← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί

Ο Ποιμένας και ο Βασιλιάς της Δόξας: Ψαλμοί 23 και 24

Ψαλμοί 23-24Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale)20 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Εδώ είναι δύο από τους πλέον αγαπημένους Ψαλμούς σε όλη την Αγία Γραφή, τοποθετημένοι ο ένας δίπλα στον άλλο. Ο Ψαλμός 23, 'Ο Κύριος είναι ο ποιμήν μου', είναι το άσμα της τέλειας εμπιστοσύνης — πράσινοι λειμώνες, ήρεμα ύδατα, η κοιλάδα της σκιάς του θανάτου διασχιζόμενη χωρίς φόβο, το τραπέζι στρωμένο και το ποτήρι υπερχειλίζον. Οι Πατέρες που συγκέντρωσε ο Νήλ άκουσαν σε εκείνο το τραπέζι και το ποτήρι την Μακαρία Ευχαριστία, το συμπόσιο που ο Θεός στρώνει εναντίον των εχθρών μας, και στο χρισμένο κεφάλι την βασιλική και ιερατική χρίση κάθε χριστιανού. Ο Ψαλμός 24, 'Του Κυρίου η γη', υψώνεται ακόμη υψηλότερα: είναι ο Ψαλμός των πυλών — 'Άρατε πύλας, οι άρχοντες υμών, και επάρθητε, πύλαι αιώνιοι, και εισελεύσεται ο βασιλεύς της δόξης'. Η Εκκλησία τον έχει ψάλει για την κάθοδο του Κυρίου που έσπασε τις πύλες του χαλκού, και υπέρτατα για την Ανάληψή Του, όταν οι ουράνιες δυνάμεις, βλέποντας την φύση μας εξυψωμένη, φώναζαν η μία στην άλλη να ανοίξουν διάπλατα τις αιώνιες πύλες. Έτσι το ζεύγος οδηγεί την ψυχή από το τραπέζι του Ποιμένα στην θριαμβευτική είσοδο του Βασιλιά στον ουρανό — τρεφόμενη στο ένα, και ακολουθώντας Αυτόν διαμέσου του άλλου. Ο Άγιος Αθανάσιος αποκαλεί τον εικοστό τέταρτο Ψαλμό, απλώς, Ψαλμό καυχήσεως εν τω Κυρίω.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανάγνωσε τον Ψαλμό 23 ως ολόκληρο το ταξίδι της ψυχής προς την οικία. 'Ο Κύριος είναι ο ποιμήν μου· ουδέν με ελλείψει. Εν τόπω χλόης με κατασκηνώσει, επί ύδατος αναπαύσεως με εκθρέψει. Την ψυχήν μου επέστρεψεν, ωδήγησέν με επί τρίβους δικαιοσύνης ένεκεν του ονόματος αυτού. Εάν γαρ και πορευθώ εν μέσω σκιάς θανάτου, ου φοβηθήσομαι κακά, ότι συ μετ' εμού ει· η ράβδος σου και η βακτηρία σου, αυταί με παρεκάλεσαν. Ητοίμασας ενώπιόν μου τράπεζαν εξ εναντίας των θλιβόντων με· ελίπανες εν ελαίω την κεφαλήν μου, και το ποτήριόν σου μεθύσκον με ως κράτιστον. Το έλεός σου καταδιώξει με πάσας τας ημέρας της ζωής μου, και το κατοικείν με εν οίκω Κυρίου εις μακρότητα ημερών.' Έπειτα ανάγνωσε τον Ψαλμό 24, τον Ψαλμό του Βασιλιά της δόξης. 'Του Κυρίου η γη και το πλήρωμα αυτής… Τις αναβήσεται εις το όρος του Κυρίου, ή τις στήσεται εν τόπω αγίω αυτού; Αθώος χερσίν και καθαρός τη καρδία… Λήψεται ευλογίαν παρά Κυρίου και ελεημοσύνην παρά Θεού σωτηρίου αυτού.' Και έπειτα η μεγάλη κραυγή στις πύλες: 'Άρατε πύλας, οι άρχοντες υμών, και επάρθητε, πύλαι αιώνιοι, και εισελεύσεται ο βασιλεύς της δόξης. Τις εστιν ούτος ο βασιλεύς της δόξης; Κύριος κραταιός και ισχυρός, Κύριος ισχυρός εν πολέμω… Κύριος των δυνάμεων, αυτός εστιν ο βασιλεύς της δόξης.'
Μελετήστε

Μελέτη

Όταν ο Ψαλμός 23 λέει, 'Ητοίμασας ενώπιόν μου τράπεζαν εξ εναντίας των θλιβόντων με', οι Πατέρες άκουσαν την Ευχαριστία με μία φωνή — 'πώς θα μπορούσε να είναι αλλιώς;' ρωτά ο Νήλ. Ο Άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, στις Κατηχητικές Ομιλίες του προς τους νεοβαπτισθέντες, λέει για αυτό ακριβώς το εδάφιο ότι είναι ητοιμασμένη υπό του Θεού, εναντίον της τραπέζης ητοιμασμένης ενώπιον ημών υπό του Σατανά — διότι προ της ελεύσεως του Χριστού, οι δελεασμοί του εχθρού ήσαν τράπεζα δηλητηριωδών εδεσμάτων για την οποία δεν υπήρχε θεραπεία, έως ότου ο Κύριος άπλωσε την ιδίαν τράπεζαν ζωής. Η Ευχαριστία είναι το συμπόσιο στρωμένο ακριβώς ενώπιον των αντιπάλων μας· τρεφόμαστε παρουσία των εχθρών που δεν μπορούν να μας αγγίξουν εκεί. Και έτσι η Εκκλησία προέτρεπε τους μάρτυρές της, προτού εξέλθουν να αποθάνουν, να οπλισθούν με το Σώμα και το Αίμα του Χριστού — να οχυρωθούν, όπως έγραψε μία Σύνοδος, με την άμυνα του συμποσίου του Κυρίου. Το 'ποτήριον υπερχειλίζον' είναι τότε το ένδοξο και εξαίρετο ποτήριον, γεμισμένο όχι με αίμα ταύρων και τράγων αλλά με το τίμιο Αίμα του Χριστού, του Αμνού αμώμου· και το έλαιον που χρίει την κεφαλήν είναι η βασιλική και ιερατική χρίση δι' ης γινόμεθα, κατά τα λόγια του Αποστόλου, βασιλείς και ιερείς τω Θεώ. Το τραπέζι του Ποιμένα είναι η αγία τράπεζα· το υπερχειλίζον ποτήριον είναι το ποτήριον· η κοιλάδα της σκιάς διασχίζεται χωρίς φόβο διότι Αυτός που είναι μαζί μας έχει στρώσει για εμάς αυτό ακριβώς το συμπόσιο.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Ο Ψαλμός 24 μας ανυψώνει από το τραπέζι στις πύλες. 'Άρατε πύλας… και εισελεύσεται ο βασιλεύς της δόξης' — και η Ανατολή το έχει ψάλει κυρίως για δύο θριάμβους. Πρώτον, για την κάθοδο του Κυρίου που συνέτριψε την φυλακή του θανάτου: στα ιδιόμελα του Μεγάλου Σαββάτου η Εκκλησία βάζει την κραυγή στο στόμα του Άδη — ελθών επ' εμέ διέλυσέ μου την ισχύν, συνέτριψε πύλας χαλκάς· αυτός ως Θεός ανέστησε ψυχάς ας πρότερον κατείχον. Οι αιώνιες πύλες ανοίγονται διάπλατα όχι μόνο για να εισέλθει ο Βασιλιάς αλλά για να εξέλθουν οι αιχμάλωτοι. Και δεύτερον, για την Ανάληψη, όταν η ιδία μας φύση ανεφέρθη εις τον ουρανόν και οι άγγελοι στις πύλες ηρώτων, 'Τις εστιν ούτος ο βασιλεύς της δόξης;' Ο Μακάριος Αυγουστίνος δίδει την θαυμαστήν απάντηση: τα ουράνια πνεύματα είδον τον Χριστόν ένδοξον με τα τραύματά Του, και τον εκάλεσαν Βασιλέα της δόξης όχι διότι τον είδον ένδοξον αλλά διότι τον είδον τετραυματισμένον — πολύ μεγαλυτέρα δόξα ήσαν εις τον Χριστόν και εις τους αγγέλους εκείνα τα σημεία του πάθους αυτού, παρά τα χαρίσματα της μακαριότητος αυτού. Έτσι τα τραύματα του εγκαταλελειμμένου Βασιλιά γίνονται το αιώνιον στέμμα Του. Και το ερώτημα 'Τις αναβήσεται εις το όρος του Κυρίου;' απαντάται πρώτον από Αυτόν μόνον — 'ουδείς αναβέβηκεν εις τον ουρανόν ειμή ο εκ του ουρανού καταβάς' — και έπειτα, εν Αυτώ, από όλους όσοι έχουν αθώας χείρας και καθαράν καρδίαν. Ο Ποιμήν που μας έθρεψε στο τραπέζι είναι ο Βασιλιάς της δόξης που ανοίγει τις πύλες· και τις ανοίγει ώστε να τον ακολουθήσουμε εκεί όπου έχει πορευθεί.
Απαντήστε

Ανταπόκριση

Ας διδάξει ο Ψαλμός του Ποιμένα να μη φοβείσαι τίποτε. Η κοιλάδα της σκιάς διασχίζεται 'άνευ φόβου' για έναν μόνον λόγον — 'ότι συ μετ' εμού ει' — και η απόδειξη της παρουσίας εκείνης είναι το τραπέζι που στρώνει 'εξ εναντίας των θλιβόντων με'. Έτσι όταν σε περικυκλώνουν εχθροί, μη μετράς πρώτον αυτούς· έρχου εις την τράπεζαν. Η Ευχαριστία, λέγει ο Άγιος Κύριλλος, είναι 'ητοιμασμένη υπό του Θεού εναντίον της τραπέζης ητοιμασμένης υπό του Σατανά': τρέφεσαι, οπλίζεσαι και καθίστασαι ασφαλής ενώπιον αυτών των εχθρών. Έρχου εις αυτήν όπως ήρχοντο οι μάρτυρες, οχυρωμένος διά ό,τι η ημέρα φέρει. Έπειτα ας θέσει ο Ψαλμός 24 τους οφθαλμούς σου εις τας πύλας. Ερώτησε τον εαυτόν σου το ίδιον ερώτημα του Ψαλμού — 'Τις αναβήσεται εις το όρος του Κυρίου;' — και άκουσε την απάντησιν: 'αθώος χερσίν και καθαρός τη καρδία'. Μόνον Εις τα είχε τελείως, και ανέβη· αλλά ανέβη διά να μας σύρει κατόπιν Του, ώστε ζήτει τας αθώας χείρας και την καθαράν καρδίαν που ακολουθούν τον τετραυματισμένον Βασιλέα διαμέσου των αιωνίων πυλών. Και λάβε θάρρος από το όραμα του Αυγουστίνου: τα σημεία του Πάθους Του είναι η μεγαλυτέρα δόξα Του — που σημαίνει ότι τα ίδια σου τα τραύματα, βασταζόμενα εν Αυτώ, δεν είναι η ντροπή σου αλλά ακριβώς εκείνο που θα λάμψει εν ουρανοίς. Ακολούθει τον Ποιμένα εις την τράπεζαν, και τον Βασιλέα της δόξης διαμέσου των πυλών.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Κύριε Ιησού Χριστέ, αγαθέ Ποιμήν και Βασιλεύ της δόξης ημών: Συ οδηγείς ημάς παρά ύδατα αναπαύσεως και τρέφεις ημάς εν τη τραπέζη ην ητοίμασας εξ εναντίας των θλιβόντων ημάς, τη τραπέζη τεθείση εναντίον πάσης τραπέζης του εχθρού. Χρίσον τας κεφαλάς ημών τω ελαίω της βασιλικής και ιερατικής χάριτός Σου, και πλήρωσον το ποτήριον ημών τω τιμίω Αίματί Σου, του Αμνού αμώμου· ίνα διαπορευόμενοι την κοιλάδα της σκιάς του θανάτου μη φοβηθώμεν κακόν, ότι συ μεθ' ημών ει, και το έλεός Σου και το έλεός Σου καταδιώξει ημάς πάσας τας ημέρας της ζωής ημών. Συ Κύριε κραταιέ και ισχυρέ, Συ Κύριε ισχυρέ εν πολέμω, ο συντρίψας πύλας χαλκάς και αναστήσας ψυχάς ας ο θάνατος κατείχεν: άρον τας αιωνίας πύλας των καρδιών ημών, ίνα εισέλθη ο βασιλεύς της δόξης. Και καθώς αι ουράνιαι δυνάμεις, βλέπουσαι τα τραύματά Σου, εδόξασάν Σε ουχί διότι σε είδον ένδοξον αλλά διότι σε είδον τετραυματισμένον, δίδαξον ημάς να λογίζωμεθα τα σημεία του Πάθους Σου την μεγίστην πάσαν δόξαν, και ούτως να αναβώμεν μετ' αθώων χειρών και καθαράς καρδίας εις το όρος του Κυρίου, ίνα κατοικήσωμεν εν οίκω Κυρίου εις μακρότητα ημερών. Σοι, συν τω αναρχω Πατρί Σου και τω παναγίω και ζωοποιώ Πνεύματί Σου, δόξα, τιμή και προσκύνησις, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Υπόμνημα επί των Ψαλμών εκ Πρωτογόνων και Μεσαιωνικών Συγγραφέων (Neale & Littledale) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →