← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Λευιτικόν

Έσεσθε Άγιοι: Αγάπα τον Πλησίον Σου ως Εαυτόν Σου, και η Αγιότητα Υφασμένη στην Καθημερινή Ζωή

Λευιτικόν 19-20Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed)22 λεπ
Άνοιγμα
«Έσεσθε άγιοι, διότι εγώ Κύριος ο Θεός υμών άγιος είμι.» Έτσι ανοίγει ο μέγας κώδικας της αγιότητας, και ό,τι ακολουθεί δεν είναι φυγή από τον κόσμο σε τελετουργική απομόνωση αλλά αγιότητα υφασμένη στον πιο συνηθισμένο ιστό της ζωής — στη σοδειά και στους μισθούς, στις έντιμες ζυγαριές και στον ευγενή λόγο, στη μεταχείριση του κωφού και του τυφλού, του πτωχού και του ξένου. Και εκεί, τοποθετημένος σαν πολύτιμος λίθος ανάμεσα στις καθημερινές εντολές, στέκει ο λόγος που ο ίδιος ο Κύριος θα ονόμαζε κάποτε τη δεύτερη μεγάλη εντολή: «Αγαπήσεις τον πλησίον σου ως σεαυτόν.» Ο μακάριος Θεοδώρητος Κύρου ερμηνεύει τον κώδικα της αγιότητας με το σταθερό του βλέμμα στον τρόπο που ο Θεός διδάσκει τα νοητά διά των αισθητών — απαγορεύοντας την ανάμειξη διαφόρων ειδών, τη σπορά αναμεμειγμένου σπόρου, το ένδυμα από μαλλί και λινάρι υφασμένο μαζί, όχι ως αυτοσκοπούς αλλά ως ζωντανές εικόνες ώστε ο λαός να μην αναμιγνύει το άγιο με το βέβηλο ούτε να «ετερoζυγεί» με την απιστία. Βλέπει επίσης ότι πολλές από τις απαγορεύσεις αυτών των κεφαλαίων — η παραμόρφωση του γενειάδου, οι τομές στη σάρκα για τους νεκρούς, τα σημάδια που τρυπιούνται στο δέρμα, η προσφυγή σε εκείνους που έχουν «πνεύματα οικεία» — στρέφονταν κατά των ειδωλολατρειών των γύρω εθνών, των τελετών με τις οποίες οι Έλληνες και άλλοι λάτρευαν δαίμονες. Ολόκληρος ο κώδικας, αισθητός και νοητός μαζί, λέει ένα πράγμα: ανήκετε ολοκληρωτικά στον Κύριο, και ας διαμορφώσει αυτή η ανήκουσα κάθε νήμα της ζωής. Και στο κέντρο του λάμπει ο βασιλικός νόμος: αγάπα τον πλησίον σου ως εαυτόν σου — η εντολή πάνω στην οποία, μαζί με την αγάπη του Θεού, «κρέμανται όλος ο νόμος και οι προφήται» (Ματθ 22:39–40).
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αναγνώσατε Λευιτικόν 19–20 — τον κώδικα της αγιότητας. «Έσεσθε άγιοι, διότι εγώ Κύριος ο Θεός υμών άγιος είμι.» Τίμα πατέρα και μητέρα· φύλαττε τα σάββατα· μη στραφείς προς είδωλα. Άφησε τα υπολείμματα της σοδειάς και του αμπελώνος «τω πτωχώ και τω ξένω». «Ου κλέψετε, ου ψεύσεσθε… ουκ ομείσθε τω ονόματί μου επί αδίκω.» «Ουκ αδικήσεις τον πλησίον… ο μισθός του μισθωτού ου μενεί παρά σοι έως πρωί.» «Ου κακώς ερείς κωφόν, ουδέ προσθήσεις σκάνδαλον προ προσώπου τυφλού.» «Ου λήψει πρόσωπον πτωχού, ουδέ θαυμάσεις πρόσωπον δυνατού· εν δικαιοσύνη κρινείς τον πλησίον σου.» «Ου μισήσεις τον αδελφόν σου εν τη καρδία σου… Ουκ εκδικηθήσῃ, ουδέ μηνιείς… αλλά αγαπήσεις τον πλησίον σου ως σεαυτόν· εγώ Κύριος.» Έπειτα: «Κτήνη σου ου συναχεθήσεται ετέρω γένει· και τον αγρόν σου ου σπείρεις δύο γένη· και ιμάτιον εκ δύο υφασμένων ουκ επενδύσῃ σεαυτώ.» Μη παραμορφώσεις τα άκρα του γενειάδου, μη ποιήσεις τομάς επί σαρκός δια τους νεκρούς, μηδέ «γράμματα στικτά ποιήσεις εν υμίν». «Μη προσέχετε τοις εγκαθιμένοις, μηδέ τοις επαοιδοίς.» «Προ προσώπου πολιού αναστήσῃ… και αγαπήσεις» τον ξένον «ως σεαυτόν». «Ζυγοί δίκαιοι… έστωσαν υμίν· εγώ Κύριος ο Θεός υμών.»
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Θεοδώρητος ερμηνεύει τις παράδοξες απαγορεύσεις του κώδικα της αγιότητας — μη ανάμειξη γενών, μη ανάμειξη σπόρου, μη ένδυμα από μαλλί και λινάρι αναμεμειγμένα — ως συνήθεια του Θεού να διδάσκει τα νοητά διά των αισθητών. Η απαγόρευση της διασταύρωσης είναι μια ζωντανή παραβολή κατά της ανίερης ανάμειξης, μήπως η παράνομη ανάμειξη μεταβεί από τα άλογα στα λογικά. Η ίδια η μέθοδος αυτών των νόμων είναι εκείνη που ο Θεοδώρητος έχει σημειώσει σε όλη την Πεντάτευχο: διά των αισθητών διδάσκει τα νοητά. Έτσι το απαγορευμένο ένδυμα από αναμεμειγμένα νήματα δεν καταδικάζεται για τον εαυτό του αλλά ως τύπος απαγορευμένης συμπεριφοράς — ο Θεός «ου το ιμάτιον νόθον καλεί, αλλά διά τούτου την πράξιν αινίττεται» — και από αυτό ο Θεοδώρητος αντλεί το μάθημα διδάσκων μηδαμώς τα εναντία πράττειν. Ο αναμεμειγμένος αμπελώνας ερμηνεύεται ομοίως· και ο λόγος του Αποστόλου, «μη γίνεσθε ετεροζυγούντες απίστοις», είναι για τον Θεοδώρητο το ίδιο το νόημα που φέρουν αυτές οι εικόνες. Ο κώδικας της αγιότητας, λοιπόν, δεν είναι ένα κουβάρι αυθαίρετων ταμπού αλλά μια διαρκής διδασκαλία για την αδιαίρετη ανήκουσα στον Θεό — ώστε ο λαός να μην υφαίνει το άγιο μαζί με το βέβηλο, αλλά να κρατά κάθε νήμα της ζωής αμιγές και αφιερωμένο στον Κύριο.
Σκεφτείτε

Σκέψη

Στο κέντρο αυτού του κώδικα της αδιαίρετης αγιότητας στέκει μία εντολή που ο ίδιος ο Κύριος θα υψώσει πάνω από σχεδόν όλες τις άλλες: «Αγαπήσεις τον πλησίον σου ως σεαυτόν· εγώ Κύριος.» Είναι εντυπωσιακό πού τοποθετεί ο Μωυσής αυτήν — όχι σε πραγματεία περί αρετής αλλά μέσα στις πιο πρακτικές εντολές: μη αδικήσεις τον μισθωτό, μη κακολογήσεις τον κωφό ή σκανδαλίσεις τον τυφλό, μη διαστρέψεις την κρίση για πλούσιο ή πτωχό, μη θρέψεις μνησικακία. Η αγιότητα, σε αυτόν τον κώδικα, δεν είναι πρώτα έκσταση αλλά τρόπος μεταχείρισης των ανθρώπων. Και όταν ένας νομικός ρώτησε τον Κύριο ποια είναι η μεγάλη εντολή, ονόμασε πρώτα την αγάπη του Θεού, «δευτέρα δε ομοία αυτή· αγαπήσεις τον πλησίον σου ως σεαυτόν. Εν ταύταις ταις δυσί εντολαίς όλος ο νόμος και οι προφήται κρέμανται» (Ματθ 22:39–40). Ο Απόστολος λέει το ίδιο: «ο γαρ πας νόμος εν ενί λόγω πληρούται… αγαπήσεις τον πλησίον σου ως σεαυτόν» (Γαλ 5:14). Έτσι αυτό το εδάφιο, θαμμένο ανάμεσα σε υπολείμματα σοδειάς και μισθούς και δίκαιες ζυγαριές, είναι ο σπόρος ολόκληρης της ευαγγελικής ηθικής — και δείχνει ότι η αγιότητα που απαιτεί ο Θεός δεν είναι αποχωρισμός από τον πλησίον αλλά αγάπη προς αυτόν. Η ερμηνεία του Θεοδώρητου για τους γύρω νόμους βαθαίνει αυτό αντί να ανταγωνίζεται. Οι απαγορεύσεις του αναμεμειγμένου νήματος και του αναμεμειγμένου σπόρου δεν αφορούσαν ποτέ ύφασμα και καρπούς αλλά συμπεριφορά, διότι, όπως επιμένει, Το ότι ου το ιμάτιον νόθον καλεί, αλλά διά τούτου την πράξιν αινίττεται, μαρτυρείται εκ των καταπετασμάτων της σκηνής, άτινα εκ διαφόρων νημάτων κατεσκευάσθη. Ο Θεός περιφράσσει τον λαό Του κατά των ειδωλολατρειών και διαφθορών των εθνών — των τομών για τους νεκρούς, των σημαδιών της δαιμονολατρίας, της συμβουλής πνευμάτων οικείων — ακριβώς ώστε, χωρισμένοι από ό,τι μολύνει, να είναι ελεύθεροι για το ένα πράγμα που εκπληρώνει τον Νόμο. Το να είναι κανείς άγιος όπως ο Θεός είναι άγιος, στο τέλος, σημαίνει να αγαπά: να διατηρεί την καρδιά αδιαίρετη για τον Θεό, και να χύνει αυτήν την αδιαίρετη καρδιά στον πλησίον που είναι πλασμένος κατ’ εικόνα Του.
Απαντήστε

Απόκριση

Μη φανταστείς ότι η αγιότητα ζει μόνο στο ιερό. Όλος αυτός ο κώδικας σε διδάσκει ότι ο Κύριος που είπε «έσεσθε άγιοι» μίλησε έπειτα για υπολείμματα σοδειάς και μισθό εργάτη, για το πώς μιλάς στον κωφό και περνάς δίπλα από τον τυφλό, για έντιμα βάρη και αμνησίκακη καρδιά. Αναζήτησε λοιπόν την αγιότητα εκεί όπου την τοποθέτησε ο Θεός — στις συναλλαγές σου με τους ανθρώπους που είναι πλησιέστερα σου. Πλήρωσε ό,τι οφείλεις, και εγκαίρως. Μη εκμεταλλεύεσαι την αδυναμία του κωφού, του τυφλού, του πτωχού, του ξένου· μη κολακεύεις τους ισχυρούς στην κρίση ούτε περιφρονείς τους ταπεινούς. Και πάνω απ’ όλα, βάλε στην καρδιά σου την εντολή που είναι ο σπόρος του Ευαγγελίου: «Αγαπήσεις τον πλησίον σου ως σεαυτόν.» Ο Κύριος την τοποθέτησε ανάμεσα στα μικρά καθημερινά καθήκοντα επειδή εκεί ζει ή πεθαίνει. Δεν μπορείς να αγαπήσεις πλησίον που αδικείς, ή κακολογείς, ή μισείς κρυφά. Άφησε λοιπόν τη μνησικακία που θρέφεις· ο Νόμος την απαγορεύει στην ίδια πνοή που προστάζει την αγάπη. Και μάθε από την ερμηνεία του Θεοδώρητου για τα αναμεμειγμένα νήματα: μη υφαίνεις το άγιο μαζί με το βέβηλο, μη «ετερoζυγείσαι», μη αφήνεις τις διαφθορές του γύρω κόσμου να βάψουν τον ιστό της ζωής σου. Γίνε αμιγής — ολοκληρωτικά του Θεού. Διότι τα δύο ανήκουν μαζί: η καρδιά διατηρημένη αδιαίρετη για τον Κύριο, και η ίδια αυτή αδιαίρετη καρδιά χυμένη στον πλησίον σου. Αυτό σημαίνει να είσαι άγιος όπως Εκείνος είναι άγιος· αυτός είναι ο βασιλικός νόμος· και πάνω σε αυτό, μαζί με την αγάπη του Θεού, κρέμονται όλος ο νόμος και οι προφήται.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Κύριε πανάγιε, ο καλέσας ημάς λέγων, «Έσεσθε άγιοι, διότι εγώ Κύριος ο Θεός υμών άγιος είμι», και υφάνας την αγιότητα αυτήν εις όλον τον ιστόν της κοινής ημών ζωής: δίδαξόν με ότι ου δύναμαι να σε υπηρετώ εν τω ιερώ ενώ αδικώ τον πλησίον μου εν τη πύλη. Φύλαξόν με από του αδικείν τον εργάτην, από του χλευάζειν τον ασθενή, από του κολακεύειν τον ισχυρόν ή καταφρονείν τον πτωχόν· εκρίζωσον εκ της καρδίας μου πάσαν μνησικακίαν και πάσαν κρυπτήν μίσος. Γράψον επ’ εμέ τον βασιλικόν νόμον τον οποίον ο Υιός σου ωνόμασε δευτέραν μεγάλην εντολήν — «Αγαπήσεις τον πλησίον σου ως σεαυτόν» — και ας υπερχειλίσει η αγάπη μου προς Σε εις αγάπην του πλησίον του πεποιημένου κατ’ εικόνα Σου. Καθώς απεγόρευσας τω λαώ Σου να υφαίνει το άγιον μετά του βεβήλου, να ετερoζυγείται, να σημαίνεται με τας τελετάς των εθνών, ούτω φύλαξόν με αμιγή και ολοκληρωτικώς Σον, διατηρών την καρδίαν μου αδιαίρετον εις Σε μόνον. Ποίησόν με άγιον ου μόνον εν λόγω αλλά εν δικαιοσύνη και εν ελέει, ώστε όλη μου η ζωή να είναι ενιαίον, αμιγές νήμα αφιερωμένον εις Σε. Σοι, ω Χριστέ ο Θεός ημών, ο πληρώσας τον νόμον εν αγάπη και προστάξας ημάς αγαπάν αλλήλους, μετά του Πατρός και του παναγίου Πνεύματος, δόξα νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →