Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί
Δώσατε Ευχαριστίαν Ζητείτε το Πρόσωπον Αυτού Διαπαντός: Τα Ελέη του Θεού και η Λήθη του Ισραήλ — Ψαλμοί 105 και 106
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Οι Ψαλμοί 105 και 106 είναι οι δίδυμοι 'Αλληλούια' Ψαλμοί της ανάμνησης — μία μοναδική μακρά αναδρομή στην ιστορία του Θεού με τον λαό Του. Ο πρώτος θυμάται τα ελέη Του: 'Δώσατε ευχαριστίαν εις τον Κύριον και επικαλέσθητε το όνομα Αυτού… μνημονεύετε τα θαυμάσια έργα τα οποία εποίησεν'. Ιχνηλατεί την πιστότητα Αυτού από την διαθήκη με τον Αβραάμ, διαμέσου του Ιωσήφ πωληθέντος εις την Αίγυπτον, διαμέσου του Μωυσέως και των θαυμάτων της απελευθερώσεως, μέχρι του δώρου της Γης της Επαγγελίας. Ο δεύτερος θυμάται την απαντητική ιστορία — την λήθη του Ισραήλ: 'Ημάρτομεν μετά των πατέρων ημών… αλλά μετά ολίγον ελησμόνησαν τα έργα Αυτού'. Μαζί αποτελούν μία ομολογία: ο Θεός θυμάται την διαθήκην Του εις χιλιάδας γενεών· ο άνθρωπος λησμονεί τας ευεργεσίας Αυτού μετά ολίγον. Οι Πατέρες τους ανέγνωσαν με όλο το Ευαγγέλιον ενώπιον — τον αληθινό Ιωσήφ πωληθέντα υπό των αδελφών Του, την αληθινήν απελευθέρωσιν από βαθυτέραν Αίγυπτον, την αληθινήν Γην της Επαγγελίας. Και ο δεύτερος Ψαλμός ανοίγει με ερώτησιν την οποίαν ουδεμία κτίσις δύναται να απαντήση: 'Τις δύναται να εκφράση τας ευγενείς πράξεις του Κυρίου ή να δείξη πάσαν την αίνεσιν Αυτού;' — εις την οποίαν η Χριστιανική Ανατολή αποκρίνεται όχι με ορισμόν του Θεού, αλλά με την αιώνιον αναζήτησιν του προσώπου υπό της ψυχής το οποίον ουδέποτε εξαντλεί.
Διαβάστε
Ανάγνωσις
Αναγνώσατε τον Ψαλμόν 105 ως λιτανείαν της πιστότητος του Θεού. Ανοίγει με την πρόσκλησιν: 'Δώσατε ευχαριστίαν εις τον Κύριον και επικαλέσθητε το όνομα Αυτού… χαίρετε εν τω αγίω ονόματι Αυτού· ας χαίρη η καρδία των ζητούντων τον Κύριον. Ζητείτε τον Κύριον και την ισχύν Αυτού· ζητείτε το πρόσωπον Αυτού διαπαντός'. Έπειτα θυμάται — την διαθήκην 'την οποίαν εποίησε προς χιλιάδας γενεών… μετά του Αβραάμ… και τον όρκον τον οποίον ώμοσεν εις τον Ισαάκ'· τους πατριάρχας φυλαττομένους μεταξύ των εθνών, 'ουκ αφήκεν ουδένα άνθρωπον να αδικήση αυτούς, αλλά ήλεγξε και βασιλείς δι' αυτούς: μη άπτεσθε των κεχρισμένων μου και μη κακοποιήσητε τους προφήτας μου'· τον Ιωσήφ, 'πωληθέντα ως δούλον', του οποίου 'τους πόδας αυτών επόνεσαν εν τοις ξύλοις', έως ότου 'ο βασιλεύς απέστειλε και ηλευθέρωσεν αυτόν… και κατέστησεν αυτόν κύριον επί τον οίκον αυτού'· και την μεγάλην απελευθέρωσιν, τας πληγάς, το μάννα, 'ήνοιξε την πέτραν και εξήλθον ύδατα', 'και εξήγαγε τον λαόν αυτού εν ευφροσύνη και τους εκλεκτούς αυτού εν αγαλλιάσει'. Έπειτα αναγνώσατε τον Ψαλμόν 106, την ομολογίαν η οποία απαντά: 'Δώσατε ευχαριστίαν εις τον Κύριον, διότι είναι αγαθός… ημάρτομεν μετά των πατέρων ημών… ηδικήσαμεν'. Το ερώτημά του ανατέλλει ενωρίς — 'Τις δύναται να εκφράση τας ευγενείς πράξεις του Κυρίου ή να δείξη πάσαν την αίνεσιν Αυτού;' — και η μακρά διήγησις της λήθης τελειώνει με κραυγήν την οποίαν υψώνουν οι εξόριστοι: 'Σώσον ημάς, Κύριε ο Θεός ημών, και συνάγαγε ημάς εκ των εθνών, διά να δώσωμεν ευχαριστίαν εις το άγιον όνομά σου'.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Ψαλμός 105 προστάζει, 'Ζητείτε τον Κύριον και την ισχύν Αυτού· ζητείτε το πρόσωπον Αυτού διαπαντός' — και το τριπλούν 'ζητείτε' ταράττει τον νουν, διότι πώς συνεχίζει τις να ζητή αυτό το οποίον ήδη εύρε; Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος αποκρίνεται ότι ο Θεός ζητείται άνευ τέλους ακριβώς διότι αγαπάται άνευ τέλους, και η ψυχή ουδέποτε φθάνει τον πυθμένα της δόξης Αυτού:
καθώς εις την απειρότητά του υπάρχει πάντοτε νέα ύλη διά την αγάπην, τον θαυμασμόν και την ευλάβειαν, και ουδέποτε δυνάμεθα να εξαντλήσωμεν τας τελειότητας αυτού.Το να ευρή τις τον Θεόν δεν σημαίνει να τελειώση με Αυτόν· είναι η αρχή μιας αιωνιότητος ευρέσεως. Ο Ψαλμός συνεχίζει 'εις τας κρίσεις του στόματος Αυτού', τας οποίας οι Πατέρες — ο Θεοδώρητος μεταξύ των Ελλήνων — λαμβάνουν περί των πληγών απεσταλμένων επί της Αιγύπτου και των εντολών του Νόμου ομού, ώστε η δύναμις του Θεού να κηρύττεται διά των θαυμάτων Αυτού και η σοφία Αυτού διά των κρίσεων Αυτού. Και όταν ο Ψαλμός ψάλλη, 'Εκάλεσε λιμόν επί την γην', ο Μακάριος Αυγουστίνος παρατηρεί την παράξενην αξιοπρέπειαν την οποίαν ο Ψαλμωδός αποδίδει εις τον λιμόν, καλών αυτόν ως υπηρέτην —
εκαλέσε λιμόν, ως εάν ήτο πρόσωπον, υπηρέτηςαναμένων την προσταγήν Αυτού· διότι ο Κύριος 'καλεί τα μη όντα ως όντα', και ουδέν απολύτως συμβαίνει εις τον λαόν Αυτού ειμή διά προστάγματος Αυτού, και ουχί διά τύχης. Ο Θεός ο οποίος ζητείται άνευ τέλους κυβερνά και την ένδειαν διά της οποίας επαναφέρει τους ιδικούς Του εις Εαυτόν.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Ο Ψαλμός 106 αρχίζει εκεί όπου πάσα αληθινή αίνεσις πρέπει — εις το άκρον της ιδίας αυτής αποτυχίας: 'Τις δύναται να εκφράση τας ευγενείς πράξεις του Κυρίου ή να δείξη πάσαν την αίνεσιν Αυτού;' Εδώ ο Νήλ θέτει ενώπιον ημών την μεγάλην ρητορικήν του προ-Νικαϊκού Τερτυλλιανού, ο οποίος παρομοιάζει τον νουν τείνοντα προς τον Θεόν με τον οφθαλμόν τείνοντα προς τον ήλιον:
ο οφθαλμός του νοός πάσχει το όμοιον εις πάσαν μελέτην περί του θεού, και όσον περισσότερα προσοχή αποδίδεται εις την σκέψιν περί του θεού,τόσον περισσότερον τυφλώνεται η εσωτερική όρασις υπό του φωτός αυτών των ιδίων σκέψεων. Και ούτω ο Τερτυλλιανός θέτει το ερώτημα το οποίον ο Ψαλμός αυτός θέτει:
διότι τι δύνασαι να είπης περί αυτού, τι, επαναλαμβάνω, δύνασαι να είπης επαρκώς περί αυτού,ο οποίος είναι υψηλότερος πάσης υψηλότητος και βαθύτερος πάσης βαθύτητος; Η αίνεσις του Θεού δεν σιωπά υπό της μεγαλειότητος Αυτού· ταπεινώνεται εις ειλικρίνειαν. Όμως ο Ψαλμός δεν μας αφήνει άλαλους. Απαντά εις το ίδιον αυτού ερώτημα: 'Μακάριοι οι φυλάττοντες πάντοτε κρίσιν και ποιούντες δικαιοσύνην' — και ο Μακάριος Αυγουστίνος προσκολλάται εις την μικράν λέξιν 'πάντοτε':
η μακαριότης είναι μόνον διά τους τοιούτους οι οποίοι πράττουν ούτω πάντοτε, οι οποίοι είναι δίκαιοι,ουχί κατά διαλείμματα, αλλά επιμένοντες μέχρι τέλους. Ουδείς δύναται να δείξη πάσαν την αίνεσιν Αυτού· αλλά η πιστή ψυχή δύναται όμως να υψώση την ασθενή φωνήν αυτής εις την τιμήν Αυτού, αίνουσα Αυτόν διά ζωής η οποία φυλάττει την δικαιοσύνην σταθερώς, μέχρι τέλους.
Απαντήστε
Απόκρισις
Οι δύο αυτοί Ψαλμοί θέτουν ενώπιόν σας όλην την ιδικήν σας ιστορίαν μετά του Θεού εν μικρογραφία — την ανάμνησιν Αυτού και την λήθην σας. Ούτω κάμετε τον πρώτον Ψαλμόν πειθαρχίαν της μνήμης σας. 'Μνημονεύετε τα θαυμάσια έργα τα οποία εποίησεν'· επαναλαμβάνετε τας ευεργεσίας καθώς ο Ισραήλ προσετάχθη να επαναλαμβάνη την διαθήκην, την απελευθέρωσιν, την πέτραν η οποία έδωσε ύδωρ εις την έρημον — διότι η ψυχή η οποία παύει να θυμάται σύντομον αρχίζει να λησμονή, και ο Ψαλμός 106 είναι η μακρά, θλιβερά χρονική της λήθης ενός λαού ο οποίος 'ελησμόνησε τα έργα Αυτού'. Εναντίον της λήθης εκείνης, 'ζητείτε το πρόσωπον Αυτού διαπαντός'. Μη φαντασθήτε ότι επειδή ευρήκατε Αυτόν δύνασθε τώρα να παύσετε να ζητήτε· Αυτός αγαπάται άνευ τέλους και επομένως ζητείται άνευ τέλους, και αι τελειότητες Αυτού ουδέποτε δύνανται να εξαντληθούν. Και όταν θα ηθέλατε να αινήσετε Αυτόν και αισθάνεσθε την πενίαν όλων των λόγων σας — όταν, όπως ο οφθαλμός ενώπιον του ηλίου, ο νους σας είναι εκτυφλωμένος και άλαλος — μη απελπισθήτε της αινέσεως. Ουδείς δύναται να δείξη πάσαν την αίνεσιν Αυτού· αλλά δύνασθε να φυλάττητε κρίσιν και να ποιήτε δικαιοσύνην, και τούτο ουχί κατά διαλείμματα αλλά πάντοτε, μέχρι τέλους. Η αίνεσις την οποίαν ο Θεός περισσότερον επιθυμεί δεν είναι η ευγλωττία η οποία αποτυγχάνει ενώπιον της δόξης Αυτού, αλλά η πιστή ζωή η οποία επιμένει. Δώσατε ευχαριστίαν· μνημονεύετε· ζητείτε το πρόσωπον Αυτού· και ζήτε δικαίως μέχρι τέλους — και η ασθενής φωνή σας θα ακουσθή εις την τιμήν Αυτού.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ω Κύριε ο αγαθός, ου η ελεημοσύνη διαμένει εις τον αιώνα, ο οποίος υπήρξας πάντοτε ενθυμούμενος της διαθήκης και της επαγγελίας σου γενομένης προς χιλιάδας γενεών: σοι δίδομεν ευχαριστίαν και επικαλούμεθα το όνομά σου, διότι εποίησας θαυμάσια πράγματα. Καθώς εφύλαξας τους πατριάρχας μεταξύ των εθνών και απέστειλας τον δούλον σου Ιωσήφ προ του λαού σου, καθώς ήνοιξας την πέτραν και εξήγαγες ύδωρ εις την έρημον, ούτω μνημόνευε ημών εις την αιχμαλωσίαν ημών, και συνάγαγε ημάς εκ των εθνών, διά να δώσωμεν ευχαριστίαν εις το άγιον όνομά σου. Δίδαξον ημάς να ζητώμεν το πρόσωπόν σου διαπαντός, γινώσκοντες ότι ουδέποτε δυνάμεθα να εξαντλήσωμεν τας τελειότητάς σου, αλλά πρέπει να σε αγαπώμεν, και επομένως να σε ζητώμεν, άνευ τέλους. Συγχώρησον ημάς ότι ημείς, όπως οι πατέρες ημών, τόσον ταχέως λησμονούμεν τα έργα σου· γράψον τας ευεργεσίας σου επί της μνήμης ημών, διά να μη αμαρτάνωμεν εναντίον σου. Και όταν οι λόγοι ημών αποτυγχάνουν ενώπιον της μεγαλειότητός σου, καθώς ο οφθαλμός αποτυγχάνει ενώπιον του ηλίου, δέξου την αίνεσιν πιστής ζωής η οποία φυλάττει την δικαιοσύνην σου πάντοτε, επιμένουσα μέχρι τέλους. Σώσον ημάς, Κύριε ο Θεός ημών, εκ της θλίψεως ημών, και χόρτασον την πείναν των ψυχών ημών με την πιότητα του Λόγου σου. Εις σε, τον Κύριον τον Θεόν ημών, μετά του Χριστού σου, του Άρτου του Ουρανού, και του Αγίου Πνεύματός σου, δόξα και ευχαριστία, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →