Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Φιλήμονα
Φιλήμονα 1 — Eterniseed (Καθολική με δευτεροκανονικά)
Άνοιγμα
Εισαγωγή
Η σύντομη επιστολή προς τον Φιλήμονα ανοίγει ένα παράθυρο στην αποστολική Εκκλησία κατά την προσευχή και στο τραπέζι, όπου η οικία της πίστεως ήδη προλαμβάνει την μυστηριακή ενότητα που θα εορτάζεται σε κάθε Θεία Ευχαριστία. Ο Παῦλος γράφει όχι ως μακρινή αυθεντία αλλά ως εκείνος που γέννησε νέο υιό στις αλυσίδες του, δείχνοντας πώς η χάρη του βαπτίσματος αναδιατάσσει κάθε φυσικό δεσμό. Σε αυτήν την ανταλλαγή μεταξύ αποστόλου, κυρίου και δραπέτη δούλου η παράδοση αναγνωρίζει τις πρώτες κινήσεις εκείνης της αγάπης την οποία η Εκκλησία θα σφραγίσει αργότερα στο μυστήριο της μετανοίας και θα θρέψει στο Δείπνο του Κυρίου. Η επιστολή λοιπόν ανήκει στη ζωντανή μνήμη των πιστών, ζωντανή υπενθύμιση ότι καμία κοινωνική διάκριση δεν επιβιώνει ακέραιη μόλις ένα πρόσωπο δεχθεί στο Σώμα του Χριστού. Καθώς οι πρώτες συνάξεις συγκεντρώνονταν σε οικίες που λειτουργούσαν και ως εκκλησίες, έτσι η οικία του Φιλήμονα γίνεται το πλαίσιο όπου η δύναμη του Ευαγγελίου να συμφιλιώνει δοκιμάζεται και επιβεβαιώνεται. Το ίδιο Πνεῦμα που επισκίασε την Μαρία κατά τον Ευαγγελισμό κινεί τώρα τον Παῦλο να μεσιτεύσει, προσκαλώντας κάθε μεταγενέστερο μαθητή να δει στην ελάχιστη πράξη συγχωρήσεως συμμετοχή στο μυστήριο της γεννήσεως της Εκκλησίας από την πλευρά του Χριστού.
Διαβάστε
Ανάγνωση
Ανάγνωσε ολόκληρη την επιστολή αργά, επιτρέποντας στο μοναδικό κεφάλαιο να ξεδιπλωθεί ως μία συνεχής πράξη μεσιτείας. Παρατήρησε πώς ο Παῦλος παρακρατά το όνομα του Ονησίμου μέχρι να τοποθετήσει πρώτα το αίτημα μέσα στην ευρύτερη πραγματικότητα της αγάπης και της κοινής υιοθεσίας. Πρόσεξε την λεπτή ισορροπία μεταξύ αποστολικής αυθεντίας και ταπεινής ικεσίας, μεταξύ της γλώσσας του χρέους και της γλώσσας του δώρου. Παρακολούθησε τον τρόπο με τον οποίο η οικία του Φιλήμονα εισάγεται στην ευρύτερη κοινωνία των αγίων, ώστε η επιστροφή ενός μόνο δούλου να γίνεται αφορμή για να χαίρεται ολόκληρη η Εκκλησία. Άφησε την συντομία του κειμένου να διδάξει την συγκέντρωση της αγάπης που καλλιεργεί η λειτουργία όταν οι πιστοί συγκεντρώνονται να ακούσουν τον λόγο και να κλάσουν τον άρτο.
Μελετήστε
Μελέτη
Ο Παῦλος αρχίζει ονομάζοντας τον εαυτό του δέσμιο του Χριστού Ιησοῦ, τοποθετώντας έτσι ολόκληρη την έκκληση μέσα στο μυστήριο του σταυρού και όχι σε κάποια απλώς ανθρώπινη αξίωση. Ο χαιρετισμός ενώνει τον Τιμόθεο και την τοπική εκκλησία με τον Φιλήμονα, την Απφία και τον Αρχιππο, δείχνοντας ότι το ζήτημα είναι ήδη εκκλησιαστικό πριν γίνει προσωπικό. Όταν ο Παῦλος ευχαριστεί για την πίστη και την αγάπη του Φιλήμονα, προετοιμάζει το έδαφος για το αίτημα που ακολουθεί: η ίδια αγάπη που αναπαύει τις καρδιές των αγίων πρέπει τώρα να επεκταθεί σε εκείνον που έγινε πνευματικό τέκνο του Παύλου. Ο απόστολος παραμερίζει σκόπιμα το δικαίωμα να διατάξει, επιλέγοντας αντί αυτού την πειθώ της αγάπης ώστε η συγκατάθεση του Φιλήμονα να είναι ελεύθερη και επομένως αληθινά ευαγγελική. Ο Ονήσιμος παρουσιάζεται πρώτα ως πρώην δούλος και έπειτα, πιο αποφασιστικά, ως αγαπητός αδελφός «και κατά σάρκα και εν Κυρίῳ». Αυτή η διπλή ανήκουσα σηματοδοτεί τον μυστηριακό μετασχηματισμό που ήδη συντελέστηκε στο βάπτισμα, με τον οποίο η φυσική κατάσταση δεν καταστρέφεται αλλά αναλαμβάνεται σε ανώτερη κοινωνία. Ο Παῦλος προσφέρεται να αναλάβει κάθε χρέος, απηχώντας έτσι το μεσιτευτικό πρότυπο που θα βρει αργότερα λειτουργική έκφραση στην προσευχή της Εκκλησίας για την άφεση των αμαρτιών. Η επιστολή κλείνει με την προσδοκία ότι ο Φιλήμων θα κάνει ακόμη περισσότερα από όσα ζητούνται, μια ανοιχτή πρόσκληση που αντικατοπτρίζει την υπερπληθώρα της χάριτος που εορτάζεται σε κάθε Θεία Λειτουργία. Σε όλο το κείμενο ο αναγνώστης παραμένει μέσα στην ζωντανή Παράδοση που κατανοεί την συμφιλίωση ως συμμετοχή στην μία θυσία του Χριστού, προσφερόμενη άπαξ διά παντός αλλά παρούσα όποτε οι πιστοί συγχωρούν ο ένας τον άλλον εν ονόματί του.
Σκεφτείτε
Στοχασμός
Η ίδια μεσιτευτική τρυφερότητα εμφανίζεται όποτε η Γραφή δείχνει έναν μεσίτη να στέκεται ανάμεσα σε δύο μέρη ώστε η δικαιοσύνη να υποχωρήσει ενώπιον του ελέους. Η προθυμία του Παύλου να σταθεί εγγυητής για τον Ονήσιμο θυμίζει τις προφητικές μορφές που τοποθετήθηκαν μεταξύ του Θεού και ενός αμαρτωλού λαού, και προλαμβάνει την μεσιτεία της Θεοτόκου την οποία η Εκκλησία πάντοτε αναγνώρισε ως την υψηλότερη κτιστή έκφραση αυτού του λειτουργήματος. Στον ευρύτερο κανόνα η επιστολή αντηχεί με την βαπτισματική διακήρυξη ότι εν Χριστῷ δεν υπάρχει δούλος ούτε ελεύθερος, αλήθεια που ήδη πραγματοποιήθηκε όταν ο δραπέτης υποδέχθηκε πίσω όχι ως ιδιοκτησία αλλά ως αδελφό. Λειτουργικά το κείμενο βρίσκει αντίλαλο στην ποινική ιεροτελεστία και στην ανταλλαγή της ειρήνης, στιγμές κατά τις οποίες η σύναξη καλείται να αφήσει κατά μέρος κάθε εμπόδιο πριν προσεγγίσει το θυσιαστήριο. Το πατερικό ένστικτο βλέπει εδώ τον σπόρο της μεταγενέστερης κανονικής πειθαρχίας που αντιμετώπιζε την απελευθέρωση ως πράξη ευσεβείας, ενώ η μυστηριακή φαντασία αναγνωρίζει ότι κάθε υποδοχή μετανοούντος στην τράπεζα του Κυρίου επαναλαμβάνει, σε μικρογραφία, την επιστροφή που ο Παῦλος επιζητούσε για τον Ονήσιμο.
Απαντήστε
Απόκριση
Πού στις καθημερινές σου σχέσεις σε προσκαλεί ο Κύριος να παραμερίσεις το δικαίωμα να απαιτείς και αντί αυτού να μεσιτεύεις με την ταπείνωση του Παύλου; Πώς μπορεί η μνήμη της δικής σου βαπτισματικής αξιοπρέπειας να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βλέπεις κάποιον του οποίου η κοινωνική θέση ή οι παρελθούσες πράξεις έχουν κάνει την συμφιλίωση να φαίνεται δαπανηρή; Με ποιον συγκεκριμένο τρόπο αυτή την εβδομάδα μπορεί η οικία ή η ενορία σου να γίνει, όπως η οικία του Φιλήμονα, τόπος όπου η ενότητα της Εκκλησίας επεκτείνεται ορατά σε κάποιον που προηγουμένως κρατούνταν σε απόσταση;
Προσευχηθείτε
Προσευχή
Χριστέ, δέσμιε για χάρη μας, ο οποίος διά της μεσιτείας του αποστόλου σου Παύλου αποκατέστησες έναν δούλο στην αξιοπρέπεια αδελφού, κοίταξε τώρα την Εκκλησία σου συγκεντρωμένη γύρω από το θυσιαστήριο της θυσίας σου. Διά των πρεσβειών της Υπεραγίας Θεοτόκου και πάντων των αγίων που φόρεσαν αλυσίδες για το Ευαγγέλιο, χάρισε μας την χάρη να δεχόμαστε ο ένας τον άλλον όπως εσύ μας δέχθηκες. Κάθε πράξη συγχωρήσεως που προσφέρουμε ας γίνει ζωντανό σημείο της συμφιλιώσεως που συντελέστηκε άπαξ διά παντός στον Γολγοθά και καθίσταται παρούσα εν τη κλάσει του άρτου. Ενίσχυσε τους δεσμούς της αγάπης εντός των οικιών και των ενοριών μας ώστε κανείς να μην παραμένει έξω από την αγκαλιά του Σώματός σου. Διά του αυτού Χριστού του Κυρίου ημών, ο οποίος ζει και βασιλεύει μετά του Πατρός εν τη ενότητι του Αγίου Πνεύματος, εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Πηγή & Επαλήθευση
Οι παραθέσεις εδώ αποδόθηκαν στα αγγλικά από την Eterniseed από το πρωτότυπο δημόσιου τομέα με σύγκλιση πολλαπλών μοντέλων, ελέγχθηκαν ανεξάρτητα για πιστότητα στην πηγή και εξετάστηκαν από τετραμελή ομάδα διαφορετικών παρόχων. Κάθε παράθεση επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο αυτής της δημοσιευμένης απόδοσης.