνεται να είναι ξένος από το σπίτι του πατέρα του. Αργότερα, ρίχνεται στη φυλακή, σαν σε έναν άλλο τάφο, όπου, για πολύ καιρό, μαραζώνει. Τίποτα, επομένως, δεν ήταν λιγότερο πιθανό από το ότι η οικογένεια του Ιακώβ θα διατηρούνταν με τα μέσα του, όταν είχε αποκοπεί από αυτήν, και μεταφέρθηκε μακριά, και δεν υπολογιζόταν καν μεταξύ των ζωντανών. Ούτε παρέμενε καμία ελπίδα για την απελευθέρωσή του, ειδικά από την εποχή κατά την οποία παραμελήθηκε από τον αρχιφύλακα; αλλά καταδικασμένος σε ισόβια φυλάκιση, αφέθηκε εκεί να σαπίσει. Ο Θεός, ωστόσο, με τέτοιες περίπλοκες μεθόδους, επιτυγχάνει αυτό που είχε σκοπεύσει. Γι' αυτό, σε αυτή την ιστορία, έχουμε όχι μόνο ένα από τα πιο όμορφα παραδείγματα της Θείας Πρόνοιας, αλλά προστίθενται επίσης δύο άλλα σημεία ιδιαίτερα άξια προσοχής: πρώτον, ότι ο Κύριος εκτελεί το έργο του με θαυμαστούς και ασυνήθιστους τρόπους; και, δεύτερον, ότι φέρνει τη σωτηρία της Εκκλησίας Του, όχι από μεγαλειώδη λαμπρότητα, αλλά από τον θάνατο και τον τάφο. Επιπλέον, στο πρόσωπο του Ιωσήφ, παρουσιάζεται μια ζωντανή εικόνα του Χριστού, όπως θα φανεί πιο πλήρως από το πλαίσιο. Αλλά αφού αυτά τα θέματα θα επαναληφθούν συχνά, ας ακολουθήσουμε το νήμα του λόγου του Μωυσή. Ο Θεός, από τη μόνη χάρη Του, απένειμε ιδιαίτερη τιμή στο αγόρι, το οποίο ήταν το προτελευταίο μεταξύ δώδεκα, δίνοντάς του την προτεραιότητα μεταξύ των αδελφών του. Γιατί, με ποια αξία ή αρετή θα πούμε ότι απέκτησε την κυριαρχία πάνω στους αδελφούς του; Αργότερα φαινόταν, πράγματι, να αποκτά αυτό με τη δική του μεγάλη ευεργεσία: αλλά από το όνειρο μαθαίνουμε, ότι ήταν το δωρεάν δώρο του Θεού, το οποίο σε καμία περίπτωση δεν εξαρτιόταν από την ευεργεσία του Ιωσήφ. Μάλλον, ορίστηκε να είναι αρχηγός, με την απλή ευαρέσκεια του Θεού, προκειμένου να δείξει καλοσύνη στους αδελφούς του. Τώρα, αφού ο Κύριος εκείνη την εποχή συνήθιζε να αποκαλύπτει τα μυστικά Του με δύο μεθόδους -- με οράματα και με όνειρα -- ένα από αυτά τα είδη σημειώνεται εδώ. Διότι χωρίς αμφιβολία ο Ιωσήφ είχε ονειρευτεί συχνά με τον κοινό τρόπο: αλλά ο Μωυσής δείχνει ότι ένα όνειρο του στάλθηκε τώρα θεϊκά, το οποίο θα μπορούσε να έχει τη δύναμη και το βάρος ενός χρησμού. Γνωρίζουμε ότι τα όνειρα παράγονται συχνά από τις καθημερινές μας σκέψεις: μερικές φορές είναι ενδείξεις μιας ανθυγιεινής κατάστασης του σώματος: αλλά όποτε ο Θεός σκοπεύει να κάνει γνωστή τη βουλή Του με όνειρα, χαράζει σε αυτά ορισμένα σημάδια, τα οποία τα διακρίνουν από παροδικές και επιπόλαιες φαντασιώσεις, προκειμένου η αξιοπιστία και η αυθεντία τους να παραμείνουν σταθερές. Έτσι ο Ιωσήφ, όντας σίγουρα πεπεισμένος ότι δεν είχε παραπλανηθεί από ένα κενό φάσμα, ανακοίνωσε άφοβα το όνειρό του ως ουράνιο χρησμό. Τώρα, αν και η κυριαρχία του υπόσχεται υπό ένα αγροτικό σύμβολο, είναι ένα που δεν φαίνεται κατάλληλο για διδασκαλία στους γιους του Ιακώβ; γιατί γνωρίζουμε ότι ήταν βοσκοί, όχι γεωργοί. Αφού δεν είχαν σοδειά που θα μπορούσαν να συγκομίσουν, φαίνεται ελάχιστα σύμφωνο ότι θα έπρεπε να αποδοθεί φόρος τιμής στο δεμάτι του: Αλλά ίσως ο Θεός επέλεξε σκόπιμα αυτή την ομοιότητα, για να δείξει ότι αυτή η προφητεία δεν βασιζόταν στις παρούσες τύχες του Ιωσήφ, και ότι το υλικό της κυριαρχίας του δεν θα αποτελούνταν από εκείνα τα πράγματα που ήταν στο χέρι, αλλά ότι θα ήταν ένα μελλοντικό όφελος, η αιτία του οποίου θα έπρεπε να αναζητηθεί αλλού παρά στο σπίτι. Σχετικά με την απάντηση του πατέρα, ο Καλβίνος σχολιάζει περαιτέρω. 10. Και ο πατέρας του τον επέπληξε. Αν ο Ιακώβ υποπτευόταν ότι το όνειρο προερχόταν από μάταιη φιλοδοξία, σωστά επέπληξε τον γιο του; αλλά αν ήξερε ότι ο Θεός ήταν ο συγγραφέας του ονείρου, δεν έπρεπε να είχε διαμαρτυρηθεί μαζί του. Αλλά ότι το ήξερε, μπορεί να συναχθεί από εδώ, επειδή λέγεται αργότερα ότι το εξέτασε σοβαρά. Διότι ο Μωυσής, κάνοντας μια διάκριση μεταξύ αυτού και των γιων του, λέει ότι αυτοί δεν ανέπνεαν τίποτα άλλο παρά τον ιό του φθόνου; ενώ αυτός συλλογιζόταν στο μυαλό του τι μπορεί να σήμαινε αυτό; το οποίο δεν θα μπορούσε να είχε συμβεί, εκτός αν είχε επηρεαστεί με ευλάβεια. Αλλά βλέποντας ότι μια ορισμένη θρησκευτική εντύπωση για το θέμα στηριζόταν στο μυαλό του, πώς ήταν που επέπληξε τον γιο του; Αυτό αληθινά δεν ήταν να δίνει τιμή στον Θεό και στον λόγο Του. Διότι θα έπρεπε να είχε έρθει στο μυαλό του Ιακώβ ότι, αν και ο Ιωσήφ ήταν υπό την εξουσία του, ωστόσο διατηρούσε έναν προφητικό χαρακτήρα. Είναι πιθανό, όταν είδε τους γιους του τόσο κακόβουλους, ότι ήθελε να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο προσποιούμενος αυτό που δεν ένιωθε: γιατί δεν προσβλήθηκε από το όνειρο, αλλά δεν ήθελε να εξοργίσει τα μυαλά εκείνων που, λόγω της υπερηφάνειάς τους, δεν θα άντεχαν να είναι σε υποταγή. Επομένως δεν αμφιβάλλω ότι προσποιήθηκε ότι επέπληξε τον γιο του, από επιθυμία να κατευνάσει τη διαμάχη. Ωστόσο, αυτή η μέθοδος προσποιούμενου ότι είναι αντίθετος στην αλήθεια, όταν προσπαθούμε να κατευνάσουμε την οργή εκείνων που οργίζονται εναντίον της, δεν εγκρίνεται σε καμία περίπτωση από τον Θεό. Θα έπρεπε μάλλον ειλικρινά να είχε προτρέψει τους γιους του να μην «κλοτσούν ενάντια στα κεντριά». Ή τουλάχιστον θα έπρεπε να είχε χρησιμοποιήσει αυτή τη μετριοπαθή προσφώνηση, «Αν αυτό είναι ένα κοινό όνειρο, ας αντιμετωπιστεί με χλευασμό παρά με οργή; αλλά αν έχει προέλθει από τον Θεό, είναι πονηρό να μιλάς εναντίον του». Είναι ακόμη δυνατό ότι η ακαταλληλότητα του ονείρου είχε χτυπήσει το μυαλό του γέρου. Διότι γνωρίζουμε πόσο δύσκολο είναι να αποβάλουμε εντελώς κάθε αίσθημα υπεροχής. Σίγουρα, αν και ο Ιακώβ αποκλίνει ελαφρώς από τη σωστή πορεία, ωστόσο η ευσέβειά του φαίνεται να είναι όχι κοινής τάξεως; επειδή η ευλάβειά του για τον χρησμό επικράτησε τόσο εύκολα πάνω σε κάθε άλλο συναίσθημα. Αλλά η πιο πονηρή πείσμωνα προδίδεται στους γιους του, βλέποντας ότι ξεσπούν σε μεγαλύτερη εχθρότητα. Διότι αν και περιφρονούν το όνειρο, ωστόσο δεν θυμώνουν για το τίποτα. Πρόθυμα θα είχαν τον αδελφό τους ως αντικείμενο χλευασμού; αλλά μια ορισμένη μυστική αίσθηση της Θεότητας τους περιορίζει, ώστε, με ή ενάντια στη θέλησή τους, αναγκάζονται να αισθανθούν ότι υπάρχει κάτι αυθεντικό στο όνειρο. Εν τω μεταξύ, μια τυφλή αγριότητα τους ωθεί σε μια ακούσια αντίσταση ενάντια στον Θεό. Επομένως, για να κρατηθούμε σε υπακοή στον Θεό, ας μάθουμε να κατεβάζουμε τα υψηλά πνεύματά μας; επειδή η αρχή της διδακτικότητας είναι για τους ανθρώπους να υποταχθούν να οδηγηθούν σε τάξη. Αυτή η πείσμωνα στους γιους του Ιακώβ ήταν πιο κατακριτέα, επειδή όχι μόνο απέρριψαν τον χρησμό του Θεού μέσω του μίσους τους για την υποταγή, αλλά ήταν εχθρικοί προς τον αγγελιαφόρο και κήρυκά Του. Πόσο λιγότερο συγχωρήσιμο, λοιπόν, θα είναι η σκληρότητά μας, αν δεν υποταχθούμε πράοις στον ζυγό του Θεού; αφού η διδασκαλία της ταπεινότητας, η οποία υποτάσσει και ακόμη και νεκρώνει εμάς, δεν αποκαλύπτεται μόνο πιο καθαρά, αλλά επιβεβαιώνεται επίσης από το πολύτιμο αίμα του Χριστού; Αν, ωστόσο, βλέπουμε πολλά απείθαρχα πρόσωπα σήμερα, που αρνούνται να αγκαλιάσουν το ευαγγέλιο, και που πεισματικά εξεγείρονται εναντίον του, ας μην ταραχθούμε σαν από κάτι νέο, βλέποντας ότι ολόκληρη η ανθρώπινη φυλή είναι μολυσμένη με την ασθένεια της υπερηφάνειας; γιατί από το ευαγγέλιο όλη η δόξα της σάρκας μειώνεται στο τίποτα; μάλλον ας γνωρίζουμε ότι όλοι παραμένουν πεισματάρηδες, εκτός από εκείνους που γίνονται πράοι από την υποτακτική επιρροή του Πνεύματος.
Σκεφτείτε

Συλλογισμός

Ο Καλβίνος αναλογίζεται την παρέμβαση του Ρουβήν στην πλοκή. 21. Και ο Ρουβήν το άκουσε. Μπορεί να είναι καλό να παρατηρήσουμε, ενώ άλλοι έσπευδαν να χύσουν το αίμα του, με τη φροντίδα του οποίου ο Ιωσήφ διατηρήθηκε. Ο Ρουβήν, αναμφίβολα, σε μια υπόθεση, ήταν ο πιο πονηρός από όλους, όταν μόλυνε το κρεβάτι του πατέρα του· και αυτή η αχαλίνωτη επιθυμία, που περιλάμβανε άλλες κακίες, ήταν το σημάδι μιας διεφθαρμένης φύσης: τώρα ξαφνικά, αυτός μόνο, έχοντας σεβασμό στην ευσέβεια, και θυμούμενος το αδελφικό καθήκον, διαλύει την ασεβή συνωμοσία. Είναι αβέβαιο αν τώρα αναζητούσε τα μέσα για να κάνει κάποια αποζημίωση, για χάρη της οποίας θα μπορούσε να αποκατασταθεί στην εύνοια του πατέρα του. Ο Μωυσής δηλώνει ότι ήταν η πρόθεσή του να αποκαταστήσει το αγόρι με ασφάλεια στον πατέρα του: από όπου η εικασία που έχω δηλώσει είναι πιθανή, ότι σκέφτηκε ότι η ζωή του αδελφού του θα ήταν επαρκής τιμή με την οποία θα μπορούσε να συμφιλιώσει το μυαλό του πατέρα του με τον εαυτό του. Ωστόσο αυτό μπορεί να είναι, ωστόσο η ανθρωπιά που έδειξε προσπαθώντας να απελευθερώσει τον αδελφό του, είναι απόδειξη ότι δεν είχε εγκαταλειφθεί σε κάθε είδος πονηρίας. Και ίσως ο Θεός, με αυτή τη μαρτυρία της μετάνοιάς του, σχεδίασε σε κάποιο βαθμό να μειώσει την προηγούμενη ντροπή του. Από όπου διδασκόμαστε ότι οι χαρακτήρες των ανδρών δεν πρέπει να εκτιμώνται από μια μόνο πράξη, όσο αποτρόπαια κι αν είναι, ώστε να μας κάνει να απελπιστούμε για τη σωτηρία τους.
Απαντήστε

Απάντηση

Πού στη δική σας ζωή έχετε δει τον φθόνο να διαστρεβλώνει οικογενειακές ή κοινοτικές σχέσεις; Πώς η βεβαιότητα των κρυφών σκοπών του Θεού σας ενθαρρύνει όταν οι συνθήκες φαίνονται απελπιστικές; Με ποιους τρόπους μπορείτε να ασκήσετε μεγαλύτερη ευλάβεια για τον λόγο του Θεού ακόμη και όταν αμφισβητεί τις προσδοκίες σας;
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ὦ Κύριε Θεέ, ὁ διατάσσων τὰ πάντα κατὰ τὴν βουλὴν τοῦ θελήματός Σου, ἀναγνωρίζομεν εἰς τὴν προδοσίαν καὶ τὴν θλίψιν τοῦ Ἰωσὴφ τὴν σταθερὰν ἐκπλήρωσιν τῆς διαθηκικῆς Σου χάριτος πρὸς τὸν ἐκλεκτόν Σου λαόν. Ὑπόταξον ἐν ἡμῖν πᾶσαν ῥίζαν φθόνου καὶ ὑπερηφανείας, καὶ δώρησαι ἡμῖν χάριν νὰ ἀναπαυώμεθα ἐν τῇ προνοίᾳ Σου, πεποιθότες ὅτι φέρεις ζωὴν ἐκ θανάτου καὶ διαφυλάττεις τὰς ὑποσχέσεις Σου διὰ πάσης δοκιμασίας. Ἐνίσχυσον τὴν πίστιν ἡμῶν νὰ περιπατῶμεν ἐν ταπεινῇ ἐξαρτήσει ἐπὶ τὸν Χριστόν, ἐν ᾧ πᾶσαι αἱ βουλαί Σου μένουσιν ἀσφαλεῖς. Ἀμήν.

Υπομνήματα του John Calvin · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →