Σχετικά με αυτήν την ημέρα
Η Αδβέντ σηματοδοτεί την αρχή του εκκλησιαστικού έτους: μια εποχή αναμονής και προετοιμασίας για τον εορτασμό της γέννησης του Χριστού και της υποσχεμένης επιστροφής Του. Σε τέσσερις Κυριακές, η Εκκλησία θυμάται δύο Αδβέντ ταυτόχρονα: την Ενσάρκωση, όταν ο Θεός εισήλθε στην ανθρώπινη ιστορία ως παιδί στη Βηθλεέμ, και την εσχατολογική Αδβέντ, όταν ο Χριστός θα έρθει ξανά με δόξα. Οι τέσσερις κεριά του στεφανιού της Αδβέντ παραδοσιακά ονομάζουν τις στάσεις αυτής της αναμονής (ελπίδα, ειρήνη, χαρά και αγάπη), και κάθε Κυριακή προσθέτει ένα άλλο φως στις σκοτεινές εβδομάδες του φθινοπώρου. Η εποχή είναι στοχαστική παρά εορταστική: μια στιγμή για ήσυχη εξέταση, για ελεημοσύνη, για επαναανάγνωση των προφητών που επιθυμούσαν τον Μεσσία. Οι βαθιές μοβ αποχρώσεις των ενδυμάτων της Αδβέντ αντικατοπτρίζουν το μοβ της Σαρακοστής, αλλά η διάθεση είναι διαφορετική. Η Σαρακοστή κοιτάζει πίσω στον σταυρό· η Αδβέντ κοιτάζει μπροστά στη φάτνη και ξανά μπροστά στη δεύτερη έλευση. "Μαρανάθα" ("Έλα, Κύριε Ιησού") είναι η κραυγή της καρδιάς της εποχής.
Τέχνη & Εικονογραφία
Leonardo da Vinci · Annunciation (c. 1472-75)
Θεολογικό πλαίσιο
Ζωγραφισμένο όταν ο Λεονάρντο ήταν μόλις είκοσι, ακόμα στο εργαστήριο του Βεροκκίο, αυτό είναι ένα από τα πρώτα σωζόμενα έργα του, και ήδη ο κόσμος που θα κυριαρχούσε αργότερα είναι εδώ σε μινιατούρα. Τα βουνά διαλύονται σε ατμοσφαιρικό μπλε· το μάρμαρο αναγνωστικό φέρει το οικόσημο των Μεδίκων (ένα στοιχείο της φλωρεντινής χορηγίας). Θεολογικά, ο Λεονάρντο τοποθετεί την Ευαγγελία σε εξωτερικό χώρο, σε έναν κήπο, ανακαλώντας τον Παράδεισο, τον πρώτο κήπο όπου ειπώθηκε το ανθρώπινο "όχι", τώρα αντιστραμμένο από το "ναι" της Μαρίας. Ολόκληρο το τοπίο συμμετέχει στην ανακοίνωση. Τα δέντρα γέρνουν, το φως πέφτει, τα βουνά ξεθωριάζουν: το σύμπαν σιωπά για μια πρόταση επτά λέξεων.
Τι να προσέξετε
Παρατηρήστε την ένταση μεταξύ των δύο μορφών που κρατούνται από την μακριά οριζόντια του τοίχου: ο Γαβριήλ γονατίζει έξω, η Μαρία καθισμένη στο γραφείο της μέσα. Ο Λεονάρντο ζωγράφισε τα φτερά του Γαβριήλ από πραγματικές μελέτες πουλιών· μπορείτε σχεδόν να ακούσετε τα φτερά να ηρεμούν. Το κρίνο της Μαντόνας που κρατά ο Γαβριήλ ανθίζει στο αριστερό του χέρι ενώ το δεξί του είναι υψωμένο σε ευλογία, η κλασική χειρονομία δύο χεριών χαιρετισμού και ανακοίνωσης. Στο φόντο, κοιτάξτε τα θολά βουνά και την παραθαλάσσια πόλη: η πρώτη προσπάθεια του Λεονάρντο για την ατμοσφαιρική βάθος που θα τελειοποιήσει στη Μόνα Λίζα δεκαετίες αργότερα. Η Μαρία κρατά το δάχτυλό της στο βιβλίο της· διάβαζε τον Ησαΐα, λέει η παράδοση, όταν ήρθε ο άγγελος.
Βιβλική αναφορά
Λουκάς 1:26-38
Sandro Botticelli · Cestello Annunciation (1489)
Θεολογικό πλαίσιο
Ο Μποτιτσέλι ζωγράφισε αυτό για το υψηλό βωμό μιας εκκλησίας των Σιστερσιανών στη Φλωρεντία, και ο χορός των σωμάτων είναι πιο δραματικός από οποιαδήποτε προηγούμενη Ευαγγελία. Ο Γαβριήλ βιάζεται στη μέση του βήματος· η Μαρία γέρνει προς τα πίσω σαν να πιέζεται από το βάρος του μηνύματος. Το Σιστερσιανό σπίτι ονομάστηκε για την κίστα (ένα καλάθι), και η ζωγραφική είναι μια μορφή καλαθιού, κρατώντας την ανακοίνωση. Θεολογικά, αυτό είναι το χερούλι της Προετοιμασίας: οι προφητικές αιώνες διπλώνονται εδώ σε μια αναπνοή. Ο Μποτιτσέλι δεν ζωγραφίζει ένα στατικό μυστήριο αλλά μια συναλλαγή σε κίνηση. Ο Θεός κινείται προς τη Μαρία· η Μαρία κλίνει προς τον Θεό· ο αέρας ανάμεσά τους είναι η όλη επιθυμία του Ισραήλ.
Τι να προσέξετε
Προσέξτε τα χέρια. Το δεξί χέρι του Γαβριήλ υψώνεται ακόμα σε χαιρετισμό ενώ το αριστερό του ήδη εκτείνεται προς ένα κρίνο: το μήνυμα και η απόδειξη σε ένα σώμα. Το δεξί χέρι της Μαρίας είναι ανοιχτό για να δεχτεί, το αριστερό της υψωμένο σαν να ισορροπεί· οι γοφοί της καμπυλώνουν προς τα πίσω σε μια καμπύλη που οι ιστορικοί τέχνης έχουν ονομάσει το "S του Μποτιτσέλι." Μέσα από την ανοιχτή καμάρα πίσω της, δείτε ένα δέντρο που χωρίζει ένα μακρινό τοπίο, μια υπόδειξη του σταυρού που ήδη ρίχνει σκιά στη φάτνη. Τα πλακάκια του δαπέδου συγκλίνουν προς τη Μαρία, όχι τον Γαβριήλ· αυτή είναι ο προορισμός κάθε γραμμής όρασης.
Βιβλική αναφορά
Λουκάς 1:26-38
Fra Angelico · The Annunciation (c. 1438-45)
Θεολογικό πλαίσιο
Ζωγραφισμένο στον τοίχο ενός κελιού στο Μοναστήρι του Σαν Μάρκου στη Φλωρεντία, αυτή η τοιχογραφία προοριζόταν για έναν μόνο Δομινικανό μοναχό να ξυπνά κάθε πρωί. Αποτυπώνει τον άξονα της ιστορίας της σωτηρίας: τη στιγμή που η Μαρία λέει ναι. Ο χαιρετισμός του Γαβριήλ και η συγκατάθεση της Μαρίας "ας γίνει" μετατρέπουν την μακρά Ανάσταση του Ισραήλ στην πρώτη ώρα της Ενσάρκωσης. Ο Φρά Άντζελο, ο ίδιος Δομινικανός, ζωγράφισε όχι ως δημόσιο βωμό αλλά ως καθημερινή βοήθεια στη στοχαστικότητα, κηρύσσοντας με χρώμα αυτό που οι αδελφοί του κήρυτταν από τα άμβωνα. Η όλη στάση της Ανάστασης είναι εδώ: ο Θεός περιμένει σε μια ανθρώπινη ναι, και μια ανθρώπινη καρδιά περιμένει, ακούγοντας, για τον Θεό.
Τι να προσέξετε
Προσέξτε πόσο περιορισμένα είναι όλα: καμία χρυσή φύλλα στην αύρα του αγγέλου, κανένας πλούσιος θρόνος, μόνο μια απλή τοσκανική λογγία. Τα χέρια της Μαρίας διασχίζουν το στήθος της σε μια χειρονομία υποταγής δανεισμένη από τη μοναστική επαγγελία. Τα φτερά του Γαβριήλ είναι ριγμένα με μάτια παγωνιού (ένα παλιό σύμβολο της αθανασίας) αλλά η στάση του είναι ταπεινή, μισοσκυμμένη. Στον κήπο πίσω του, κοιτάξτε για τον Αδάμ και την Εύα που εκδιώκονται: ο Φρά Άντζελο ζωγραφίζει την αιτία και τη θεραπεία στον ίδιο τοίχο. Ο άδειος πάγκος δίπλα στη Μαρία είναι για τον μοναχό· είναι προορισμένος να καθίσει εκεί και να ακούσει μαζί της.
Βιβλική αναφορά
Λουκάς 1:26-38
Edward Burne-Jones · The Annunciation (1879)
Θεολογικό πλαίσιο
Ο Μπέρν Τζόουνς, ο μεγάλος Προ-Ραφαηλίτης που μετέτρεψε την μεσαιωνική επιθυμία σε βικτωριανή οπτική θεολογία, ζωγράφισε αυτό για έναν ιδιωτικό προστάτη και αφιέρωσε έξι χρόνια σε αυτό. Το σκηνικό είναι αυστηρό (μια πέτρινη αυλή, χωρίς πλούσιο κήπο, χωρίς μαρμάρινο παλάτι), και οι φιγούρες είναι ψηλές, ασκητικές, ελαφρώς άλλου κόσμου. Διάβασε την Ευαγγελία μέσω του Ροσέτι και του Ράσκιν, αλλά και μέσω της μακράς μελέτης των πρώιμων Ιταλών ζωγράφων. Το αποτέλεσμα είναι μια μελέτη στην ησυχία της Προετοιμασίας: ο Γαβριήλ δεν φυσάει τρομπέτες· η Μαρία δεν λιποθυμά. Απλά συναντιούνται. Η επιθυμία κάθε προφήτη λυγίζει ήσυχα σε μια πρώιμη πρωινή συνάντηση, και η βαρύτητα της στιγμής ζυγίζει περισσότερο από οποιαδήποτε δραματική σκηνή θα μπορούσε.
Τι να προσέξετε
Προσέξτε ότι ο Γαβριήλ αιωρείται χωρίς φτερά: τα πόδια του δεν αγγίζουν ακριβώς το έδαφος, αλλά ο Μπέρν Τζόουνς δεν ζωγραφίζει καμία μηχανική εξήγηση. Ο άγγελος απλά στέκεται στον αέρα. Η Μαρία γέρνει στον πλαίσιο της πόρτας, κουρασμένη ή έκπληκτη, κρατώντας ένα πήλινο δοχείο· μόλις έχει έρθει από το να αντλήσει νερό. Ολόκληρος ο χώρος είναι μοναστικός: γυμνές πέτρες, στενές καμάρες, η μικρή φλόγα ενός κρεμαστού λαμπτήρα πίσω της. Προσέξτε την ανάγλυφη γλυπτική πάνω από το κεφάλι της Μαρίας: δείχνει τον Μωυσή να λαμβάνει τον νόμο στο Σινά, ζευγαρωμένος εδώ με τη Μαρία να λαμβάνει τον Λόγο στη Ναζαρέτ. Ο Μπέρν Τζόουνς αφήνει την γλυπτική να είναι η μόνη διακόσμηση· το υπόλοιπο είναι σιωπή.
Βιβλική αναφορά
Λουκάς 1:26-38
Henry Ossawa Tanner · The Annunciation (1898)
Θεολογικό πλαίσιο
Ο Τάνερ (γιος ενός επισκόπου της ΑΜΕ και ο πρώτος Αφροαμερικανός ζωγράφος που κέρδισε διεθνή αναγνώριση) ζωγράφισε αυτό μετά από ένα ταξίδι στην Παλαιστίνη, σκιαγραφώντας κανονικά αγροτικά δωμάτια στη Βηθλεέμ και τη Ναζαρέτ. Αφαίρεσε τον Γαβριήλ από φτερά, από ρόμπα, από σώμα εντελώς. Ο άγγελος είναι μια στήλη καθαρού φωτός. Η Μαρία είναι μια έφηβη κοπέλα σε ένα ανακατεμένο κρεβάτι, σε ένα πραγματικό δωμάτιο, με ένα πραγματικό σάλι, κοιτάζοντας πίσω στον Θεό. Η Ανάγγελη του Τάνερ είναι η μεγάλη απάντηση σε αιώνες αναγεννησιακής μεγαλοπρέπειας: η ανακοίνωση συνέβη σε μια φτωχή κοπέλα σε ένα φτωχό σπίτι, και αυτό είναι το θαύμα, όχι το χρυσό φύλλο. Η σκανδαλώδης αξίωση της Αβέντ (ότι ο ύψιστος Θεός έρχεται στους ταπεινούς) αποδίδεται εδώ χωρίς στολίδια.
Τι να προσέξετε
Δεν υπάρχει φωτοστέφανο, δεν υπάρχει κρίνος, δεν υπάρχει φτερωτός άγγελος: μόνο αυτή η κατακόρυφη λωρίδα φωτός στα αριστερά, σχεδόν τόσο φαρδιά όσο το δωμάτιο. Προσέξτε τα χέρια της Μαρίας ενωμένα στην αγκαλιά της, ούτε σε φόβο ούτε σε ευλαβή υποταγή αλλά σε κάτι πιο ειλικρινές: σκέψη. Κοιτάξτε τα ανακατεμένα σεντόνια· μόλις έχει σηκωθεί ή καθίσει, στη μέση μιας κανονικής στιγμής. Η πήλινη κανάτα στο ράφι, το ριγέ χαλί, ο τραχύς σοβάς: όλα αυτά είναι όσα είδε ο Τάνερ με τα δικά του μάτια στη Βηθλεέμ. Το θαύμα εισέρχεται σε μια κουζίνα, όχι σε ένα παλάτι.
Βιβλική αναφορά
Λουκάς 1:26-38
Carlo Crivelli · The Annunciation, with Saint Emidius (1486)
Θεολογικό πλαίσιο
Ο Κριβέλλι ζωγράφισε αυτό για την εκκλησία της Σαντισίμα Ανουντσιάτα στο Ασκόλι Πιτσέντο, παραγγελθείσα για να γιορτάσει την παραχώρηση αυτοδιοίκησης της πόλης από τον Πάπα, μια ελευθερία που ανακοινώθηκε, από ευτυχή συγκυρία, την ημέρα της Γεννήσεως, 25 Μαρτίου 1482. Έτσι, η ζωγραφική κρατά δύο ανακοινώσεις ταυτόχρονα: του αγγέλου προς τη Μαρία και της παπικής ελευθερίας προς την πόλη. Ο Άγιος Εμίδιος, προστάτης του Ασκόλι, γονατίζει δίπλα στον Γαβριήλ κρατώντας ένα μικρό μοντέλο της πόλης του. Ο Κριβέλλι ρίχνει κάθε καρπό της ύστερης Καρναβαλικής διακόσμησης σε μια μόνο εικόνα: παγώνια, ανατολίτικα χαλιά, χρυσά μπρούντζα, ώριμες αγγουριές. Οι διακοσμήσεις της Ανάστασης δεν είναι το θέμα: το θέμα είναι ότι ο ουρανός έχει κατεβεί σε μια συγκεκριμένη οδό σε μια συγκεκριμένη ημέρα.
Τι να προσέξετε
Ακολουθήστε την χρυσή ακτίνα. Διαπερνά μια τέλεια κυκλική τρύπα που έχει τρυπηθεί μέσα από την τοιχοποιία πάνω από το κεφάλι της Μαρίας και προσγειώνεται ακριβώς στο στέμμα της: μια κυριολεκτική ζωγραφική του "η δύναμη του Υψίστου θα σε επισκιάσει." Ο Άγιος Εμίδιος γονατίζει δίπλα στον Γαβριήλ σαν ένας υπερβολικά ενθουσιώδης αγγελιοφόρος, κρατώντας την πόλη του Ασκόλι στα χέρια του. Στη κάτω δεξιά γωνία, κοιτάξτε για ένα αγγούρι και ένα μήλο: το αγγούρι για την αγνότητα της Παρθένου, το μήλο για τον Εδώ που η Μαρία αναστρέφει. Το χαλί που κρέμεται από το μπαλκόνι, το παγώνι, το ανατολίτικο πουλί στο κλουβί του, τα παιδιά που κοιτάζουν μέσα από τις αψίδες: ο Κριβέλλι φορτώνει τον κόσμο με μάρτυρες της στιγμής.
Βιβλική αναφορά
Λουκάς 1:26-38