← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί

Εἰς τὰς Χεῖράς Σου, καὶ ἡ Μακαριότης τοῦ Συγχωρημένου: Ψαλμοὶ 31 καὶ 32

Ψαλμοί 31-32Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale)20 λεπ
Άνοιγμα

Εἰσαγωγή

Οἱ δύο αὐτοὶ Ψαλμοὶ εἶναι ἡ ἀναπνοὴ ψυχῆς ἥτις οὐδαμοῦ ἔχει καταφυγεῖν εἰ μὴ πρὸς τὸν Θεόν. Τὸν Ψαλμὸν 31 ἡ Ἐκκλησία ψάλλει ἑκάστην νύκτα ἐν τῷ Ἀποδείπνῳ, διότι ἐν αὐτῷ ὁ Κύριος προσεύχεται τὴν προσευχὴν ἥτις ἡγίασε τὴν ἰδίαν αὐτοῦ κλίνην θανάτου — «Εἰς χεῖράς Σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου» — καὶ τὸν θάνατον τῶν δούλων αὐτοῦ ἔκτοτε· οἱ Πατέρες ἤκουσαν ἐν αὐτῷ, σχεδὸν καθ’ ὅλον, τὴν Φωνὴν τοῦ Χριστοῦ ἐν τῷ Πάθει αὐτοῦ, καὶ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ λελυτρωμένου διὰ τοῦ Αἵματος αὐτοῦ. Ὁ Ψαλμὸς 32 εἶναι ὁ δεύτερος τῶν ἑπτὰ μετανοητικῶν Ψαλμῶν, καὶ ἀνοίγει μὲ αἰφνιδίαν μακαριότητα· «Μακάριος οὗ ἀφέθη ἀνομία, καὶ οὗ ἐπεκαλύφθη ἁμαρτία.» Εἰ ὁ πρῶτος Ψαλμὸς ὅλου τοῦ Ψαλτηρίου ἐμακάρισε τὸν ἄνθρωπον ὅστις οὐδέποτε ἐπορεύθη ἐν βουλῇ ἀσεβῶν, ὁ Ψαλμὸς οὗτος μακαρίζει τὴν ἑπομένην εὐτυχεστάτην κατάστασιν — τὸν ἁμαρτωλὸν ὅστις, πεσών, ὡμολόγησε καὶ ἐπλύθη καθαρός. Ἡ Χριστιανικὴ Ἀνατολὴ προσεύχεται ἀμφοτέρους καθὼς ἡ Ἐκκλησία προσεύχεται αὐτούς· ὁ πρῶτος κατακλίνων τὴν πιστεύουσαν ψυχὴν εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Πατρός, ὁ δεύτερος διδάσκων τὴν ψυχὴν ταύτην ὅτι ἡ θύρα τῆς μετανοίας ἵσταται πάντοτε ἀνοικτή, καὶ ὅτι ὁ Θεὸς οὐχ ἁπλῶς καλύπτει τὴν ἁμαρτίαν ὡς διὰ πανίου, ἀλλ’ ἐξαλείφει αὐτὴν ὥστε οὐδὲ ἴχνος μένει.
Διαβάστε

Ἀνάγνωσις

Ἀνάγνωθι τὸν Ψαλμὸν 31 βραδέως, ἀκούων δύο φωνὰς συμπεπλεγμένας εἰς μίαν. Ἄρχεται ἐν πίστει κατὰ τῆς αἰσχύνης — «Ἐπὶ σοί, Κύριε, ἤλπισα, μὴ καταισχυνθείην εἰς τὸν αἰῶνα· ἐν τῇ δικαιοσύνῃ σου ῥῦσαί με» — καὶ ἱκετεύει, «Κλῖνον τὸ οὖς σου πρὸς με· ταχὺ ἐξελοῦ με.» Ὀνομάζει τὸν Θεὸν πέτραν καὶ οἶκον ἀσφαλείας· «Γενοῦ μοι εἰς θεὸν ὑπερασπιστήν... ὅτι στερέωμά μου καὶ καταφυγή μου εἶ σύ.» Εἶτα ἔρχεται ὁ στίχος ὁ ἁγιάζων πᾶσαν Χριστιανικὴν τελευτήν· «Εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου· ἐλυτρώσω με, Κύριε, ὁ Θεὸς τῆς ἀληθείας.» Διωκόμενος, λησμονημένος «ὡς νεκρὸς ἀπὸ καρδίας», «ὡς σκεῦος ἀπολωλός», ὁ πάσχων ἔτι λέγει, «Ἐπὶ σοὶ ἤλπισα, Κύριε· εἶπα, Σὺ εἶ ὁ Θεός μου. Ἐν ταῖς χερσί σου οἱ καιροί μου.» Λήγει ἐν εὐχαριστίᾳ καὶ συμβουλῇ· «Ἀγαπᾶτε τὸν Κύριον, πάντες οἱ ὅσιοι αὐτοῦ... Ἰσχύσατε, καὶ κραταιωθήσεται ἡ καρδία ὑμῶν, πάντες οἱ ἐλπίζοντες ἐπὶ Κύριον.» Εἶτα στρέψον πρὸς τὸν Ψαλμὸν 32 καὶ αἴσθου τὴν μεταβολὴν τοῦ καιροῦ· «Μακάριος οὗ ἀφέθη ἀνομία... Ὅτι ἐσίγησα, ἐπαλαιώθη τὰ ὀστᾶ μου ἀπὸ τοῦ κράζειν με ὅλην τὴν ἡμέραν... Τὴν ἁμαρτίαν μου ἐγνώρισα, καὶ τὴν ἀνομίαν μου οὐκ ἐκάλυψα... καὶ σὺ ἀφῆκας τὴν ἀσέβειαν τῆς ἁμαρτίας μου.» Λήγει ἐν φωτί· «Εὐφράνθητε ἐπὶ Κύριον, καὶ ἀγαλλιᾶσθε, δίκαιοι.»
Μελετήστε

Μελέτη

Ὅλη ἡ ἄρθρωσις τοῦ Ψαλμοῦ 32 στρέφεται ἐπὶ μιᾶς λέξεως — «ἐπεκαλύφθη.» Προειδοποιούμεθα μὴ φαντασθῶμεν ὅτι ὁ Θεὸς ῥίπτει ἱμάτιον ἐπὶ τῆς ἁμαρτίας ἡμῶν ἐνῷ ἡ ἁμαρτία ἔτι σήπεται ὑποκάτω. Ὁ ἅγιος Βασίλειος ὁ Μέγας διδάσκει τὸ ἐναντίον, καὶ ἡ Ἀνατολὴ ἐφύλαξε τοὺς λόγους αὐτοῦ· ἡ συγχώρησις οὐκ ἔστι κρύψις ἀλλ’ ἐξαφάνισις. Λέγει ὁ στίχος σημαίνει τὴν παντελῆ ἐξάλειψιν τῆς ἁμαρτίας, ὥστε οὐδὲ ἴχνος αὐτῆς μένει. Ὁ Θεοδώρητος λέγει τὸ αὐτὸ περὶ τῆς θαυμαστῆς γενναιοδωρίας τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν μετανοοῦντα· τοιαύτῃ ἐλευθεριότητι χρῆται ὁ Θεὸς τοῖς ἁμαρτωλοῖς, ὥστε οὐ μόνον συγχωρεῖ, ἀλλὰ καὶ ἐξαλείφει τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν, ὥστε οὐδὲ τὸ ἐλάχιστον ἴχνος αὐτῶν μένει. Τοῦτο εἶναι τὸ Εὐαγγέλιον ἐντὸς τοῦ Ψαλτηρίου· τὸ Αἷμα τοῦ Χριστοῦ οὐ κρύπτει τὸν ρύπον — ἀποπλύνει αὐτόν. Καὶ οὕτως ὁ μετανοῶν οὐ δεῖ φοβεῖσθαι μήπως τις σκιὰ τῆς παλαιᾶς ἐνοχῆς λανθάνῃ ὄπισθεν τῆς συγχωρήσεως. Ὅταν ἡ ἁμαρτία συγχωρηθῇ, ἀπῆλθεν, ἐξαλειφθεῖσα ὡς νεφέλη διασκορπιζομένη ὑπὸ τοῦ ἡλίου. Τὸ «Μασχίλ», ὁ Ψαλμὸς «τῆς συνέσεως», δικαίως οὕτως ὀνομάζεται, λέγουσιν οἱ Πατέρες· διότι οὐδεὶς δύναται ἀληθῶς θρηνῆσαι τὰς ἁμαρτίας αὐτοῦ εἰ μὴ ὁ συνιεὶς αὐτάς, καὶ οὐδεὶς δύναται χαίρειν ἐν τῇ μακαριότητι ταύτῃ εἰ μὴ ὁ πρότερον γνωρίσας τὸ βάρος τοῦ σιγᾶν καὶ τῶν ὀστῶν αὐτοῦ παλαιουμένων.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Ὁ Ψαλμὸς 32 διδάσκει ἐπίσης ὅτι ἡ θλῖψις εἶναι φάρμακον, οὐχ ἁπλῶς τιμωρία. Ἀναγινώσκων τὸν στίχον «πολλαὶ αἱ μάστιγες τοῦ ἁμαρτωλοῦ», ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος θαυμάζει πῶς ὁ Δαυίδ, γινώσκων τὰς δοκιμασίας αἵτινες περιστοιχίζουσι τοὺς δικαίους, οὐδέποτε ἀφίησι τὴν ψυχὴν ἄνευ παρηγορίας. διότι ὁ Δαυίδ, γινώσκων ταύτας τὰς δυσχερείας, λέγει περὶ αὐτῶν ὅτι πολλαὶ αἱ θλίψεις τῶν δικαίων — ἀλλ’ εὐθὺς προστίθησιν ὅτι ὁ Κύριος ἐξαιρεῖται αὐτοὺς ἐκ πασῶν. Ὡς παρατηρεῖ ὁ Χρυσόστομος, ὅταν ὁ Ψαλμῳδὸς ὀνομάζῃ τὴν νόσον, ταχὺς εἶναι μετὰ τοῦ θεραπεύματος· μόλις εἶπε περὶ τῆς νόσου πρὶν μνημονεύσῃ τῆς θεραπείας. Ἀλλὰ περὶ τῶν ἐσκληρυμμένων ἐχθρῶν τοῦ Θεοῦ ὁ Ψαλμῳδὸς οὐ προσφέρει τοιαύτην παρηγορίαν — διότι οὐ θέλουσιν ὁμολογῆσαι. Καὶ ἐνταῦθα οἱ δύο Ψαλμοὶ συμπλέκουσι χεῖρας. Ὁ μετανοῶν τοῦ Ψαλμοῦ 32 εἶναι αὐτὴ ἡ ψυχὴ ἥτις, ἐν τῷ Ψαλμῷ 31, παρατίθησι τὸ πνεῦμα αὐτῆς εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Πατρός. Οἱ Πατέρες σημειοῦσιν ὅτι ὁ στίχος οὗτος, «Εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου», ἀπετέλεσε τὰ τελευταῖα λόγια τοσούτων δούλων τοῦ Θεοῦ — μεταξὺ αὐτῶν, ὡς ἀναγράφει ὁ Νήλ, αὐτὸς ὁ ἅγιος Βασίλειος ὁ Μέγας ἐξέπνευσε τὸ πνεῦμα αὐτοῦ μετὰ τῶν λόγων τούτων. Ἡ μακαριότης τοῦ συγχωρημένου καὶ ἡ πίστις τοῦ ἀποθνῄσκοντος εἶναι ἓν μυστήριον· ἡ ψυχὴ ἥτις ὡμολόγησε τὴν ἁμαρτίαν αὐτῆς καὶ εὗρεν αὐτὴν ἐξαλειφθεῖσαν δύναται κατακλῖναι ἑαυτήν, ἄνευ φόβου, εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Θεοῦ τῆς ἀληθείας τοῦ λυτρώσαντος αὐτήν.
Απαντήστε

Ἀπόκρισις

Οἱ Ψαλμοὶ οὗτοι ἐπιβάλλουσιν ἓν μόνον ἐρώτημα· θέλεις σιγᾶν, ἢ θέλεις ὁμολογεῖν; Ὁ Δαυίδ λέγει ἡμῖν σαφῶς τί ἐστοίχισε τὴν σιωπὴν αὐτοῦ — «Ὅτι ἐσίγησα, ἐπαλαιώθη τὰ ὀστᾶ μου.» Ἡ ἁμαρτία ἣν οὐκ ἠθέλησε ὀνομάσαι οὐκ ἀπῆλθεν διὰ τὸ κρυβῆναι· ἐκάθητο ἐν αὐτῷ ὡς ἄκανθα, καὶ αὐτὸς ὁ πόνος ἦν ἡ χεὶρ τοῦ Θεοῦ ὁδηγοῦσα αὐτόν, δι’ ὁδοῦ ἣν οὐκ ἐγίνωσκε, πρὸς τὴν ἀνακούφισιν τῆς ὁμολογίας. Μὴ θάλπε τοίνυν ἁμαρτίαν κρυπτὴν ὑπὸ συκίνων φύλλων προφάσεων. Φέρε αὐτὴν εἰς τὸ φῶς, καὶ πίστευσον τῇ ἐπαγγελίᾳ ἣν οἱ Πατέρες φυλάττουσιν· ὅτι ὁ Θεὸς οὐχ ἁπλῶς καλύπτει αὐτήν, ἀλλ’ ἐξαλείφει αὐτὴν παντελῶς, ὥστε οὐδὲ ἴχνος μένει. Καὶ ὅταν ὁμολογήσῃς, μάθε τὴν πίστιν τοῦ πρώτου Ψαλμοῦ. Ποίησον τὸν Θεὸν πέτραν ἰσχυρὰν καὶ οἶκον ἀσφαλείας· εἰπὲ μετὰ τοῦ Δαυίδ, «Ἐν ταῖς χερσί σου οἱ καιροί μου.» Τότε, ὅ,τι ἂν συμβῇ — καὶ αὐτὴ ἡ ὥρα τοῦ θανάτου — δύνασαι παραθεῖναι τὸ πνεῦμά σου εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Θεοῦ τῆς ἀληθείας, καθὼς ὁ Κύριός σου ἐποίησε πρὸ σοῦ, καὶ καθὼς οἱ ἅγιοι αὐτοῦ ἐποίησαν μετ’ αὐτόν, ἄνευ φόβου μήπως ἡ λυτρωτικὴ χεὶρ ἀποτύχῃ. Ἰσχύσατε, καὶ κραταιωθήσεται ἡ καρδία ὑμῶν.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ὅστις ἐπὶ τοῦ Σταυροῦ παρέθου τὸ πνεῦμά σου εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Πατρός σου καὶ ἡμῶν, καὶ ὅστις ἐξαλείφεις τὰς ἁμαρτίας πάντων τῶν ὁμολογούντων αὐτάς· γενοῦ ἡμῖν πέτρα ἰσχυρὰ καὶ οἶκος ἀσφαλείας, ἵνα μηδέποτε καταισχυνθῶμεν. Ἐσιγήσαμεν ἐπὶ πολὺν χρόνον, καὶ τὰ ὀστᾶ ἡμῶν ἐπαλαιώθησαν· ἐκρύψαμεν ὑπὸ ματαίων προφάσεων τὰς ἁμαρτίας ἃς ἔδει παραθεῖναι ἐνώπιόν σου. Λῦσον νῦν τὰς γλώσσας ἡμῶν εἰς ὁμολογίαν, καὶ τῇ ἀπείρῳ ἐλευθεριότητί σου μὴ μόνον συγχώρησον ἀλλὰ καὶ ἐξάλειψον παντελῶς τὰς παραβάσεις ἡμῶν, ὥστε οὐδὲ ἴχνος αὐτῶν μένῃ κατηγοροῦν ἡμᾶς. Μόλις ὠνόμασας τὴν νόσον ἡμῶν πρὶν ἑτοιμάσῃς τὴν θεραπείαν ἡμῶν· οὕτω ποίησον ἡμᾶς εὐφρανθῆναι καὶ ἀγαλλιᾶσθαι ἐν σοί, ἀληθινοῖς τὴν καρδίαν. Καὶ ὅταν ἡ ἑσπέρα τοῦ βίου τούτου ἐγγίζῃ, δίδαξον ἡμᾶς λέγειν μετὰ σοῦ καὶ μετὰ πάντων τῶν ἁγίων σου, «Εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμά μου», γινώσκοντες ὅτι ἐλυτρώσω ἡμᾶς, Κύριε, ὁ Θεὸς τῆς ἀληθείας. Σὺ γὰρ εἶ ἡ σωτηρία τῶν μετανοούντων καὶ ἡ καταφυγὴ τῶν ἀποθνῄσκοντων, καὶ σοὶ ἀναπέμπομεν δόξαν, σὺν τῷ ἀνάρχῳ Πατρί σου καὶ τῷ παναγίῳ καὶ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεί, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →