Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί
Ψαλμοί 39-40 — με τον Ιωάννη Καλβίνο
Άνοιγμα
Στις ήσυχες στιγμές του στοχασμού στρεφόμαστε στις βαθιές γνώσεις του Ιωάννη Καλβίνου καθώς αυτός ερμηνεύει τα βάθη της ανθρώπινης ψυχής μέσω των Ψαλμών. Το σχόλιο του Καλβίνου μας προσκαλεί σε έναν χώρο όπου η υπομονή συναντά τις ωμές άκρες της θλίψης, οδηγώντας μας σε βαθύτερη εμπιστοσύνη στο θείο. Σήμερα, καθώς εξερευνούμε τα κεφάλαια 39 και 40, ανακαλύπτουμε πώς οι αρχαίες λέξεις εξακολουθούν να μιλούν στους σύγχρονους αγώνες μας με τη σιωπή, την οδύνη και την παράδοση. Η σοφία του Καλβίνου φωτίζει το μονοπάτι από το παράπονο στην κοινωνία, υπενθυμίζοντάς μας ότι ακόμη και στην αδυναμία μας η παρουσία του Θεού προσφέρει ελπίδα και αποκατάσταση. Ας πορευθούμε μαζί με αυτόν τον σεβαστό θεολόγο, επιτρέποντας στις λέξεις του να διαμορφώσουν τις καρδιές μας.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Προετοίμασε την καρδιά σου για να συναντήσεις τον ζωντανό Λόγο καθώς διαβάζουμε μαζί τους Ψαλμούς 39 και 40. Άφησε τις ειλικρινείς κραυγές και τις ήσυχες αποφάσεις του ψαλμωδού να σε πλημμυρίσουν. Παρατήρησε την ένταση ανάμεσα στη σιωπή και τον λόγο, ανάμεσα στην απόγνωση και την ελπίδα. Καθώς ακούς, κάλεσε το Πνεύμα να τονίσει ό,τι ο Θεός επιθυμεί να μιλήσει στη δική σου ιστορία σήμερα.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Καλβίνος ξεκινά εξετάζοντας την προσεκτική απόφαση του Δαβίδ να φυλάξει τη γλώσσα του.
1. Είπα, θα προσέχω τους δρόμους μου. Ο Δαβίδ εξηγεί και απεικονίζει το μέγεθος της θλίψης του με αυτή την περίσταση, ότι, αντίθετα προς την κλίση και την απόφασή του, ξέσπασε στις πιο σκληρές παραπονιές. Το νόημα ουσιαστικά είναι ότι, μολονότι είχε υποτάξει την καρδιά του στην υπομονή και είχε αποφασίσει να σιωπήσει, η βία της θλίψης του ήταν τέτοια που τον ανάγκασε να σπάσει την απόφασή του και του απέσπασε, αν μπορούμε να το πούμε, εκφράσεις που δείχνουν ότι είχε υποκύψει σε υπερβολικό βαθμό λύπης. Η έκφραση είπα, είναι γνωστό, δεν σημαίνει πάντα αυτό που εκφράζεται με λόγια, αλλά χρησιμοποιείται συχνά για να δηλώσει τον σκοπό της καρδιάς, και γι’ αυτό οι λέξεις στην καρδιά προστίθενται μερικές φορές. Ο Δαβίδ, λοιπόν, δεν εννοεί ότι καυχιόταν για την ανδρεία και τη σταθερότητά του και τις επεδείκνυε ενώπιον ανθρώπων, αλλά ότι ενώπιον του Θεού ήταν, με συνεχή στοχασμό, καλά οχυρωμένος και προετοιμασμένος να υπομείνει υπομονετικά τους πειρασμούς με τους οποίους δεχόταν επίθεση τώρα. Οφείλουμε να σημειώσουμε ιδιαίτερα την προσοχή με την οποία διακρινόταν. Δεν ήταν χωρίς λόγο που ήταν τόσο αφοσιωμένος στην άσκηση επαγρύπνησης πάνω στον εαυτό του. Το έκανε επειδή ήταν συνειδητός της δικής του αδυναμίας και γνώριζε επίσης καλά τις ποικίλες μηχανεύσεις του Σατανά. Γι’ αυτό κοίταζε δεξιά και αριστερά και κρατούσε φρουρά από όλες τις πλευρές, μήπως πειρασμός που θα ερχόταν κρυφά πάνω του απροειδοποίητα από οποιαδήποτε πλευρά φτάσει ακόμη και στην καρδιά του. Η πρόσβαση σε αυτήν, λοιπόν, θα ήταν αδύνατη, αφού ήταν κλειστή από παντού, αν η ακραία σφοδρότητα της θλίψης του δεν τον είχε υπερνικήσει και σπάσει την απόφασή του. Όταν λέει, θα φυλάξω το στόμα μου με φίμωτρο, ώστε να μην αμαρτήσω με τη γλώσσα μου, δεν πρέπει να εννοηθεί σαν να μπορούσε με δυσκολία να συγκρατήσει και να κρύψει τη θλίψη του, (διότι είναι απλή προσποίηση για έναν άνθρωπο να δείχνει με το πρόσωπο και τον λόγο την εμφάνιση πραότητας ενώ η καρδιά ακόμη φουσκώνει από υπερηφάνεια) αλλά επειδή δεν υπάρχει τίποτε πιο ολισθηρό ή χαλαρό από τη γλώσσα, ο Δαβίδ δηλώνει ότι είχε προσπαθήσει να χαλιναγωγήσει τα πάθη του τόσο προσεκτικά, ώστε ούτε μία λέξη να μην ξεφύγει από τα χείλη του που θα πρόδιδε την ελάχιστη ανυπομονησία. Και εκείνος ο άνθρωπος πρέπει πράγματι να είναι προικισμένος με μοναδική ανδρεία που ειλικρινά και σκόπιμα συγκρατεί τη γλώσσα του, η οποία είναι τόσο επιρρεπής στο λάθος. Όσον αφορά αυτό που ακολουθεί, ενώ ο ασεβής στέκεται ενώπιόν μου, γενικά εννοείται σαν ο Δαβίδ να είχε κρύψει τη θλίψη του, μήπως δώσει αφορμή βλασφημίας στους ασεβείς, οι οποίοι, μόλις δουν τα τέκνα του Θεού να αποτυγχάνουν κάτω από το βάρος των θλίψεών τους, ξεσπούν με θράσος σε χλευασμό εναντίον τους, που ισοδυναμεί με περιφρόνηση του ίδιου του Θεού. Αλλά μου φαίνεται ότι με τον όρο στέκεται ο Δαβίδ ήθελε να εκφράσει κάτι περισσότερο, — ότι ακόμη και ενώ έβλεπε τους ασεβείς να ασκούν εξουσία, να ασκούν αρχή και να εξυψώνονται σε τιμή, αποφάσισε να μην πει ούτε μία λέξη, αλλά να υπομείνει υπομονετικά τη φτώχεια και την ταπείνωση που διαφορετικά λυπούν και βασανίζουν όχι λίγο ακόμη και τους καλούς ανθρώπους. Αντίστοιχα, δεν λέει απλώς ότι όταν βρισκόταν ενώπιον των ασεβών συγκρατήθηκε, μήπως υποβληθεί στον χλευασμό τους, αλλά ότι ακόμη και ενώ οι χειρότεροι άνθρωποι ευημερούσαν και, υπερήφανοι για την υψηλή τους θέση, περιφρονούσαν τους άλλους, ήταν πλήρως αποφασισμένος στο μυαλό του να μην ταραχθεί γι’ αυτό. Με αυτό δείχνει πολύ καθαρά ότι ήταν τόσο περικυκλωμένος από ασεβείς ανθρώπους, πάντα έτοιμους για κακό, ώστε δεν μπορούσε ελεύθερα να αναστενάξει χωρίς αυτό να γίνει αντικείμενο χλευασμού και περιφρόνησης. Αφού, λοιπόν, ήταν τόσο δύσκολο έργο για τον Δαβίδ να συγκρατήσει τη γλώσσα του, μήπως αμαρτήσει παραδίδοντας τον εαυτό του σε παραπονιές, ας μάθουμε από το παράδειγμά του, όποτε μας ενοχλούν θλίψεις, να αγωνιζόμαστε σθεναρά να μετριάζουμε τα πάθη μας, ώστε καμία ασεβής έκφραση δυσαρέσκειας εναντίον του Θεού να μην ξεφύγει από εμάς.Ο Καλβίνος στη συνέχεια απεικονίζει την εσωτερική φωτιά της καταπιεσμένης λύπης.
3. Η καρδιά μου έγινε θερμή μέσα μου Τώρα απεικονίζει το μέγεθος της θλίψης του με την εισαγωγή μιας παρομοίωσης, λέγοντάς μας ότι η λύπη του, καταπιεσμένη εσωτερικά, έγινε τόσο πιο φλογερή, μέχρι που το έντονο πάθος της ψυχής του συνέχισε να αυξάνεται σε δύναμη. Από αυτό μπορούμε να μάθουμε το πολύ ωφέλιμο μάθημα, ότι όσο πιο σθεναρά θέτει κανείς τον εαυτό του να υπακούει στον Θεό και χρησιμοποιεί όλες τις προσπάθειές του για να φτάσει στην άσκηση της υπομονής, τόσο πιο σθεναρά δέχεται επίθεση από τον πειρασμό: διότι ο Σατανάς, ενώ δεν είναι τόσο ενοχλητικός στους αδιάφορους και απρόσεκτους και σπάνια τους πλησιάζει, επιδεικνύει όλες τις δυνάμεις του σε εχθρική παράταξη εναντίον εκείνου του ατόμου. Αν, λοιπόν, κάποτε νιώθουμε έντονα συναισθήματα που παλεύουν και προκαλούν αναταραχή στα στήθη μας, οφείλουμε να θυμηθούμε αυτή τη σύγκρουση του Δαβίδ, ώστε το θάρρος μας να μην μας εγκαταλείψει, ή τουλάχιστον η αδυναμία μας να μην μας οδηγήσει ορμητικά στην απόγνωση. Οι ξηρές και θερμές αναθυμιάσεις που προκαλεί ο ήλιος το καλοκαίρι, αν τίποτε δεν συνέβαινε στην ατμόσφαιρα για να εμποδίσει την πρόοδό τους, θα ανέβαιναν στον αέρα χωρίς αναταραχή· αλλά όταν παρεμβαλλόμενα σύννεφα εμποδίζουν την ελεύθερη άνοδό τους, προκύπτει μια σύγκρουση, από την οποία παράγονται οι βροντές. Παρόμοιο είναι και με τους ευσεβείς που επιθυμούν να υψώσουν τις καρδιές τους προς τον Θεό. Αν παραδίνονταν στις μάταιες φαντασιώσεις που αναδύονται στο μυαλό τους, θα μπορούσαν να απολαύσουν ένα είδος απεριόριστης ελευθερίας να επιδοθούν σε κάθε φαντασία· αλλά επειδή προσπαθούν να αντισταθούν στην επιρροή τους και επιζητούν να αφιερωθούν στον Θεό, εμπόδια που προκύπτουν από την αντίθεση της σάρκας αρχίζουν να τους ενοχλούν. Όποτε, λοιπόν, η σάρκα προβάλλει τις προσπάθειές της και ανάψει φωτιά στις καρδιές μας, ας γνωρίζουμε ότι ασκούμε τον ίδιο τύπο πειρασμού που προκάλεσε τόσο πόνο και ταραχή στον Δαβίδ. Στο τέλος του εδαφίου ομολογεί ότι η σφοδρότητα της θλίψης με την οποία επισκέφθηκε τον είχε νικήσει τελικά, και ότι επέτρεψε ανόητες και απερίσκεπτες λέξεις να περάσουν από τα χείλη του. Στο δικό του πρόσωπο μας παρουσιάζει έναν καθρέφτη της ανθρώπινης αδυναμίας, ώστε, προειδοποιημένοι από τον κίνδυνο στον οποίο εκτιθέμεθα, να μάθουμε εγκαίρως να ζητούμε προστασία κάτω από τη σκιά των πτερύγων του Θεού. Όταν λέει ότι μίλησε με τη γλώσσα του, δεν είναι περιττός τρόπος έκφρασης, αλλά αληθινή και πληρέστερη ομολογία της αμαρτίας του, ότι δεν είχε μόνο υποκύψει σε αμαρτωλό γογγυσμό, αλλά είχε ακόμη και εκφράσει δυνατές παραπονιές.Ο Καλβίνος δείχνει πώς ο Δαβίδ επιστρέφει σε στάση ελπίδας στον Θεό.
7. Και τώρα, Κύριε! τι περιμένω; Ο Δαβίδ, αφού ομολόγησε ότι η καρδιά του είχε βρεθεί υπερβολικά υπό την επιρροή έντονου και ορμητικού συναισθήματος, από το οποίο είχε βιώσει μεγάλη ανησυχία, τώρα επιστρέφει σε μια ήρεμη και σταθερή κατάσταση του νου· και από αυτό γίνεται ακόμη πιο προφανές αυτό που έχω δηλώσει προηγουμένως, δηλαδή ότι αυτός ο ψαλμός αποτελείται εν μέρει από κατάλληλες προσευχές και εν μέρει από απερίσκεπτες παραπονιές. Έχω πει ότι ο Δαβίδ εδώ αρχίζει να προσεύχεται ορθά. Είναι αλήθεια ότι ακόμη και οι κοσμικοί άνθρωποι αισθάνονται μερικές φορές ακριβώς με τον ίδιο τρόπο που ο Δαβίδ εδώ ομολογεί ότι αισθανόταν· αλλά η γνώση της δικής τους ματαιότητας δεν τους οδηγεί τόσο μακριά ώστε να αναζητούν ουσιαστική υποστήριξη στον Θεό. Αντίθετα, μάλλον σκόπιμα καθιστούν τον εαυτό τους αναίσθητο, ώστε να επιδίδονται αδιατάρακτα στη δική τους ματαιότητα. Μπορούμε να μάθουμε από αυτό το απόσπασμα ότι κανένας άνθρωπος δεν κοιτάζει τον Θεό για να εξαρτηθεί από αυτόν και να στηρίξει την ελπίδα του σε αυτόν, μέχρι να γίνει να αισθανθεί τη δική του αδυναμία, ναι, και ακόμη να οδηγηθεί στο μηδέν. Υπάρχει σιωπηρά μεγάλη δύναμη στο επίρρημα τώρα, σαν ο Δαβίδ να είχε πει, Η κολακεία και οι μάταιες φαντασιώσεις με τις οποίες οι νόες των ανθρώπων κρατούνται σφιχτά στον ύπνο της ασφάλειας δεν με εξαπατούν πλέον, αλλά τώρα αισθάνομαι πλήρως τη συνθήκη μου. Αλλά οφείλουμε να προχωρήσουμε πέρα από αυτό το στοιχειώδες στάδιο· διότι δεν αρκεί, ότι, αφυπνισμένοι από την αίσθηση της αδυναμίας μας, να αναζητούμε με φόβο και τρόμο να γνωρίζουμε το καθήκον μας, εκτός αν ταυτόχρονα ο Θεός φανερώνεται σε εμάς, στον οποίο μόνο πρέπει να εξαρτάται όλη μας η προσδοκία. Αντίστοιχα, καθώς δεν εξυπηρετεί κανένα σκοπό για τους κοσμικούς ανθρώπους να πεισθούν για την απόλυτη ματαιότητά τους, επειδή, μολονότι πείθονται γι’ αυτό, δεν βελτιώνονται ποτέ από αυτό, ας μάθουμε να προχωρούμε και να κάνουμε ακόμη περισσότερη πρόοδο, ώστε, όντας σαν νεκροί, να ζωοποιηθούμε από τον Θεό, του οποίου το ιδιαίτερο έργο είναι να δημιουργεί όλα τα πράγματα από το μηδέν· διότι ο άνθρωπος τότε παύει να είναι ματαιότητα και αρχίζει να είναι πραγματικά κάτι, όταν, βοηθούμενος από τη δύναμη του Θεού, επιδιώκει ουράνια πράγματα.
Σκεφτείτε
Συλλογισμός
Ο Καλβίνος ολοκληρώνει τονίζοντας τον σεβασμό που οφείλεται στις κρίσεις του Θεού.
9. Ήμουν άλαλος Εδώ ο Δαβίδ κατηγορεί τον εαυτό του, επειδή δεν είχε διατηρήσει εκείνη τη σιωπή που, όπως έχουμε ήδη δει, η βία της θλίψης του τον ανάγκασε να σπάσει. Όταν λέει τότε ότι ήταν άλαλος, δεν εννοεί αυτό ως έπαινο της ομοιόμορφης και επίμονης συγκράτησης που είχε ασκήσει πάνω στον εαυτό του. Είναι μάλλον διόρθωση του λάθους του, σαν να επέπληττε τη δική του ανυπομονησία, είχε μιλήσει μέσα του με αυτόν τον τρόπο: Τι κάνεις; είχες επιβάλει στον εαυτό σου σιωπή, και τώρα γογγύζεις υπερήφανα εναντίον του Θεού· τι θα κερδίσεις με αυτή την αυθάδεια; Έχουμε εδώ ένα πολύ ωφέλιμο και διδακτικό μάθημα· διότι τίποτε δεν είναι καλύτερα προσαρμοσμένο να συγκρατήσει τις βίαιες παροξυσμούς της θλίψης από την ανάμνηση ότι έχουμε να κάνουμε, όχι με θνητό άνθρωπο, αλλά με τον Θεό, ο οποίος θα διατηρεί πάντα τη δική του δικαιοσύνη σε αντίθεση με όλα όσα μπορεί να πουν οι άνθρωποι εναντίον της στις γογγυστικές παραπονιές τους, και ακόμη στις εξωφρενικές κατηγορίες τους. Ποιος είναι ο λόγος που η μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων τρέχει σε τέτοια υπερβολή στην ανυπομονησία τους, παρά επειδή ξεχνούν ότι, κάνοντας αυτό, τολμούν να διεκδικήσουν μια διαμάχη με τον Θεό; Έτσι, ενώ κάποιοι αποδίδουν όλες τις δυστυχίες τους στην τύχη, και άλλοι σε ανθρώπους, και άλλοι τις εξηγούν από ποικίλες αιτίες που προτείνει η δική τους φαντασία, ενώ μόλις ένας στους εκατό αναγνωρίζει σε αυτές το χέρι του Θεού, επιτρέπουν στον εαυτό τους να επιδοθεί σε πικρή παραπονιά, χωρίς ποτέ να σκέφτονται ότι κάνοντας αυτό προσβάλλουν τον Θεό. Ο Δαβίδ, αντίθετα, για να υποτάξει κάθε ανίερη επιθυμία και αμαρτωλή υπερβολή, επιστρέφει στον Θεό και αποφασίζει να σιωπήσει, επειδή η θλίψη που υποφέρει τώρα προερχόταν από τον Θεό. Καθώς ο Δαβίδ, που ήταν έτσι θλιμμένος με τις πιο σφοδρές δοκιμασίες, αποφάσισε παρ’ όλα αυτα να σιωπήσει, ας μάθουμε από αυτό ότι μία από τις κύριες ασκήσεις της πίστης μας είναι να ταπεινωνόμαστε κάτω από το ισχυρό χέρι του Θεού και να υποτασσόμαστε στις κρίσεις του χωρίς γογγυσμό ή παραπονιά. Πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι άνθρωποι υποτάσσονται ταπεινά και ήρεμα στον Θεό μόνο όταν πείθονται, όχι μόνο ότι αυτός κάνει με την παντοδύναμη δύναμή του ό,τι ευαρεστείται, αλλά ότι είναι επίσης δίκαιος Κριτής· διότι μολονότι οι ασεβείς αισθάνονται ότι το χέρι του Θεού είναι πάνω τους, όμως καθώς τον κατηγορούν για σκληρότητα και τυραννία, δεν παύουν να χύνουν τρομερές βλασφημίες εναντίον του. Εν τω μεταξύ, ο Δαβίδ θεωρεί τις μυστικές κρίσεις του Θεού με τόσο σεβασμό και θαυμασμό, ώστε, ικανοποιημένος μόνο με το θέλημά του, θεωρεί αμαρτωλό να ανοίξει το στόμα του για να πει ούτε μία λέξη εναντίον του.
Απαντήστε
Απόκριση
Πού στη ζωή σου σε προσκαλεί ο Θεός να ασκήσεις προσεκτική σιωπή αντί για βιαστική παραπονιά; Πώς μπορεί η ανάμνηση της συντομίας των ημερών σου να διαμορφώσει την απόκρισή σου στην παρούσα οδύνη; Σε ποια περιοχή καλείσαι να παραδώσεις τις ερωτήσεις σου στη δικαιοσύνη των κρυμμένων σκοπών του Θεού;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ὦ Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ μετρήσας τὰς ἡμέρας τῆς παροικίας ἡμῶν καὶ διατάξας πάντα τὰ διαβήματα ἡμῶν ἐν τῇ κυριαρχικῇ σου σοφίᾳ, δίδαξον ἡμᾶς νὰ φυλάττωμεν τὰ χείλη ἡμῶν ἐν μέσῳ τῆς θλίψεως καὶ νὰ θέτωμεν τὴν ἐλπίδα ἡμῶν μόνον ἐπὶ Σέ. Καταπράϋνον τὰς ἀνησύχους καρδίας ἡμῶν διὰ τοῦ Πνεύματός σου, ἵνα προσδοκῶμεν ὑπομονητικῶς τὴν ἀπολύτρωσίν σου, ὁμολογῶμεν τὰ παράπονά ἡμῶν, καὶ ἀναπαυώμεθα ἐν τῇ πιστότητι τῆς διαθήκης σου. Διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν, στερέωσον τὴν ἐμπιστοσύνην ἡμῶν εἰς τὰς δικαίας κρίσεις σου καὶ πλήρωσον τὰ στόματα ἡμῶν μὲ νέους ὕμνους αἰνέσεως. Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →