← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Β' Μακκαβαίων

Β' Μακκαβαίων 13-14 — Αιωνόσπορος (Καθολικός με δευτεροκανόνια)

Β' Μακκαβαίων 13-14Eterniseed Original — Φωνή Καθολική22 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Τα δέκατο τρίτο και δέκατο τέταρτο κεφάλαια του Β' Μακκαβαίων εκθέτουν τη δεύτερη εκστρατεία του Λυσία συνοδευόμενου από τον βασιλιά παιδί Εὐπάτωρα και την άνοδο του Σύρου στρατηγού Νικάνορα υπό τον βασιλιά Δημήτριο Α'. Το δέκατο τρίτο κεφάλαιο καταγράφει τον θάνατο του αποστάτη αρχιερέα Μενελάου, εκτελεσμένου από τον Αντίοχο Εὐπάτορα με πρόταση του Λυσία, με τρόπο που ο εμπνευσμένος εκδότης παρουσιάζει με θεολογική έμφαση — ο άνθρωπος που είχε εισαγάγει το ελληνικό γυμνάσιο κοντά στον ναό και που είχε αγοράσει την αρχιερωσύνη με σιμωνία ρίχτηκε από πύργο σε μεγάλη ποσότητα στάχτης και πέθανε χωρίς ταφή σε ξένο έδαφος, ως αρμόζουσα τιμωρία για εκείνον που είχε αμαρτήσει κατά του θυσιαστηρίου του Κυρίου του οποίου η φωτιά ήταν στις άγιες στάχτες. Το δέκατο τέταρτο κεφάλαιο εισάγει στη συνέχεια τη μορφή του Νικάνορα και παρουσιάζει τον δραματικό μαρτυρικό θάνατο του Ραζίς του πρεσβυτέρου, ένα από τα θεολογικά πιο περίπλοκα μαρτυρικά χωρία σε ολόκληρη τη δευτεροκανονική γραμματεία.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αναγνώστε τα κεφάλαια 13 και 14 του Β' Μακκαβαίων με προσοχή στους αντιθετικούς θανάτους του Μενελάου και του Ραζίς. Στο δέκατο τρίτο κεφάλαιο, προσέξτε τη δεύτερη εκστρατεία του Λυσία με τον βασιλιά παιδί Εὐπάτορα και εκατόν δέκα χιλιάδες πεζούς, τον θάνατο του Μενελάου με ρίψη από τον πύργο στάχτης στη Βέροια, τις προετοιμασίες του Ιούδα και την προσευχή του, την νυχτερινή επίθεση στη σκηνή του βασιλιά, τη διπλωματική επίλυση που άφησε ανέπαφες τις θρησκευτικές ελευθερίες και την επιστροφή του Εὐπάτορα στην Αντιόχεια. Στο δέκατο τέταρτο κεφάλαιο, προσέξτε την άνοδο του Δημητρίου Α' στον θρόνο των Σελευκιδών, τις πολιτικές ραδιουργίες του αποστάτη Ιουδαίου ιερέα Άλκιμου που ζητούσε την αποκατάσταση της αρχιερατικής του θέσης, την αποστολή του Νικάνορα με διαταγές να συλλάβει τον Ιούδα, τις αρχικές ειρηνικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιούδα και Νικάνορα, τις ανανεωμένες κατηγορίες του Άλκιμου που διέλυσαν την ειρήνη, τον βλάσφημο όρκο του Νικάνορα κατά του ναού και την αυτοκτονία του Ραζίς του πρεσβυτέρου όταν οι Σύροι στρατιώτες ήρθαν να τον συλλάβουν.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο θάνατος του Μενελάου στο κεφάλαιο δεκατρία καταγράφεται με την θεολογική έμφαση που ο εμπνευσμένος εκδότης έχει χρησιμοποιήσει σε όλο το βιβλίο για να αποκαλύψει την εργασία της πρόνοιας στα ιστορικά γεγονότα. Το κείμενο περιγράφει πώς ο αντιβασιλέας Λυσίας, αναγνωρίζοντας ότι ο Μενέλαος ήταν η κύρια αιτία όλων των ταραχών μεταξύ της Σελευκιδικής κυβερνήσεως και του ιουδαϊκού έθνους, έπεισε τον νεαρό βασιλέα Εὐπάτορα να τον θανατώσει. Ο τρόπος εκτελέσεως — η ρίψη από πύργο σε μεγάλη ποσότητα στάχτης στην πόλη Βέροια — ήταν συριακό έθιμο για όσους ενοχοποιούνταν για ιεροσυλία, σημειώνει ο εμπνευσμένος σχολιαστής, και ήταν ιδιαιτέρως αρμόζων για κάποιον που είχε διαπράξει αμαρτήματα κατά του θυσιαστηρίου του Κυρίου του οποίου η φωτιά ήταν επάνω στις ιερές στάχτες. Η καθολική παράδοση έχει ερμηνεύσει αυτό το χωρίο ως ιδιαίτερη περίπτωση της εργασίας της πρόνοιας μέσω των ιδίων των κρίσεων της διωκτικής εξουσίας για να δικαιώσει την ηθική τάξη. Ο Μενέλαος καταστρέφεται όχι από την αντίσταση της διωκόμενης ιουδαϊκής κοινότητας αλλά από τους φαινομενικούς συμμάχους που τον είχαν χρησιμοποιήσει για τους δικούς τους σκοπούς. Ο άγιος Αὐγουστίνος στο Περί της Πόλεως του Θεού πραγματεύεται το ευρύτερο προνοιακό πρότυπο: οι πονηροί που υπηρέτησαν ως όργανα δοκιμασίας για τον λαό του Θεού συχνά χάνονται από τα χέρια των ιδίων των συνεργατών τους και όχι από τα χέρια εκείνων που είχαν διώξει, και αυτό αποτελεί από μόνο του ιδιαίτερη μορφή θείας κρίσεως. Η μορφή του Ραζίς του πρεσβυτέρου στο κεφάλαιο δεκατέσσερα παρουσιάζει ένα από τα θεολογικώς πλέον σύνθετα επεισόδια στην δευτεροκανονική γραμματεία. Το κείμενο περιγράφει τον Ραζίς ως έναν από τους πρεσβυτέρους της Ιερουσαλήμ, άνθρωπο που αγαπούσε βαθιά τους συμπολίτες του, ο οποίος ονομαζόταν πατέρας των Ιουδαίων εξαιτίας της καλωσύνης του, και ο οποίος σε παλαιότερους χρόνους είχε κατηγορηθεί ενώπιον του Αντιόχου Δ΄ επειδή αρνήθηκε να εγκαταλείψει την ιουδαϊκή θρησκεία. Όταν ο Νικάνωρ έστειλε πεντακόσιους στρατιώτες για να τον συλλάβουν, ο Ραζίς κατέφυγε στον πύργο του· οι στρατιώτες διέρρηξαν τις πόρτες και επρόκειτο να τον συλλάβουν ζωντανό. Ο Ραζίς προτίμησε να αποθάνει ευγενώς παρά να πέσει στα χέρια των πονηρών, οπότε έπεσε επάνω στο ίδιο του το ξίφος. Πληγωμένος αλλά όχι θανατωμένος, ανέβηκε επάνω στο τείχος, ρίχθηκε κάτω στο πλήθος· ακόμη ζωντανός αλλά ετοιμοθάνατος, διέσχισε το πλήθος, ανέβηκε σε υψηλό βράχο και ξερίζωσε τα σπλάγχνα του ρίχνοντάς τα κάτω στο πλήθος, επικαλούμενος τον Κύριο της ζωής και του πνεύματος να τα δώσει πίσω σε αυτόν κατά την ανάσταση. Η καθολική ηθική παράδοση έχει ερμηνεύσει αυτό το χωρίο με ιδιαίτερη προσοχή εξαιτίας του ερωτήματος που εγείρει σχετικά με την ηθική αξιολόγηση της αυτοκτονίας ενώπιον συλλήψεως από άδικο διώκτη. Ο άγιος Αὐγουστίνος στο Περί της Πόλεως του Θεού Βιβλίο Α΄ (κεφάλαια 16-27, πραγματευόμενος ιδιαιτέρως την περίπτωση των χριστιανών παρθένων που βιάστηκαν από τους Βησιγότθους κατά την άλωση της Ρώμης το 410) αντιμετώπισε το ευρύτερο ερώτημα εκτενώς, και η πραγματεία του είναι θεμελιώδης για την αξιολόγηση της καθολικής παραδόσεως. Ο Αὐγουστίνος διέκρινε την περίπτωση εκείνων που, όπως ο Ραζίς, επέλεξαν τον θάνατο αντί της συλλήψεως από την περίπτωση εκείνων που επέλεξαν τον θάνατο για να αποφύγουν την προοπτική να εξαναγκαστούν σε αποστασία ή σε σεξουαλική βία. Η κρίση του ήταν ότι η αυτοκτονία καθαυτή απαγορεύεται από την πέμπτη εντολή, αλλά ότι η περίπτωση του Ραζίς παρουσιάζεται στο εμπνευσμένο κείμενο όχι ως ηθικό υπόδειγμα αλλά ως ιδιαίτερη περίπτωση του ευγενούς παγανιστικώς επηρεασμένου ιδεώδους του θανάτου με τιμή που οι Μακκαβαίοι μάρτυρες στο σύνολό τους αντανακλούν με ποικίλους βαθμούς θεολογικής ακριβείας. Ο Αὐγουστίνος αρνήθηκε να συστήσει την πράξη του Ραζίς ως πρότυπο συμπεριφοράς, αλλά αρνήθηκε επίσης να την καταδικάσει ως αναμφισβήτητα αμαρτωλή, σημειώνοντας ότι το εμπνευσμένο κείμενο παρουσιάζει τον Ραζίς συμπαθώς και ότι η πρακτική της εποχής και του πολιτισμού του επέτρεπε τον ευγενή θάνατο υπέρ του λαού του. Η καθολική ηθική παράδοση από τον Αὐγουστίνο και εξής έχει διατηρήσει σταθερά ότι η άμεση αυτοκτονία απαγορεύεται από την πέμπτη εντολή, ότι κανείς δεν μπορεί ποτέ να θελήσει άμεσα τον ίδιο του τον θάνατο ακόμη και για να διαφύγει τα χειρότερα κακά που μπορεί να απειλήσουν, και ότι η περίπτωση του Ραζίς όπως την παρουσιάζει το εμπνευσμένο κείμενο δεν αποτελεί σύσταση της πρακτικής αλλά μαρτυρία της βαθιάς πολυπλοκότητας της ηθικής καταστάσεως υπό την αυτοκρατορική δίωξη. Ο άγιος Θωμᾶς Ακυινάτης στην Σούμμα ΙΙ-ΙΙ ερ.64 α.5 (αν είναι θεμιτό να σκοτώσει κανείς τον εαυτό του) πραγματεύεται το ερώτημα ρητώς και ακολουθεί τον Αὐγουστίνο διακρίνοντας την ευρύτερη αρχή (η αυτοκτονία απαγορεύεται) από τις δύσκολες περιπτώσεις (όπου η υπαιτιότητα του δράστη μπορεί να μειωθεί από ακραία πίεση, από έλλειψη σαφούς διδασκαλίας, από τις πολιτισμικές παραδοχές της εποχής). Η υποδοχή της καθολικής παραδόσεως για τον Ραζίς χαρακτηρίζεται επομένως από συμπάθεια χωρίς έγκριση. Το Ρωμαϊκό Μαρτυρολόγιο δεν περιλαμβάνει τον Ραζίς στις μνήμες της 1ης Αὐγούστου μαζί με τους επτά αδελφούς, την μητέρα τους και τον Ελεάζαρ· η διάκριση είναι σκόπιμη και αντανακλά την ηθική κρίση ότι ο τρόπος του θανάτου του Ραζίς, όσο ευγενώς και αν σκοπευόταν, εμπίπτει έξω από την ορθή κατηγορία του μαρτυρίου που η Εκκλησία έχει ιστορικώς αναγνωρίσει. Η δογματική ουσία που ο θάνατος του Ραζίς διαφυλάττει — η κραυγή προς τον Κύριο της ζωής και του πνεύματος να δώσει πίσω τα σπλάγχνα κατά την ανάσταση — αποτελεί σημαντική μαρτυρία της Παλαιάς Διαθήκης για το δόγμα της σωματικής αναστάσεως, παράλληλη με τις ομολογίες των επτά αδελφών στο κεφάλαιο έβδομο. Το εμπνευσμένο κείμενο καταγράφει το δόγμα ακόμη και όπου δεν εγκρίνει τα μέσα της ομολογίας.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Στοχαστείτε τον θάνατο του Μενελάου ως σχολείο της πρόνοιας που χρησιμοποιεί τις ίδιες τις κρίσεις των διωκτικών εξουσιών για να δικαιώσει την ηθική τάξη. Ο Μενέλαος δεν σκοτώνεται από τον Ιούδα ή την Ιουδαϊκή αντίσταση αλλά από τον αντιβασιλέα της ίδιας της Σελευκιδικής δυναστείας που είχε υπηρετήσει, ο οποίος τον αναγνώρισε ως κύρια αιτία προβλημάτων και προκάλεσε την εκτέλεσή του στα χέρια του βασιλιά παιδιού. Η Καθολική παράδοση έχει παρατηρήσει από καιρό αυτό το προνοιακό πρότυπο: οι πονηροί που υπηρέτησαν ως όργανα δοκιμασίας συχνά χάνονται στα χέρια των συνεργατών τους και αυτό το χάσιμο είναι από μόνο του μορφή κρίσης. Πού στη πολιτική ζωή της δικής σας εποχής βλέπετε αυτό το πρότυπο να λειτουργεί; Στοχαστείτε επίσης την αυτοκτονία του Ραζίς. Η Καθολική ηθική παράδοση υπήρξε προσεκτική με αυτό το χωρίο — συμπάθεια χωρίς έγκριση, το εμπνευσμένο κείμενο διατηρήθηκε αλλά δεν έγινε πρότυπο συμπεριφοράς. Η πέμπτη εντολή απαγορεύει την άμεση αυτοκτονία· η υπαιτιότητα του δράστη σε δύσκολες περιπτώσεις μπορεί να μειωθεί από ακραία πίεση, από έλλειψη σαφούς διδασκαλίας, από τις πολιτιστικές παραδοχές της εποχής· το εμπνευσμένο κείμενο καταγράφει το δόγμα της ανάστασης που ο Ραζίς φώναξε ακόμα και όπου δεν εγκρίνει τα μέσα. Η φροντίδα της Καθολικής ποιμαντικής παράδοσης για τις οικογένειες εκείνων που πέθαναν με αυτοκτονία αντλεί ακριβώς από αυτό το είδος θεολογικής πολυπλοκότητας — την ακλόνητη δογματική αρχή που κρατιέται μαζί με το βαθύ έλεος που αναγνωρίζει τις πολλαπλές περιστάσεις που μπορεί να μειώσουν την υπαιτιότητα. Στοχαστείτε αν έχετε επιτρέψει απλουστευμένη θεολογική κρίση να αμβλύνει είτε την ακλόνητη αρχή είτε το βαθύ έλεος που η Καθολική παράδοση έχει κρατήσει μαζί. Στοχαστείτε τέλος τη δογματική ουσία που ομολογεί ο Ραζίς ακόμα και τη στιγμή του θανάτου του. Η κραυγή προς τον Κύριο της ζωής και του πνεύματος να δώσει πίσω τα σπλάχνα κατά την ανάσταση είναι από τις θεμελιώδεις μαρτυρίες της Παλαιάς Διαθήκης για το δόγμα της σωματικής ανάστασης. Ο ίδιος Θεός που δημιούργησε το σώμα από το μηδέν (κεφάλαιο έβδομο) και που θα αποκαταστήσει την ψυχή που έχει ταχθεί πιστά προς αυτόν (κεφάλαιο δωδέκατο) μπορεί να δώσει πίσω ακόμα και το διαμελισμένο σώμα στην κατάλληλη ακεραιότητά του την έσχατη ημέρα. Έχετε καλλιεργήσει αυτή την εμπιστοσύνη στην ανάσταση του σώματος ως ουσιαστικό περιεχόμενο της ελπίδας που εκφράζουν οι νεκρώσιμες τελετές σας;
Απαντήστε

Ανταπόκριση

Προσευχήσου αυτή την εβδομάδα την Ακολουθία Υπέρ των Κεκοιμημένων από τη Λειτουργία των Ωρών (ή τη συντετμημένη μορφή της, την Εκ Βαθέων με την προσευχή της Αιωνίας Αναπαύσεως), για τις ψυχές εκείνων που απεβίωσαν από το ίδιο τους το χέρι των οποίων τη μνήμη φέρεις. Η Καθολική παράδοση έχει από μακρού καλλιεργήσει αυτή την προσευχή ακριβώς επειδή η θεολογική πολυπλοκότητα της υποθέσεως απαιτεί διαρκή μεσιτεία και όχι βιαστική κρίση. Το βαθύ έλεος του Θεού προς εκείνους που απεβίωσαν υπό τοιαύτες περιστάσεις αποτελεί μία από τις ουσιαστικές αλήθειες που η Καθολική ποιμαντική παράδοση έχει διαφυλάξει.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ὦ Θεὲ τῶν δυνάμεων, ὁ ἐν ἡμέραις πειρασμοῦ στηρίξας τὸν λαόν σου κατὰ τῆς μανίας τῶν ἐθνῶν καὶ ἀνάψας ἐν αὐτοῖς τὴν βεβαίαν ἐλπίδα τῆς σωματικῆς ἀναστάσεως, ἐνίσχυσον τὴν Ἐκκλησίαν σου ἵνα στῇ ἀκλινῶς ἐν πίστει καὶ ἐμπιστεύῃ πᾶσαν θλίψιν εἰς τὴν δικαίαν καὶ ἐλεήμονα χεῖρά σου. Διὰ τῶν πρεσβειῶν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καὶ πάντων τῶν ἁγίων μαρτύρων, διατήρησον ἡμᾶς ἀκλονήτους ἕως οὗ κοινωνήσωμεν τῆς νίκης τοῦ Υἱοῦ σου. Ἀμήν.

Eterniseed Original — Φωνή Καθολική · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.