Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ιωάννης
Πηγάδι Ζωντανής Ελέους
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Στο Υπόμνημα του Αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας στο Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο εισερχόμαστε στο μυστήριο του Λόγου που διαβαίνει τη Σαμάρεια. Ο Κύριλλος ερμηνεύει κάθε λεπτομέρεια του τετάρτου κεφαλαίου ως παράθυρο στην οικονομία της Ενσάρκωσης, δείχνοντας πώς ο Χριστός εκπληρώνει το θέλημα του Πατρός και επεκτείνει τη χάρη πέρα από το Ισραήλ. Η έκθεσή του μεταβαίνει από τη γνώση του Κυρίου για τους Φαρισαίους στη συνομιλία στο πηγάδι του Ιακώβ, αποκαλύπτοντας τη θεία εξουσία που αναπαύεται μεταξύ ξένων. Μέσα από αυτούς τους στίχους ο Αλεξανδρινός πατήρ διδάσκει την Εκκλησία να αναγνωρίζει τον ίδιο Κύριο που ομιλεί ως άνθρωπος και ενεργεί ως Θεός. Σήμερα ακούμε μαζί του ώστε το ζωντανό ύδωρ που αποκαλύπτει να δροσίσει τις ψυχές μας.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Ας αναγνωσθεί το Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, κεφάλαιο τέταρτο, αργά και με ευλάβεια. Προσέξτε τη διέλευση του Κυρίου από τη Σαμάρεια, την κούρασή Του στο πηγάδι, τη μεταμόρφωση της γυναίκας και το υπόδειγμα που θέτει για όσους διδάσκουν. Αφήστε κάθε στίχο να ανοίξει την καρδιά στο μυστήριο του Λόγου που έγινε σάρκα και δίνει ζωντανό ύδωρ σε όσους ζητούν.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Κύριλλος στρέφεται στην αναγκαιότητα διέλευσης από τη Σαμάρεια απαντώντας στο ερώτημα που προκύπτει από τα προηγούμενα λόγια του Κυρίου προς το Ισραήλ.
Τι μεγάλη διάκριση και θαυμαστή πρόνοια! Το αναμενόμενο ερώτημα προλαμβάνεται ήδη από την απάντηση. Διότι κάποιος μπορεί αμέσως να ρωτήσει, είτε σε συνομιλία με άλλον είτε σε ιδιωτικό στοχασμό: Γιατί ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός δεν πραγματοποίησε τον φωτισμό των Σαμαρειτών στον κατάλληλο χρόνο; Όταν η Συροφοινίκισσα γυναίκα πλησίασε, με δάκρυα ικετεύοντας έλεος για την θλιμμένη θυγατέρα της, και τι είπε ο Ελεήμων προς αυτήν; 'Δεν είναι καλό', λέγει, 'να λάβουν οι παίδες τον άρτον και να ριφθεί εις τους κύνας' (Μτ 15,26). Δεν έκρινε ορθό, νομίζω, να μεταδώσει πρόωρα στους εθνικούς τη χάρη που ορίστηκε για το Ισραήλ, όπως ο Ίδιος κατέστησε σαφέστερο όταν είπε: 'Δεν απεστάλην ειμή εις τα πρόβατα τα απολωλότα οίκου Ισραήλ' (Μτ 15,24). Πώς λοιπόν, μπορεί να ρωτήσει κάποιος, αυτός που απεστάλη μόνο προς το Ισραήλ δίδαξε τον σαμαρειτικό λαό, ενώ το Ισραήλ ακόμη απέρριπτε εντελώς τη χάρη; Σε τέτοιο ερώτημα τα λόγια 'Έδει αυτόν διέρχεσθαι διά της Σαμαρείας' δίνουν πλήρως πειστική απάντηση.Για την ανάπαυση του Σωτήρος στο πηγάδι του Ιακώβ δείχνει πώς η έξοδος από την Ιουδαία εικονίζει την κίνηση του λόγου προς τους εθνικούς.
Εξελθών από τα όρια της Ιουδαίας και ευρισκόμενος τώρα μεταξύ ξένων, ο Σωτήρ, λέγεται, εστάθη εις το πηγάδι του Ιακώβ. Διά τούτου πάλιν, ως εν σχήματι και αινιγματικώς, δείχνει εις ημάς ότι μολονότι η ευαγγελική κήρυξη θα αποχωρήσει από την Ιερουσαλήμ και ο λόγος του Θεού θα περάσει τελικώς εις τους εθνικούς, όμως η αγάπη προς τους πατέρας δεν θα παύσει μαζί με το Ισραήλ, αλλά ο Χριστός θα τους δεχθεί πάλιν και θα αναπαυθεί και θα επαναπαυθεί ως μεταξύ αγίων, διαφυλάττων εις αυτούς την αμάραντη αρχική χάρη. Παραμένει εκουσίως εκεί όπου η μνήμη του αγίου εφυλάττετο (εις το πηγάδι του Ιακώβ), θέτων ούτω τον Εαυτόν ενώπιον ημών ως παράδειγμα και εμφανιζόμενος ως αρχή και θύρα τιμής προς τους πατέρας. Σταματά 'κεκμηκώς εκ της οδοιπορίας', ως γέγραπται, ώστε και διά τούτου να ελέγξει την ασέβεια των διωκτών Του.Ο Κύριλλος παρουσιάζει στη συνέχεια τη Σαμαρείτιδα ως εκείνη που, αφού έλαβε τον λόγον, σπεύδει να τον μοιραστεί με την πόλη της.
Υπερνικά τώρα την φυσική ανάγκη του σώματος, περιφρονεί τη δίψα και το ποτό, και μεταμορφώνεται διά της πίστεως εις άλλην ζωήν. Αμέσως ολοκληρωτικώς δίδουσα εαυτήν εις την αγάπην προς τους άλλους - την ωραιοτέραν πασών των αρετών - σπεύδει μετά πάσης ταχύτητος εις την πόλιν να κηρύξει και εις άλλους το αγαθόν που απεκαλύφθη εις αυτήν. Ηχούσε εντός της, και ψιθύριζε μυστικώς εις τον νουν της, η φωνή του Σωτήρος: 'Δωρεάν ελάβετε, δωρεάν δότε' (Μτ 10,8). Διά τούτου οφείλομεν να μάθωμεν να μη μιμούμεθα εκείνον τον οκνηρόν δούλον (Μτ 25,18) ο οποίος γι' αυτό θάπτει το τάλαντόν του εις την γην, αλλά να αγωνιζώμεθα να το καλλιεργήσωμεν. Ούτω και αυτή η γυνή, νυν ενδοξοτάτη, μεταδίδει εις άλλους το αγαθόν που έλαβε· και δεν αντλεί πλέον ύδωρ από τα βάθη του πηγαδιού όπου ήλθε να αντλήσει, ούτε φέρει πάλιν οικαδε το επίγειον υδροφόρον αυτής, αλλά μάλλον έχει γεμίσει τους θησαυρούς του πνεύματός της με θείαν και επουράνιον χάριν και με την πάνσοφον διδασκαλίαν του Σωτήρος. Οφείλομεν να ίδωμεν εκ τούτου, πάλιν εν σχήματι και γράμματι, ότι περιφρονούντες τα ταπεινά και σωματικά θα λάβωμεν από τον Θεόν πράγματα ασυγκρίτως μεγαλύτερα και εξοχότερα· διότι τι είναι το επίγειον ύδωρ συγκρινόμενον με την επουράνιον κατανόησιν;Τέλος εκθέτει την άρνηση του Κυρίου για σωματική τροφή ως υπόδειγμα για τους αποστολικούς διδασκάλους που οφείλουν να θέτουν τη σωτηρία των ψυχών υπεράνω πάσης άλλης φροντίδος.
Αφαιρέσας πάσαν κρυπτότητα από τον λόγον, έδειξεν ήδη μετά πάσης σαφηνείας την αλήθειαν - θέτων τον Εαυτόν ενώπιον των μελλοντικών διδασκάλων του κόσμου ως υπόδειγμα εντόνου και σφοδροτάτου ζήλου, φανερώς διά το έργον της διδασκαλίας, και της αρμοζούσης υποταγής της φροντίδος διά τας αναγκαίας ανάγκας του σώματος. Λέγων ότι το πλέον επιθυμητόν εις Αυτόν είναι 'να ποιή το θέλημα του πέμψαντος αυτόν, και να τελειώση το έργον αυτού', περιγράφει εδώ το αξίωμα της αποστολικής διακονίας και δείχνει σαφώς ποίαν διάθεσιν οφείλουν να έχουν οι απόστολοι. Μετά πάσης δικαιοσύνης είναι αναγκαίον εις αυτούς να ασχολούνται μόνον με διδακτικάς φροντίδας και να αποφεύγουν τας σαρκικάς ηδονάς εις τοιούτον βαθμόν ώστε και αυτή η ικανοποίησις των αναγκαίων αναγκών να γίνεται μόνον διά την αποφυγήν του θανάτου. Αυτά εθεωρήσαμεν αναγκαία να είπωμεν εις την παρούσαν περίπτωσιν, καθόσον αφορούν το υπόδειγμα και το παράδειγμα της αποστολικής διακονίας.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Ο Κύριλλος πιέζει το μυστήριο της Ενσάρκωσης του Λόγου όταν πραγματεύεται την κούραση που αναγράφεται την έκτη ώρα.
Ή θα απορρίψετε ορθώς τοιαύτας σκέψεις, αλλά θα αποδώσετε τούτο εις την σωματικήν φύσιν μόνον και θα είπητε ότι η κούρασις ανήκει μόνον εις την ανθρωπότητα, και ουδαμώς εις τον Λόγον υφιστάμενον και νοούμενον εν Εαυτώ χωριστά; Καθώς περί Εκείνου ο οποίος κατά φύσιν κατέχει πάσαν δύναμιν και είναι η ισχύς πάντων των υφισταμένων λέγεται ότι εκουράσθη (και προσέξατε, μη διαιρείτε τον ένα Χριστόν εις δύο υιούς), και αι ασθένειαι της ανθρωπότητος αποδίδονται εις Αυτόν, μολονότι παραμένει απαθής, αφού Εκείνος ο οποίος κατά φύσιν είναι ανίκανος κούρασεως εγένετο άνθρωπος· κατά τον ίδιον τρόπον, εάν λέγει τι περί Εαυτού το οποίον πρέπει να θεωρηθεί αρμόζον μόνον εις άνθρωπον και ουδαμώς εις Θεόν, δεν οφείλομεν να επιδιώκωμεν την κυριολεκτικήν έννοιαν των λέξεων, ούτε να δείξωμεν εαυτούς αγνοούντας ιδιαιτέρως όταν η δεξιότης εις την ευσέβειαν απαιτείται ιδιαιτέρως από ημάς, απομακρύνοντες όσον το δυνατόν την σκέψιν της οικονομίας της ενσαρκώσεως και υψούμενοι εις την Θεότητα του Λόγου αυτού, και εν μεγάλη αγνοία εγγίζοντες πράγματα υπερβαίνοντα ημάς.Επί του ιδίου χωρίου συμπεραίνει ότι αι ασθένειαι της σαρκός οφείλουν να αποδίδωνται εις τον ένα Χριστόν χωρίς να διαιρείται το πρόσωπόν Του.
Διότι εάν δεν εγένετο καθόλου άνθρωπος, εάν δεν εφάνη εν μορφή δούλου, τότε θα ήτο αναγκαίον να φοβούμεθα πάντα τα λεγόμενα περί Αυτού τα ίδια δούλου, και αντιθέτως να δεχώμεθα μόνον τα αρμόζοντα εις Αυτόν ως Θεόν. Αλλά εάν μετά στερεάς και αναμφιβόλου πίστεως ελάβομεν ότι, κατά τον λόγον του Ιωάννου, 'ο Λόγος σαρξ εγένετο και εσκήνωσεν εν ημίν' (Ιω 1,14), τότε όταν ίδητε Αυτόν ομιλούντα ως σάρκα, τουτέστιν ως άνθρωπον, δεχθήτε το ρητόν διά την αξιοπιστίαν του κηρύγματος ως αρμόζον εις άνθρωπον (την ανθρωπίνην φύσιν του Χριστού). Άλλως θα ήτο αδύνατον να δοθή σαφής γνώσις ότι ο Θεός Λόγος εγένετο άνθρωπος, εκτός εάν είχε γραφεί ότι ο Απαθής έπαθε τι (ανθρώπινον) και ο Ύψιστος είπε τι ίδιον της κατωτέρας (ανθρωπίνης) φύσεως.
Απαντήστε
Απόκριση
Πού εις την ιδίαν μου ζωήν ο Κύριος διέρχεται απροσδόκητους τόπους διά να προσφέρει ζωντανό ύδωρ; Πώς το υπόδειγμα του αποστολικού ζήλου προκαλεί τον τρόπον κατά τον οποίον τακτοποιώ τας καθημερινάς μου φροντίδας; Κατά ποίον τρόπον καλούμαι να ομολογήσω μετά των Σαμαρειτών ότι ούτος είναι αληθώς ο Σωτήρ του κόσμου;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Χριστέ ὁ Θεός ἡμῶν, ἀνεξάντλητε Πηγή Ζώσης Ἐλέους, ὁ καθίσας κεκοπιακὼς παρὰ τὸ φρέαρ τοῦ Ἰακὼβ καὶ προσφέρων τῇ Σαμαρείτιδι γυναικὶ τὸ ὕδωρ τὸ ἀλλόμενον εἰς ζωὴν αἰώνιον, καθάρισον τὰς καρδίας ἡμῶν ἀπὸ πάσης γηΐνης δίψης καὶ δίδαξον ἡμᾶς προσκυνεῖν τὸν Πατέρα ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ. Ὡς μετεμόρφωσας τὴν αἰσχύνην αὐτῆς εἰς χαρμόσυνον κήρυγμα, οὕτω πλήρωσον ἡμᾶς τῆς χάριτός Σου, ἵνα φέρωμεν τὸ ἔλεός Σου εἰς τὸν κόσμον. Διὰ πρεσβειῶν τῆς Θεοτόκου καὶ πάντων τῶν Ἁγίων, Σῶτερ, ἐλέησον καὶ σῶσον ἡμᾶς. Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →