Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Α' Μακκαβαίων
Α΄ Μακκαβαίων 7-8 — αντλώντας από τον Ακινάτη (Σούμμα ΙΙ-ΙΙ ερ.5 α.3 αποστασία + ερ.40 δίκαιος πόλεμος + προνοιακή ειρωνεία)
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Στην αφήγηση του Α΄ Μακκαβαίων 7-8 ο αναγνώστης συναντά την ανανεωμένη επίθεση κατά του ιουδαϊκού λαού από τη σελευκιδική δύναμη, τώρα μεσολαβούμενη μέσω του αρχιερέα Άλκιμου και του στρατηγού Νικάνωρος. Αυτά τα κεφάλαια αποκαλύπτουν την αέναη ένταση μεταξύ της πιστότητας στη διαθήκη και της πολιτικής προσαρμογής. Ο Άγιος Θωμάς Ακινάτης, στην πραγματεία του περί απιστίας, σημειώνει πώς η αμαρτία της αποστασίας προκύπτει όταν κάποιος που έχει λάβει την πίστη την απορρίπτει εσκεμμένα υπό εξωτερική πίεση. Ο ίδιος αγγελικός διδάσκαλος, εξετάζοντας την ηθική της ένοπλης σύγκρουσης στη Σούμμα, παρέχει κριτήρια με τα οποία μπορεί να αξιολογηθεί η ένοπλη αντίσταση του Ιούδα. Ταυτόχρονα το κείμενο επιδεικνύει μια ήσυχη προνοιακή ειρωνεία: οι ανθρώπινοι υπολογισμοί, είτε αποστατών ιερέων είτε ρωμαίων διπλωματών, κάμπτονται από τη θεία διακυβέρνηση προς σκοπούς που ούτε προβλέπουν ούτε προτίθενται. Το μάθημα επομένως τοποθετεί τον μακκαβαϊκό αγώνα εντός του ευρύτερου ερωτήματος του πώς οι πιστοί παραμένουν σταθεροί όταν η νόμιμη εξουσία η ίδια γίνεται όργανο απιστίας.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Πάρτε την Έκδοση Ντουέι Ρέιμς ή την Καθολική Έκδοση Δημοσίου Τομέα και διαβάστε τα κεφάλαια εφτά και οκτώ του Α΄ Μακκαβαίων στο σύνολό τους. Παρατηρήστε την ακολουθία της εγκατάστασης του Ἀλκίμου, της σφαγής των Ἀσιδαίων από αυτόν, των απειλών του Νικάνορος κατά του ναού και της αποφασιστικής μάχης στο Καφαρσαλαμά. Σημειώστε επίσης την απόφαση του Ἰούδα να στείλει απεσταλμένους στη Ῥώμη και τους όρους της προκύπτουσας συνθήκης. Δώστε προσοχή στην αντίθεση μεταξύ εκείνων που εγκαταλείπουν τον νόμο για αξίωμα και εκείνων που διακινδυνεύουν τη ζωή για να τον διατηρήσουν. Σημειώστε τις στιγμές στις οποίες η φαινομενική ήττα αντιστρέφεται και η γλώσσα της θείας απελευθέρωσης επανέρχεται. Αυτοί οι αφηγηματικοί δείκτες προετοιμάζουν τη θεολογική σκέψη που ακολουθεί.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Άγιος Θωμάς πραγματεύεται την αποστασία σε σχέση με την αρετή της πίστεως. Στο II-II q.5 a.3 διακρίνει τα διανοητικά και βουλητικά στοιχεία με τα οποία κάποιος που κάποτε πίστευε αποστρέφεται, υπογραμμίζοντας ότι η εξωτερική πίεση μόνη δεν δικαιολογεί την εσωτερική πράξη της απόρριψης. Ο Άλκιμος αποτελεί παράδειγμα αυτής της κίνησης: εγκατεστημένος από βασιλική εξουσία, εντούτοις επιλέγει να χρησιμοποιήσει την αρχιερωσύνη εναντίον του ίδιου του νόμου που υπάρχει για να προστατεύσει. Το κείμενο επομένως παρουσιάζει όχι μόνο πολιτική προδοσία αλλά μια θεολογική αποστασία που αποκόπτει τον ιερέα από την πηγή του αξιώματός του. Στρεφόμενος στο ζήτημα του πολέμου, ο Ακουίνας στο II-II q.40 εκθέτει την τριπλή απαίτηση της νόμιμης εξουσίας, της δικαίας αιτίας και της ορθής πρόθεσης. Ο Ιούδας ενεργεί υπό την εξουσία του παραδοσιακού ρόλου της αρχιερωσύνης ως υπερασπιστή του ιερού· η αιτία είναι η αποκατάσταση της νόμιμης λατρείας· η πρόθεση, επανειλημμένα δηλωμένη, είναι η διατήρηση της διαθήκης του λαού με τον Θεό παρά η προσωπική κυριαρχία. Αυτά τα κριτήρια επιτρέπουν στον αναγνώστη να κρίνει τις Μακκαβαϊκές εκστρατείες ως υλικά δίκαιες ενώ αναγνωρίζει την τραγική αναγκαιότητα της αιματοχυσίας. Η ρωμαϊκή συμμαχία που καταγράφεται στο κεφάλαιο 8 εισάγει μια περαιτέρω θεώρηση αντλημένη από το II-II q.98 a.1, όπου ο Ακουίνας εξετάζει τη δεσμευτική δύναμη των όρκων και των συνθηκών. Οι απεσταλμένοι ορκίζονται φιλία με μια ειδωλολατρική δύναμη της οποίας τα ίδια τα κίνητρα είναι στρατηγικά· η αφήγηση αφήνει ανοιχτό το εάν αυτός ο όρκος θα περιορίσει αργότερα την πιστότητα στον νόμο. Ωστόσο η ευρύτερη κίνηση του βιβλίου υποδηλώνει μια προνοιακή ειρωνεία: η ίδια η συμμαχία που φαίνεται να αραιώνει τον ιουδαϊκό διαχωρισμό γίνεται, υπό την διακυβέρνηση του Θεού, ένα όργανο που αργότερα περιορίζει την επιθετικότητα των Σελευκιδών. Ο Ακουίνας επανειλημμένα επιμένει ότι οι δευτερεύουσες αιτίες, συμπεριλαμβανομένης της ανθρώπινης διπλωματίας, παραμένουν υποτελείς στην πρώτη αιτία που κατευθύνει όλα τα πράγματα προς την εκδήλωση της δόξας Του. Έτσι ο φαινομενικός συμβιβασμός του κεφαλαίου 8 δεν ακυρώνει την πιστότητα που επιδεικνύεται στο κεφάλαιο 7· μάλλον, και τα δύο υφαίνονται σε μια ενιαία θεία παιδαγωγία που εκπαιδεύει τον λαό να εμπιστεύεται ούτε ξένους προστάτες ούτε αποστάτες ιερείς αλλά τον Κύριο που μόνος ελευθερώνει.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Τα κεφάλαια λοιπόν προσκαλούν σε διπλή διάκριση. Πρώτον, απαιτούν από τους πιστούς να αναγνωρίσουν ότι η αποστασία δεν χρειάζεται να αναγγέλλεται με ανοιχτή άρνηση· μπορεί να εισέλθει μέσω της αποδοχής αξιώματος ή ασφάλειας που αγοράζεται με το τίμημα της ακεραιότητας της διαθήκης. Δεύτερον, προτρέπουν σε στοχασμό για τις συνθήκες υπό τις οποίες η ένοπλη υπεράσπιση της θρησκευτικής ελευθερίας μπορεί να είναι νόμιμη, πάντοτε μετρούμενη από τα κριτήρια της εξουσίας, του αιτίου και της πρόθεσης και όχι από την απλή επιτυχία. Η ρωμαϊκή συνθήκη, τέλος, προειδοποιεί κατά της τοποθέτησης απόλυτης εμπιστοσύνης σε οποιαδήποτε πολιτική διευθέτηση. Η πρόνοια μπορεί να χρησιμοποιεί τέτοια όργανα, όμως η πρωταρχική πίστη του πιστού παραμένει στον νόμο που καμία συνθήκη δεν μπορεί να καταργήσει. Υπό αυτό το φως η αφήγηση γίνεται σχολείο ελπίδας που αρνείται τόσο την απελπισμένη απόσυρση όσο και την ειδωλολατρική εμπιστοσύνη στην ανθρώπινη δύναμη.
Απαντήστε
Απάντηση
Σε ποια συγκεκριμένη περίσταση σήμερα μπορεί ο πειρασμός του Άλκιμου να εμφανιστεί υπό το πρόσχημα επαγγελματικής ή πολιτικής ανέλιξης; Πώς θα εφαρμόζονταν οι τρεις όροι του δίκαιου πολέμου που απαριθμεί ο Ακουίνας σε μια σύγχρονη σύγκρουση στην οποία διακυβεύεται η θρησκευτική ελευθερία;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Ὦ Θεέ, ὁ μόνος τηρῶν πίστιν πρὸς τὸν λαόν σου ἐν πάσῃ δοκιμασίᾳ, ἐνίσχυσον ἡμᾶς διὰ τῆς μαρτυρίας τῶν Μακκαβαίων ἵνα προσκολλώμεθα ἀμετακινήτως εἰς τὴν διαθήκην σου καὶ ἀπορρίπτωμεν πᾶσαν μορφὴν ἀποστασίας. Ἐν τῇ ὑπερασπίσει τοῦ ἁγιάσματός σου δώρησαι ἡμῖν τὴν χάριν τοῦ πράττειν δικαίως, ἐμπιστευόμενοι ὁλοψύχως εἰς τὴν πρόνοιαν σου μᾶλλον ἢ εἰς ἀνθρωπίνας συμμαχίας. Διὰ πρεσβειῶν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καὶ πάντων τῶν Ἁγίων, διαμόρφωσον ἡμᾶς ἐν ἐπιμονῇ πίστεως. Ἀμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.
Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →