Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ιώβ
Γιατί Ευημερούν οι Πονηροί;
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Είναι το αρχαιότερο σκάνδαλο της ευσεβούς καρδιάς: οι πονηροί ευημερούν. Οι οίκοι τους είναι εν ειρήνη, τα τέκνα τους χορεύουν, τα ποίμνιά τους δεν αποβάλλουν ποτέ, και «η ράβδος του Θεού» φαίνεται να μην πίπτει ποτέ επάνω τους. Οι φίλοι του Ιώβ θεώρησαν την καταστροφή του ως απόδειξη ενοχής· ο Ιώβ τους απαντά όχι με πικρία αλλά με ένα ερώτημα που διαπερνά ολόκληρη τη θεολογία τους — «Διατί ζώσιν οι ασεβείς, υψούνται και ενδυναμούνται υπό πλούτου;» Ο άγιος Γρηγόριος ο Μέγας ακούει στην απάντηση του Ιώβ την υπομονετική φωνή της Εκκλησίας, η οποία φέρει τα βέλη των υπερηφάνων χωρίς να εγκαταλείπει «την οδόν της ταπεινοφροσύνης της», και η οποία γνωρίζει ότι η ευτυχία της παρούσης ζωής δεν είναι μέτρο της αξίας μιας ψυχής. Όταν ο Ελιφάζ ομιλεί την τρίτη και σκληρότερη ομιλία του (Ιώβ 22), σωρεύοντας επινοημένα εγκλήματα σε έναν δίκαιο άνθρωπο — και ο Γρηγόριος διαβάζει στα λόγια του τους ιδίους τόνους των αιρετικών που εκλαμβάνουν την θλίψη ως καταδίκη.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Αναγνώσατε Ιώβ 21 — την ικεσία του Ιώβ, «Ακούσατε επιμελώς τον λόγον μου»· το αναπάντητο ερώτημά του, «Διατί ζώσιν οι ασεβείς, γηράσκουσι και ισχύουσιν εν δυνάμει;» Το σπέρμα αυτών είναι εδραιωμένον, οι οίκοι αυτών είναι ασφαλείς από φόβου, τα κτήνη αυτών δεν αποτυγχάνουν ποτέ, δαπανούν τας ημέρας αυτών εν πλούτω και «εν στιγμή καταβαίνουσιν εις τον τάφον» — αυτοί ακριβώς είναι οι οποίοι λέγουσι προς τον Θεόν, «Απόστηθι αφ’ ημών· διότι δεν επιθυμούμεν την γνώσιν των οδών σου.» Έπειτα αναγνώσατε Ιώβ 22 — ο Ελιφάζ ερωτών, «Δύναται άνθρωπος να ωφελήση τον Θεόν;»· κατηγορώντας ψευδώς τον Ιώβ ότι απογυμνώνει τους γυμνούς, ότι αρνείται άρτον από τους πεινώντας, ότι αποπέμπει χήρας κενάς· υπαινισσόμενος ότι ο Ιώβ νομίζει «αι παχείαι νεφέλαι είναι κάλυμμα αυτώ, ώστε δεν βλέπει»· και προτρέπων αυτόν, «Γνώρισον τώρα σεαυτόν εις αυτόν, και ειρήνευσον.»
Μελετήστε
Μελέτη
Διατί η ευημερία του ασεβούς ανδρός διαρκεί; Η απάντησις του Γρηγορίου δεν είναι ότι ο Θεός απουσιάζει αλλά ότι ο Θεός είναι υπομονητικός.
Διότι εάν η υπομονή του Θεού δεν εβάσταζεν αυτούς, ουδέποτε θα έζων μακρόν εν ταις αμαρτίαις αυτών· το ίδιο το μήκος των ημερών αυτών είναι ανεκτικότης, όχι απόφασις. Οι φίλοι ημάρτανον ακριβώς εδώ — αναγινώσκοντες την παρούσαν ευτυχίαν ως μητρώον αξίας — και ο Γρηγόριος διατυπώνει την αρχήν την οποίαν εστερούντο:
η ευημερία εν τη παρούση ζωή δεν είναι μάρτυς αθωότητος. Διότι οι λογαριασμοί δεν διευθετούνται καθόλου επί της γης.
τα αληθή αγαθά είναι τετηρημένα διά τους αγαθούς, και τα αληθή κακά διά τους κακούς, εν τη εποχή της αιωνίου ανταποδόσεως. Και η ενδοτάτη αμαρτία αυτών των ευτυχούντων δεν είναι ο πλούτος αυτών αλλά τα λόγια αυτών — «Απόστηθι αφ’ ημών.» Ο Γρηγόριος εκθέτει πώς η εξορία αυτή εργάζεται:
καθώς το να σκέπτεται τις τας εντολάς Αυτού, είναι να εισάγη Αυτόν εις εαυτόν, ούτω το να αντιστέκηται εις τας εντολάς Αυτού είναι να κρατή Αυτόν μακράν από της κατοικίας της καρδίας.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Ο Ελιφάζ ανοίγει την ομιλίαν του ερωτών εάν άνθρωπος δύναται να ωφελήση τον Θεόν — και εδώ, κάτω από την σκληρότητα αυτού, κρύπτεται αληθής λόγος τον οποίον ο Γρηγόριος ευχαρίστως δέχεται:
εν πάσιν όσα πράττομεν καλώς, πράττομεν αγαθόν εις εαυτούςκαι όχι εις τον Θεόν, ο οποίος ουδέν χρειάζεται εκ του αγαθού το οποίον δωρίζει και έπειτα στεφανώνει. Αλλά ο Ελιφάζ δεν δύναται να παραμείνη εις την αλήθειαν· καταβαίνει από αργών λόγων εις συκοφαντίαν, επινοών αμαρτίας διά να ταιριάσουν εις την θλίψιν την οποίαν βλέπει. Ο Γρηγόριος αναγινώσκει εν αυτώ τον αιρετικόν ο οποίος, ευρίσκων πιστήν ψυχήν τεθλιμμένην, υποθέτει ότι επλήγη διά ψευδοδοξίαν. Την ρίζαν πάσης τοιαύτης υπερηφανείας ο Γρηγόριος ονομάζει αντιθέτως προς τον Χριστόν:
Καθώς η «οδός» του Λυτρωτού ημών είναι η ταπείνωσις, ούτω η οδός του κόσμου είναι η υπερηφάνεια. Οι πονηροί οι οποίοι λέγουσι «Τις είναι ο Παντοδύναμος, ίνα δουλεύσωμεν εις αυτόν;» βαδίζουν την οδόν του κόσμου, ενώ οι τεθλιμμένοι δίκαιοι, φέροντες την ράβδον εν σιωπή, βαδίζουν την οδόν του Λυτρωτού. Ούτω η φαινομενική ήττα του Ιώβ δεν είναι ήττα καθόλου. Η κοπριά είναι πλησιέστερον εις την βασιλείαν παρά ο ευτυχής οίκος, διότι η ταπείνωσις είναι πλησιέστερον εις τον Θεόν παρά η υπερηφάνεια.
Απαντήστε
Απόκριση
Παύσατε να αναγινώσκετε την ευημερίαν ως πίνακα βαθμολογίας. Όταν οι ανελεήμονες ευημερούν και σεις, προσπαθούντες να πράττετε το ορθόν, πιέζεσθε κάτω, δεν έχετε λησμονηθή· σας ελέχθη η αλήθεια την οποίαν οι φίλοι του Ιώβ ουδέποτε έμαθον — ότι «η όψις της παρούσης ζωής δεν αποδεικνύει ουδόλως την αξίαν της διαγωγής των ανθρώπων.» Η υπομονή του Θεού προς τους πονηρούς δεν είναι η έγκρισις Αυτού προς αυτούς· είναι χώρος μετανοίας τον οποίον αυτοί σπαταλούν, και σεις δεν θα αντηλλάσσετε την θλίψιν σας διά την ανεξόφλητον κρίσιν αυτών. Προσέχετε την ιδίαν σας καρδίαν διά το ήσυχον «Απόστηθι αφ’ ημών» — μη λεγόμενον εν λόγωις αλλά βιούμενον εν αντιστάσει προς τας εντολάς Αυτού, το οποίον αποκλείει Αυτόν εκ της κατοικίας της καρδίας τόσον βεβαίως όσον και οιαδήποτε βλασφημία. Και όταν, όπως ο Ελιφάζ, άλλοι αναγινώσκουν την θλίψιν σας ως ενοχήν σας, μη αποκρίνεσθε υπερηφάνειαν με υπερηφάνειαν. Διατηρήσατε «την οδόν της ταπεινοφροσύνης», διότι αύτη είναι η οδός του Λυτρωτού σας, και τρέχει ευθείαν προς την ανταπόδοσιν την οποίαν οι βραχύβιοι νικηταί του κόσμου ουδέποτε θα ίδουν.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ω Κύριε ο Θεός ημών, ου η υπομονή βαστάζει μακρόν μετά των αδίκων και ου η δικαιοσύνη ουδέν λησμονεί: λύτρωσον ημάς εκ του φθόνου των ευημερούντων πονηρών και εκ του σφάλματος των φίλων το οποίον μετρεί ψυχήν κατά των τύχων αυτής. Δίδαξον ημάς ότι τα αληθή αγαθά είναι τετηρημένα διά τους αγαθούς εν τη εποχή της αιωνίου ανταποδόσεώς Σου, και ότι παν αγαθόν το οποίον πράττομεν, το πράττομεν εις εαυτούς διά του δώρου Σου, ο οποίος ουδεμίαν ανάγκην έχει της δικαιοσύνης ημών. Φύλαξον τας καρδίας ημών από το μυστικόν «Απόστηθι αφ’ ημών» της απειθείας, και οδήγησον ημάς εν τη οδώ του Λυτρωτού ημών, η οποία είναι η ταπείνωσις, μακράν από της οδού του κόσμου, η οποία είναι η υπερηφάνεια. Ας φέρωμεν την ράβδον εν σιωπή και ας αναμένωμεν την κρίσιν Σου εν ελπίδι. Σοι η δόξα και η ευχαριστία, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →