← Πρόγραμμα σπουδών

Eterniseed › Πρόγραμμα σπουδών › Γένεσις

Γένεσις 3-4 — με τον Ιωάννη Καλβίνο

Γένεσις 3-4Υπομνήματα του John Calvin20 λεπ
Άνοιγμα
Το σχόλιο του Ιωάννη Καλβίνου στα κεφάλαια 3 και 4 της Γενέσεως μας καθοδηγεί μέσα από την αφήγηση της πτώσης της ανθρωπότητας με προσεκτική προσοχή στο κείμενο. Οι γνώσεις του αποκαλύπτουν το βάθος της απάτης του όφεως και τις συνέπειες που ακολούθησαν για τον Αδάμ και την Εύα. Καθώς μελετούμε αυτά τα κεφάλαια, ο Καλβίνος μας βοηθά να δούμε πώς εξελίχθηκαν τα γεγονότα και τι σημαίνουν για την κατανόηση της εισόδου της αμαρτίας στον κόσμο. Η προσέγγισή του κατά στίχο προσκαλεί σε στοχασμό για τη δικαιοσύνη και το έλεος του Θεού ακόμη και εν μέσω κρίσεως. Σήμερα ακολουθούμε την καθοδήγησή του μέσα από βασικές στιγμές στην αφήγηση της πτώσης.
Διαβάστε

Ανάγνωση

Αφιερώστε χρόνο τώρα για να διαβάσετε τα κεφάλαια 3 και 4 της Γενέσεως αργά και προσεκτικά. Προσέξτε τον διάλογο μεταξύ του όφεως και της γυναίκας, τις επιλογές που έκαναν τόσο ο Αδάμ όσο και η Εύα, και την απάντηση του Κυρίου που ακολουθεί. Αφήστε τα λόγια της Γραφής να στήσουν τη σκηνή πριν στραφείτε στο σχόλιο του Καλβίνου για αυτά τα κρίσιμα γεγονότα.
Μελετήστε

Μελέτη

Ο Καλβίνος ξεκινά αντιμετωπίζοντας την πονηρία του όφεως. 1. Τώρα ο όφις ήταν πιο πονηρός Σε αυτό το κεφάλαιο, ο Μωυσής εξηγεί ότι ο άνθρωπος, αφού εξαπατήθηκε από τον Σατανά, αποστάτησε από τον Δημιουργό του, έγινε εντελώς αλλαγμένος και τόσο εκφυλισμένος, ώστε η εικόνα του Θεού, στην οποία είχε πλαστεί, εξαλείφθηκε. Έπειτα δηλώνει ότι ολόκληρος ο κόσμος, που είχε δημιουργηθεί για χάρη του ανθρώπου, έπεσε μαζί του από την αρχική του κατάσταση και ότι με αυτόν τον τρόπο πολλή από την έμφυτη αρετή του καταστράφηκε. Αλλά εδώ προκύπτουν πολλά και δύσκολα ερωτήματα. Διότι όταν ο Μωυσής λέει ότι ο όφις ήταν πονηρός πέρα από όλα τα άλλα ζώα, φαίνεται να υπονοεί ότι δεν παρακινήθηκε να εξαπατήσει τον άνθρωπο από την παρότρυνση του Σατανά, αλλά από τη δική του κακία. Απαντώ ότι η έμφυτη πονηρία του όφεως δεν εμπόδισε τον Σατανά να χρησιμοποιήσει το ζώο για τον σκοπό της καταστροφής του ανθρώπου. Διότι αφού χρειαζόταν ένα όργανο, επέλεξε ανάμεσα στα ζώα εκείνο που είδε ότι θα ήταν το πιο κατάλληλο γι' αυτόν: τέλος, σχεδίασε προσεκτικά τη μέθοδο με την οποία οι παγίδες που ετοίμαζε θα μπορούσαν πιο εύκολα να αιφνιδιάσουν τον νου της Εύας. Μέχρι τότε δεν είχε καμία επικοινωνία με ανθρώπους· γι' αυτό ντύθηκε με το πρόσωπο ενός ζώου, κάτω από το οποίο μπορούσε να ανοίξει για τον εαυτό του τον δρόμο πρόσβασης. Ωστόσο δεν συμφωνούν οι ερμηνευτές ως προς την έννοια με την οποία ο όφις λέγεται ότι είναι πονηρός, με την οποία λέξη οι Εβραίοι ονομάζουν τόσο τον συνετό όσο και τον πανούργο. Μερικοί λοιπόν θα το έπαιρναν με καλή, άλλοι με κακή έννοια. Νομίζω όμως ότι ο Μωυσής δεν δείχνει τόσο ένα σφάλμα όσο αποδίδει έπαινο στη φύση επειδή ο Θεός είχε προικίσει αυτό το θηρίο με τόσο μοναδική ικανότητα, που το έκανε οξύ και διορατικό πέρα από όλα τα άλλα. Αλλά ο Σατανάς διέστρεψε για τους δικούς του απατηλούς σκοπούς το δώρο που είχε θεϊκά δοθεί στον όφη. Μερικοί φιλονικούν ότι περισσότερη οξύτητα βρίσκεται τώρα σε πολλά άλλα ζώα. Σε αυτούς απαντώ ότι δεν θα υπήρχε τίποτα παράλογο στο να πούμε ότι το δώρο που αποδείχθηκε τόσο καταστροφικό για το ανθρώπινο γένος έχει αφαιρεθεί από τον όφη: όπως ακριβώς θα δούμε αργότερα, επιβλήθηκαν και άλλες τιμωρίες σε αυτόν. Ωστόσο, σε αυτή την περιγραφή, οι συγγραφείς φυσικής ιστορίας δεν διαφέρουν ουσιαστικά από τον Μωυσή, και η εμπειρία δίνει την καλύτερη απάντηση στην ένσταση· διότι ο Κύριος δεν μάταια διατάζει τους δικούς του μαθητές να είναι συνετοί ως όφεις, (Ματθαίος 10:16.) Αλλά φαίνεται ίσως ελάχιστα σύμφωνο με τον λόγο ότι μόνο ο όφις πρέπει να προβάλλεται εδώ, ενώ καταστέλλεται κάθε μνεία του Σατανά. Αναγνωρίζω πράγματι ότι από αυτό το μέρος μόνο τίποτα περισσότερο δεν μπορεί να συλλεχθεί παρά ότι οι άνθρωποι εξαπατήθηκαν από τον όφη. Αλλά οι μαρτυρίες της Γραφής είναι αρκετά πολυάριθμες, στις οποίες δηλώνεται σαφώς ότι ο όφις ήταν μόνο το στόμα του διαβόλου· διότι όχι ο όφις αλλά ο διάβολος δηλώνεται ότι είναι ο πατέρας του ψεύδους, ο κατασκευαστής της απάτης και ο αυτουργός του θανάτου. Το ερώτημα όμως δεν έχει λυθεί ακόμη, γιατί ο Μωυσής απέκρυψε το όνομα του Σατανά. Υπογράφω πρόθυμα τη γνώμη εκείνων που υποστηρίζουν ότι το Άγιο Πνεύμα τότε χρησιμοποίησε σκόπιμα ασαφή σχήματα, επειδή ήταν κατάλληλο να διατηρηθεί πλήρες και καθαρό φως για τη βασιλεία του Χριστού. Εν τω μεταξύ, οι προφήτες αποδεικνύουν ότι γνώριζαν καλά το νόημα του Μωυσή, όταν σε διαφορετικά μέρη ρίχνουν την ευθύνη της καταστροφής μας στον διάβολο. Έχουμε πει αλλού ότι ο Μωυσής, με ένα οικιακό και ακαλλιέργητο ύφος, προσαρμόζει ό,τι παραδίδει στην ικανότητα του λαού· και για τον καλύτερο λόγο· διότι όχι μόνο είχε να διδάξει μια αδίδακτη φυλή ανθρώπων, αλλά η υπάρχουσα εποχή της Εκκλησίας ήταν τόσο παιδική, που ήταν ανίκανη να δεχθεί υψηλότερη διδασκαλία. Δεν υπάρχει λοιπόν τίποτα παράλογο στην υπόθεση ότι εκείνοι, τους οποίους για την ώρα γνωρίζουμε και ομολογούμε ότι ήταν μόνο ως βρέφη, τρέφονταν με γάλα. Ή (αν μια άλλη σύγκριση είναι πιο αποδεκτή) ο Μωυσής δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να κατηγορηθεί, αν, θεωρώντας το αξίωμα του δασκάλου ως επιβεβλημένο σε αυτόν, επιμένει στα στοιχειώδη κατάλληλα για παιδιά. Όσοι έχουν αποστροφή σε αυτή την απλότητα, πρέπει αναγκαστικά να καταδικάσουν όλη την οικονομία του Θεού στη διακυβέρνηση της Εκκλησίας. Αυτό όμως μπορεί να μας αρκεί, ότι ο Κύριος, με τον μυστικό φωτισμό του Πνεύματός του, παρείχε ό,τι έλειπε από σαφήνεια στις εξωτερικές εκφράσεις· όπως φαίνεται καθαρά από τους προφήτες, οι οποίοι είδαν τον Σατανά ως τον πραγματικό εχθρό του ανθρώπινου γένους, τον εφευρέτη όλων των κακών, εφοδιασμένο με κάθε είδος απάτης και κακουργίας για να βλάψει και να καταστρέψει. Επομένως, αν και οι ασεβείς κάνουν θόρυβο, δεν υπάρχει τίποτα δίκαια που να μας προσβάλλει σε αυτόν τον τρόπο ομιλίας με τον οποίο ο Μωυσής περιγράφει τον Σατανά, τον άρχοντα της ανομίας, υπό το πρόσωπο του υπηρέτη και οργάνου του, τη στιγμή που ο Χριστός, ο Κεφαλή της Εκκλησίας, και ο Ήλιος της Δικαιοσύνης, δεν είχε ακόμη λάμψει ανοιχτά. Προσθέστε σε αυτό ότι η ταπεινότητα της ανθρώπινης αχαριστίας γίνεται πιο καθαρά αντιληπτή από εδώ, ότι όταν ο Αδάμ και η Εύα γνώριζαν ότι όλα τα ζώα δόθηκαν, από το χέρι του Θεού, σε υποταγή σε αυτούς, ωστόσο επέτρεψαν στον εαυτό τους να παρασυρθούν από έναν από τους δικούς τους δούλους σε επανάσταση κατά του Θεού. Κάθε φορά που έβλεπαν οποιονδήποτε από τους ανθρώπους που ήταν στον κόσμο, έπρεπε να υπενθυμίζονται τόσο την υπέρτατη εξουσία όσο και την ιδιαίτερη καλοσύνη του Θεού· αλλά, αντίθετα, όταν είδαν τον όφη αποστάτη από τον Δημιουργό του, όχι μόνο παρέλειψαν να τον τιμωρήσουν, αλλά, κατά παράβαση κάθε νόμιμης τάξης, υποτάχθηκαν και αφιερώθηκαν σε αυτόν, ως συμμέτοχοι στην ίδια αποστασία. Τι μπορεί να φανταστεί κανείς πιο ατιμωτικό από αυτή την ακραία διαφθορά; Έτσι, καταλαβαίνω το όνομα του όφεως, όχι αλληγορικά, όπως κάνουν μερικοί ανόητα, αλλά με την αυθεντική του έννοια. Ο Καλβίνος εξετάζει στη συνέχεια την αντίληψη της γυναίκας για το δέντρο. 6. Και όταν η γυναίκα είδε Αυτό το ακάθαρτο βλέμμα της Εύας, μολυσμένο με το δηλητήριο της επιθυμίας, ήταν τόσο ο αγγελιαφόρος όσο και ο μάρτυρας μιας ακάθαρτης καρδιάς. Προηγουμένως μπορούσε να βλέπει το δέντρο με τέτοια ειλικρίνεια, ώστε καμία επιθυμία να φάει από αυτό δεν επηρέαζε τον νου της· διότι η πίστη που είχε στον λόγο του Θεού ήταν ο καλύτερος φύλακας της καρδιάς της και όλων των αισθήσεών της. Αλλά τώρα, αφού η καρδιά είχε απομακρυνθεί από την πίστη και από την υπακοή στον λόγο, διέφθειρε τόσο τον εαυτό της όσο και όλες τις αισθήσεις της, και η διαφθορά διαδόθηκε σε όλα τα μέρη της ψυχής της καθώς και του σώματός της. Είναι, επομένως, σημάδι ασεβούς αποστασίας, ότι η γυναίκα τώρα κρίνει το δέντρο καλό για τροφή, απολαμβάνει με λαχτάρα τον εαυτό της βλέποντάς το, και πείθει τον εαυτό της ότι είναι επιθυμητό για χάρη της απόκτησης σοφίας· ενώ πριν είχε περάσει από αυτό εκατό φορές με ακίνητο και γαλήνιο βλέμμα. Διότι τώρα, έχοντας αποτινάξει το χαλινάρι, ο νους της περιπλανιέται αχαλίνωτα και ακρατώς, παρασύροντας το σώμα μαζί του στην ίδια ακολασία. Η λέξη λεχασκίλ επιδέχεται δύο εξηγήσεις: Ότι το δέντρο ήταν επιθυμητό είτε για να το κοιτάξει κανείς είτε για να μεταδώσει σύνεση. Προτιμώ την τελευταία έννοια, ως καλύτερα αντίστοιχη με τον πειρασμό. Στη συνέχεια, ο Καλβίνος περιγράφει την άμεση επίθεση του Σατανά στην εντολή του Θεού. 4. Και ο όφις είπε στη γυναίκα Ο Σατανάς τώρα προχωρεί πιο τολμηρά· και επειδή βλέπει μια ρήξη ανοιχτή μπροστά του, διασπά σε άμεση επίθεση, διότι ποτέ δεν συνηθίζει να εμπλέκεται σε ανοιχτό πόλεμο μέχρι να εκθέσουμε οικειοθελώς τον εαυτό μας σε αυτόν, γυμνούς και άοπλους. Προσεγγίζει προσεκτικά εμάς στην αρχή με κολακείες· αλλά όταν έχει εισχωρήσει σε εμάς, τολμά να υψωθεί αυθάδικα και με υπερήφανη εμπιστοσύνη κατά του Θεού· όπως ακριβώς τώρα, αρπάζοντας την αμφιβολία της Εύας, διεισδύει περαιτέρω, ώστε να τη μετατρέψει σε άμεση άρνηση. Μας αρμόζει να διδαχθούμε, από πολλά παραδείγματα, να προσέχουμε τις παγίδες του, και, με έγκαιρη αντίσταση, να τον κρατάμε μακριά από εμάς, ώστε να μην επιτρέπεται σε αυτόν πιο κοντινή πρόσβαση. Τώρα, επομένως, δεν ρωτά αμφιβάλλοντας, όπως πριν, αν η εντολή του Θεού, την οποία αντιτίθεται, είναι αληθινή ή όχι, αλλά κατηγορεί ανοιχτά τον Θεό για ψεύδος, διότι ισχυρίζεται ότι ο λόγος με τον οποίο αναγγέλθηκε ο θάνατος είναι ψευδής και απατηλός. Θανάσιμος πειρασμός! όταν ενώ ο Θεός μας απειλεί με θάνατο, όχι μόνο κοιμόμαστε με ασφάλεια, αλλά περιγελούμε τον ίδιο τον Θεό!
Σκεφτείτε

Συλλογισμός

Ο Καλβίνος στοχάζεται για την άδεια του Θεού στον πειρασμό. Πρέπει τώρα να εισέλθουμε σε εκείνο το ερώτημα με το οποίο τα μάταια και ασταθή μυαλά ταράζονται πολύ· δηλαδή, Γιατί ο Θεός επέτρεψε στον Αδάμ να πειραχθεί, βλέποντας ότι το θλιβερό αποτέλεσμα δεν ήταν καθόλου κρυμμένο από αυτόν; Ότι τώρα χαλαρώνει τα ηνία του Σατανά, για να του επιτρέψει να μας πειράξει σε αμαρτία, το αποδίδουμε σε κρίση και σε εκδίκηση, ως συνέπεια της αποξένωσης του ανθρώπου από τον εαυτό του· αλλά δεν υπήρχε ο ίδιος λόγος για να το κάνει αυτό όταν η ανθρώπινη φύση ήταν ακόμη καθαρή και ορθή. Ο Θεός, επομένως, επέτρεψε στον Σατανά να πειράξει τον άνθρωπο, ο οποίος ήταν σύμφωνος με τη δική Του εικόνα, και δεν είχε ακόμη εμπλακεί σε κανένα έγκλημα, έχοντας, επιπλέον, σε αυτή την περίπτωση, επιτρέψει στον Σατανά τη χρήση ενός ζώου το οποίο διαφορετικά δεν θα υπακούει ποτέ σε αυτόν· και τι άλλο ήταν αυτό, παρά να οπλίσει έναν εχθρό για την καταστροφή του ανθρώπου; Αυτό φαίνεται να ήταν η βάση πάνω στην οποία οι Μανιχαίοι υποστήριζαν την ύπαρξη δύο αρχών. Επομένως, φαντάστηκαν ότι ο Σατανάς, μη υποκείμενος στον Θεό, έστησε παγίδες για τον άνθρωπο σε αντίθεση με το θείο θέλημα, και ήταν ανώτερος όχι μόνο από τον άνθρωπο, αλλά και από τον ίδιο τον Θεό. Έτσι, για χάρη της αποφυγής αυτού που φοβούνταν ως παραλογισμό, έπεσαν σε απαίσιες τερατουργίες πλάνης· όπως, ότι υπάρχουν δύο Θεοί, και όχι ένας μοναδικός Δημιουργός του κόσμου, και ότι ο πρώτος Θεός έχει νικηθεί από τον αντίπαλό του. Όλοι όμως, που σκέφτονται ευσεβώς και σεβαστικά σχετικά με τη δύναμη του Θεού, αναγνωρίζουν ότι το κακό δεν συνέβη παρά μόνο με την άδειά Του. Διότι, πρώτον, πρέπει να παραχωρηθεί ότι ο Θεός δεν αγνοούσε το γεγονός που επρόκειτο να συμβεί· και έπειτα, ότι μπορούσε να το είχε αποτρέψει, αν είχε κρίνει σκόπιμο να το κάνει. Αλλά μιλώντας για άδεια, καταλαβαίνω ότι είχε ορίσει ό,τι ήθελε να γίνει. Εδώ, πράγματι, προκύπτει μια διαφορά από την πλευρά πολλών, οι οποίοι υποθέτουν ότι ο Αδάμ είχε αφεθεί τόσο στη δική του ελεύθερη βούληση, ώστε ο Θεός δεν θα ήθελε να πέσει. Παίρνουν ως δεδομένο, αυτό που τους επιτρέπω, ότι τίποτα δεν είναι λιγότερο πιθανό από το ότι ο Θεός θα πρέπει να θεωρείται ως η αιτία της αμαρτίας, την οποία έχει εκδικηθεί με τόσες πολλές και τόσο σοβαρές ποινές. Όταν λέω, όμως, ότι ο Αδάμ δεν έπεσε χωρίς την τάξη και το θέλημα του Θεού, δεν το παίρνω έτσι ώστε η αμαρτία να ήταν ποτέ ευάρεστη σε Αυτόν, ή σαν να ήθελε απλώς να παραβιαστεί η εντολή που είχε δώσει. Όσο η πτώση του Αδάμ ήταν η ανατροπή της ισότητας και της καλά συγκροτημένης τάξης, όσο ήταν αυθάδεια κατά του Θείου Νομοθέτη και η παράβαση της δικαιοσύνης, σίγουρα ήταν κατά του θελήματος του Θεού· όμως τίποτα από αυτά δεν καθιστά αδύνατο ότι, για έναν ορισμένο λόγο, αν και άγνωστο σε εμάς, θα μπορούσε να θελήσει την πτώση του ανθρώπου. Προσβάλλει τα αυτιά μερικών, όταν λέγεται ότι ο Θεός θέλησε αυτή την πτώση· αλλά τι άλλο, παρακαλώ, είναι η άδεια Εκείνου, που έχει τη δύναμη να αποτρέψει, και στο χέρι του οποίου τοποθετείται όλο το ζήτημα, παρά το θέλημά Του; Θα ήθελα οι άνθρωποι να προτιμούν να κρίνονται από τον Θεό, παρά να κρίνουν με βέβηλη τόλμη αυτόν· αλλά αυτή είναι η αλαζονεία της σάρκας να υποβάλλει τον Θεό στη δική της δοκιμασία. Το θεωρώ ως καθιερωμένο αξίωμα, ότι τίποτα δεν είναι πιο ακατάλληλο για τον χαρακτήρα του Θεού από το να λέμε ότι ο άνθρωπος δημιουργήθηκε από Αυτόν για τον σκοπό να τοποθετηθεί σε κατάσταση αναστολής και αμφιβολίας· γι' αυτό συμπεραίνω ότι, όπως αρμόζει στον Δημιουργό, είχε προηγουμένως καθορίσει με τον εαυτό του τι θα ήταν η μελλοντική κατάσταση του ανθρώπου. Εξ ου και οι ανειδίκευτοι βιαστικά συμπεραίνουν ότι ο άνθρωπος δεν αμάρτησε με ελεύθερη επιλογή. Διότι ο ίδιος αντιλαμβάνεται, καταδικαζόμενος από τη μαρτυρία της ίδιας της συνείδησής του, ότι ήταν πολύ ελεύθερος στην αμαρτία. Αν αμάρτησε από ανάγκη ή από ενδεχομενικότητα, είναι άλλο ερώτημα· σχετικά με το οποίο βλέπε την Ινστιτούτα και την πραγματεία για την Προορισμό.
Απαντήστε

Απόκριση

Πώς η μεταχείριση του Καλβίνου για την προσέγγιση του όφεως διαμορφώνει την άποψή σας για τον πειρασμό; Με ποιους τρόπους το σχόλιο τονίζει τη μετατόπιση που συνέβη μόλις η πίστη στον λόγο του Θεού παραμερίστηκε; Τι σας ωθεί η συζήτηση του Καλβίνου για τη θεία άδεια να σκεφτείτε σχετικά με την κυριαρχία του Θεού και την ανθρώπινη ευθύνη;
Προσευχηθείτε

Προσευχή

Ὦ Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ ἐν τῇ κυρία βουλῇ Σου ἐπιτρέψας τὴν πτῶσιν τῶν πρωτοπλάστων ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ ὑποσχόμενος λύτρωσιν διὰ τοῦ σπέρματος τῆς γυναικός, δώρησαι ἡμῖν χάριν ἵνα φεύγωμεν τὴν δολίαν ἀπάτην τοῦ ὄφεως καὶ κρατῶμεν τῆς ἁγίας Σου Γραφῆς. Διὰ τοῦ Πνεύματός Σου, φύλαξον τὰς καρδίας ἡμῶν ἀπὸ τοῦ ἐκκλίνειν, ὡς ἔπραξαν ὁ Ἀδὰμ καὶ ἡ Εὔα, καὶ ἔνδυσον ἡμᾶς ἐκ νέου τὴν δικαιοσύνην τοῦ Υἱοῦ Σου. Διατήρησον ἡμᾶς ἐν τῇ διαθηκικῇ Σου πιστότητι, ἵνα περιπατῶμεν ἐν ταπεινῇ ὑπακοῇ μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ἐπιφανείας Σου. Ἀμήν.

Υπομνήματα του John Calvin · Δημόσιος τομέας

Πηγή & Επαλήθευση

Οι παραθέσεις εδώ προέρχονται από έκδοση δημόσιου τομέα και καθεμία επαληθεύεται μηχανικά ως ακριβές υποσύνολο του κειμένου της πηγής.

Δείτε το πρωτότυπο, την πλήρη μετάφρασή μας και την εξέταση →