← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Έξοδος

Ο Νόμος από το Σινά: Ο Ζηλότυπος Θεός και ο Χριστός που Ελευθερώνει

Έξοδος 19-20Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed)24 λεπ
Άνοιγμα

Εισαγωγή

Τον τρίτο μήνα ο Ισραήλ φθάνει στο Σινά, και ο Θεός κατέρχεται επί του όρους εν βροντή και καπνώ και τη μακρά σάλπιγγος φωνή για να δώσει τον Νόμο Του. Ο Μακάριος Θεοδώρητος Κύρου ερμηνεύει όλη την φοβερά σκηνή ως έργο διδασκάλου και εραστού. Ο Θεός καλεί τον Ισραήλ ιδιαίτερο λαό, βασίλειο ιεράτευμα, άγιο έθνος — και ο Θεοδώρητος μας λέγει γιατί αυτό το σπέρμα πάνω από όλα τα άλλα εκλέχθηκε: πρώτον, διότι από αυτούς ο Δεσπότης Χριστός επρόκειτο να προέλθει κατά σάρκα, και έπειτα, διά των γενομένων υπέρ αυτών, να διδάξει πάντας τους ανθρώπους την γνώση του Θεού. Πριν δοθεί ο Νόμος, ο λαός διατάσσεται να πλύνει τα ιμάτια αυτού και να αγιασθεί· και ο Θεοδώρητος εξηγεί ότι διά των σωματικών τούτων ο Θεός οδηγεί αυτούς προς τα πνευματικά, εμφυτεύων φόβον και καθιστών αυτούς ευλαβείς, ώστε να λογίζωνται πόσον μάλλον ο νους πρέπει να φυλάττεται καθαρός. Έπειτα οι Δέκα Λόγοι εκφωνούνται. «Ουκ έσονταί σοι θεοί έτεροι πλην εμού» — και ο Θεοδώρητος ακούει εν αυτώ την ομολογίαν της Αγίας Τριάδος, φυλαττομένην υπό των μη θεοποιούντων ουδέν πλην της θείας φύσεως, και παραβαινομένην υπό των ομοίων τω Αρείω, καλούντων τον Υιόν κτιστόν και αλλότριον του Πατρός. Διακρίνει το είδωλον από της εικόνος, και διατρίβει μετά τρυφερότητος επί του παραδοξοτέρου των ονομασιών του Θεού: ότι είναι «Θεός ζηλωτής». Τούτο ανθρωπίνη ομιλία εστί, λέγει ο Θεοδώρητος — ο νόμος ως ανήρ και ο λαός ως γυνή, και ο ζήλος ον ο Θεός αξιοί είναι ο ζήλος της αγάπης, η σφοδρά φροντίς του μη απολέσαι τα ίδια. Ακόμη και την απειλήν ότι αι αμαρτίαι των πατέρων επισκέπτονται επί τα τέκνα, ο Θεοδώρητος αναγινώσκει, εις το βάθος αυτής, ως επίδειξιν θείας φιλανθρωπίας.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Ανάγνωθι Έξοδον 19–20 — «Υμείς εωράκατε όσα εποίησα τοις Αιγυπτίοις, και ανελαβόμην υμάς επί πτερύγων αετών, και προσήγαγον υμάς προς εμαυτόν. Και νυν, εάν ακοή ακούσητε της εμής φωνής και φυλάξητε την διαθήκην μου, έσεσθέ μοι λαός περιούσιος από πάντων των εθνών… και υμείς έσεσθέ μοι βασίλειον ιεράτευμα και έθνος άγιον». Ο λαός αγιάζεται και πλύνει τα ιμάτια αυτού προ της τρίτης ημέρας· «και το όρος το Σινά εκαπνίζετο όλον, διά το καταβεβηκέναι επ’ αυτό τον Κύριον εν πυρί… και εσαλεύθη πάς ο λαός σφόδρα». Τότε ο Θεός λαλεί τας Δέκα Εντολάς: «Εγώ ειμί Κύριος ο Θεός σου, ο εξαγαγών σε εκ γης Αιγύπτου, εξ οίκου δουλείας. Ουκ έσονταί σοι θεοί έτεροι πλην εμού. Ου ποιήσεις σεαυτώ είδωλον… εγώ γαρ Κύριος ο Θεός σου Θεός ζηλωτής, αποδιδούς αμαρτίας πατέρων επί τέκνα έως τρίτης και τετάρτης γενεάς τοις μισούσί με, και ποιών έλεος εις χιλιάδας τοις αγαπώσί με και φυλάσσουσι τας εντολάς μου». Ακολουθούσιν αι εντολαί κατά της ματαίας ονομασίας, της φυλάξεως του Σαββάτου, της τιμής πατρός και μητρός, και κατά φόνου, μοιχείας, κλοπής, ψευδομαρτυρίας και επιθυμίας.
Μελετήστε

Μελέτη

Διά τι ούτος ο λαός, και διά τι τοσούτος φόβος επί του όρους; Ο Θεοδώρητος αποκρίνεται αμφοτέροις άμα. Ο Ισραήλ εξελέγη υπέρ των εθνών ένεκεν του Μόνου ος έμελλε γεννηθήναι εξ αυτών: πρώτον διότι εξ αυτών ο Δεσπότης Χριστός επρόκειτο να προέλθει κατά σάρκα. Και αι πλύσεις και αι βρονταί ήσαν παιδαγωγία των αισθήσεων, ανάγουσα τον σαρκικόν νουν άνω: Διά των σωματικών οδηγεί αυτούς προς τα πνευματικά, εμφυτεύει φόβον, και καθιστά αυτούς ευλαβεστέρους. Όταν ο πρώτος λόγος εκφωνήται — μη ετέρους θεούς — ο Θεοδώρητος ακούει αυτόν τον κανόνα της πίστεως, την ομολογίαν της μίας θείας ουσίας εν τρισί Προσώποις, φυλαττομένην υπό των ορθοδόξων και παραβαινομένην υπό των διαιρούντων ή ταπεινούντων την Θεότητα: Οι ομολογούντες την μίαν ουσίαν της Τριάδος φυλάττουσι τον νόμον της θείας φωνής. Και κατά του δευτέρου λόγου οξύνει διάκρισιν ην η Εκκλησία εχρήζε κατά παντός εικονοκλάστου και ειδωλολάτρου ομοίως, μεταξύ του κενού πλάσματος και της αληθούς εικόνος: Το είδωλον ουδεμίαν έχει πραγματικήν υπόστασιν, ενώ η εικών εστίν εικόνισμα και παράστασις τινός.
Σκεφτείτε

Στοχασμός

Ο Θεοδώρητος διατρίβει μακρότατα όπου ο Θεός καλεί εαυτόν ζηλωτήν — διότι η λέξις, ληφθείσα αφελώς, δόξει αν ανάξιος του Θεού. Εξηγεί αυτήν διά του σχήματος του γάμου: Ο νόμος κατέχει την θέσιν ανδρός, και ο λαός την θέσιν γυναικός. Ο «ζήλος» του Θεού, άρα, εστίν η τετρωμένη αγάπη πιστού συζύγου προς άσωτον νύμφην· είναι ο τρόπος αυτού να αναγκάζει αυτούς εις σωφροσύνην, εκφοβών αυτούς εκ της μοιχείας μετά των ειδώλων, και προέρχεται, επιμένει ο Θεοδώρητος, εκ τρυφερής στοργής. Ακόμη και το δυσχερέστατον ρητόν — ότι επισκέπτεται τας αμαρτίας των πατέρων επί τα τέκνα — ο Θεοδώρητος αρνείται να αναγνώσει ως ωμήν εκδίκησιν, διότι η Γραφή αλλαχού απαγορεύει το έκαστον αποθνήσκειν υπέρ αλλοτρίας αμαρτίας· αναγινώσκει αυτό αντιθέτως ως υπομονήν Πατρός προειδοποιούντος: Νομίζω ότι η απειλή μάλλον επιδεικνύει θείαν φιλανθρωπίαν. Ο Θεός του Σινά άρα δεν εστίν τύραννος αλλά ανήρ και πατήρ, ου ο φοβερός Νόμος εστίν η πειθαρχία της αγάπης. Και όλη η διαθήκη, υπενθυμίζει ημίν ο Θεοδώρητος, ήτο συμφωνία εσφραγισμένη την οποίαν ο λαός παρέβη και ούτως υπέπεσεν υπό τας κατάρας του νόμου — αυτήν ακριβώς την κατάραν εξ ης ο Χριστός ελυτρώσατο τους πιστεύοντας εις Αυτόν, γενόμενος κατάρα υπέρ ημών. Ούτω ο Νόμος δοθείς εν πυρί επί του Σινά δείκνυσι πέραν εαυτού προς τον Μόνον ος έμελλε φυλάξαι αυτόν, βαστάσαι την κατάραν αυτού, και ελευθερώσαι τον λαόν Αυτού.
Απαντήστε

Απόκριση

Στήθι εις τους πρόποδας του όρους μετά ευλαβείας. Ο Θεοδώρητος δείκνυσιν ότι ο Θεός περιέβαλε τον Νόμον Αυτού εν βροντή και καπνώ ουχί ίνα συνθλίψει σε αλλά ίνα μαλάξει καρδίαν λιθώδη, οδηγών σε διά των αισθητών προς όσα ο νους οφείλει γενέσθαι. Ούτω ας ποιήσει ο φόβος του Θεού το πράον έργον αυτού: εάν η έξωθεν ευλάβεια — το πλυθέν ιμάτιον, η κεφαλή κεκλιμένη, το γόνυ κεκλιμένον — απαιτείται, τούτο εστίν ίνα διδάξει σε ότι αυτός ο νους πρέπει να φυλάττεται καθαρός. Φύλαττε, τοίνυν, τον πρώτον λόγον μετά πάσης της πίστεώς σου: ομολόγει την μίαν ουσίαν της Αγίας Τριάδος, και μη θεοποίει ουδέν έτερον, μήτε τα είδωλα του παλαιού κόσμου μήτε τα είδωλα των ιδίων σου επιθυμιών. Και άκουε ποίου Θεού αξιοί την προσκύνησίν σου. Καλεί εαυτόν ζηλωτήν — και ο Θεοδώρητος διδάσκει ότι ο ζήλος ούτος εστίν αγάπη, η φροντίς ανδρός ος ου δύναται υπομείναι απολέσαι την νύμφην Αυτού. Μη, τοίνυν, αδικήσης ούτω πιστόν Σύζυγον· μη πορνεύσης μετά ετέρων ερώτων ενώ Αυτός αναμένει να σε αναλάβει πάλιν. Και όταν ο Νόμος σε κατηγορεί, και αισθάνεσαι το βάρος της κατάρας αυτού, μη απελπίζου — διότι ο Χριστός ελυτρώσατο τους πιστεύοντας εκ της κατάρας του νόμου, γενόμενος κατάρα υπέρ ημών. Δράμε, τοίνυν, από του Σινά εις τον Γολγοθάν: φύλαττε τας εντολάς ως πειθαρχίαν της αγάπης Πατρός, και πίστευε εις τον Υιόν ος εφύλαξεν αυτάς υπέρ σου και εβάστασε την κατάραν αυτών, ίνα γένη λαός Αυτού σώφρων και ευγνώμων.
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ω Κύριε ο Θεός ημών, ο καταβάς επί του Σινά εν πυρί ίνα δώσης τον Νόμον Σου, και διά του σωματικού φόβου οδηγήσας τον λαόν Σου προς την καθαρότητα του νου: κάθαρον την καρδίαν μου, ίνα φυλάττω ου μόνον το γράμμα αλλά και το πνεύμα των εντολών Σου. Δός μοι ομολογείν μετά ακλινους πίστεως την μίαν ουσίαν της Αγίας Τριάδος, και μη θεοποιείν ουδέν πλην Σου, μήτε είδωλον μήτε επιθυμίαν. Συ ο καλών σεαυτόν Θεόν ζηλωτήν διά του ζήλου της αγάπης, ως ανήρ υπέρ της νύμφης αυτού: μη αφήσης με αδικείν σε, αλλά είναι σώφρονα και πιστόν εις Σε μόνον, τον πρώτον αγαπήσαντά με. Και όταν ο Νόμος Σου με κατηγορεί και αισθάνομαι το βάρος της κατάρας αυτού, ας φύγω προς τον Χριστόν Σου, ος ελυτρώσατο τους πιστεύοντας εκ της κατάρας του νόμου, γενόμενος κατάρα υπέρ ημών. Γράψον τας εντολάς Σου επί της καρδίας μου ως πειθαρχίαν της φιλανθρωπίας Πατρός, και φύλαξόν με λαόν περιούσιον Σου, έθνος άγιον, βασίλειον ιεράτευμα, εις Σεαυτόν. Σοι, ω Χριστέ ο Θεός ημών, ο ελευθερώσας ημάς, μετά του Πατρός και του Παναγίου Πνεύματος, δόξα νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Τα Ζητήματα επί της Οκτατεύχου και των Βιβλίων των Βασιλειών και των Χρονικών του Μακαρίου Θεοδωρήτου Κύρου (αποδοθέν εκ του δημοσίου ελληνικού από την Eterniseed) · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →