Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Έξοδος
Έξοδος 7-8 — με τον Ιωάννη Καλβίνο
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Το σχόλιο του Ιωάννη Καλβίνου στην Έξοδο 7-8 ανοίγει ένα παράθυρο στην κυρίαρχη δύναμη του Θεού μέσα στην ανθρώπινη ανταρσία. Καθώς ο Μωυσής και ο Ααρών στέκονται ενώπιον του Φαραώ, ο Καλβίνος ιχνηλατεί πώς η θεία εξουσία αντιμετωπίζει σκληρυμένες καρδιές και απατηλές δυνάμεις. Η προσεκτική ερμηνεία του αποκαλύπτει τη δικαιοσύνη του Θεού στην κρίση και το έλεός Του προς τον λαό Του. Μέσα από αυτά τα αρχαία γεγονότα διακρίνουμε τον ίδιο Θεό που βασιλεύει σήμερα, καλώντας μας να εμπιστευόμαστε τον λόγο Του ακόμη και όταν η αντίσταση φαίνεται συντριπτική. Οι γνώσεις του Καλβίνου μας καθοδηγούν να δούμε πέρα από την επιφάνεια των θαυμάτων στο βαθύτερο έργο του Πνεύματος του Θεού.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Στρέψου τώρα στα κεφάλαια 7 και 8 της Εξόδου. Άκουσε καθώς ο Κύριος στέλνει τον Μωυσή και τον Ααρών να αντιμετωπίσουν τον Φαραώ με σημεία και τέρατα. Πρόσεξε τις επαναλαμβανόμενες αρνήσεις, τη σκλήρυνση της καρδιάς του βασιλιά και τις πληγές που ξεδιπλώνονται στην Αίγυπτο. Άσε την αφήγηση να σε εισαγάγει στην ένταση μεταξύ της θείας εντολής και της ανθρώπινης αντίστασης, προετοιμάζοντας την καρδιά σου για τη μελέτη που ακολουθεί.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Καλβίνος ξεκινά εξετάζοντας τη δήλωση του Θεού ότι θα σκληρύνει την καρδιά του Φαραώ.
3. Και θα σκληρύνω. Καθώς η έκφραση είναι κάπως σκληρή, πολλοί σχολιαστές, όπως έχω πει προηγουμένως, καταβάλλουν προσπάθειες να την απαλύνουν. Γι' αυτό ορισμένοι συνδέουν τις λέξεις: 'Θα σκληρύνω την καρδιά του Φαραώ πολλαπλασιάζοντας τα σημεία μου'· σαν ο Θεός να δείχνει την εξωτερική αιτία της πείσματος του. Αλλά ο Μωυσής έχει ήδη δηλώσει, και θα το επαναλάβει αργότερα, ότι ο νους του βασιλιά σκληρύνθηκε από τον Θεό και με άλλους τρόπους πέρα από τα θαύματα. Όσον αφορά τη σημασία των λέξεων, δεν αμφιβάλλω ότι, με την πρώτη πρόταση, ο Θεός όπλισε την καρδιά του υπηρέτη Του με σταθερότητα, για να αντισταθεί με τόλμη στην πονηρία του τυράννου· και στη συνέχεια του υπενθυμίζει ότι έχει το φάρμακο στο χέρι του. Έτσι, λοιπόν, νομίζω ότι αυτό το χωρίο πρέπει να μεταφραστεί: 'Εγώ πράγματι θα σκληρύνω την καρδιά του Φαραώ, αλλά θα πολλαπλασιάσω τα σημεία μου'· σαν να έλεγε, η σκληρότητά του δεν θα είναι εμπόδιο για σένα, γιατί τα θαύματα θα είναι αρκετά για να την υπερνικήσουν. Με την ίδια έννοια, προσθέτει αμέσως μετά: 'Αν και ο Φαραώ δεν θα σε ακούσει, ακόμη θα απλώσω το χέρι μου'· γιατί έτσι, κατά τη γνώμη μου, οι σύνδεσμοι πρέπει να λυθούν αντιθετικά. Δεν απορρίπτω εντελώς την ερμηνεία άλλων· 'Θα σκληρύνω την καρδιά του Φαραώ, ώστε να πολλαπλασιάσω τα σημεία μου'· και, 'Δεν θα σε ακούσει, ώστε να απλώσω το χέρι μου'. Και, στην πραγματικότητα, ο Θεός θέλησε ο Φαραώ να αντισταθεί πεισματικά στον Μωυσή, ώστε η απελευθέρωση του λαού να είναι πιο εμφανής. Δεν χρειάζεται, ωστόσο, να συζητήσουμε εκτενώς τον τρόπο με τον οποίο ο Θεός σκληρύνει τους αποδοκιμασμένους, όποτε εμφανίζεται αυτή η έκφραση. Ας κρατήσουμε σταθερά αυτό που έχω ήδη παρατηρήσει, ότι είναι φτωχοί θεωρητικοί όσοι το αναφέρουν σε μια απλή γυμνή άδεια· επειδή αν ο Θεός, τυφλώνοντας τους νόες τους ή σκληρύνοντας τις καρδιές τους, επιβάλλει άξια τιμωρία στους αποδοκιμασμένους, δεν τους επιτρέπει μόνο να κάνουν ό,τι θέλουν οι ίδιοι, αλλά εκτελεί μια κρίση που γνωρίζει ότι είναι δίκαιη. Από αυτό προκύπτει επίσης ότι δεν αποσύρει μόνο τη χάρη του Πνεύματός Του, αλλά παραδίδει στον Σατανά εκείνους που γνωρίζει ότι αξίζουν τύφλωση νου και πείσμα καρδιάς. Εν τω μεταξύ, παραδέχομαι ότι η ευθύνη για κάθε κακό βαρύνει τους ίδιους τους ανθρώπους, που τυφλώνουν τον εαυτό τους εκούσια και με μια θέληση που μοιάζει με τρέλα οδηγούνται, ή μάλλον ορμούν, στην αμαρτία. Έχω επίσης δείξει σύντομα πόσο άθλιοι συκοφάντες είναι εκείνοι που, για χάρη της αφύπνισης κακής διάθεσης εναντίον μας, προσποιούνται ότι ο Θεός γίνεται έτσι ο συγγραφέας της αμαρτίας· αφού θα ήταν πράξη υπερβολικής ανοησίας να εκτιμήσουμε τις μυστικές και ακατανόητες κρίσεις Του με το μικρό μέτρο της δικής μας αντίληψης. Οι αντίπαλοι αυτής της διδασκαλίας αναμειγνύουν ανόητα και απερίσκεπτα δύο διαφορετικά πράγματα, αφού η σκληρότητα της καρδιάς είναι η αμαρτία του ανθρώπου, αλλά η σκλήρυνση της καρδιάς είναι η κρίση του Θεού. Προτείνει ξανά σε αυτό το μέρος τις μεγάλες κρίσεις Του, ώστε οι Ισραηλίτες να περιμένουν με ανήσυχους και προσεκτικούς νόες τον μεγαλειώδη και θαυμαστό τρόπο λειτουργίας Του.Ο Καλβίνος στη συνέχεια αναστοχάζεται την υπακοή και την προχωρημένη ηλικία του Μωυσή και του Ααρών.
6. Και ο Μωυσής και ο Ααρών έκαναν. Δεν είναι για χάρη καυχησιολογίας που ο Μωυσής αναφέρει τη δική του υπακοή· αλλά αφού ομολόγησε ειλικρινά τον δισταγμό του, τώρα αφηγείται ότι αυτός και ο αδελφός του είχαν καλύτερο θάρρος για την εκτέλεση του καθήκοντός τους. Ταυτόχρονα δείχνει ότι αυτός, καθώς και ο αδελφός του, ήταν υπηρέτης του Θεού, και ότι δεν έφερε ο ίδιος καμία επιμέλεια, ούτε ταλέντο, ούτε συμβουλή, ούτε επιδεξιότητα, αλλά απλώς υπάκουσε στον Θεό. Ακόμη από το παράδειγμά τους πρέπει να μάθουμε ότι, όπως δεν μπορούμε να ξεκινήσουμε τίποτα εκτός από ό,τι ο Θεός προστάζει, έτσι πρέπει υπάκουα και χωρίς αντίρρηση να επιδιώκουμε ό,τι Εκείνος προστάζει. Αυτό που ακολουθεί σχετικά με την ηλικία τους εννοείται ως ενίσχυση· αφού δεν ήταν συνηθισμένη περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη τη φυσική ψυχρότητα και βαρύτητα του γήρατος, δύο ογδοντάχρονοι να έχουν εμπλακεί ενεργά σε τόσο δύσκολο έργο. Διότι δεν συμφωνώ με τη γνώμη εκείνων που νομίζουν ότι η αξιοπρέπειά τους ενισχύθηκε από την ηλικία τους. Παραδέχομαι ότι η ηλικία είναι σεβαστή· αλλά ο Μωυσής είχε πολύ διαφορετικές απόψεις, δηλαδή ότι, αποκλείοντας όλα τα ανθρώπινα μέσα, θα μπορούσε να δοξάσει τη δόξα του Θεού, ο οποίος εκτέλεσε τόσο ισχυρό έργο από άνδρες που αποτυγχάνουν και είναι εξασθενημένοι από την ηλικία. Διότι αν και η δύναμή τους ήταν ακόμη αμείωτη, το γήρας τους θα μπορούσε να τους είχε κάνει δειλούς, και θα μπορούσε επίσης να επηρεάσει τον λαό με άγχος, όταν έβλεπαν τους ηγέτες τους να είναι όχι μόνο προχωρημένης ηλικίας, αλλά ακόμη και φυσικά όχι μακριά από τον τάφο.Στη σύγκρουση με τον Φαραώ και τη ράβδο, ο Καλβίνος γράφει:
8. Και ο Κύριος μίλησε. Δεν είναι περίεργο που ο Μωυσής επαναλαμβάνει συχνά το ίδιο πράγμα, επειδή έγραψε για πρόσωπα με ακατέργαστους και αργούς νόες. Αλλά μας αρμόζει, για να μην αηδιάσουμε από το απλό και λαϊκό του ύφος, να εξετάσουμε επιμελώς πόσο λίγο είμαστε διατεθειμένοι να είμαστε οξείς και σοβαροί στην εξέταση των έργων του Θεού. Αναμφίβολα εδώ αφηγείται αυτό που έχουμε ήδη ακούσει σχετικά με την αλλαγή της ράβδου σε φίδι, εκτός από το ότι τώρα μας λέει ότι το θαύμα που είχε προηγουμένως γίνει στην έρημο του Μαδιάμ, και αργότερα στην Αίγυπτο, ενώπιον του λαού, έγινε επίσης για άλλη μια φορά ενώπιον του Φαραώ. Επιπλέον, συμπεραίνουμε από εδώ ότι κατόπιν αιτήματος του Φαραώ οι υπηρέτες του Θεού είχαν αποδείξει και μαρτυρήσει την κλήση τους· και επομένως ότι η πεισματικότητά του ήταν λιγότερο συγχωρήσιμη, αφού περιφρόνησε τη δύναμη του Θεού που φανερώθηκε τόσο καθαρά. Διότι αυτό είναι συνηθισμένο στους άπιστους, να ζητούν αποδείξεις της δύναμης του Θεού, τις οποίες μπορούν ακόμη να αμφισβητήσουν, -- όχι ότι περιφρονούν συνειδητά τον Θεό, αλλά επειδή η μυστική τους ασέβεια τους ωθεί να αναζητούν καταφύγια. Το μήνυμα είναι δυσάρεστο και γεμάτο ενοχλήσεις για τον υπερήφανο βασιλιά· και επειδή δεν τολμά να αρνηθεί άμεσα τον Θεό, εφευρίσκει ένα εύλογο πρόσχημα για την άρνησή του, ζητώντας ένα θαύμα· και όταν αυτό εκτελείται, αναζητά ακόμη βαθύτερα κρησφύγετα, όπως θα αντιληφθούμε πολύ σύντομα. Εφόσον, λοιπόν, ήταν βέβαιο ότι δεν θα έδειχνε πρόθυμη υπακοή στη θεία εντολή, και δεν θα υποχωρούσε πριν πειστεί θαυματουργικά, ο Θεός εφοδιάζει τους υπηρέτες Του με μια αξιοσημείωτη και σίγουρη μαρτυρία της δύναμής Του. Επιπλέον, η αλλαγή του ραβδιού, ή της ράβδου του βοσκού, σε φίδι είχε αυτόν τον σκοπό, δηλαδή ότι η ταπεινή και αγροτική εμφάνιση του Μωυσή δεν πρέπει να περιφρονηθεί. Διότι (αφού οι βασιλιάδες συνηθίζουν να υψώνουν τον εαυτό τους πολύ ψηλά) ο Φαραώ θα μπορούσε να γελάσει με την τόλμη του Μωυσή και του Ααρών, που, ξεχνούντας, όπως φαινόταν, την κατάστασή τους, έμπαιναν σε σύγκρουση με όλη τη δύναμη της Αιγύπτου· αλλά ο Φαραώ γνώριζε, αν και δεν ήταν να φοβηθεί για την λαμπρή τους εμφάνιση, και δεν είχαν τίποτα μεγαλειώδες πάνω τους, ότι δεν ήταν ακόμη στερημένοι από σίγουρη και ισχυρή βοήθεια, όταν είδε το φίδι να βγαίνει από τη ράβδο. Με μια λέξη, ο Θεός μαρτύρησε ότι η δύναμή Του είναι κρυμμένη κάτω από την αδυναμία των υπηρετών Του, ώστε σε κάθε εποχή να μπορεί να καθιστά τρομερούς στους μεγαλύτερους μονάρχες εκείνους που διαφορετικά μοιάζουν με πήλινα σκεύη. Δεν είναι σαφές για μένα γιατί ο Ααρών διατάχθηκε να ρίξει κάτω τη ράβδο παρά ο Μωυσής, εκτός, ίσως, επειδή ο Θεός θα ταπείνωνε σκόπιμα την υπερηφάνεια του αλαζονικού βασιλιά, όταν δεν άξιζε να ασκήσει τη δύναμή Του με το χέρι του ανώτερου υπηρέτη Του, αλλά μόνο χρησιμοποίησε τον κατώτερο. Επομένως, σε σχέση με αυτή τη διακονία, η ράβδος του Θεού και του Μωυσή ονομάζεται τώρα η ράβδος του Ααρών. Έτσι ο Παύλος καυχάται για το ευαγγέλιό του, το έργο του κηρύγματος που γνώριζε ότι του είχε ανατεθεί. (Προς Ρωμαίους 16:25, και Β' Τιμόθεον 2:8.)
Σκεφτείτε
Συλλογισμός
Ο Καλβίνος εξετάζει την κλήση του Φαραώ για τους μάγους και τις συνέπειές της.
11. Τότε ο Φαραώ κάλεσε επίσης. Η ασέβεια του τυράννου, η οποία προηγουμένως κρυβόταν στα βάθη της καρδιάς του, ξεσπά τώρα· όταν δεν διστάζει να εισέλθει στον αγώνα με τον Θεό. Διότι είχε διδαχθεί επαρκώς για τη θαυμαστή δύναμη του Θεού, αν η ανομία του δεν τον ωθούσε προς την απελπισμένη τρέλα. Ζητώντας ένα σημείο, νόμιζε (όπως είπα προηγουμένως) ότι θα είχε δίκαιη αιτία να περιφρονήσει τον Μωυσή· καθώς οι ασεβείς εμπιστεύονται ότι μπορούν να κάνουν οτιδήποτε με ατιμωρησία, εκτός αν ο Θεός εμφανιστεί φανερά από τον ουρανό για να τους απαγορεύσει· αλλά, επειδή η αμετάβλητη διαστροφή κατέχει εντελώς τις καρδιές τους, δεν διστάζουν να αντισταθούν στη φανερή δύναμη του Θεού. Έτσι η κακία του Φαραώ τύφλωσε τα μάτια του, ώστε, βλέποντας το φως, δεν το είδε· αλλά, αν και πείσθηκε, ακόμη αναζήτησε σκοτάδι για να κρύψει την όραση του φωτός από αυτόν. Έλαβε, επομένως, τη δίκαιη ανταμοιβή τέτοιας ασεβούς και διαβολικής αλαζονείας, όταν εξαπατήθηκε από τις απάτες των δικών του μάγων. Αυτό είναι ένα παράδειγμα μεγάλης χρησιμότητας, και άξιο να σημειωθεί· με το οποίο διδασκόμαστε, πρώτα απ' όλα, ότι οι ασεβείς, όποια διάθεση να διδαχθούν κι αν υποκρίνονται, παραμένουν εσωτερικά επαναστατημένοι και πεισματάρηδες· και, επιπλέον, ότι δεν είναι μόνο επιρρεπείς στο λάθος, αλλά ορμούν προς αυτό με όλη τους την καρδιά. Αυτή η κακία δεν είναι πάντα εμφανής σε κάθε άτομο· αλλά όταν ο Θεός φέρνει το φως Του πιο κοντά τους, ανιχνεύεται εύκολα, και προδίδεται. Πόσοι, τώρα, μεταξύ των Παπικών ακολουθούν πονηρές δεισιδαιμονίες υπό το πρόσχημα της απλότητας; Όσο καιρό, υπό το ένδυμα της άγνοιας, εξαπατούν τον εαυτό τους και άλλους, φαίνονται άξιοι οίκτου· αλλά, μόλις η αλήθεια λάμψει, αποδεικνύουν την αγάπη τους για τις απάτες με τις οποίες χάνονται, και την ευχαρίστησή τους στα ψεύδη. Βεβαίως (όπως λέει ο Παύλος) «δεν έλαβαν την αγάπη της αλήθειας». (Β΄ Θεσσαλονικείς 2:10.) Εκπλησσόμαστε που ο Φαραώ κάλεσε τους μάγους, για να αποκρούσει από τον εαυτό του την αίσθηση της δύναμης του Θεού; Σαν να μην υπήρχαν πολλοί αυτή τη στιγμή, που προσλαμβάνουν για τον εαυτό τους ορισμένους ασεβείς φωνακλάδες, των οποίων τα γοητευτικά και ωραία λόγια μπορεί να τους κάνουν να παραφρονήσουν στα λάθη τους. Είναι αξιοσημείωτο, ότι ονομάζονται τιμητικά «σοφοί» από ευγένεια, αν και ήταν μόνο εφευρέτες απάτης, και στερούνταν υγιούς μάθησης. Διότι αν και η αστρονομία άνθιζε μεταξύ τους, και η μελέτη των φιλελεύθερων τεχνών καλλιεργούνταν, όμως φαίνεται από το πλαίσιο ότι ήταν αφοσιωμένοι σε πολλές ανόητες φαντασιώσεις, ναι, ότι όλη η εκφυλισμένη επιστήμη τους δεν ήταν παρά ματαιότητα. Διότι μακσφίμ, μακσεφίμ, και χαρτουμίμ, είναι ονόματα δεισιδαιμονικών τεχνών· το πρώτο σημαίνει γόητες, ή εκείνους που εξαπατούν τα μάτια και τις αισθήσεις με τις μαγείες τους· αλλά το δεύτερο χρησιμοποιείται για εκείνους που ρίχνουν γενέθλια, λέγοντας τη μοίρα των ανθρώπων από το ωροσκόπιο, και προλέγοντας από την όψη των άστρων. Επομένως, αν και οι Αιγύπτιοι μάγοι είχαν απομακρυνθεί από την γνήσια φιλοσοφία, διατήρησαν ακόμη το όνομα των «σοφών», ώστε να αποκτήσουν πίστη για τις πλάνες τους· καθώς ο διάβολος, για να οικειοποιηθεί τη δόξα του Θεού, ή να μεταμορφωθεί σε άγγελο φωτός, συνηθίζει να κρύβει τα ψεύδη του με εύσχημους τίτλους. Αναμφίβολα ο Φαραώ ζήτησε, όπως σε περίπτωση αμηχανίας, να την εξετάσει πιο σίγουρα με σύγκριση· αλλά όμως για κανέναν άλλο λόγο παρά για να κρύψει την ασέβειά του κάτω από ένα νέο κάλυμμα. Η λέξη λαχάτ, αν και σημαίνει κυρίως τη λεπίδα του ξίφους, χρησιμοποιείται εδώ για τη μαγεία. Νομίζω, όμως, ότι σφάλλουν, όσοι αποδίδουν τον λόγο γι' αυτό στο ότι ασκούσαν τις μαγείες τους με ξίφος, ή κάποιο παρόμοιο όπλο. Μάλλον χαρακτηρίζει μεταφορικά την ευέλικτη κίνηση, με την οποία οι μάγοι παρουσιάζουν ένα πράγμα αντί για άλλο· διότι σημαίνει κυρίως «φλόγα». Αυτή η αυστηρή και τρομερή εκδίκηση κατά του Φαραώ πρέπει να μας εμπνεύσει τρόμο, μήπως, στο μίσος μας για την αλήθεια, αναζητήσουμε πλάνες. Διότι αυτό είναι αφόρητη βεβήλωση, αν σκόπιμα επιθυμούμε να διαστρέψουμε τη διάκριση μεταξύ αλήθειας και ψεύδους. Επομένως δεν είναι παράξενο, αν ο Θεός βυθίζει στο βαθύτερο σκοτάδι της πλάνης, εκείνους που κλείνουν τα μάτια τους στο φως που τους παρουσιάζεται· και αν παραδίδει εκείνους στους μαθητές του Σατανά, που αρνούνται να τον ακούσουν ως δάσκαλό τους.
Απαντήστε
Απόκριση
Πού αισθάνεσαι ότι η δική σου καρδιά αντιστέκεται στον σαφή λόγο του Θεού; Πώς η άποψη του Καλβίνου για τη θεία σκλήρυνση σε προκαλεί ή σε παρηγορεί; Σε ποια περιοχή της ζωής σου καλείσαι να υπακούσεις παρά το ότι αισθάνεσαι αδύναμος ή ανεπαρκής;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ὦ Κύριε Παντοκράτορ, ὁ ἐπιδείξας τὴν παντοδύναμόν Σου δύναμιν ἐν τοῖς σημείοις τοῖς γενομένοις κατὰ Φαραὼ καὶ τῶν θεῶν τῆς Αἰγύπτου, ὑπόταξον τὰς καρδίας ἡμῶν διὰ τοῦ Πνεύματός Σου, ἵνα μὴ ἀντισταθῶμεν τῷ λόγῳ Σου ὡς ἐκεῖνος. Διὰ τῆς χάριτος τοῦ Χριστοῦ, ἐνίσχυσον τὴν πίστιν ἡμῶν εἰς τὰς διαθηκικὰς Σου ὑποσχέσεις, ἵνα πᾶν σημεῖον τῆς κυριαρχίας Σου βαθύνῃ τὴν ἐμπιστοσύνην ἡμῶν ἀντὶ τοῦ νὰ γεννᾷ μείζονα ἀπιστίαν. Φύλαξον ἡμᾶς ἀπὸ ψευδῶν καταφυγίων καὶ στερέωσον τοὺς ὀφθαλμοὺς ἡμῶν ἐπὶ τῆς λυτρώσεως τῆς τελεσθείσης ἐν τῷ Υἱῷ Σου μόνῳ. Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →