Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί
Άκουσε το Δίκαιο, και Υπό τη Σκιά των Πτερύγων Σου: Ψαλμοί 17 και 18
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Αυτοί οι δύο Ψαλμοί αποτελούν μία μόνο αναπνοή που εισπνέεται μέσα σε θλίψη και εκπνέεται μέσα σε θρίαμβο. Ο Ψαλμός 17 είναι «Προσευχή του Δαβίδ» — αλλά οι Πατέρες που συγκέντρωσαν ο Νήλ και ο Λίτλντεϊλ ακούν σε αυτόν την προσευχή του τέλειου Ανθρώπου, του ίδιου του Χριστού, ο οποίος περιβάλλεται από εχθρούς και κραυγάζει για δικαιοσύνη· μια ικεσία που διατρέχει, όπως λέει η αλυσίδα των Πατέρων, «όλη την πορεία της», χωρίς ούτε μία γραμμή αυτοδικαίωσης αλλά με την παράκληση να ακουστεί ο αθώος. Ο Ψαλμός 18 απαντά σε αυτόν: η μεγάλη ευχαριστία που έψαλε ο Δαβίδ «την ημέρα που ο Κύριος τον ελευθέρωσε από το χέρι όλων των εχθρών του», την οποία η Εκκλησία πάντοτε ερμήνευσε ως το άσμα της Αναστάσεως και της Αναλήψεως — «Θα σε αγαπώ, Κύριε, δύναμή μου». Έτσι το ζεύγος μεταβαίνει από την κραυγή υπό τη σκιά των πτερύγων στην αγάπη που αγαπά τον Θεό ως ίδια της τη δύναμη. Η Ανατολή προσεύχεται τον Ψαλμό 17 στην Τρίτη Ώρα και τον Ψαλμό 18 καθημερινά· και οι δύο είναι η ψυχή που μαθαίνει να ζητά ορθά και έπειτα να ευχαριστεί ορθά. Το να τους προσευχόμαστε καλά σημαίνει να περνάμε, όπως πέρασε ο Κύριος, από τη νύχτα της προσευχής στο πρωί της ελευθερίας.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Ανάγνωσε πρώτα τον Ψαλμό 17 ως την προσευχή ενός ανθρώπου ολοκληρωτικά δοσμένου στον Θεό. Ανοίγει με τα λόγια: «Άκουσε το δίκαιο, Κύριε, εξέτασε το παράπονό μου και πρόσεξε την προσευχή μου, που δεν βγαίνει από δόλια χείλη». Ο ικέτης ζητά να ερευνηθεί: «Εξέτασες και επισκέφθηκες την καρδιά μου τη νύχτα· με δοκίμασες και δεν θα βρεις ανομία μέσα μου». Έχει «φυλάξει δύσκολους δρόμους» και προσεύχεται: «Κράτα στερεά τα βήματά μου στις οδούς σου, ώστε να μην ολισθήσουν τα πόδια μου». Έπειτα η περίφημη ικεσία: «Φύλαξέ με ως κόρη οφθαλμού· κρύψε με υπό τη σκιά των πτερύγων σου, από τον ασεβή που με θλίβει». Οι εχθροί του «με περικυκλώνουν… σαν λιοντάρι που πεινά για τη λεία του». Και τελειώνει με την ελπίδα της αναστάσεως: «Εγώ όμως θα ιδώ το πρόσωπό σου εν δικαιοσύνη· και όταν ξυπνήσω κατά την ομοίωσή σου, θα χορτάσω από αυτό». Στη συνέχεια στρέψου στον Ψαλμό 18, όλο ευχαριστία: «Θα σε αγαπώ, Κύριε, δύναμή μου· ο Κύριος είναι ο στερεός βράχος μου και η άμυνά μου· ο Σωτήρας μου, ο Θεός μου και η ισχύς μου, σε αυτόν θα ελπίζω». Ο Κύριος κλίνει τους ουρανούς και κατεβαίνει· «Απέστειλε από ψηλά και με πήρε, και με έβγαλε από πολλά ύδατα». Φθάνει στο άσμα των εθνών που εισάγονται: «Θα με καταστήσεις κεφαλή των εθνών· λαός που δεν γνώρισα θα με υπηρετήσει». Από την κραυγή του Ψαλμού 17 στο στεφάνι του Ψαλμού 18 υπάρχει ένας δρόμος, και ο Κύριος τον περπάτησε πρώτος.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο ίδιος ο τίτλος του Ψαλμού 17 — «Προσευχή του Δαβίδ» — ανοίγει όλη την ανάγνωση, διότι οι Πατέρες δεν σταματούν στον Δαβίδ. Ο Ευσέβιος της Καισαρείας ονομάζει τον ομιλητή σαφώς: αυτός ο Ψαλμός είναι
προσευχή του τέλειου ανθρώπου, ή του ίδιου του Χριστού, για εκείνους που πρόκειται να σωθούν από Αυτόν.Αυτή η μοναδική πρόταση κυβερνά τα πάντα: όταν ο Ψαλμός λέει «δεν θα βρεις ανομία μέσα μου», δεν είναι καύχημα αμαρτωλού αλλά η αλήθεια του αναμαρτήτου· και όταν κραυγάζει «άκουσε το δίκαιο», το «δίκαιο» που ζητείται είναι η δικαιοσύνη που ο Χριστός προσφέρει για λογαριασμό μας. Έτσι η προσευχή δεν είναι μόνο του Δαβίδ, ούτε μόνο δική μας — είναι η Κεφαλή που προσεύχεται για τα μέλη, ο τέλειος Άνθρωπος που μεσιτεύει για όλους όσοι πρόκειται να σωθούν δι’ Αυτού. Γι’ αυτό η Ανατολή μπορεί να προφέρει αυτόν τον Ψαλμό χωρίς προσποίηση: τον προσευχόμαστε όχι με τη δική μας αθωότητα αλλά με τη δική Του. Και όταν ο Ψαλμωδός ζητά να κρυφτεί «υπό τη σκιά των πτερύγων σου», ο Άγιος Βασίλειος μας διδάσκει να μην ερμηνεύουμε αυτά τα πτερύγια ως απλή ποίηση αλλά ως την ίδια την ταχύτητα του ελέους του Θεού: στον τύπο των πτερύγων βλέπει την ταχύτητα της προστασίας του Θεού. Τα πτερύγια δεν είναι αργό καταφύγιο προς το οποίο σέρνεται κανείς· είναι ταχύτητα που μας προφθάνει, η προστασία ενός Θεού που τρέχει να σκεπάσει τους δικούς Του. Το να φυλαχθούμε «ως κόρη οφθαλμού» και να κρυφθούμε υπό αυτά τα ταχέα πτερύγια σημαίνει να φυλαχθούμε με την τρυφερότερη και ταχύτερη αγάπη που υπάρχει. Και η ελευθερία που υπόσχεται η προσευχή γίνεται, στον Ψαλμό 18, ένας δρόμος που μπορούμε πραγματικά να περπατήσουμε — διότι ο ίδιος ο Ευσέβιος που ονόμασε τον Ομιλητή μας λέει πώς τα βήματα που «δεν θα ολισθήσουν» διατηρούνται στερεά: αυτός
που ακολουθεί τον Ιησού, οφείλει να βαδίζει στα ίχνη Του· και ακριβώς επειδή πορεύεται στον δρόμο που βάδισε ο Κύριός μας, βρίσκει τον δρόμο στερεό,και ο στίχος αυτός εκπληρώνεται. Ο δρόμος είναι δύσκολος, αλλά είναι ο δρόμος Του, και επειδή πατήθηκε από Αυτόν δεν μπορεί να υποχωρήσει κάτω από τα πόδια μας.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Κράτα αυτές τις δύο αναγνώσεις μαζί και η προσευχή γίνεται της Εκκλησίας. Αν ο Ψαλμός 17 είναι «η προσευχή του τέλειου ανθρώπου… για εκείνους που πρόκειται να σωθούν από Αυτόν», τότε κάθε γραμμή που προσεύχεται ο αναμάρτητος, την προσεύχεται στα δικά μας στόματα — ώστε το «κράτα στερεά τα βήματά μου στις οδούς σου, ώστε να μην ολισθήσουν τα πόδια μου» να γίνεται η καθημερινή ικεσία ποδιών που ολισθαίνουν, ζητώντας να σταθεροποιηθούν στη δύναμη Εκείνου και όχι στη δική μας. Και αν η σκιά των πτερύγων είναι «η ταχύτητα της προστασίας του Θεού», τότε η ψυχή που περικυκλώνεται «από παντού» από το λιοντάρι δεν χρειάζεται να μετρήσει την απόσταση προς την ασφάλεια: η ασφάλεια ήδη κινείται προς αυτήν. Αυτή είναι η ακριβής παρηγοριά του ζεύγους. Ο Ψαλμός 17 τελειώνει κοιτάζοντας πέρα από τη νύχτα της θλίψης προς το πρωί της ομοιώσεως — «όταν ξυπνήσω κατά την ομοίωσή σου, θα χορτάσω από αυτό» — και ο Ψαλμός 18 είναι αυτό το πρωί, η ευχαριστία ενός ανθρώπου που ήδη ελευθερώθηκε, που ήδη αγαπά τον Θεό ως δύναμή του. Ο Ψαλμός 18 ο ίδιος ερμηνεύεται από την αλυσίδα των Πατέρων ως η ευχαριστία της Αναστάσεως και της Αναλήψεως, το άσμα του Δαβίδ — και του Υιού του Δαβίδ — που «ελευθερώθηκε… από το χέρι όλων των εχθρών του», και ο οποίος, αναστάς, κάνει ακόμη και τα άγνωστα έθνη δικά Του: «λαός που δεν γνώρισα θα με υπηρετήσει». Τα έθνη που εισάγονται είμαστε εμείς. Έτσι η προσευχή που άρχισε τη νύχτα υπό τα πτερύγια τελειώνει με όλη τη γη συγκεντρωμένη υπό το χέρι του Βασιλέως.
Απαντήστε
Απόκριση
Ας σε διδάξει ο Ψαλμός 17 πώς να ζητάς. Πρόσεξε ότι ο τέλειος Άνθρωπος προσεύχεται «άκουσε το δίκαιο» και «που δεν βγαίνει από δόλια χείλη» — η προσευχή που ακούγεται είναι η αληθινή προσευχή. Έτσι εξέτασε, πριν ζητήσεις, αν η προσευχή σου είναι δόλια: αν ζητάς από τον Θεό να ευλογήσει έναν δρόμο που δεν έχεις πρόθεση να εγκαταλείψεις, ή αν πραγματικά εννοείς «κράτα στερεά τα βήματά μου… ώστε να μην ολισθήσουν τα πόδια μου». Προσευχήσου τον εν Χριστώ, όχι με τη δική σου αθωότητα· ο Ψαλμός είναι πρώτα δική Του προσευχή, και σου τον δανείζει. Και όταν σε περικυκλώνουν — όταν το λιοντάρι «πεινά για τη λεία του» και οι εχθροί «με περικυκλώνουν από παντού» — μην προσπαθείς να φθάσεις στην ασφάλεια με τα δικά σου πόδια. Θυμήσου ότι τα πτερύγια είναι «η ταχύτητα της προστασίας του Θεού», και ο Θεός που σε κρύβει ήδη κινείται προς εσένα. Έπειτα, όταν έρθει η ελευθερία, μην ξεχάσεις τον Ψαλμό 18. Πολλοί κραυγάζουν την προσευχή του δεκαεβδόμου Ψαλμού τη νύχτα και ποτέ δεν ψάλλουν την ευχαριστία του δεκαόγδοου το πρωί. Κάνε συνήθειά σου να επιστρέφεις και να λες: «Θα σε αγαπώ, Κύριε, δύναμή μου», ονομάζοντας τον βράχο και το καταφύγιο και το κέρας της σωτηρίας σου ένα προς ένα, μέχρι η αγάπη του Θεού ως δύναμής σου να γίνει η μόνιμη στάση της ψυχής σου.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Χριστέ Θεέ μας, τέλειε Άνθρωπε, του οποίου η προσευχή στον Ψαλμό 17 προσφέρεται για όλους όσοι πρόκειται να σωθούν από Σένα: δέξου μας μέσα σε αυτήν την προσευχή. Δεν μπορούμε να πούμε για τον εαυτό μας ότι δεν θα βρεις ανομία μέσα μας, αλλά κρυβόμαστε στη δικαιοσύνη Σου και Σε παρακαλούμε να ακούσεις το δίκαιο. Κράτα στερεά τα βήματά μας στις οδούς Σου, ώστε να μην ολισθήσουν τα πόδια μας· και όταν το λιοντάρι πεινά για τη λεία του και οι εχθροί μας περικυκλώνουν από παντού, φύλαξέ μας ως κόρη οφθαλμού και κρύψε μας υπό τη σκιά των πτερύγων Σου, στην ταχύτητα εκείνης της προστασίας που μας προφθάνει πριν προλάβουμε να τη φθάσουμε. Οδήγησέ μας μέσα από τη νύχτα κάθε δοκιμασίας στο πρωί που θα ξυπνήσουμε κατά την ομοίωσή Σου και θα χορτάσουμε από αυτό. Και δίδαξέ μας, αφού ελευθερωθούμε, να ψάλλουμε τη μεγάλη Σου ευχαριστία: Θα σε αγαπώ, Κύριε, δύναμή μου, στερέ βράχε μου, άμυνά μου, κέρας της σωτηρίας μου και καταφύγιό μου. Κάνε εμάς, που ήμασταν λαός που δεν γνώρισες, να γίνουμε δικοί Σου για πάντα. Σε Σένα, με τον άναρχο Πατέρα Σου και το πανάγιο και ζωοποιό Πνεύμα Σου, δόξα, τιμή και προσκύνηση, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →