Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ιώβ
Ας Απολεσθεί η Ημέρα: Ο Πόθος για το Φως της Αιωνιότητας
Άνοιγμα
Μετά τη μακρά σιωπή του πένθους του, ο Ιώβ ανοίγει το στόμα του και καταριέται την ημέρα της γέννησής του: «Ας απολεσθεί η ημέρα κατά την οποία γεννήθηκα». Σε έναν απρόσεκτο αναγνώστη τα λόγια φαίνονται σαν τη ρήξη της υπομονής του. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Μέγας μας διδάσκει να διαβάζουμε πιο προσεκτικά. Το γράμμα της Γραφής, λέει στον πρόλογό του, μερικές φορές βρίσκεται σε αντίθεση με τον εαυτό του ακριβώς για να μας ωθήσει προς την βαθύτερη έννοια. Ο Ιώβ — που ευλόγησε τον Θεό εν μέσω της απώλειας όλων, και επέπληξε την απελπισία της γυναίκας του — δεν καταριέται τώρα από ανυπομονησία, γιατί μιλά ενώ οι φίλοι του είναι ακόμη σιωπηλοί, χωρίς κανείς να τον προκαλεί. Τι, λοιπόν, είναι «η ημέρα της γέννησής του»; Ο Άγιος Γρηγόριος το ερμηνεύει ως ολόκληρο το διάστημα της θνητής, μεταβλητής κατάστασής μας· το να ποθεί κανείς την απώλειά της είναι να ποθεί το αμετάβλητο φως της αιωνιότητας. Τότε ο Ελιφάζ, πρώτος από τους τρεις φίλους, έρχεται «με οίκτο για να παρηγορήσει», όμως αρχίζει τη μακρά δοκιμασία των καλοπροαίρετων λόγων που πληγώνουν βαθύτερα από τις μάστιγες.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Ανάγνωσε Ιώβ 3–4 — ο Ιώβ ανοίγει επιτέλους το στόμα του για να καταραστεί την ημέρα του: «ας γίνει εκείνη η ημέρα σκοτάδι· ας μη συναφθεί με τις ημέρες του έτους»· τον θρήνο του ότι δεν πέθανε από τη μήτρα, όπου βασιλείς και σύμβουλοι της γης τώρα αναπαύονται· την κραυγή του, «γιατί δίνεται φως σε αυτόν που είναι σε δυστυχία, και ζωή σε αυτόν που έχει πικρή ψυχή;» — σε εκείνους που ποθούν τον θάνατο σαν κρυμμένο θησαυρό· «ο στεναγμός μου έρχεται πριν φάω, και οι βοές μου χύνονται σαν τα νερά». Έπειτα η πρώτη ομιλία του Ελιφάζ του Τεμανίτη — ήπια στο άνοιγμά της, «αν επιχειρήσουμε να ομιλήσουμε μαζί σου, θα λυπηθείς;», υπενθυμίζοντας πώς ο Ιώβ κάποτε «δίδαξε πολλούς» και «ενίσχυσε τα αδύναμα χέρια», όμως στρεφόμενη σε επίπληξη: «ποιος ποτέ χάθηκε, όντας αθώος;»
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Άγιος Γρηγόριος διακρίνει την ημέρα της δημιουργίας μας από την ημέρα της γέννησής μας: ο Αδάμ δημιουργήθηκε εν δικαιοσύνη, αλλά εμείς γεννιόμαστε τώρα σε χρόνο ενοχής και αλλαγής. Έτσι, το να καταριέται κανείς την ημέρα της γέννησης είναι να ποθεί την ημέρα που δεν παρέρχεται.
Εκείνος, λοιπόν, που ήδη βλέπει την ημέρα της αιωνιότητας, υπομένει με δυσκολία την ημέρα της θνητής ύπαρξής του.Η κατάρα του Ιώβ, επομένως, δεν είναι αμαρτία ταραγμένης καρδιάς αλλά η ετυμηγορία ενός ιατρού:
ένοχος αμαρτίας, αλλά με την ακεραιότητα ενός κριτή— διότι η Αγία Γραφή και προστάζει ένα είδος κατάρας, κατά το διάταγμα της δικαιοσύνης, και καταδικάζει ένα άλλο, κατά την κακία της εκδίκησης. Και ο Άγιος Γρηγόριος δείχνει τον ιερό σκοπό που κρύβεται στον δυνατό θρήνο του Ιώβ. Βλέποντας τους φίλους του να κλαίνε σαν για κάποιον σε απελπιστική καταστροφή, ο Ιώβ απαντά στην απελπισία τους με ένα κρυμμένο φάρμακο:
εξωτερικά ξέσπασε στη φωνή του πένθους, έδειξε σε πρόσωπα εσωτερικά πληγωμένα την αρετή ενός θεραπευτικού φαρμάκου. Η κραυγή που ακούγεται σαν κατάρρευση είναι στην αλήθεια έργο θεραπευτή.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Τότε ο Ελιφάζ ομιλεί — και ο Άγιος Γρηγόριος τον σημειώνει με ακρίβεια:
αν και ήρθε με οίκτο για να παρηγορήσει, όμως στο ότι απομακρύνεται από την πραότητα του λόγου, αγνοεί τους κανόνες της παρηγορίας. Ακόμη και η επίπληξή του, παρά τη θέλησή του, γίνεται κατάλογος των αρετών του Ιώβ, διότι υπενθυμίζοντας στον Ιώβ πώς είχε διδάξει τους αμαθείς και στηρίξει τους πίπτοντες, ο Ελιφάζ ιχνηλατεί την ίδια την ανάβαση της ψυχής. Ο Άγιος Γρηγόριος διαβάζει στα λόγια του μια κλίμακα τεσσάρων βαθμίδων:
σημείωσε τη ζωή του σε τέσσερα στάδια, διότι και πρόσθεσε δύναμη στον φόβο, και υπομονή στη δύναμη, και στην υπομονή, τελειότητα. Κανείς ξεκινά με τον φόβο του Κυρίου, που γεννά όχι αδυναμία αλλά δύναμη· η δύναμη αποδεικνύεται μόνο στην αντιξοότητα, και έτσι φέρνει υπομονή· και από την υπομονή πηγάζει η τελειότητα. Και το στέμμα της ανάβασης είναι η υπομονή, την οποία ο Άγιος Γρηγόριος υψώνει πάνω από όλα:
Εκείνος λοιπόν που διατηρεί υπομονή κατέχει την ψυχή του, διότι από εδώ είναι προικισμένος με δύναμη να αντιμετωπίσει όλες τις αντιξοότητες. Έτσι ακόμη και η εσφαλμένη επίπληξη ενός φίλου, ορθά αναγνωσμένη, γίνεται χάρτης του δρόμου προς την οικία.
Απαντήστε
Απόκριση
Όταν το βάρος αυτής της θνητής ζωής γίνεται βαρύ, μην περιφρονήσεις τον πόθο που ξεσηκώνει μέσα σου για την ημέρα που δεν παρέρχεται. Το «υπομένει με δυσκολία την ημέρα της θνητής ύπαρξής σου» δεν είναι απιστία· είναι η νοσταλγία μιας ψυχής που έχει διακρίνει την αιωνιότητα. Αλλά μάθε επίσης από τον Ιώβ πώς να πενθείς — όχι ως κάποιος που καταρρέει, αλλά ως ιατρός που δείχνει στους εσωτερικά πληγωμένους την αρετή ενός θεραπευτικού φαρμάκου. Και πρόσεχε πώς παρηγορείς τους άλλους. Ο Ελιφάζ ήρθε με πραγματικό οίκτο όμως ήταν «άγνωστος στους κανόνες της παρηγορίας», επειδή απομακρύνθηκε από την πραότητα του λόγου. Για να καθίσεις με τους πάσχοντες, πρέπει πρώτα να σκύψεις στον πόνο τους, όχι να τους διδάσκεις από τη δική σου όρθια στάση. Πάνω απ’ όλα, άδραξε την υπομονή, διότι αυτός που τη διατηρεί κατέχει την ψυχή του. Ανέβα την κλίμακα που ο Ελιφάζ αθέλητα σχεδίασε: ας γίνει ο φόβος δύναμη, η δύναμη υπομονή, και η υπομονή ας τελειοποιηθεί μέσα σου.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ω Χριστέ Θεέ μας, το αμετάβλητο Φως στο οποίο δεν υπάρχει σκιά αλλαγής: λύτρωσέ με από την αγάπη αυτού του παρερχόμενου κόσμου, και βάλε στην καρδιά μου έναν ιερό πόθο για την ημέρα της αιωνιότητας που δεν γνωρίζει δύση. Όταν το πένθος με καταλαμβάνει, δώσε μου την υπομονή του μακαρίου Ιώβ, ώστε να μην καταριέμαι από την κακία ταραγμένης καρδιάς, αλλά να υπομένω τα πάντα με την ακεραιότητα ψυχής που σε εμπιστεύεται. Δίδαξέ με να πενθώ με τους πενθούντες και να ομιλώ με πραότητα, ώστε να δείχνω στους εσωτερικά πληγωμένους το φάρμακο της παρηγορίας Σου, και να μην πληγώνω εκεί όπου σκόπευα να θεραπεύσω. Ας αυξηθεί μέσα μου ο φόβος Σου σε δύναμη, και η δύναμη σε υπομονή, και η υπομονή στην τελειότητα των οδών Σου. Διότι Εσύ είσαι ελεήμων Θεός και αγαπάς την ανθρωπότητα, και σε Σένα αποδίδουμε δόξα, με τον αιώνιο Πατέρα Σου και το πανάγιο και ζωοποιό Πνεύμα Σου, νυν και αεί, και εις τους αιώνες των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →