Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Ψαλμοί
Ποιος θα Κατοικήσει στη Σκηνή Σου, και η Αγαθή Κληρονομία: Ψαλμοί 15 και 16
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Οι Ψαλμοί 15 και 16 στέκονται μαζί ως ερώτηση και απάντηση για τον τόπο κατοικίας του Θεού. Ο δέκατος πέμπτος ρωτά: «Κύριε, ποιος θα κατοικήσει στη σκηνή Σου; ή ποιος θα αναπαυθεί στον άγιο λόφο Σου;» — και απαντά με δέκα σημάδια του πολίτη της Σιών, την αγιότητα χωρίς την οποία κανείς δεν μπορεί να μείνει με τον Θεό. Ο δέκατος έκτος δείχνει πού στηρίζεται τελικά αυτή η κατοικία: «Ο ίδιος ο Κύριος είναι το μερίδιο της κληρονομίας μου», και «Δεν θα αφήσεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον Άγιό Σου να δει φθορά» — η μεγάλη προφητεία της Αναστάσεως που κήρυξαν και ο Άγιος Πέτρος και ο Άγιος Παύλος στην Πεντηκοστή και στις συναγωγές. Ο Νιλ και ο Λίτλντεϊλ συγκεντρώνουν τους Πατέρες και για τους δύο, και ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος σημειώνει ότι ο Ψαλμός 15 αναφέρεται «όχι στο τέλος, αλλά στην ίδια την αρχή, της χριστιανικής ζωής» — τα πρώτα βήματα της ψυχής προς τον Θεό — ενώ ο Ψαλμός 16 μας οδηγεί μέχρι τον κενό τάφο και τη δεξιά του Πατρός, «όπου υπάρχει ευφροσύνη για πάντα». Η Εκκλησία διαβάζει και τους δύο το Μεγάλο Σάββατο: την ερώτηση ποιος μπορεί να κατοικήσει με τον Θεό, και την απάντηση που δόθηκε όταν ο Χριστός αναστήθηκε, ο πρώτος της ανθρωπότητας που εισήλθε στον Παράδεισο και έκανε τη σάρκα μας να αναπαυθεί με ελπίδα.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Διάβασε τον Ψαλμό 15 ως μία ερώτηση που ξεδιπλώνεται στην απάντησή της. «Κύριε, ποιος θα κατοικήσει στη σκηνή Σου; ή ποιος θα αναπαυθεί στον άγιο λόφο Σου;» Και η απάντηση, σημείο προς σημείο: «Ακόμη και αυτός που οδηγεί άφθαρτη ζωή, και πράττει το ορθό, και λέγει την αλήθεια από την καρδιά του. Αυτός που δεν χρησιμοποίησε δόλο στη γλώσσα του, ούτε έκανε κακό στον πλησίον του, και δεν συκοφάντησε τον πλησίον του. Αυτός που δεν υπερηφανεύεται για τον εαυτό του, αλλά είναι ταπεινός στα μάτια του, και τιμά πολύ αυτούς που φοβούνται τον Κύριο. Αυτός που ορκίζεται στον πλησίον του, και δεν τον απογοητεύει, ακόμη κι αν ήταν προς βλάβη του ιδίου. Αυτός που δεν έδωσε τα χρήματά του με τόκο, ούτε πήρε δώρο κατά του αθώου.» Τελειώνει με υπόσχεση: «Όποιος πράττει αυτά τα πράγματα δεν θα πέσει ποτέ.» Τότε ο Ψαλμός 16 απαντά στην ερώτηση της κατοικίας ονομάζοντας τον τόπο κατοικίας: «Φύλαξέ με, Θεέ, γιατί σε Σένα έθεσα την εμπιστοσύνη μου.» «Ο ίδιος ο Κύριος είναι το μερίδιο της κληρονομίας μου, και του ποτηρίου μου· Εσύ θα διατηρήσεις τον κλήρο μου. Ο κλήρος έπεσε σε εμένα σε καλή γη· ναι, έχω αγαθή κληρονομία.» «Και η σάρκα μου θα αναπαυθεί με ελπίδα. Διότι γιατί; Δεν θα αφήσεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον Άγιό Σου να δει φθορά. Θα μου δείξεις την οδό της ζωής· ενώπιόν Σου είναι το πλήρωμα της χαράς, και στη δεξιά Σου υπάρχει ευφροσύνη για πάντα.»
Μελετήστε
Μελέτη
Γιατί, ρωτούν οι Πατέρες, ο Ψαλμός 15 τιτλοφορείται απλώς «Ψαλμός του Δαβίδ», όχι «εις το τέλος» όπως τόσο συχνά; Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος απαντά ότι μιλά για αρχές:
αυτός ο Ψαλμός αναφέρεται, όχι στο τέλος, αλλά στην ίδια την αρχή, της χριστιανικής ζωής. Τα δέκα σημάδια του πολίτη της Σιών είναι τα πρώτα βήματα της βαπτισμένης ψυχής που μαθαίνει να περπατά ορθά. Ο Άγιος Βασίλειος διαβάζει την ίδια την ερώτηση εσωτερικά, δίνοντας βάρος στη λέξη «Σου»:
Ο Άγιος Βασίλειος λαμβάνει τη σκηνή της σάρκας μας, δίνοντας έμφαση στη λέξηΣου — ποιος θα κατοικήσει έτσι σε αυτό το φτωχό σώμα της ασθένειας ώστε να το κάνει σκηνή Σου, ναό άξιο για τον Θεό; Και όταν ο Ψαλμός επαινεί τον άνθρωπο που τηρεί τον όρκο του, ο Άγιος Βασίλειος πιέζει ακόμη και αυτό προς την τελειότητα. Ο σκοπός του Κυρίου, διδάσκει, δεν είναι απλώς να απαγορεύσει την ολοκληρωμένη αμαρτία αλλά να ξεριζώσει τη ρίζα της: ο Κύριος
έχει παντού τον ίδιο σκοπό, όχι μόνο να εμποδίσει τις ολοκληρωμένες προσπάθειες της αμαρτίαςαλλά να ξεριζώσει την ανομία από τις πρώτες της αρχές — όπως απαγόρευσε όχι μόνο τη μοιχεία αλλά και την επιθυμία, έτσι κόβει την επιορκία απαγορεύοντας τον άστοχο όρκο. Η αγιότητα, για αυτούς τους Πατέρες, αρχίζει όχι από την πράξη αλλά από την καρδιά.
Σκεφτείτε
Συλλογισμός
Ο Ψαλμός 16 απαντά στην ερώτηση του δέκατου πέμπτου για την κατοικία ονομάζοντας τι πρόκειται να κατέχει η ψυχή: όχι έναν τόπο, αλλά τον ίδιο τον Θεό. Ο Μακάριος Αυγουστίνος, ερμηνεύοντας «Ο Κύριος είναι το μερίδιο της κληρονομίας μου», φαντάζεται τον Θεό να λέει «Ζήτα ό,τι θέλεις», και πιέζει την ψυχή να ζητήσει τον Δότη και όχι τα δώρα:
Τι καλύτερο από τον Θεό μπορεί να δοθεί σε εμένα; Άπλωσε την επιθυμία σου όσο ευρύτερα μπορείς, λέει, και δεν θα βρεις τίποτε πιο αγαπητό, τίποτε καλύτερο, από τον Θεό — έτσι
Ζήτα τον Ιησού, που έκανε όλα τα πράγματα, και σε Αυτόν θα έχεις όλα όσα έκανε. Διότι
Και Εκείνος επιθυμεί να σου δώσει τίποτε τόσο πολύ όσο τον Εαυτό Του. Αυτή η κληρονομία σφραγίζεται από την Ανάσταση — «Δεν θα αφήσεις την ψυχή μου στον άδη» — και οι Πατέρες κάνουν αυτή την ελπίδα τη δύναμη κάθε χριστιανικού θανάτου. Ο Ψευδο-Διονύσιος γράφει ότι οι άγιοι, κοιτάζοντας τις υποσχέσεις που φανερώθηκαν στην ανάσταση του Χριστού,
προχωρούν προς τον στόχο του θανάτου ως προς το τέλος των αγώνων τους, πηγαίνοντας να τον συναντήσουν
με σταθερή και ζωντανή ελπίδα και θεία χαρά. Επειδή ο Χριστός αναστήθηκε, η σάρκα του πιστού μπορεί να αναπαυθεί με ελπίδα, και ο θάνατος γίνεται το κατώφλι της οδού της ζωής.
Απαντήστε
Απόκριση
Αυτοί οι δύο Ψαλμοί σε καλούν να εξετάσεις την κατοικία σου και να θέσεις την ελπίδα σου. Πρώτα, την κατοικία. Ο Ψαλμός 15 υψώνει δέκα σημάδια εκείνων που μπορούν να αναπαυθούν στον άγιο λόφο του Θεού — άφθαρτη ζωή, αλήθεια από την καρδιά, κανένα δόλο στη γλώσσα, κανένα κακό στον πλησίον, καμία συκοφαντία, ταπεινότητα, τηρημένος όρκος, χέρια καθαρά από τόκο και από δωροδοκία κατά του αθώου. Αλλά άκου τον Άγιο Βασίλειο πριν απελπιστείς από τον κατάλογο: ο Κύριος στοχεύει να ξεριζώσει την ανομία στη ρίζα της, όχι απλώς να απαγορεύσει την ολοκληρωμένη πράξη. Άρχισε λοιπόν όπου αρχίζει Εκείνος — στην καρδιά, στην πρώτη κίνηση της αμαρτίας, στην επιθυμία και όχι μόνο στην πράξη. Και ρώτα αν θα έκανες αυτό το φτωχό σώμα σου «σκηνή Σου», ναό άξιο για τον ενοικώντα Θεό. Δεύτερο, την ελπίδα. Ο Ψαλμός 16 ονομάζει την κληρονομία: όχι μια ανταμοιβή αλλά τον ίδιο τον Θεό. Άπλωσε την επιθυμία σου ευρέως, όπως προτρέπει ο Αυγουστίνος, και ζήτα τον Δότη, όχι τα δώρα — «Επιθυμεί να σου δώσει τίποτε τόσο πολύ όσο τον Εαυτό Του.» Και ας γίνει η Ανάσταση το θάρρος του θανάτου σου: επειδή η σάρκα του Χριστού αναπαύθηκε με ελπίδα και δεν είδε φθορά, μπορείς να πας να συναντήσεις τον θάνατο «ως το τέλος των αγώνων σου», με σταθερή ελπίδα και θεία χαρά, γνωρίζοντας ότι θα σου δείξει την οδό της ζωής.
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ω Κύριε ο Θεός μας, που ρωτάς ποιος θα κατοικήσει στη σκηνή Σου και θα αναπαυθεί στον άγιο λόφο Σου: κάνε μας πολίτες της Σιών, οδηγώντας άφθαρτη ζωή και λέγοντας την αλήθεια από την καρδιά, κάνοντας κανένα κακό στον πλησίον μας και συκοφαντώντας κανέναν, ταπεινούς στα μάτια μας και πιστούς στον λόγο μας ακόμη και προς βλάβη μας. Ξερίζωσε την ανομία μέσα μας από την ίδια τη ρίζα της, ώστε όχι μόνο η ολοκληρωμένη αμαρτία αλλά και η πρώτη της κίνηση να απομακρυνθεί· και κάνε αυτό το σώμα της ασθένειάς μας ναό άξιο να είναι σκηνή Σου. Γίνε Εσύ ο ίδιος το μερίδιο της κληρονομίας μας και του ποτηρίου μας, γιατί δεν υπάρχει τίποτε πιο αγαπητό, τίποτε καλύτερο, από Εσένα· δίδαξέ μας να ζητούμε όχι τα δώρα Σου αλλά τον Δότη, αφού Εσύ επιθυμείς να μας δώσεις τίποτε τόσο πολύ όσο τον Εαυτό Σου. Και επειδή δεν αφέθηκες στον άδη, ούτε επέτρεψες στη σάρκα Σου να δει φθορά, ας αναπαυθεί και η σάρκα μας με ελπίδα· ώστε όταν οι αγώνες μας τελειώσουν να προχωρήσουμε να συναντήσουμε τον θάνατο με σταθερή και ζωντανή ελπίδα και θεία χαρά, και Εσύ θα μας δείξεις την οδό της ζωής, όπου ενώπιόν Σου είναι το πλήρωμα της χαράς και στη δεξιά Σου ευφροσύνη για πάντα. Σε Εσένα, ω αναστάντα Χριστέ, με τον Πατέρα Σου και το πανάγιο και αγαθό και ζωοποιό Πνεύμα Σου, δόξα, τιμή και προσκύνηση, τώρα και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →