← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Β' Χρονικών

Κανείς Πέρα από το Έλεος: Η Μετάνοια του Μανασσή, η Αιχμαλωσία και το Διάταγμα της Επιστροφής

Β' Χρονικών 33-36Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed)24 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Οι ιστορίες κλείνουν με το βαθύτερο σκοτάδι και την πιο φωτεινή ελπίδα. Ο Μανασσής, λέει ο Θεοδώρητος, ξεπέρασε σε κακία όχι μόνο τους ασεβείς βασιλείς του Ιούδα αλλά και τα έθνη που ο Κύριος είχε εκδιώξει μπροστά από τον Ισραήλ· γέμισε την Ιερουσαλήμ με είδωλα και αίμα. Γι' αυτό πλήρωσε την ποινή: ο Ασσύριος τον πήρε, τον έδεσε με αλυσίδες και τον μετέφερε στη Βαβυλώνα. Και εκεί, μέσα στο σίδερο, ο πρώτος των αμαρτωλών έκανε αυτό που κανείς δεν περίμενε — μετανόησε. Ταπεινώθηκε πολύ μπροστά στον Θεό των πατέρων του και προσευχήθηκε· και η ανεξερεύνητη φιλανθρωπία του Θεού χορήγησε ακόμη και σ' αυτόν τα ρεύματα του ελέους, άκουσε τη φωνή του και τον αποκατέστησε στη βασιλεία του. Ο μακάριος Θεοδώρητος Κύρου θαυμάζει την αλλαγή: ό,τι ο Μανασσής δεν κατείχε στον θρόνο του το κέρδισε στις αλυσίδες του· τόσο μεγάλο όφελος προσφέρει η παιδεία σ' αυτούς που θέλουν να ωφεληθούν απ' αυτήν. Εδώ είναι το ευαγγέλιο κρυμμένο στις ιστορίες — ότι κανείς δεν είναι πέρα από το έλεος του Θεού, ότι ο χειρότερος των αμαρτωλών, αληθινά ταπεινωμένος, ακούγεται και αποκαθίσταται. Έπειτα έρχεται ο Ιωσίας, ο βασιλιάς της μεγάλης μεταρρύθμισης, που βρήκε το Βιβλίο του Νόμου και επέστρεψε ολόκληρο το έθνος στον Θεό, ένας βασιλιάς τόσο αγαπητός που ο Ιερεμίας συνέθεσε θρήνο γι' αυτόν τον οποίο οι ψάλτες κρατούσαν χρόνο με τον χρόνο. Και μετά το τέλος: οι υπόλοιποι βασιλείς αποτυγχάνουν, η Ιερουσαλήμ πέφτει, ο ναός καίγεται και ο λαός μεταφέρεται στην αιχμαλωσία. Ωστόσο ο Θεοδώρητος σημειώνει πώς ο χρονικογράφος, γράφοντας πολύ αργότερα, συνέλεξε την ιστορία του από τους προφήτες — και ότι το βιβλίο δεν τελειώνει στις στάχτες της αιχμαλωσίας αλλά στο διάταγμα του Κύρου, την ανακοίνωση της επιστροφής. Έτσι οι ιστορίες κλείνουν όχι στην εξορία αλλά στην επιστροφή· και η ελπίδα της επιστροφής οδηγεί ευθύς στον Χριστό, που συγκεντρώνει τα διεσκορπισμένα τέκνα του Θεού και ανοικοδομεί τον αληθινό Ναό που η αιχμαλωσία δεν μπόρεσε να καταστρέψει.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανάγνωση Β' Παραλειπομένων 33–36 — Ο Μανασσής 'έπραξε το κακό ενώπιον του Κυρίου, όπως τα βδελύγματα των εθνών'. Έτσι 'ο Κύριος επέφερε επάνω τους τους αρχηγούς του στρατεύματος του βασιλιά της Ασσυρίας, οι οποίοι συνέλαβαν τον Μανασσή ανάμεσα στα αγκάθια, τον έδεσαν με δεσμά και τον μετέφεραν στη Βαβυλώνα. Και όταν βρισκόταν σε θλίψη, ικέτευσε τον Κύριο τον Θεό του, και ταπεινώθηκε πολύ μπροστά στον Θεό των πατέρων του, και προσευχήθηκε προς Αυτόν· και εισακούστηκε από Αυτόν… και τον επανέφερε στην Ιερουσαλήμ στη βασιλεία του. Τότε ο Μανασσής γνώρισε ότι ο Κύριος είναι Θεός'. Ο Ιωσίας, στη βασιλεία του, επισκεύασε τον ναό, και ο Χελκίας 'βρήκε ένα βιβλίο του νόμου του Κυρίου', στο οποίο ο βασιλιάς έσχισε τα ιμάτιά του και 'έκανε διαθήκη ενώπιον του Κυρίου… να φυλάξει τις εντολές Του'. Τήρησε μεγάλο Πάσχα· 'και ο Ιερεμίας θρήνησε για τον Ιωσία'. Αλλά οι τελευταίοι βασιλείς έπραξαν το κακό· οι Χαλδαίοι ήρθαν, έκαψαν τον οίκο του Θεού, γκρέμισαν το τείχος της Ιερουσαλήμ, 'και όσους είχαν διαφύγει από το ξίφος τους μετέφερε στη Βαβυλώνα', για να εκπληρωθεί ο λόγος του Κυρίου δια του Ιερεμία, 'έως ότου η γη απολαύσει τα σάββατά της'. Και το βιβλίο τελειώνει: 'Και στο πρώτο έτος του Κύρου βασιλιά της Περσίας… ο Κύριος διήγειρε το πνεύμα του Κύρου', ο οποίος διακήρυξε, 'Ο Κύριος ο Θεός του ουρανού… με διέταξε να οικοδομήσω σ' Αυτόν οίκο στην Ιερουσαλήμ… ας αναβεί'.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Θεοδώρητος αρχίζει όπου αρχίζει η Γραφή, ονομάζοντας το βάθος της αμαρτίας του Μανασσή: Ο Μανασσής ξεπέρασε σε ασεβεία όχι μόνο τους ασεβείς βασιλείς αλλά και τα έθνη που ο Κύριος είχε εκδιώξει από μπροστά από τους γιους του Ισραήλ. Ωστόσο το θαύμα του κεφαλαίου δεν είναι το βάθος της αμαρτίας αλλά η έκταση του ελέους που απάντησε σ' αυτήν. Όταν ο πρώτος των αμαρτωλών ταπεινώθηκε στις αλυσίδες του, λέει ο Θεοδώρητος, η απεριόριστη αγάπη του Θεού δεν αποστράφηκε: Ωστόσο η ανεξερεύνητη φιλανθρωπία του Θεού χορήγησε ακόμη και σ' αυτόν τα ρεύματα του ελέους. Και διαβάζει το βαθύτερο παράδοξο της ιστορίας — ότι η ίδια η παιδεία που έσπασε τον Μανασσή ήταν το έλεος που τον έσωσε: Τόσο μεγάλο όφελος προσφέρει η παιδεία σ' αυτούς που είναι πρόθυμοι να ωφεληθούν απ' αυτήν. Ο θρόνος δεν του είχε διδάξει ό,τι του δίδαξε η φυλακή· ο βασιλιάς έμαθε στις αλυσίδες του ό,τι δεν είχε γνωρίσει ποτέ στη δύναμή του, κερδίζοντας στη δουλεία την ταπείνωση που το στέμμα του δεν του είχε δώσει ποτέ. Ο Θεοδώρητος φέρνει το ίδιο νηφάλιο βλέμμα στο τέλος του βιβλίου, σημειώνοντας ότι ο χρονικογράφος, γράφοντας πολύ μετά τα γεγονότα, άντλησε την καταγραφή του από τα προφητικά βιβλία — και ότι η ιστορία δεν τελειώνει στις στάχτες της αιχμαλωσίας αλλά προχωρεί προς την ανακοίνωση της επιστροφής.
Σκεφτείτε

Συλλογισμός

Ο Μανασσής είναι το ίδιο το επιχείρημα του ευαγγελίου ότι κανείς δεν είναι πέρα από το έλεος του Θεού. Ο Θεοδώρητος θέτει τις δύο αλήθειες δίπλα-δίπλα χωρίς δισταγμό: ο άνθρωπος που 'ξεπέρασε σε ασεβεία… ακόμη και τα έθνη' είναι ο ίδιος άνθρωπος στον οποίο 'η ανεξερεύνητη φιλανθρωπία του Θεού χορήγησε… τα ρεύματα του ελέους'. Αν ο Μανασσής μπορούσε να εισακουστεί — ο βασιλιάς που έχυσε αθώο αίμα και γέμισε τον ναό με είδωλα — τότε κανένα βάθος αμαρτίας δεν μπορεί να ξεπεράσει την αγάπη του Θεού για την ψυχή που αληθινά ταπεινώνεται. Γι' αυτό η Εκκλησία έχει αγαπήσει την Προσευχή του Μανασσή, την κραυγή του μετανοούντος που αποκαλεί τον Θεό 'μακρόθυμο και πολύ ελεήμονα', και ομολογεί ότι Αυτός 'όρισε μετάνοια στους αμαρτωλούς, ώστε να σωθούν'. Και ο λόγος του Θεοδώρητου για την παιδεία ανοίγει την ίδια πόρτα: η θλίψη που φαινόταν μόνο οργή ήταν στην αλήθεια το όργανο της σωτηρίας, διότι 'όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδεύει' (Εβρ 12:6)· ό,τι ο θρόνος δεν μπορούσε να διδάξει, οι αλυσίδες μπορούσαν — Ό,τι δεν κατείχε ενώ βασίλευε, το απέκτησε ενώ βρισκόταν στη δουλεία. Έτσι η ίδια η αιχμαλωσία, η μεγάλη καταστροφή με την οποία τελειώνουν οι ιστορίες, διαβάζεται από την Εκκλησία όχι μόνο ως κρίση αλλά ως ο κλίβανος στον οποίο ένα υπόλοιπο καθαρίζεται και ετοιμάζεται για την επιστροφή. Και το βιβλίο δεν κλείνει στη Βαβυλώνα. Ο Θεοδώρητος σημειώνει ότι η ιστορία του χρονικογράφου περνά πέρα από την καταστροφή στην επιστροφή, διότι αναφέρει τον Κύρο βασιλιά των Περσών και την επιστροφή των αιχμαλώτων — το διάταγμα της απελευθέρωσης, ο λόγος της επιστροφής, ο ανοιχτός δρόμος προς την πατρίδα· διότι ο Κύριος είχε ορκιστεί δια του Ιερεμία ότι η εξορία θα είχε τον όρο της, και η γη θα είχε τα σάββατά της, και ο λαός θα επέστρεφε. Αυτή η επιστροφή είναι ο σπόρος του ευαγγελίου. Η αληθινή επιστροφή από την εξορία πραγματοποιείται στον Χριστό, που ήρθε 'να συγκεντρώσει σε ένα τα τέκνα του Θεού που ήταν διεσκορπισμένα' (Ιω 11:52), που οδηγεί τους αιχμαλώτους της αμαρτίας και του θανάτου πίσω στον Πατέρα, και που οικοδομεί τον αληθινό Ναό — το ίδιο Του το Σώμα, και την Εκκλησία — τον οποίο καμία Βαβυλώνα δεν μπορεί ποτέ να κάψει. Οι ιστορίες τελειώνουν, όπως τελειώνει ολόκληρη η Γραφή, όχι στην εξορία αλλά στην ελπίδα της επιστροφής.
Απαντήστε

Απόκριση

Μην πιστέψεις ποτέ ότι αμάρτησες τον εαυτό σου πέρα από το έλεος του Θεού. Ο Θεοδώρητος προβάλλει τον Μανασσή — τον χειρότερο από τους βασιλείς του Ιούδα, χειρότερο από τα έθνη — ως την απόδειξη ότι η ανεξερεύνητη φιλανθρωπία του Θεού μπορεί να φτάσει ακόμη και στον πάτο: Αυτός 'χορήγησε ακόμη και σ' αυτόν τα ρεύματα του ελέους'. Ό,τι κι αν έχεις κάνει, όποιο βάρος αμαρτίας κι αν κουβαλάς, η πόρτα της μετάνοιας δεν είναι κλειστή. Ταπεινώσου πολύ, όπως έκανε ο Μανασσής στις αλυσίδες του, και επικαλέσου τον Θεό των πατέρων σου· Αυτός που άκουσε τον πρώτο των αμαρτωλών θα ακούσει και εσένα. Και μην περιφρονήσεις την παιδεία που σε έφερε χαμηλά. Ο Θεοδώρητος διδάσκει ότι η θλίψη που έσπασε τον Μανασσή ήταν ακριβώς το έλεος που τον έσωσε — 'τόσο μεγάλο όφελος προσφέρει η παιδεία σ' αυτούς που είναι πρόθυμοι να ωφεληθούν απ' αυτήν'. Ό,τι δεν μπορούσες να μάθεις στη δύναμή σου, μπορείς να το μάθεις επιτέλους στην αδυναμία σου· ό,τι ο θρόνος της άνεσής σου δεν σου δίδαξε ποτέ, οι αλυσίδες της λύπης σου μπορεί να σου διδάξουν. Μην σπαταλήσεις την οδύνη σου σε πικρία· άφησέ την να σε ταπεινώσει, και έτσι άφησέ την να σε σώσει. Και σήκωσε τα μάτια σου πέρα από την καταστροφή. Οι ιστορίες δεν τελειώνουν στο κάψιμο της Ιερουσαλήμ αλλά στο διάταγμα της επιστροφής· η αιχμαλωσία έχει τον όρο της, και ο δρόμος προς την πατρίδα ανοίγεται από τον λόγο του Θεού. Έτσι, όσο μακριά κι αν σε έχουν μεταφέρει στη χώρα της εξορίας, άκουσε την ανακοίνωση της απελευθέρωσης στον Χριστό, που συγκεντρώνει τους διεσκορπισμένους και οδηγεί τους αιχμαλώτους στην πατρίδα και οικοδομεί τον Ναό που κανένας εχθρός δεν μπορεί να καταστρέψει. Σήκω και ανάβαινε· διότι ο Θεός της επιστροφής σε καλεί πίσω σ' Αυτόν.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Θεέ της ανεξερεύνητης φιλανθρωπίας, που δεν αποστράφηκες ούτε από τον Μανασσή, τον πρώτο των αμαρτωλών, αλλά όταν ταπεινώθηκε στις αλυσίδες του και Σου φώναξε, του χορήγησες τα ρεύματα του ελέους Σου, άκουσες τη φωνή του και τον αποκατέστησες στη θέση του: Σε ευλογώ ότι κανένα βάθος αμαρτίας δεν μπορεί να ξεπεράσει την αγάπη Σου για την ψυχή που αληθινά μετανοεί. Ιδού, ταπεινώνομαι μπροστά στον Θεό των πατέρων μου· δέξου με όπως τον δέχθηκες εκείνον, και άφησέ με να μάθω στη θλίψη μου ό,τι δεν μπορούσα να μάθω στην άνεσή μου, διότι η παιδεία Σου είναι έλεος για όλους όσοι είναι πρόθυμοι να ωφεληθούν απ' αυτήν. Ό,τι δεν κατείχα στη δύναμή μου, χάρισέ μου να το κερδίσω στην αδυναμία μου — καρδιά συντετριμμένη και ταπεινωμένη, την οποία δεν θα περιφρονήσεις. Και όπως τελείωσες τις μακρές ιστορίες του λαού Σου όχι στις στάχτες της αιχμαλωσίας αλλά στο διάταγμα της επιστροφής, έτσι οδήγησέ με στην πατρίδα από κάθε εξορία αμαρτίας· συγκέντρωσέ με με τα διεσκορπισμένα τέκνα του Θεού που ο Υιός Σου ήρθε να συγκεντρώσει σε ένα, και κάνε με ζωντανή πέτρα στον αληθινό Ναό που καμία Βαβυλώνα δεν μπορεί να κάψει. Σε Σένα, ω Χριστέ Θεέ μας, που οδηγείς τους αιχμαλώτους πίσω στον Πατέρα και οικοδομείς την Εκκλησία Σου για πάντα, με τον Πατέρα και το πανάγιο Πνεύμα, δόξα τώρα και αεί, και εις τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →